Astronautilia
Digital
🢠Astr. 19🢡

Text

Das Orakel des Sehers Grogal

Achtung: Die Bearbeitung ist noch nicht vollständig abgeschlossen.

M f. 174v T p. 205 E p. 205 Ἀστροναυτιλίης τ Ἀστροναυτιλίης τ Der Astronautilia neunzehnter Gesang Hvězdoplavby zpěv devatenáctý [Τοῦ Γρογαλοῦ μάντεως θέσπισμα] [Τοῦ Γρογαλοῦ μάντεως θέσπισμα] [Das Orakel des Sehers Grogal] (Orákulum proroka Grogala.)
Hs.:
(grc) Τοῦ Γρογαλοῦ μάντεως θέσπιμα] Τὰ περὶ Μάντεως Γρογαλοῦ M a.c.

Εἰσαῦθις πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Εἰσαῦθις πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Wieder fuhren wir in den Tiefen des leeren Kosmos Takto tedy jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu
Hs.:
(grc) Εἰσαῦθις] Οὕτως μὲν M a.c.
ἄσμενοι ἐκ θανάτου Γρογαλὸν μάντιν νυν ἔχοντες.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἄσμενοι ἐκ θανάτου Γρογαλὸν μάντιν νυν ἔχοντες. dem Tod entronnen und jetzt mit dem grogalischen Seher. těsně unikše smrti a majíce Grogala věštce.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 2,338
Τόνδ’ εἰς ψυγεῖον τεθήκαμεν, ᾧδ’ ἔτι τὸ πρὶν‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Τὸν δ’ εἰς ψυγεῖον τεθήκαμεν, ᾧδ’ ἔτι τὸ πρὶν Wir legten ihn in den Kühlschrank, in den zuvor noch Toho jsme do lednice tam dali, jako už před tím
Sim.:
(grc) ψυγεῖον] cf. Hsch. ψ 252 (ψυγεῖα· ἀγγεῖα, ἐν οἷς ὕδωρ ψύχεται. καὶ ὁ τόπος αὐτό) et ngr. ψυγείο (angl. „refrigerator“)
τεθήκαν ῥόβοτοι μὲν ἐμοὺς ἐρίηρας ἑταίρους‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ τέθηκαν ῥόβοτοι μὲν ἐμοὺς ἐρίηρας ἑταίρους die Roboter meine trauten Gefährten gelegt hatten roboti uložili mi moje dobré tam druhy,
Krit.:
(grc) τέθηκαν deb.
ἤματι τῷ, ᾧ μοι ῥοβοτοι τὴν νῆα κράτησαν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἤματι τῷ, ᾧ μοι ῥόβοτοι τὴν νῆα κράτησαν an dem Tag, als mir die Roboter die Kontrolle über das Schiff übernahmen onoho dne, kdy mé se roboti zmocnili lodi
Krit.:
(grc) ῥόβοτοι deb.
Sim.:
(grc) ἤματι τῷ, τῷ] vide supra ad Astr. 12,83
Hs.:
(grc) ᾧ] τῷ M a.c.
καὶ ἑτάρους θῆκαν μεγάλοιο κρύοιο πεπηκτοὺς‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ ἑτάρους θῆκαν μεγάλοιο κρύοιο πεπηκτοὺς und die durch die große Kälte gefrorenen Gefährten a druhy uložili tam zmrzlé velikým mrazem,
Sim.:
(grc) 6-8: ~ Astr. 16,74‒76
εἰν ζωηρώτει τε κρεμασμένῃ, ὡς καλέουσιν‒‒|‒‒|‒◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ εἰν ζωηρώτει τε κρεμασμένῃ, ὡς καλέουσιν in „ausgesetzte Lebendigkeit“ versetzten, s životem zastaveným, jak věc tu odborně zovou
Hs.:
(grc) εἰν] εἰς M
ἄνδρες μὲν βρύθανες »συσπένδεδ« τοι »ἀνίμεισσον«.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ ἄνδρες μὲν βρύθανες »συσπένδεδ« τοι »ἀνίμεισσον«. "suspended animation", wie die Britenmänner es nennen. "suspended animation" ti dnešní brythanští muži.
Anm.:
(grc) Zur Verwendung englischer Termini siehe auch die weiteren Anmerkungen zu Astr. 1,121f.
Τῷ δέτε ψυγείῳ Γρογαλόν γε τεθήκαμεν ἄνδρα,‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Τῷ δέτε ψυγείῳ Γρογαλόν γε τεθήκαμεν ἄνδρα, Und in diesen Kühlschrank legten wir den grogalischen Mann, Do této lednice teď jsme Grogala vložili muže,
Hs.:
(grc) δέτε] μὲν M a.c.
μὴ νῦν τεθνηκὼς θερμησάμενος σήποιτο.‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒|‒◡ μὴ νῦν τεθνηκὼς θερμησάμενος σήποιτο. damit der Tote jetzt nicht warm werde und dann verwese. aby nám, mrtev jsa již, se nezkazil, kdyby byl v teple. Ἀλλά γε παύσεσθαι ζακενῷ τὴν νῆα ἄνωγον,‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γε παύσεσθαι ζακενῷ τὴν νῆα ἄνωγον, Aber ich befahl das Schiff im Weltraum zu stoppen, Avšak jsem rozkázal loď teď zastavit uprostřed prázdna, ὡς νῦν οὐκ ἴδμεν, ποίην ὁδὸν ἀστροπορεύειν,‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ ὡς νῦν οὐκ ἴδμεν, ποίην ὁδὸν ἀστροπορεύειν, da wir jetzt nicht wussten, welchen Weg wir durch die Sterne fahren sollten, neb jsme teď nevěděli směr, kterým máme se vydat, πρὶν μὲν πύθεσθαι Γρογαλὸν τὸν ἀμύμονα μάντιν.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ πρὶν μὲν πυθέσθαι Γρογαλὸν τὸν ἀμύμονα μάντιν. bevor wir den Grogaler, den tadellosen Seher, fragten. dokud se nezeptáme zas Grogala, skvělého věštce.
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
M f. 175r Αὐτὰρ φῶτε δύω σὺν ἐμοὶ λάβον εἰρωτᾶσθαι‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒‒|‒‒ Αὐτὰρ φῶτε δύω σὺν ἐμοὶ λάβον εἰρωτᾶσθαι Doch ich nahm zwei Männer mit mir, um Avšak muže též dva jsme s sebou vzal se ho ptáti, ἀστροπόλον νεκρόν, τὸν μήνῃ εἵλομεν ἄμμες‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ ἀστροπόλον νεκρόν, τὸν μήνῃ εἵλομεν ἄμμες den sternreisenden Toten, den wir auf dem Mond an uns nahmen, zu befragen: mrtvého hvězdoplavce, jejž z toho jsme měsíce vzali, Βούρδην τεχνητῆρά τε καὶ Ἐλέφαντα ἰητρόν,‒‒|‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Βούρδην τεχνητῆρά τε καὶ Ἐλέφαντα ἰητρόν, Burda, den Ingenieur, und den Arzt Elefas. polytechnika to Burdu a doktora též Elefanta, Φράντα μεταφρήζων τρίτος ἔσκεν ἔπος μεταθέσθαι.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Φράντα μεταφρήζων τρίτος ἔσκεν ἔπος μεταθέσθαι. Franta, der Übersetzer, war der dritte, um seine Rede zu übersetzen. tlumočník Franta byl třetí, by všechny překládal řeči.
Hs.:
(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
Ψυγείῳ Γρογαλὸν μὲν ἔκειλον ἐσθλοὶ ἑταῖροι.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ Ψυγείῳ Γρογαλὸν μὲν ἐξεῖλον ἐσθλοὶ ἑταῖροι. Aus dem Kühlschrank nahmen die guten Gefährten den Grogaler. Z lednice Grogala vzali tu muži druhové dobří
Krit.:
(grc) ἐξεῖλον deb.
Αὐτὰρ τῷ κρόταφοις ἠλεκτρώδας μὲν ἔθηκαν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Αὐτὰρ τῷ κροτάφοις ἠλεκτρώδας μὲν ἔθηκαν Aber sie legten ihm Elektroden an die Schläfen a nyní na spánky jeho mu elektród dvojici dali
Krit.:
(grc) κροτάφοις deb.
καί μιν ἐγκέφαλον ταύτῃς ὀτρύνεμεν ἦρξαν.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καί μιν ἐγκέφαλον ταύτῃς ὀτρυνέμεν ἦρξαν. und begannen sein Gehirn mit ihnen wieder anzutreiben. a jemu počali mozek tu jejich pomocí dráždit.
Krit.:
(grc) ὀτρυνέμεν deb.
Αὐτίκ’ ἀνὴρ κρυοεὶς νεκρός περ ἀνήρξατο μύθων,‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Αὐτίκ’ ἀνὴρ κρυόεις νεκρός περ ἀνήρξατο μύθων, Sofort begann der eisige Mann, obschon tot, mit den Worten, Ihned zmrzlý ten muž a mrtvý započal mluvit,
Krit.:
(grc) κρυόεις deb.
ὥσπερ δ’ ἐξ ὕπνοιο βροτός τις ἦρξ’ ἀγορεύειν‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ ὥσπερ δ’ ἐξ ὕπνοιο βροτός τις ἦρξ’ ἀγορεύειν so wie ein Sterblicher aus dem Schlaf heraus zu sprechen beginnt. tak jako ze spánku kdyby muž jakýs mluviti počal, καὶ βραδέῃ γε βαρυφθόγγῳ φήμῃ ἔπος εἶπεν‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καὶ βραδέῃ γε βαρυφθόγγῳ φήμῃ ἔπος εἶπεν Und er sprach mit langsamer, tieftönender Stimme seine Rede pomalým, hlubokým hlasem tu začal promlouvat řečí T p. 206 γλώσσῃ τῶν Γρογαλῶν γε παλαίῃ καὶ φθαμένῃ περ,‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ γλώσσῃ τῶν Γρογαλῶν γε παλαιῇ καὶ φθαμένῃ περ, in der Sprache der Grogaler, obwohl sie alt und ausgestorben war. jazykem Grogalů dávným , jenž nyní už vyhynul zase,
Krit.:
(grc) παλαιῇ deb.
Anm.:
(grc) φθαμένῃ] Siehe Anm. zu Astr. 8,261.
ἀλλὰ καὶ ὡς μετέθηκεν ἔπος Φράντης μεταθήτωρ‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλὰ καὶ ὣς μετέθηκεν ἔπος Φράντης μεταθήτωρ Doch auch so übersetzte Franta, der Übersetzer, die Rede ale i tak jeho řeč nám přeložil tlumočník Franta
Krit.:
(grc) ὣς deb.
Hs.:
(grc) μετέθηκεν] μετα- M
ῥηϊδίως καὶ ἐπιτροχάδης· μάλα ηὖ κτίμενος ἦ.‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ ῥηϊδίως καὶ ἐπιτροχάδην· μάλα εὖ κτίμενος ἦν. leicht und flüssig. Er war sehr gut geschaffen. snadno a velice plynně, neb velmi byl udělán dobře.
Krit.:
(grc) ἐπιτροχάδην M (recte)(grc) ἦν M (recte)
Ἀλλὰ δ’ ἀνὴρ Γρογαλὸς ἔπεα πτεροέντα προσηύδα·‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ δ’ ἀνὴρ Γρογαλὸς ἔπεα πτερόεντα προσηύδα· Aber der grogalische Mann sagte zu uns die geflügelten Worte: Avšak grogalský muž tu promlouval perutná slova:
Krit.:
(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] cf. Il. 1,201 et al.
»Τίπτε, σχέτλιε ξεῖνε, μ’ ἐγείρεις κώματος ἔξω‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ »Τίπτε, σχέτλιε ξεῖνε, μ’ ἐγείρεις κώματος ἔξω „Warum nur, ruchloser Fremdling, weckst du mich aus dem Schlaf „Pročpak, cizinče vzteklý, mne budíš ze sladké mdloby
Sim.:
(grc) τίπτε, σχέτλιε ξεῖνε] cf. Od. 9,494 (σχέτλιε, τίπτ’ ἐθέλεις); 11,474 (anima Achillis ad Ulixem: σχέτλιε, τίπτ’ ἔτι μεῖζον)
δευτέρῳ ἤδε χρόνῳ; Κάλλεξα δέ τοι μάλα πάντα,‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ δευτέρῳ ἤδε χρόνῳ; Κάλλεξα δέ τοι μάλα πάντα, schon ein zweites Mal? Ich habe dir gar alles gesagt. druhým už opět časem? Vždyť přece jsem řekl ti všecko.
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.
Sim.:
(grc) κάλλεξα δέ τοι μάλα πάντα] cf. Od. 24,123 (σοὶ δ’ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω)
Anm.:
(grc) ἤδε soll hier offensichtlich "gekürzte" Form von ἤδη sein (vgl. tsch. "už").
ἀλλὰ μὲν οὔπως χρή τοί ἐστιν φῶτα ἐγείρειν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ ἀλλὰ μὲν οὔπως χρή τοί ἐστιν φῶτα ἐγείρειν Aber es ist nicht nötig, einen Mann nochmals aus dem Schlaf Ale není ti třeba tu ze spánku člověka budit, κωμάτοθεν· οὐ πλεῖν ἐθέλοιμι βίον τε πάθην τε,‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ κωμάτοθεν· οὐ πλεῖν ἐθέλοιμι βίον τε πάθην τε, zu wecken. Ich möchte nicht mehr das Leben und Leiden, neboť nechci už žít a žití bolesti trpět, ὡς καί σοι τὸ πρῶτον ἐγώ περ ἔειπον ἔπεσσιν.«‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς καί σοι τὸ πρῶτον ἐγώ περ ἔειπον ἔπεσσιν.« wie ich dir auch schon das erste Mal mit Worten sagte.“ tak jako už jsem dříve byl tobě oznámil slovem.“ M f. 175v Ὣς φάτο, τὸν μὲν ἔγωγε ἀμείβομενος προσέειπον‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ὣς φάτο, τὸν μὲν ἔγωγε ἀμειβόμενος προσέειπον So sprach er. Erwidernd sprach ich zu ihm Tak pravil. Tomu pak já jsem zase promlouval v odvět:
Krit.:
(grc) ἀμειβόμενος deb.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 2,136
(αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα)·‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ (αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα)· (doch Franta, der Übersetzer, übersetzte die Rede): (avšak tlumočník Franta ty všechny přeložil řeči.)
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 5,28
Hs.:
(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
»Ἦλθον, ἄναξ, σὰ τὰ γοῦνα λάβων καὶ πολλὰ σ’ ἐρωτᾶν,‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ »Ἦλθον, ἄναξ, τὰ σὰ γοῦνα λαβὼν καὶ πολλά σ’ ἐρωτᾶν, „Ich bin gekommen, Herr, und umfasse deine Knie, um dich auch vielmals zu bitten, „Přišel jsem, vládče, tě prosit a snažně žádati tebe,
Krit.:
(grc) an τὰ σὰ ?(grc) λαβὼν deb.(grc) πολλά σ’ deb.
Sim.:
(grc) σὰ γοῦνα λαβών] cf. Il. 18,457 et al. (σὰ γούναθ’ ἱκάνομαι) et Od. 14,279 (γούναθ’ ἑλών)
μάντιν μαντεύειν περὶ Μανδύος καὶ περὶ μήλου‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ μάντιν μαντεύειν περὶ Μανδύος καὶ περὶ μήλου dass du als Seher über Mandys und das Schaf, proroka, proroctví pravit o Mandysi a jeho ovci, κοσμοθεωρεόοντος· ἓ κλέψεν βυσσοδομεύων(vt)‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ κοσμοθεωρεόοντος· ἓ κλέψεν βυσσοδομεύων(vt) das den Kosmos betrachtet, weissagst: Er hat es, Übles im Innern sinnend, gestohlen která sleduje vesmír. Tu ukradl, úmyslem zhoubným
Sim.:
(grc) βυσσοδομεύων] vide supra ad Astr. 1,144
καί ἑ φέρει γλαφυρὸν κατ’ ἀπείρονα κόσμον ἀναύδην‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ καί ἑ φέρει γλαφυρὸν κατ’ ἀπείρονα κόσμον ἀναύδην und trägt das sprachlose Tier durch den hohlen unendlichen Kosmos, a nyní dále ji nese před prázdný bezbřehý vesmír
Sim.:
(grc) κατ’ ἀπείρονα κόσμον] cf. iuncturam Homericam ἐπ’/κατ’ ἀπείρονα γαῖαν (Il. 7,446; Od. 17,418 et al.)
Hs.:
(grc) γλαφυρὸν] ζακενὸν M a.c.
πάντα τὰ κίνδυνων ὀλέσαι φαύλῃς πραπίδεσσιν.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ πάντα τὰ κινδύνων ὀλέσαι φαύλῃς πραπίδεσσιν. wobei er alles mit seinem schlechten Verstand zu vernichten riskiert. hroze, že zničí všechno, co jest svou ohyzdnou myslí.
Krit.:
(grc) κινδύνων deb.
Sim.:
(grc) φαύλῃς πραπίδεσσιν] pervertit noster formulam Homericam ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν, cf. supra ad Astr. 1,116
Ὡς καὶ μέν σ’ ἐρέησα τὸ πρίν γ’, ὅτε πρῶτα κίχησα,‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ὡς καὶ μέν σ’ ἐρέησα τὸ πρίν γ’, ὅτε πρῶτα κίχησα, Wie ich dich auch vorher gefragt habe, als ich dich das erste Mal traf. Tak, jak jsem ptal se tě prve, když prvně jsem s tebou se setkal,
Sim.:
(grc) πρῶτα κίχησα] cf. Od. 7,53 (πρῶτα κιχήσεαι)
Hs.:
(grc) ἐρέησα] ἐρότησα M a.c.
ἀλλά γέ σύ μοι αὖ αἰνιγματικὸν λόγον εἴπας‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ἀλλά γέ σύ μοι αὖ αἰνιγματικὸν λόγον εἶπας Aber du hast mir ein Rätselwort gesagt, ale ty jsi mi jenom tam řekl záhadná slova,
Krit.:
(grc) γε deb.(grc) εἶπας deb.
πυκνὸν καὶ δνόφερον, τόν μοι οὐκ ἶς ἐπίστασθαι,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ πυκνὸν καὶ δνοφερόν, τόν μοι οὐκ ἲς ἐπίστασθαι, kompliziert und dunkel, das zu verstehen ich nicht die Kraft habe, neproniknutelná, temná, jež nemám pochopit sílu,
Krit.:
(grc) δνοφερόν deb.(grc) ἲς deb.
Hs.:
(grc) ἐπίστασθαι] γνωρίζειν M a.c.
Anm.:
(grc) ἐπίστασθαι] -στ- bewirkt hier keine Positionslänge.
τοῦτα περὶ κόπρου καὶ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἔπειτα‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡Abbildung (metrik3-m-175v.png)ταῦτα περὶ κόπρου καὶ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἔπειτα die Dinge über den Mist und das Gold und dann darüber, věc o tom zlatě a hnoji a potom ještě i dále
Krit.:
(grc) ταῦτα deb.
Anm.:
(grc) Zu diesem oder dem folgenden Vers gibt es in M ein metrisches Schema.
χρουνοφόρην ὕλην κέρσαι· μυστήριόν ἐστι.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ χρουνοφόρην ὕλην κέρσαι· μυστήριόν ἐστι. den zeittragenden Stoff zu zerschneiden: Es ist ein Geheimnis. stříhání časové látky. To věc je tajemná pro mne. Πέντε διαὶ χθονίους πλέομεν φῶτές γ’ ἐνιαυτοὺς‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Πέντε διαὶ χθονίους πλέομεν φῶτές γ’ ἐνιαυτοὺς Fünf Erdenjahre lang fuhren wir Männer Po pět pozemských let jsme pluli vesmírem muži
Sim.:
(grc) πέντε … ἐνιαυτούς] cf. Il. 23,833
Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν,‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν, auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf, Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír,
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
ἀλλ’ ἔτι οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητοῦσίν τοι.‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒‒|‒‒ ἀλλ’ ἔτι οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο ζητοῦσίν τοι. aber noch erschien uns keine Handlungsmöglichkeit auf der Suche. ale nám žádná možnost se v hledání neukázala.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,36
Hs.:
(grc) ζητοῦσίν τοι] ζητομένοισιν M a.c.
Anm.:
(grc) ἐφαίνετο ζητοῦσίν τοι] Versus spondiacus. ζ- bewirkt keine Positionslänge.
Εἰς τέλος ἂψ πλέομεν ἀνδρῶν Γρογαλῶν ποτὶ πλάνην‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Εἰς τέλος ἂψ πλέομεν ἀνδρῶν Γρογαλῶν ποτὶ πλάνην Schließlich fuhren wir zurück zum Planeten der grogalischen Männer Nakonec nazpět jsme pluli to k planetě Grogalů mužů, M f. 176r καὶ μήνην, ὅτε τοι τύμβη σπήεσσιν ἔνεστι‒‒|‒||◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καὶ μήνην, ὅτε τοι τύμβη σπήεσσιν ἔνεστι und dem Mond, wo dein Grab in einer Höhle ist, k měsíci, na kterém hrob byl tvůj v té klenuté sluji,
Krit.:
(grc) ὅθι deb.
λίσσεσθαι ἱερὴν τὴν ἶνά τε τεῖο πύθεσθαι‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ λίσσεσθαι ἱερὴν τὴν ἶνά τε τεῖο πυθέσθαι um deine heilige Kraft zu flehentlich zu bitten und von dir prosit tvou posvátnou moc a od tebe dověděti se
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
Sim.:
(grc) λίσσεσθαι] cf. eadem sede Od. 3,19.327(grc) ἱερὴν τὴν ἶνά] cf. iuncturam Homericam ἱερὴ ἴς, vid. Od. 2,409 et al.(grc) τεῖο πυθέσθαι] cf. eadem sede Od. 10,537; 11,50 (Τειρεσίαο πυθέσθαι)
κρύπτον μαντείης πυρῆνά τε ἠὲ λόγον τε.‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ κρυπτὸν μαντείης πυρῆνά τε ἠ〈δ〉ὲ λόγον τε. den verborgenen Kern und den Sinn der Weissagung zu erfahren. jádro tajemné věštby a její podstatný smysl.
Krit.:
(grc) κρυπτὸν deb.
T p. 207 Ἀλλὰ δ’ ἐνὶ μήνῃ νῦν ξεῖνα πέλωρα ναίουσιν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐνὶ μήνῃ νῦν ξεῖνα πέλωρα ναίουσιν Aber auf dem Mond wohnen jetzt fremde Ungetüme, Ale tam na měsíci teď divné obludy sídlí
Sim.:
(grc) ξεῖνα πέλωρα] vide supra ad Astr. 18,67
Hs.:
(grc) ναίουσιν] ἔναιον M a.c.
τετράποδες σὺν χερσὶν καὶ οἰωνῶν κεφαλῇσιν‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ τετράποδες σὺν χερσὶ καὶ οἰωνῶν κεφαλῇσιν Vierfüßler mit Händen und Köpfen von Vögeln, čtyřnohé, s rukama navíc a hlavami nazpůsob ptáků,
Krit.:
(grc) χερσὶ M (recte)
ἥως κένταυροι ξεῖνοι, μέγα θαῦμα ἴδεσθαι,‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ ἥως κένταυροι ξεῖνοι, μέγα θαῦμα ἰδέσθαι, wie fremdartige Kentauren, ein großes Wunder anzuschauen, jakožto kentaurové, leč podivní, na podiv pohled,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) μέγα θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
τοῖς λάσιοις Γρογαλοῖσι κρατοῦντες ἠΰτε δούλοις.‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ τοῖς λασίοις Γρογαλοῖσι κρατοῦντες ἠΰτε δούλοις. die über die behaarten Grogaler wie über Sklaven herrschen. kosmotým Grogalům vládnou a je jako otroky mají.
Krit.:
(grc) λασίοις deb.(grc) δούλοις: δού- E
Καὶ οἱ τετράποδες περί σευ νηὸν πεποίηκαν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Καὶ οἱ τετράποδες περί σευ νηὸν πεποίηκαν Und die Vierfüßler machten einen Tempel um dich herum Ale ti čtvernohové tam kol tebe sdělali svatyň, καί ἑ δόσαν θηρέσσι φυλάσσειν εἰνεργείης‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒||‒‒|‒‒ καί ἑ δόσαν θήρεσσι φυλάσσειν εἰνεργείης und übergaben ihn zur Überwachung an Tiere, dali jim obludám hlídat, jež z pouhé jen energie jsou,
Krit.:
(grc) θήρεσσι deb.
ἒκ κτίμενοις· τοὺς στρεφθεῖσιν φεῖσροις κτάμεν ἄνδρες,‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἒκ κτιμένοις· τοὺς στρεφθεῖσιν φείσροις κτάμεν ἄνδρες, die aus Energie geschaffen sind. Diese haben wir Männer mit umgepolten Phasern getötet, ty ale zabili jsme my fejzry obrácenými.
Krit.:
(grc) κτιμένοις deb.(grc) φείσροις deb.
ἀλλ’ οὔτις πρῆξις μὲν ἔην ζητεῖν ἐνὶ νηῷ.‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ οὔτις πρῆξις μὲν ἔην ζητεῖν ἐνὶ νηῷ. aber es war keine Handlungsmöglichkeit, dich im Tempel zu befragen. Leč jsme neměli možnost tě ptát se uprostřed chrámu.
Sim.:
(grc) variat 47
Τοὔνεκα κλέψαντες δέ σε θήκαμεν εἰς νέα κραιπνὴν‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Τοὔνεκα κλέψαντες δέ σε θήκαμεν εἰς νέα κραιπνὴν Daher haben wir dich gestohlen und in unser schnelles Schiff gebracht Proto jsme ukradli tebe a do své dali tě lodi,
Sim.:
(grc) εἰς νέα κραιπνήν] de forma νέα cf. Od. 9,283; sed iunctura Homerica non est
Hs.:
(grc) εἰς νέα κραιπνὴν] εἰς πλοῖον prius, tum νηῒ μελαίνῃ M a.c.
καὶ νῦν ἀστροπορεύοντες λισόμεθ’ ἐπέεσσιν.‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ νῦν ἀστροπορεύοντες λισόμεσθ’ ἐπέεσσιν. und bitten dich nun flehentlich auf der Reise durch die Sterne mit Worten. a nyní, plynouce kosmem, tě mnohými prosíme slovy. Ἀλλὰ, ἄναξ, ἐλέαιρε· λίην δὴν ἀστροπόρευμεν.«‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ, ἄναξ, ἐλέαιρε· λίην δὴν ἀστροπόρευμεν.« Aber habe Erbarmen, Herr. Allzu lange schon durchfahren wir die Sterne.“ Ale ty, vládče, se smiluj neb dlouho již letíme kosmem.“
Sim.:
(grc) ἀλλά, ἄναξ, ἐλέαιρε] cf. eadem sede Od. 5,450 (ἀλλ’ ἐλέαιρε, ἄναξ)
Ὣς ἐφάμην καὶ Φράντα μεὴν ῥήμην μετάθηκεν.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ὣς ἐφάμην καὶ Φράντα ἐμὴν ῥήμην μετάθηκεν. So sprach ich und Franta übersetzte meine Rede. Takto pravil jsem já a Franta řeč přeložil moji.
Krit.:
(grc) μεὴν E: ἐμὴν deb.
Sim.:
(grc) ὣς ἐφάμην] vide supra ad Astr. 2,163
Αὐτὰρ ἀνὴρ Γρογαλὸς Οὐνόφριος εἶπεν ἔπεσσιν·‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Αὐτὰρ ἀνὴρ Γρογαλὸς Οὐνούφριος εἶπεν ἔπεσσιν· Aber der grogalische Mann Onufrius sagte mit Worten: Leč tu Onufrij Grogal mi takto odvětil slovy:
Krit.:
(grc) Οὐνούφριος M a.c.
»Τίπτ’ αὖτ’, ἀνθρώπισκε, θέλεις σῶσαι ἕνα κόσμον;‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ »Τίπτ’ αὖτ’, ἀνθρώπισκε, θέλεις σῶσαι ἕνα κόσμον; „Warum nur willst du, Menschlein, den einen Kosmos retten? „Pročpak, človíčku, chceš sám spasit jediný vesmír?
Krit.:
(grc) ἀνθρωπίσκε (cf. Astr. 8,280) deb.
Sim.:
(grc) 65sq.: = Astr. 8,280sq.
Πάμπολλοι μὲν ἔασί τε καὶ οὔκ ἐστιν ἀριθμός.‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Πάμπολλοι μὲν ἔασί τε καὶ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Sehr viele existieren und es gibt keine Zahl von ihnen. Přemnohé vesmíry jsou a žádný neví jich počet.
Krit.:
(grc) οὐκ ἔστιν deb.
M f. 176v Ἀλλά γέ τοι ἐρέω, ὅτι κλέψας τετραπόδεσσιν‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γέ τοι ἐρέω, ὅτι κλέψας τετραπόδεσσιν Aber ich werde es dir sagen, weil du mich den äußerst feindlichen Avšak přece ti povím, žeš čtvernožcům oněm mě ukrad, ἔχθιστοις, οἳ μέν με θεόν γ’ αὐτῶν ἐποίησαν,‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ ἐχθίστοις, οἳ μέν με θεόν γ’ αὐτῶν ἐποίησαν, Vierfüßlern entrissen hast, die mich zu ihrem Gott machten, odporným, jelikož me si za boha zvolili svého,
Krit.:
(grc) ἐχθίστοις deb.
ἀλλὰ δέ μοι ἴδιον Γρογαλῶν λαὸν βιάζουσιν.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἀλλὰ δέ μοι ἴδιον Γρογαλῶν λαὸν βιάζουσιν. aber meinem eigenen Volk der Grogaler Gewalt antun. ale můj vlastní tam národ těm Grogalů otroctvím tisknou. Τοὔνεκα γηθόσυνος μὲν ἐγὼ καὶ εὐχαριστείων‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Τοὔνεκα γηθόσυνος μὲν ἐγὼ καὶ εὐχαριστείων Daher bin ich froh und dankbar Proto se raduji teď a proto jsem ti i vděčný, τοὶ τῆν μαντοσύνης πρώτης αἰνίγματα λύσω.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ τοὶ τῆς μαντοσύνης πρώτης αἰνίγματα λύσω. und werde die Rätsel der ersten Weissagung für dich auflösen. a tak záhadu věštby své první ti rozluštím nyní:
Krit.:
(grc) τῆς deb.
Ἔστι δέ τις κόσμῳ ἀστηροΐδης ποτὲ πλάνης‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἔστι δέ τις κόσμῳ ἀστηροΐδης ποτὲ πλάνης Es gibt im Kosmos irgendwo einen Asteroidenplaneten, Je kdes u šírém kosmu tam jeden z asteroidů,
Anm.:
(grc) ποτέ] Hier offensichtlich im Sinne von που "irgendwo" (vgl. tsch. "kdes").
μικρός, ἀλλὰ δέ τοι κτίμενος χρυσοῦ καθαροῖο.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ μικρός, ἀλλὰ δέ τοι κτίμενος χρυσοῦ καθαροῖο. klein, aber aus reinem Gold geschaffen. malý, ale je celý, hle, udělám z ryzího zlata. Τοὔνεκα καὶ πυκνὸς καὶ ἔχων ἄδην βαρύτητος‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Τοὔνεκα καὶ πυκνὸς καὶ ἔχων ἄδην βαρύτητος Daher ist er auch dicht und hat genug Schwerkraft, Proto také je hustý a dosti má gravity síly, ἀῆρα σχέσθαι καὶ ζῳοφόρος τετύκεσθαι.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἀῆρα σχέσθαι καὶ ζῳοφόρος τετυκέσθαι. um die Luft zu halten und lebenstragend zu sein. aby udržel vzduch a mohl na něm být život.
Krit.:
(grc) τετυκέσθαι deb.
Sim.:
(grc) τετυκέσθαι] cf. Od. 21,428
Οὕτος δ’ ἀστροΐδης χρυσεῖον ἔχεί γε πυρῆνα,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Οὗτος δ’ ἀστροΐδης χρυσεῖον ἔχει γε πυρῆνα, Dieser Asteroid hat einen goldenen Kern, Tento asteroid má ze zlata ryzího jádro,
Krit.:
(grc) Οὗτος deb.(grc) ἔχει deb.
ἔξω μὲν σφύραδος προβάτων κεκάλυμμενός ἐστι.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ἔξω μὲν σφυράδος προβάτων κεκαλυμμένος ἐστί. der außen von Schafsmist verdeckt ist. ale na vnější straně je ovčím zahalen hnojem;
Krit.:
(grc) σφυράδος M (recte)(grc) κεκαλυμμένος ἐστί deb.
Σμερδαλέη δ’ ὀδμὴ κράτεει χρυσῷ ἐνὶ πλάνῃ,‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Σμερδαλέη δ’ ὀδμὴ κρατέει χρυσῷ ἐνὶ πλάνῃ, Ein schrecklicher Gestank herrscht auf dem goldenen Planeten, ohyzdný tudíž zápach tam na zlaté planetě vládne,
Krit.:
(grc) κρατέει (cf. 188) deb.
ἀλλά γε δ’ ἐκ κόπρου βοτάνη θαλερὴ ἀπόφυει‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ ἀλλά γε δ’ ἐκ κόπρου βοτάνη θαλερὴ ἀποφύει aber aus dem Mist wächst blühendes Weidekraut. ale ze hnoje toho tam bujné rostlinstvo raší.
Krit.:
(grc) ἀποφύει deb.
Sim.:
(grc) ἀλλά γε δ’ ἐκ κόπρου βοτάνη] cf. Od. 10,411 (ἐλθούσας ἐς κόπρον, ἐπὴν βοτάνης κορέσωνται)
T p. 208 καὶ ἐν τῷ πλάνῃ μικρῷ πολὰ μῆλα μέν ἐστιν.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ ἐν τῷ πλάνῃ μικρῷ πολὰ μῆλα μέν ἐστιν. Und auf dem kleinen Planeten gibt es viele Schafe. A na té planetě malé se mnoho nachází ovcí, Τούτῳ καὶ Μανδὺς ναίει σπέσσιν γλαφυροῖσιν‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Τούτῳ καὶ Μανδὺς ναίει σπέσσιν γλαφυροῖσιν Auf ihm wohnt auch Mandys in einer gewölbten Höhle zde i Mandys teď bydlí tam v jedné klenuté sluji,
Sim.:
(grc) σπέσσι γλαφυροῖσιν] vide supra ad Astr. 18,10
ὡς ἀνὴρ ποιμὴν καὶ ἔχει μαγικὸν τόδε μῆλον.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς ἀνὴρ ποιμὴν καὶ ἔχει μαγικὸν τόδε μῆλον. als Hirtenmann und er hat dieses magische Schaf. jakožto ovcí těch pastýř a má svou magickou ovci. Καὶ χαλεπὸν δ’ ἔσται εὕρειν μικρὸν τότε πλάνης,‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Καὶ χαλεπὸν δ’ ἔσται εὑρεῖν μικρὸν τότε πλάνην, Es wird aber schwierig sein, den kleinen Planeten dann zu finden. Velmi obtížné bude tu malou planetu nalézt,
Krit.:
(grc) εὑρεῖν deb.(grc) πλάνην M (recte)
ἀλλὰ γέ τοι εἶπον, ποῦ Μανδύς ἐστι κεκευθείς,‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλὰ γέ τοι εἶπον, ποῦ Μανδύς ἐστι κεκευθείς, Aber ich habe dir gesagt, wo Mandys versteckt ist, ale přec jen jsem ti řekl, kde nyní Mandys se skrývá, M f. 177r ὡς ἐπιτηδείως ζητεῖν τε λάβειν ἑ δύνασθε.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς ἐπιτηδείως ζητεῖν τε λαβεῖν ἑ δύνασθε. damit ihr ihn richtig suchen und fangen könnt. abyste správně ho hledat a najít měli též možnost.
Krit.:
(grc) λαβεῖν deb.
Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν· Etwas anderes werde ich dir sagen, du aber präge es dir in deinem Verstand ein: Ale nyní ti povím, a ty v své ulož to mysli,
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 16,81
Ταῦτα περὶ ὕλης τοῦ κέρσαι ἔπειτα χρόνοιο.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ταῦτα περὶ ὕλης τοῦ κέρσαι ἔπειτα χρόνοιο. Das, was dann das Zerschneiden der Zeitmaterie angeht. všechno, co sluší ti znát o stříhání časové látky. Οὐ γάρ τις χρείη Μανδὺν ὀρθῶς γε κιχῆσαι,‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Οὐ γάρ τις χρείη Μανδὺν ὀρθῶς γε κιχῆσαι, Denn du musst Mandys nicht richtig finden, Neboť nebudeš moci se přímo Mandyse zmocnit
Hs.:
(grc) κιχῆσαι] κίχεσθαι M
ἀλλὰ δέ τοι φεύξεί τε διωκέμεναι δέον ἔσται.‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἀλλὰ δέ τοι φεύξει τε διωκέμεναι δέον ἔσται. sondern er wird dir entfliehen und du wirst ihn verfolgen müssen. ale ti unikne zas, a bude třeba ho honit.
Krit.:
(grc) φεύξει deb.
Τῶν ἕνεκέν νυ ἄκουσον, ἐπεὶ χαλεπὸν τὸ λάβεσθαι.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Τῶν ἕνεκέν νυ ἄκουσον, ἐπεὶ χαλεπὸν τὸ λαβέσθαι. Deshalb höre nun, da es schwierig ist, dies zu verstehen. Proto poslouchej nyní, neb není to pochopit snadné:
Krit.:
(grc) λαβέσθαι deb.
Μανδὺς φευγόμενος φεύξει εἰς τὰ πρότ’ ἐόντα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Μανδὺς φευγόμενος φεύξει εἰς τὰ προεόντα Mandys wird auf seiner Flucht in die Vergangenheit fliehen Mandys na útěku svém ti unikne do minulosti,
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
τοῦ χρυσοῦ ἕνεκεν καὶ ὄλβου χρυσογενήτῃ.‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ τοῦ χρυσοῦ ἕνεκεν καὶ ὄλβου χρυσογενήτῃ. des Goldes und des golderzeugenden Reichtums wegen. kvůli onomu zlatu a bohatství, zlato jež plodí, Καὶ ὑμῖν ἔσται δέον εἰς πρότ’ ἐόντα ἕπεσθαι.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Καὶ ὑμῖν ἔσται δέον εἰς προεόντα ἕπεσθαι. Ihr werdet ihm in die Vergangenheit folgen müssen. a vám nastane úkol jej v čase minulém stíhat.
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
Τοὔνεκα τοί γε δέον τεχνήματος αἰσχροῦ ἔνεσται,‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Τοὔνεκα τοί γε δέον τεχνήματος αἰσχροῦ ἐνέσται, Daher wirst du ein schimpfliches technisches Gerät benötigen, Proto ti potřeba bude té strašné technické věci, τὸν χρουνοπλεκτῆρα σοφοὶ κλῆσιν καλέουσιν.‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ τὸν χρουνοπλεκτῆρα σοφοὶ κλῆσιν καλέουσιν. das die Weisen "Zeitflechter" mit Namen nennen. kterou splétačem času zvou nyní učení muži.
Sim.:
(grc) κλῆσιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 5,353
Ἴσθι γε νῦν, ὦ ξεῖνε, χρόνου μορφήν τε δέμας τε‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἴσθι γε νῦν, ὦ ξεῖνε, χρόνου μορφήν τε δέμας τε Wisse nun, Fremder, dass die Form und Gestalt der Zeit Věz tedy, cizinče, nyní o času tvaru a těle,
Sim.:
(grc) μορφήν τε δέμας τε] cf. eadem sede Od. 8,116 (εἶδός τε δέμας τε) et al.
ἀγνώτην πολλοῖς, γνώτην παύροισι σοφοῖσιν.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἀγνώτην πολλοῖς, γνωτὴν παύροισι σοφοῖσιν. vielen unbekannt und (nur) wenigen Weisen bekannt ist. jež je neznámé mnohým a známé jen nemnohým mužům.
Krit.:
(grc) γνωτὴν deb.
Οὔδε τέ τοι δύναμις ἴδιον τὸ νόημα λάβεσθαι,‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Οὐδέ τέ τοι δύναμις ἴδιον τὸ νόημα λαβέσθαι, Aber du hast keine Möglichkeit, den eigentlichen Gedanken zu verstehen, Ani nemáš ty sílu bys vlastní tu pochopil znalost,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.(grc) λαβέσθαι deb.
ἀλλά γέ τοι δυνατὸν μούνως διὰ εἴδωλόν τι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡ ἀλλά γέ τοι δυνατὸν μούνως διὰ εἴδωλόν τι sondern es ist für dich nur durch ein Bild, ale je možno ti trochu to vsvětlit pomocí představ,
Anm.:
(grc) 99f.: Der Seher bringt eine Parabel an, um Nemo die Theorie der Zeitreise verständlich zu machen.
καὶ ἄνα μὲν λογίης τινι ἠὲ παραβολίην τε.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ ἀνὰ μὲν λογίης τινὶ ἠὲ παρβολίην τε. eine Analogie und ein Gleichnis möglich: pomocí analogie a jakéhos též podobenství.
Krit.:
(grc) ἄνα E (tmesis = ἀναλογίης): ἀνὰ deb.(grc) τινὶ deb.
Ἴσθι δέ, ὡς χρόνος ἐστὶ μέγας τοι ἠΰτε κίρκος‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ἴσθι δέ, ὡς χρόνος ἐστὶ μέγας τοι ἠΰτε κίρκος Wisse, dass die Zeit wie ein großes Ringband ist Věz tedy, že je čas tak jakoby prstenec velký,
Anm.:
(grc) κίρκος] Hier im Sinne von „Ring“ (tsch. „prstenec“), vgl. LSJ 1996 s.v. κίρκος III
M f. 177v καὶ δύ ̓ ἐπιπολέα μὲν ἔχων, ὡς κίρκοι ἔχουσιν.‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καὶ δύ ̓ ἐπιπολέα μὲν ἔχων, ὡς κίρκοι ἔχουσιν. mit zwei Oberflächen, wie sie Bänder haben. který má povrchy dva, jež leží naproti sobě.
Hs.:
(grc) ὡς κίρκοι ἔχουσιν] γε διαίρει (?) ἀλλήλαιν M
Anm.:
(grc) ἐπιπολέα] Hier als Dual von ἐπιπολή „Oberfläche“ (vgl. LSJ 1996 s.v. ἐπιπολή 2). ‒ ὡς κίρκοι ἔχουσιν] Hier weicht die tschechische Fassung deutlich vom griechischen Text ab. Křesadlo schreibt: "jež leží naproti sobě" ("die einander gegenüber liegen").
Μίη ἐπιπολέη τό γε τοί γε τὰ ὄντα μὲν ἔστω‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Μίη ἐππολέη τό γε τοί γε τὰ ὄντα μὲν ἔστω Die eine Oberfläche sei für dich die Gegenwart Jeden z povrchů oněch nechť tobě přítomnost značí, καί γε τόδ’ εσσόμενον· βάσιμον ὥς ἐστ’ ἀπ’ ἐόντος.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καί γε τόδ’ ἐσσόμενον· βάσιμον ὥς ἐστ’ ἀπ’ ἐόντος. und die Zukunft, weil sie von der Gegenwart aus erreichbar ist. a také budoucí čas, nebo k tomu lze z přítomna dojít.
Krit.:
(grc) ἐσσόμενον deb.
Ἀλλὰ τὸ παρηλθὸν οὐ καὶ βατόν ἐστι ἐόντος,‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ τὸ παρελθὸν οὐ καὶ βατόν ἐστι ἐόντος, Aber die Vergangenheit ist nicht von der Gegenwart erreichbar. Ale minulý čas, jenž z přítomna dostupný není,
Hs.:
(grc) τὸ παρηλθὸν] γέ τοι προέον M a.c.
ἔστι τὸ παρηλθὸν ἥως ἑτέρη ἐπιπουλὴ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ ἔστι τὸ παρελθὸν ἥως ἑτέρη ἐπιπουλὴ Die Vergangenheit ist wie die andere Oberfläche proto je minulý čas jak druhá prstenu strana,
Hs.:
(grc) τὸ παρηλθὸν] τοι προέον M a.c.
τοῦ κίρκου· οὔπερ δυνατὸν περάαν ἑ διάμπαξ.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ τοῦ κίρκου· οὔπερ δυνατὸν περάαν ἑ διαμπάξ. des Ringbandes. Es ist nicht möglich es zu durchdringen. neboť nemožno jest tím prstencem projíti naskrz.
Krit.:
(grc) διαμπάξ deb.
Sim.:
(grc) διαμπάξ] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos, cf. e.g. A. Pr. 65
T p. 209 Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι,‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι, Etwas anderes werde ich dir sagen, du aber präge es in deinen Verstand ein, Jinou řeknu ti věc, ty ve své ulož jí mysli,
Sim.:
(grc) = 86. Vide etiam supra ad Astr. 16,81
εἰ καὶ ᾖ χαλεπὸν μούνῳ βροτῷ ἀνδρὶ λάβεσθαι·‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ εἰ καὶ ᾖ χαλεπὸν μούνῳ βροτῷ ἀνδρὶ λαβέσθαι· auch wenn es schwer ist für einen Sterblichen allein zu begreifen. byť i to velmi je těžké by pouhý to pochopil člověk.
Krit.:
(grc) λαβέσθαι deb.
οὐ τάδ’ ἐστι ἕως σοι μὲν ἀγονίζομαι εἴπειν,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ οὐ τάδ’ ἐστι ἕως σοι μὲν ἀγονίζομαι εἰπεῖν, Es ist nicht so, wie ich es dir zu sagen versuche, Není to vůbec tak, jak nyní se snažím ti říci,
Krit.:
(grc) εἰπεῖν deb.
ἀλλ’ ἄλλως ~ ὥς εἰ μικρῷ οὐ παιδὶ ἐνίσπειν‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ ἄλλως ~ ὡς εἰ μικρῷ σὺ παιδὶ ἐνισπεῖν sondern anders – wie wenn du einem kleinen Kind ale úplně jinak. Jak kdybys ty pro malé dítě
Krit.:
(grc) ὡς deb.(grc) ἐνισπεῖν deb.
τάδ’ ἐθέλοις τέχνων, τάδ’ ἐτ’ οὔ γε λάβειν τὸ δύναιτο.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ τάδ’ ἐθέλοις τεχνῶν, τάδ’ ἐτ’ οὔ γε λαβεῖν τὸ δύναιτο. etwas von Technik sagen willst, was es noch nicht begreifen kann. něco se vysvětlit snažil, co nemohlo ještě by chápat.
Krit.:
(grc) τεχνῶν deb.(grc) λαβεῖν deb.
Εἰ μὲν ἔχεις κίρκον κούφου παπύροιο τέτυκτον,‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Εἰ μὲν ἔχεις κίρκον κούφου παπύροιο τετυκτόν, Wenn du ein aus leichtem Papier hergestelltes Ringband hast, Kdybys však prstenec měl tam z papíru lehkého celý,
Krit.:
(grc) an τετυκτόν (= τυκτόν) ?
οὗτος αὖ κίρκος δύ ̓ ἐπιπουλᾶ περ ἔχησει.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ οὗτος αὖ κίρκος δύ ̓ ἐπιπουλᾶ περ ἐχήσει. wird dieses Ringband zwei Oberflächen haben. potom prstenec tento dvé bude míti i stravy.
Krit.:
(grc) ἐχήσει deb.
Ἀλλ’ ἰδὲ εἰ κίρκου σχίζοις τὸν ἀσκηθέα κύκλον,‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἰδὲ εἰ κίρκου σχίζοις τὸν ἀσκηθέα κύκλον, Aber wenn du den vollständigen Kreis des Ringbandes a kdybys přestřihl pak tam prstence úplný okruh, ἄντικρυς τεύξεις ζώνην τοι ὥστε ῥυτῆρα.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ ἀντικρύς, τεύξεις ζώνην τοι ὥστε ῥυτῆρα. quer zerschneidest, wirst du einen Gürtel wie einen Zügel schaffen. napříč, to utvořil bys pak jakýs jakoby řemen.
Krit.:
(grc) ἀντικρὺς deb.
Εἴ κεν νῦν γε ἑνὸς τέλεος συζύγοις ἐπιπουλὴν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Εἴ κεν νῦν γε ἑνὸς τέλεος συζύγοις ἐπιπουλὴν Wenn du nun die innere Oberfläche des einen Endes Jestli ale bys nyní ten jeden spojil zas konec τὴν μὲν ἐνδοτέρην τῇ ἐξοτέρῃ ἑτέροιο,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ τὴν μὲν ἐνδοτέρην τῇ ἐξοτέρῃ ἑτέροιο, mit der äußeren des anderen verbindest, jeho zevnější plochou na plochu druhého vnitřní M f. 178r ἂψ μὲν ἔχοις κίρκον, ἀλλ’ οὐκ ἶσον προτέρω περ.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ ἂψ μὲν ἔχοις κίρκον, ἀλλ’ οὐκ ἶσον προτέρῳ περ. hättest du wieder ein Ringband, aber nicht dem vorherigen gleich. zase bys znovu měl prsten, leč jiný než byl ten první.
Krit.:
(grc) προτέρῳ M (recte)
Ἔσται νῦν κίρκος στρεφθείς τοι σχήματι ξείνῳ,‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ Ἔσται νῦν κίρκος στρεφθείς τοι σχήματι ξείνῳ, Das Ringband wird jetzt gedreht sein in fremdartiger Gestalt, Nyní bude to prsten tak stočený, na divný způsob, ὥς τοι τῶν Ἀράβων ἐν ἀριθμοῦ γράμμασίν ἐστι‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ ὥς τοι τῶν Ἀράβων ἐν ἀριθμοῦ γράμμασίν ἐστι wie unter den Zahlzeichen der Araber tak jako Arabů počtu je symbol pro jedno číslo
Anm.:
(grc) 121f.: Der Autor denkt an die arabische 8.
γράμμα, τό τοι ὀκτὼ σημαίνει εἶναι ἀριθμόν.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ γράμμα, τό τοι ὀκτὼ σημαίνει εἶναι ἀριθμόν. das Zeichen, das dir die Zahl Acht zu sein bezeichnet. které v způsobu jejich je znakem číslice osm. Τοῦτον μὲν κίρκον γε μαθηματικοὶ καλέουσιν‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Τοῦτον μὲν κίρκον γε μαθηματικοὶ καλέουσιν Dieses Ringband nennen die Mathematiker Tento prstenec ale se od matematiků zove κίρκον Μοιβίοιο· τὸ γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο.‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ κίρκον Μοιβίοιο· τὸ γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο. ein Möbiusband: Denn es ist ein großes Wunder! prstencem Mœbiovým, a je to veliký zázrak.
Sim.:
(grc) τὸ γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο] vide supra ad Astr. 13,327
Anm.:
(grc) κίρκον Μοιβίοιο] Das Möbius-Band ist nach dem deutschen Mathematiker und Astronom August Ferdinand Möbius (1790‒1868) benannt, der es zuerst 1858 beschrieb. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Möbiusband [letzter Zugriff 20. August 2026]
Εἴ κέν τις ἐθέλοιτο ἐπιπουλᾶ φυκοῶσαι,‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ Εἴ κέν τις ἐθέλοιτο ἐπιπουλᾶ φυκοῶσαι, Wenn jemand die zwei Oberflächen färben möchte, Jestliže někdo by chtěl dvě jeho nabarvit strany οὔ γε δύοιν φῦκοιν κίρκον γράψαι γε δύναιτο,‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ οὔ γε δυοῖν φύκοιν κίρκον γράψαι γε δύναιτο, könnte er das Ringband nicht mit zwei Farben bemalen, nemohl barvami dvěma by jeho dvě strany natřít,
Krit.:
(grc) δυοῖν φύκοιν deb.
ἀλλὰ δ’ ἐπιπουλὴ μίη μούνως οἱ ἔνεστι,‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἀλλὰ δ’ ἐπιπουλὴ μίη μούνως οἱ ἔνεστι, sondern es hat nur eine Oberfläche, ale má povrch jen jeden a ne dva, jak by se zdálo, εἰ καί οἵ γ’ ἔξω καὶ ἔνδον χρῶμα φάνειται.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ εἰ καί οἵ γ’ ἔξω καὶ ἔνδον χρῶμα φανεῖται. auch wenn die Farbe sich außen und innen zeigen wird. i když zvenku a zevnitř se bude jeviti barva
Krit.:
(grc) φανεῖται deb.
Εἴ κέν τις μύρμηξ βλώσκειν ἐθέλοι ἐπὶ κίρκῳ‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Εἴ κέν τις μύρμηξ βλώσκειν ἐθέλοι ἐπὶ κίρκῳ Wenn eine Ameise auf dem Ringband gehen möchte, Kdyby mravenec jakýs chtěl po tom prstenci chodit,
Anm.:
(grc) 129-133: Hier denkt Křesadlo wohl an den Holzschnitt „Möbiusband II (Rote Ameisen)“ des niederländischen Graphikers Maurits Cornelis Escher (1898‒1972) aus dem Jahr 1963. Der Holzschnitt zeigt ein gelöchertes Möbiusband auf dem mehrere rote Ameisen auf „Ober“- und „Unterseite“ gehen. Siehe https://mcescher.com/gallery/mathematical/#iLightbox[gallery_image_1]/15. ‒ Man kann die Astronautilia selbst in gewisser Weise als Möbius-Band deuten, die Gegenwart, Vergangenheit und Zukunft in unendlicher Form verknüpft. Vgl. Anm. zu Astr. 24,171.
μούνῃ τοίγε ὀδῷ, ὁ κνὶψ βλώσκοι κατὰ κύκλον,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ μούνῃ τοίγε ὁδῷ, ὁ κνὶψ βλώσκοι κατὰ κύκλον, könnte die Ameise auf ein- und demselben Weg im Kreis laufen, jednou toliko cestou by pišišvor celý ho přešel
Krit.:
(grc) ὁδῷ deb.
ἀλλ’ εἴη γ’ ἔξω καὶ ἔνδον βλωσκόμενος κνίψ.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ εἴη γ’ ἔξω καὶ ἔνδον βλωσκόμενος κνίψ. aber die Ameise könnte innen und außen gehen. a při tom kráčel by z venku i uvnitř pišišvor tento,
Sim.:
(grc) κνίψ] cf. Ar. Av. 590; hic idem atque μύρμηξ. De clausula βλωσκόμενος κνίψ cf. similiter Verg. georg. 1,181 (exiguus mus); Hor. ars 139 (ridiculus mus)
Ἀλλά γε κνῖπε δύω γε κατάντικρυς γε δυναίσθην‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλά γε κνῖπε δύω γε καταντικρύς γε δυναίσθην Aber zwei Ameisen könnten gegenüber ale dva pišišvorové by naproti sobě přec mohli
Krit.:
(grc) καταντικρύς deb.
ἑζέμεναι κίρκῳ· ὃ μὲν ἔξω καὶ ὃ δέτ’ ἔνδον.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ ἑζέμεναι κίρκῳ· ὁ μὲν ἔξω καὶ ὁ δέ τ’ ἔνδον. auf dem Ringband sitzen, die eine außen und die andere innen. na tom prestenci sedět, ten z venku a onen zas uvnitř.
Krit.:
(grc) ὁ … ὁ deb.(grc) δέ τ’ deb.
Hs.:
(grc) om. E: Ἀλλά γε τοῦ κίρκου μίη δ’ ἔσται ἐπιπουλή M
Anm.:
(grc) Zusatzvers in M: „Aber der Ring wird nur eine Oberfläche haben“.
Οὕτως οὐ φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Οὕτως οὐ φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται. So gibt es nichts anderes Wundersameres als die Natur. Tak nad přírodu samu nic podivuhodnější není.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 13,377
Ἀλλά γέ τοι αὐτὸς 〈?〉 χρόνος κίρκῳ ῥα ὄμοιος,‒◡◡|‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γέ τοι αὐτὸς χροῦνος κίρκῳ ῥα ὅμοιος, Aber die Zeit selbst ist also dem Ringband ähnlich, Avšak samotný čas se podobá prstenci také
Krit.:
(grc) ὅμοιος vel ὁμοῖος deb.
Hs.:
(grc) κίρκῳ ῥα] κίρκοιο M a.c.
T p. 210 ὡς εἶπον πρόσθεν· καί εἴ τις ἀνὴρ ἐθέλοιτο‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς εἶπον πρόσθεν· καὶ εἴ τις ἀνὴρ ἐθέλοιτο wie ich zuvor sagte. Wenn ein Mann tak, jak prvé jsem řek. A kdyby nějaký člověk
Krit.:
(grc) καὶ deb.
M f. 178v ἐκ ὄντος φύγεμεν εἰς πρῶτον ἐόντα χρόνονδε,‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ἐκ ὄντος φυγέμεν εἰς πρῶτον ἐόντα χρόνονδε, aus der Gegenwart in die Vergangenheit fliehen möchte, ze současného času chtěl v čase minulém zmizet,
Krit.:
(grc) φυγέμεν deb.
Hs.:
(grc) ἐκ ὄντος] ἐκ τῷ ὄντι M a.c.(grc) πρῶτον ἐόντα] ἐσσόμενον M a.c.
κίρκον Μοιβίοιο ποιῆσαί οἱ δέον εἴη‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ κίρκον Μοιβίοιο ποιῆσαί οἱ δέον εἴη müsste er ein Möbiusband machen musel by z normálního si Mœbiův prstenec sdělat ἐκ νομίμῳ κίρκῳ χρόνου ὥστε πάλιν γε πορεύειν.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἐκ νομίμῳ κίρκῳ χρόνου ὥστε πάλιν γε πορεύειν. aus einem normalen Zeitband, um wieder zurückkehren zu können. prstence, jak jsem řekl, by zpátky cestovat mohl.
Krit.:
(grc) ἐκ νομίμου κίρκου M (recte)
Τοῦτο τὸ φέρτατόν ἐστι, ὅπως τοι ἐνίσπειν ὀΐω,‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Τοῦτο τὸ φέρτατόν ἐστι, ὅπως τοι ἐνισπεῖν ὀΐω, Das ist die beste Art, wie ich es dir erklären zu können glaube, Toto je nejlepší asi tak tobě to vysvětlit mohu,
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
Sim.:
(grc) φέρτατόν ἐστι] cf. Il. 17,105 (φέρτατον εἴη)
Anm.:
(grc) Die letzte Silbe von ἐνίσπειν muss hier offensichtlich kurz gemessen werden.
ἀλλά γ’ ὕπαρ δ’ ἕτερον, σὺ οὐχὶ δύνῃ ἑ λάβεσθαι.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἀλλά γ’ ὕπαρ δ’ ἕτερον, σὺ οὐχὶ δύνῃ ἑ λαβέσθαι. aber die Wirklichkeit ist anders; du kannst sie nicht begreifen. skutečnost ovšem je jiná, však ty ji nemůžeš chápat.
Krit.:
(grc) λαβέσθαι deb.
Hs.:
(grc) γ’ ἕτερον] ἄλλον M a.c.(grc) ἑ] τὰ M a.c.
Ἀλλά γε τοῦτο ποίειν χρείη τεχνήματός ἐστι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γε τοῦτο ποιεῖν χρείη τεχνήματός ἐστι Doch um dies zu tun, braucht man die Technik eines Ale udělat tohle – je třeba mít techniku na to
Krit.:
(grc) ποιεῖν deb.
χρουνοπλεκτῆρος· Μανδὺν δέ ἑ σχέσθαι ὀΐω.‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ χρουνοπλεκτῆρος· Μανδὺν δέ ἑ σχέσθαι ὀΐω. Zeitflechters. Ich meine, dass Mandys einen in seinen Besitz gebracht hat. stroje splétače času. A myslím, že Mandys ho vlastní.
Anm.:
(grc) χρουνοπλεκτῆρος] Neologismus für Křesadlos Zeitmaschine, die durch Neuflechten des Zeitkreises funktioniert.
Εἰσίν τοί γέ τινες βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Εἰσίν τοί γέ τινες βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Es gibt einige Wesen in den Tiefen des leeren Kosmos, Jsou však jakési tam v těch prázdných prostorách kosmu
Sim.:
(grc) βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο] vide supra ad Astr. 1,213
οὐσῖαι φύσεες συλλεκταὶ ἀστράσι πᾶσι,‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ οὐσῖαι φύσεες συλλεκταὶ ἀστράσι πᾶσι, die von allen Sternen gesammelt wurden. bytosti anebo jsoucna, a sebrané z všemožných planet, τὰς μὲν χρουνοφιλακτῆρας κλῆσιν καλέουσιν.‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ τὰς μὲν χρουνοφυλακτῆρας κλῆσιν καλέουσιν. Man nennt sie Zeitwächter mit Namen. 〈...〉
Krit.:
(cs) deest(grc) χρουνοφυλακτῆρας M (recte)
Sim.:
(grc) κλῆσιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 5,353
Anm.:
(grc) χρουνοφυλακτῆρας] φυλακτῆρες (nur Pl.) ist neben φύλαξ homerischer Begriff für „Wachen“. Zu erwähnen ist vielleicht, auch wenn dies ohne die Annahme, dass Křesaldo durch die Zeit reisen konnte, keinen Einfluss auf das Epos gehabt haben kann, dass auch in dem neusten Star Trek Spin-Off „Enterprise“ (2001‒2005) eine Art „Zeitwächter“ vorkommt und dort sogar eine handlungstragende Funktion einninmt. Denn im Hintergrund der Serie läuft ein „Temporaler Kalter Krieg“ zwischen der Föderation der Planeten des 31. Jh.s und den Suliban-Cabal. Dabei versuchen beide Seiten die Zeitlinien in der Mitte des 22. Jh.s zu ihren Gunsten zu verändern. Zur Korrektur der Eingriffe werden von der Föderation so genannte „Zeitagenten“ entsandt. Siehe http://de.memory-alpha.org/wiki/Temporaler_Kalter_Krieg [letzter Zugriff 20. August 2026].
Οἵδε φυλακτῆρές γε φύλαξαν χρουνοοδίτας,‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ Οἵδε φυλακτῆρές γε φύλαξαν χρουνοοδίτας, Diese Wächter überwachen die Zeitreisenden, které jsou jacísi strážci a střeží poutníky v čase,
Hs.:
(grc) φύλαξαν] φύλασσον M a.c.
εἰ μὴ οὐσῖαι φρόνιμαι κόσμου γλαφυροῖο‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ εἰ μὴ οὐσῖαι φρόνιμαι κόσμου γλαφυροῖο ob nicht vernünftige Wesen des hohlen Kosmos, aby rozumná jsoucna tam v dutých útrobách kosmu
Hs.:
(grc) κόσμου γλαφυροῖο] κόσμοιο κενοῖο M a.c.
χρουνοπορεύουσαι βλάψαιεν ἐσσόμενόν τι.(vt)‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ χρουνοπορεύουσαι βλάψαιεν ἐσσόμενόν τι.(vt) wenn sie durch die Zeit reisen, die Zukunft irgendwie beschädigen. cestujíce si v čase jim minulost nepokazila.
Sim.:
(grc) χρουνοπορεύουσαι] variat verbum Homericum ποντοπορεύω (Od. 5,277 et al.). Cf. etiam ἀστροπορεύω (Astr. 1,204 et al.)
Χρουνοπλεκτῆρας μοῦνοί τε δύνανται ἔχεσθαι,‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Χρουνοπλεκτῆρας μοῦνοί τε δύνανται ἔχεσθαι, Nur sie alleine können Zeitflechter haben, Tito splétače času jen jediní legálně mají, ἀλλ’ οὔτις ἄλλος· τὸ μὲν εἴη παρανομίη.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ οὔτις ἄλλος· τὸ μὲν εἴη παανομίη. aber kein anderer. Das wäre wider das Gesetz. ale nižádný jiný, to byl by závažný zločin. Ἀλλά γέ τοι Μανδὺν κλέψαι πλεκτῆρ’ ὑποπτεύω‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλά γέ τοι Μανδὺν κλέψαι πλεκτῆρ’ ὑποπτεύω Aber ich vermute, das Mandys einen Flechter gestohlen hat Ale jistě mám za to, že Mandys splétač si ukrad καὶ ἐν ἀστροΐδῃ κεύθεσθαι τοῖς φυλάκεσσιν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ καὶ ἐν ἀστροΐδῃ κεύθεσθαι τοῖς φυλάκεσσιν und sich auf dem Asteroiden vor den Wächtern versteckt, a že na astroidu se před těmi strážníky skrývá, τῷ γε μεταλλεύων χρυσὸν πτίζων δέτε πλοῦτον,‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ τῷ γε μεταλλεύων χρυσὸν κτίζων δέτε πλοῦτον, auf dem er nach Gold gräbt und sich Reichtum verschafft, zlato na něm si kope a bohatství hromadí takto, M f. 179r τῆμος ἄδην τοι ἔχει πλοίῳ μὲν ἑοῖο φέρεσθαι.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ τῆμος ἄδην τοι ἔχει πλοίῳ μὲν ἑοῖο φέρεσθαι. bis er genug hat, um es mit seinem Schiff zu transportieren. až bude míti ho dost, co jen mu plavidlo snese, Ἀλλὰ δ’ ἔπειτα θέλει φύγεμεν χρόνον εἰς προτ’ ἐόντα‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἔπειτα θέλει φυγέμεν χρόνον εἰς προεόντα Aber dann will er in die Vergangenheit fliehen ale pak bude chtít se ulít do minulosti,
Krit.:
(grc) φυγέμεν deb.(grc) προεόντα (-έοντα M) deb.
πολλῷ σὺν χρυσῷ μήλῳ καὶ κοσμοορῶντι.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ πολλῷ σὺν χρυσῷ μήλῳ καὶ κοσμοορῶντι. mit dem Gold und dem Schaf, das den Kosmos betrachtet. se svým přemnohým zlatem a s ovcí, jež sleduje vesmír. Ἀλλ’ οὔτις μὲν οἶδέ τι σὺν κόσμῳ γε τύχησῃ,‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλ’ οὔτις μὲν οἶδε, τί σὺν κόσμῳ γε τυχήσῃ, Aber niemand weiß, was mit dem Kosmos passiert, Ale nikdo teď neví, co s vesmírem by se stalo,
Krit.:
(grc) οἶδε τί deb.(grc) τυχήσῃ deb.
εἰ Μανδὺς εἵλοι μῆλον χρόνον ἐς προτ’ ἐόντα.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ εἰ Μανδὺς εἵλοι μῆλον χρόνον ἐς προεόντα. wenn Mandys das Schaf in die Vergangenheit mitnimmt. kdyby odnesl Mandys tu ovci do byvšího času.
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
Ἐν τῷ ὄντι βλέπει μῆλον κόσμον, ὅτις ἐστί,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἐν τῷ ὄντι βλέπει μῆλον κόσμον, ὅτις ἐστί, In der Gegenwart betrachtet das Schaf den Kosmos, der ist, Neboť v nynějším čase se dívá na nynější vesmír,
Sim.:
(grc) 160sq.: εἰς ἐσσόμενον δέ τε πρόσσω] cf. Il. 1,343 et al. (ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω)
Hs.:
(grc) χρόνῳ γε M a.c.(grc) δέτε] χρόνον M a.c.
ὡς φέρεται χρούνῳ εἰς ἐσσόμενον δέτε πρόσσω.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ὡς φέρεται χρούνῳ εἰς ἐσσόμενον δέ τε πρόσσω. da es sich mit der Zeit weiter in die Zukunft bewegt. při čemž nese ji čas vždy v budoucno, postupem napřed. Ἀλλ’ εἰ νῦν ὀπίσω βλέψει εἰς τὰ προτ’ ἐόντα,‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ εἰ νῦν ὀπίσω βλέψει εἰς τὰ προεόντα, Aber wenn es jetzt rückwärts in die Vergangenheit blicken wird, Ale když naopak bude se dívat v minulé časy,
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
ῥηϊδίως ὀλέσαι κόσμον τὸν ἐόντα δύναιτο,‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ῥηϊδίως ὀλέσαι κόσμον τὸν ἐόντα δύναιτο, könnte der gegenwärtige Kosmos leicht zugrunde gehen. snadno by zničiti mohla ten vesmír, který je nyní
Hs.:
(grc) ἐόντα] πάντα M a.c.
T p. 211 ἀλλά τοι εἰν προτ’ ἐόντι ἐὼν Μανδὺς πολυμήτις‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἀλλά τοι εἰν προεόντι ἐὼν Μανδὺς πολύμητις Aber der in der Vergangenheit lebende listenreiche Mandys ale v čase, jenž byl, ten Mandys velice lstivý
Krit.:
(grc) προεόντι deb.(grc) πολύμητις deb.
Sim.:
(grc) Μανδὺς πολύμητις] vide supra ad Astr. 11,69
Hs.:
(grc) ἐὼν] χρόνῳ M a.c.
ζῆν σαφέως ὁ δύναιτο, ἐπεὶ οὔτις ἑ διώκοι‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ζῆν σαφέως ὁ δύναιτο, ἐπεὶ οὔτις ἑ διώκοι könnte unbehelligt leben, da ihn niemand verfolgen könnte, snadno mohl by žít, neb nikdo by nemoh ho honit,
Hs.:
(grc) γε M: ὁ E
Anm.:
(grc) σαφέως] Křesadlo übersetzt im Tschechischen "snadno" ("leicht").
οὔτε χρουνοφυλακτῆρες, οὐ καὶ σύ, πορεύτα,‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ οὔτε χρουνοφυλακτῆρες, οὐ καὶ σύ, πορευτά, weder die Zeitwächter noch auch du, Reisender, ani strážcové času a ani ty, kosmicky plavče,
Krit.:
(grc) πορευτά deb.
ὥς οὐ πλεῖν τις ζῇ εἰν χρούνοις ἐσσομένοισι,‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ ὡς οὐ πλεῖν τις ζῇ εἰν χρούνοις ἐσσομένοισι, da niemand mehr in der Zukunft leben würde. neboť nikdo by více už nežil v budoucím čase,
Krit.:
(grc) ὡς deb.(grc) χρούνοις: χρού- E
οὐκ αὐταὶ ὥραι, ὡς μῆλον οὐχὶ θεώροι.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ οὐκ αὐταὶ ὧραι, ὡς μῆλον οὐχὶ θεώροι. Nicht einmal die Zeit selbst gäbe es, da das Schaf sie nicht betrachten könnte. ani ten samotný čas, nebo ovce by nezřela na něj.
Krit.:
(grc) ὧραι deb.
Tαῦτα ὑποπτεύω Μανδὺν φαῦλον παρασκεύειν.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Tαῦτα ὑποπτεύω Μανδὺν φαῦλον παρασκεύειν. Dies bereitet der schlimme Mandys vermutlich vor. Toto se domnívám já, že mrzký schystat chce Mandys. Οἵδε φυλακτῆρες ἢ οὐ τὴν κλέψιν ἴσασιν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Οἱ δὲ φυλακτῆρες ἢ οὐ τὴν κλέψιν ἴσασιν Die Wächter aber wissen entweder nichts von dem Diebstahl Avšak strážci buď ani o krádeži nemají zdání,
Krit.:
(grc) οἱ δὲ deb.
M f. 179v ἢ οὐκ εὑρέμεναι Μανδὺν κλέπτην νυ δύνανται.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἢ οὐκ εὑρέμεναι Μανδὺν κλέπτην νυ δύνανται. oder sie können den Dieb Mandys nicht finden. anebo nemohou najít si Mandyse zloděje nikde. Σοὶ μὲν νῦν δέον ἐστί τε τοι κρατερὴ καὶ ὀφειλὴ‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Σοὶ μὲν νῦν δέον ἐστί τε τοι κρατερὴ καὶ ὀφειλὴ Jetzt besteht für dich die Notwendigkeit und starke Verpflichtung, Tobě nyní je nutnost a je to tvá povinnost silná Μανδὺν ἁρπάξαι πρὶν τὸ προέονδε φύγεσθαι,‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Μανδὺν ἁρπάξαι πρὶν τὸ προεόνδε φυγέσθαι, Mandys zu ergreifen, bevor er in die Vergangenheit flieht; Mandyse onoho chytit dřív nežli v minulost zmizí.
Krit.:
(grc) προεόνδε φυγέσθαι deb.
ἀλλ’ εἴ κέν γε φύγοι, τὸ δέον τοί ἐστι διώκειν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ εἴ κέν γε φύγοι, τὸ δέον τοί ἐστι διώκειν aber wenn er flieht, musst du ihn verfolgen Ale kdyby i prchl, tu povinnost máš jeho stíhat καί μιν ἁρπάξαι προτ’ ἐόντι χρόνῳ ἐνὶ γαίῃ,‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καί μιν ἁρπάξαι προεόντι χρόνῳ ἐνὶ γαίῃ, und ihn in der Vergangenheit auf der Erde ergreifen, a ho chytiti potom i v minulém na Zemi čase,
Krit.:
(grc) προεόντι (-έοντι M) deb.
εἰ μὴ καὶ προτέοντά νυ ὄντα ὁ Μανδὺς ὀλέσσῃ‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ εἰ μὴ καὶ προεόντά νυ ὄντα ὁ Μανδὺς ὀλέσσῃ damit Mandys nicht auch die jetzige Vergangenheit vernichtet, aby i minulost onu, jež bude tam, nezničil Mandys,
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
δηθὰ πάλιν φεύγων, τόδε κὴρ ᾖ καὶ προτ’ έουσιν.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ δηθὰ πάλιν φεύγων, τὸ δὲ κὴρ ᾖ καὶ προεοῦσιν. wenn er lange zurück flieht. Das wäre auch der Tod für die Vergangenheit. prchaje ještě i dále, to zkazil by minulost první.
Krit.:
(grc) προεοῦσιν: προτ’έουσιν E
Τοῦδε διωκέμεναί γε δέον τεχνήματός ἐστι‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Τοῦ δὲ διωκέμεναί γε δέον τεχνήματός ἐστι Um ihn aber zu verfolgen, braucht man die Technik Ale na jeho honbu je třeba ti onoho stroje, χρουνοπλεκτῆρος, τὸν μὲν περ ἔχουσι φύλακτες.‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ χρουνοπλεκτῆρος, τὸν μὲν περ ἔχουσι φύλακτες. des Zeitflechters, den die Wächter haben. jenž je splétačem času, a ten mají u sebe strážci. Ἀλλὰ δέ τοι δέον ἐστι πλέειν εἰν νηῒ μελαίνῃ‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ δέ τοι δέον ἐστι πλέειν εἰν νηῒ μελαίνῃ Aber du musst in deinem schwarzen Schiff Ale tobě je třeba teď plouti s lodicí černou
Sim.:
(grc) νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
πρός γε φυλακτῆρας. Καὶ ἔγωγε τόπον ἔτι δείξω.«‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ πρός γε φυλακτῆρας. Καὶ ἔγωγε τόπον ἔτι δείξω.« zu den Wächtern fahren. Und ich werde dir den Ort zeigen.“ k oněm časovým strážcům. A já ti ukáži místo.“
Sim.:
(grc) καὶ ἔγωγε τόπον ἔτι δείξω] cf. Od. 6,194 (ἄστυ δέ τοι δείξω)
‒ καὶ μὲν ταῦτα ἔδειξε, τὰ γὰρ οὐ χρή τοι ἐνίσπειν –‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ ‒ καὶ μὲν ταῦτα ἔδειξε, τὰ γὰρ οὐ χρή τοι ἐνισπεῖν – ‒ Und er zeigte das, denn das muss ich dir nicht erzählen ‒ ‒ A to my ukázal také, což tady netřeba líčit –
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
»Πολλά τε λίσσεσθαι τούτων ὑψηλὰ κάρηνα‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ »Πολλά τε λίσσεσθαι τούτων ὑψηλὰ κάρηνα „Und bitte vielfach ihre erhabenen Häupter flehentlich, „Mnoho pak prositi strážců těch času vznešené hlavy,
Sim.:
(grc) ὑψηλὰ κάρηνα] cf. Il. 12,132 (δρύες ... ὑψικάρηνοι) et clausulam ἀμενηνὰ κάρηνα (Od. 10,521 et al.)
εἴτε γε κιχρῆσαι χρουνοπλεκτῆρα ἄριστον‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ εἴτε γε κιχρῆσαι χρουνοπλεκτῆρα ἄριστον dass sie dir entweder den sehr guten Zeitflechter leihen aby buď Mandyse sami si chytli či honili v čase,
Anm.:
(cs) 184-185: In der tschechischen Fassung sind die beiden Verse vertauscht.
M f. 180r ἢ αὐτοὺς Μανδὺν κρατέσαι ἢ δηθὰ διώκειν‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἢ αὐτοὺς Μανδὺν κρατέσαι ἢ δηθὰ διώκειν oder sie selbst Mandys in ihre Gewalt bringen oder lange verflogen anebo půjčili tobě ten času výborný splétač,
Hs.:
(grc) 185sq.: in M primum ordine inverso
ἥδ’ αὐτοῖς ἀνέκουσι σοφὸν κλέψαι γε τὸ μῆχος.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἢ δ’ αὐτοῖς ἀέκουσι σοφὸν κλέψαι γε τὸ μῆχος. oder aber, wenn sie selbst nicht wollen, ihnen das weise Gerät zu stehlen. a kdyby nechtěli sami, pak složitý stroj ten jim ukrást.
Krit.:
(grc) ἢ δ’ deb.(grc) ἀέκουσι deb.
Hs.:
(grc) γε τὸ μῆχος] τὸ τέχνημα M a.c.
Οὔδε τέ τις χρόνος ἔστὶν ἀφέσθαι ἢ μαλακίζειν·‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ Οὐδέ τέ τις χρόνος ἐστὶν ἀφέσθαι ἢ μαλακίζειν· Es ist keine Zeit abzulassen oder nachgiebig zu sein. Ani není teď čas snad ustat a změkčilým býti,
Krit.:
(grc) οὐδέ deb.(grc) ἐστὶν deb.
Αἰσχρὸς κίνδυνος κρατέει τὸν ἀπείρονα κόσμον.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Αἰσχρὸς κίνδυνος κρατέει τὸν ἀπείρονα κόσμον. Eine schändliche Gefahr beherrscht den unendlichen Kosmos. neboť nebezpečenství teď kosmos bezmezný třímá. Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ενὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι· Ich werde dir aber etwas anderes sagen und du präge es dir in deinen Verstand ein: Jinou řeknu ti věc a ty v své ulož ji mysli:
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 16,81
Εἰ μέν τις σχίσῃ κίρκον Μοϊβίου ἄνακτος‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Εἰ μέν τις σχίσῃ κίρκον Μοϊβίου ἄνακτος Wenn jemand das Ringband des Herrn Möbius Jestli by rozstříhl někdo ten prstenec Mœbia vládce, ἄντικρυς διὰ μῆκος, αὖ οὐ κίρκω δύο εἴτην,‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀντικρὺς διὰ μῆκος, αὖ οὐ κίρκω δύο εἴτην, quer der Länge nach zerschneiden würde, könnten nicht wieder zwei Bänder existieren, naskrz po jeho délce, tu dva by nevznikly nové,
Krit.:
(grc) ἀντικρὺς deb.
Hs.:
(grc) αὖ] τῷ M
T p. 212 ἀλλὰ μόνος κίρκος δὶς μηκότερος προτέροιο.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ἀλλὰ μόνος κίρκος δὶς μηκότερος προτέροιο. sondern nur ein Ringband, das doppelt so lang ist wie das erste; ale jediný prsten, jenž dvakrát jest prvého delší. Ἀλλ’ εἰ ἔπειτα πάλιν σχίζοις τοῦτον δέτε κίρκον,‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ εἰ ἔπειτα πάλιν σχίζοις τοῦτον δέ τε κίρκον, aber wenn du dann dieses Ringband wieder zerschneidest, Ale když zase bys stejně ten prstenec rozstříhl nový, κίρκ’ εἴτην γε δύω χωρὶς ἀπονόσφι ἐόντε.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ κίρκ’ εἴτην γε δύω χωρὶς ἀπονόσφι ἐόντε. könnten zwei Ringbänder existieren, die voneinander getrennt sind. vznikou prstence dva, a od sebe, nespojené již.
Hs.:
(grc) ἀπονόσφι ἐόντε] οὐ συνταγμένω τε M a.c.
Εἰ μὲν σύν γε δύνῃ χρούνου κίρκω τὸ ποιῆσαι,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Εἰ μὲν σύν γε δύνῃ χρούνου κίρκῳ τὸ ποιῆσαι, Wenn du dies mit dem Ringband der Zeit machen kannst, Jestliže mohl bys toto však udělat s prstencem času,
Hs.:
(grc) σύν γε δύνῃ χρούνου κίρκῳ τὸ ποιῆσαι] σύν γε χρόνου κίρκῳ τὸ δύνη γε ποιεῖσθαι M a.c.
σωσείης κόσμον ἀπὸ Μανδύος δίπλακα ποίων‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ σωσείης κόσμον ἀπὸ Μανδύος δίπλακα ποιῶν könntest du den Kosmos vor Mandys retten, indem du ihn verdoppelst mohl bys uchránit vesmír od Mandyse, jaksi ho zdvojiv,
Krit.:
(grc) ποιῶν deb.
Sim.:
(grc) δίπλακα] cf. eadem sede Il. 23,243 (δίπλακι δημῷ).253 (δ. δημόν); Od. 19,241 (δίπλακα δῶκα)
καὶ νῦν τοι Μανδὺς μούνως ἕνα τῶν ὀλέσαιτο‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ καὶ νῦν τοι Μανδὺς μούνως ἕνα τῶν ὀλέσαιτο und Mandys jetzt nur einen von diesen zugrunde richten könnte, neboť nyní by Mandys jen jeden zničit moh z obou χρούνον καὶ κόσμον· ἕτερος γε μένοι σάφα ὡς πρίν.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ χροῦνον καὶ κόσμον· ἕτερος γε μένοι σάφα ὡς πρίν. Zeit und Kosmos. Der andere (Kosmos) würde bestimmt so blieben wie zuvor. čas a druhý by kosmos i zůstal, jako byl dříve.
Krit.:
(grc) χροῦνον deb.
Hs.:
(grc) γε μένοι σάφα ὡς πρὶν] δίδυμος γε μένοι ὡς τὸ πρίν M a.c.
Ταῦτά γε πρηξέμεναι χρείη σχιστῆρος ἔνεστι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ταῦτά γε πρηξέμεναι χρείη σχιστῆρος ἔνεστι Um dies zu tun, brauchst du einen Teiler Ale udělat tohle – to třeba je střihače času. τοῦ χρούνου· καὶ ἐγὼν ἐν γαστρὶ ἔχω τόδε μῆχος.‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ τοῦ χρούνου· καὶ ἐγὼν ἐν γαστρὶ ἔχω τόδε μῆχος. der Zeit. Und ich habe dieses Gerät in meinem Bauch. Ale já ve svém břiše mám tento uschován přístroj.
Sim.:
(grc) τόδε μῆχος] cf. clausulam Homericam οὐδέ τι μῆχος, vid. Il. 2,342 et al.
Hs.:
(grc) τόδε μῆχος] μεχάνημα M a.c.
M f. 180v Τοῦτό γε καὶ καταβρόξα ἐγώ, ὡς κίνδυνος ἦεν‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Τοῦτό γε καὶ κατάβροξα ἐγώ, ὡς κίνδυνος ἦεν Ich habe es hinuntergeschluckt, weil die Gefahr bestand, Ten jsem spolykal kdysi, když nastalo nebezpečenství,
Krit.:
(grc) κατάβροξα M (recte)
Sim.:
(grc) κατάβροξα] cf. Od. 4,222
οὐσίης φρονίμης τινός, ὡς κλέψαι ἑ δύναιτο.‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ οὐσίης φρονίμης τινός, ὡς κλέψαι ἑ δύναιτο. dass es irgendein vernunftbegabtes Wesen es stehlen könnte. že by nějaká bytost ho mohla rozumná ukrást, Ἀλλά γέ τοι νῦν, ξεῖνε, θέλω δοῦναι τόδε μῆχαρ.‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γέ τοι νῦν, ξεῖνε, θέλω δοῦναι τόδε μῆχαρ. Aber nun, Fremder, will ich dir dieses Gerät geben. ale nyní chci tobě, ty cizinče, dát onen přístroj.
Sim.:
(grc) τόδε μῆχαρ] cf. supra 200; μῆχαρ pro μῆχος apud tragicos legitur, cf. e.g. A. Pr. 606
Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ενὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι· Aber etwas anderes werde ich dir sagen, du aber präge es in deinem Verstand ein: Jinou povím ti věc a ty v své ulož ji mysli:
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
Sim.:
(grc) vide supra 189
Οὐκ ἂρ’ δήν γε δύνῃ μοι ἐγκέφαλον κατοτρύνειν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Οὐκ ἂρ δήν γε δύνῃ μοι ἐγκέφαλον κατοτρύνειν Nicht (mehr) lange also kannst du mein Gehirn antreiben, Nebudeš dlouho již moci mi mozek k činnosti dráždit,
Krit.:
(grc) ἂρ deb.
ὥς, ὡς θερμὸς ἐὼν νεκρὸς τεύξει τάχα σῆψιν.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ὡς, ὡς θερμὸς ἐὼν νεκρὸς τεύξει τάχα σῆψιν. da ein Leichnam, wenn er warm ist, schnell verwest. neboť je mrtvý, a teplý se ihned rozkládat začne. Ἧμος νῦν ἤρξαιμι λαλεῖν, τά τοι ἄφρονα ἔσται,‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἦμος νῦν ἤρξαιμι λαλεῖν, τά τοι ἄφρονα ἔσται, Wenn ich jetzt anfange etwas zu sagen, was für dich Unsinn sein wird, Jakmile tedy já začnu cos říkat, co nedává smysl,
Krit.:
(grc) Ἦμος deb.
σημεῖον δ’ ἔσται, ὅτι σῆψις ἐγκεφάλοιο‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ σημεῖον δ’ ἔσται, ὅτι σῆψις ἐγκεφάλοιο wird dies ein Zeichen sein, dass die Verwesung des Gehirns da ist bude to znamením tobě, že hniloba zchvátila mozek, καὶ οὐ δὴν δυνατὸν μάντευμα σαφὲς ἀγορεύειν.‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ οὐ δὴν δυνατὸν μάντευμα σαφὲς ἀγορεύειν. und es wird nicht mehr möglich sein, eine deutliche Weissagung zu sprechen. a už nebudu schopen ti jisté proroctví pravit. Καὶ νῦν οὐ πλεῖν χρὴ ἔσται σοι ἀστροπόλοιο.‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Καὶ νῦν οὐ πλεῖν χρὴ ἔσται σοι ἀστροπόλοιο. Und jetzt wirst du den Astroweissager nicht mehr brauchen. Ale tobě již třeba víc není hvězdného věštce, Καί γέ με νῦν θάψον μὲν ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσιν‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Καί γέ με νῦν θάψον μὲν ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσιν Bestatte mich jetzt in den Tiefen des Kosmos, a proto nyní mne pohřbi tam v prázdných propastech kosmu, ἐκ νηός με βάλων. Ἀλλὰ πρὶν τοῦτο ποιεῖσθαι,‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ ἐκ νηός με βαλών. Ἀλλὰ πρὶν τοῦτο ποιεῖσθαι, indem du mich aus dem Schiff wirfst. Aber bevor du dies tust, ze své vyhodiv lodi. Však ještě než uděláš toto,
Krit.:
(grc) βαλών deb.
σῶμα δέ μοι τμῆσαι χρουνοσχιστῆρά τε εἷλειν.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ σῶμα δέ μοι τμῆσαι χρουνοσχιστῆρά τε εἱλεῖν. schneide mir den Körper auf und nimm den Zeitteiler. moje rozsekni tělo a vem si střihače času.
Krit.:
(grc) εἱλεῖν (= ἑλεῖν) deb.
M f. 181r Χαῖρ’, ὦ ἀνθρώπισκε, καλήν νυ τύχην γλίχομαί σοι‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Χαῖρ’, ὦ ἀνθρωπίσκε, καλήν νυ τύχην γλίχομαί σοι Lebe wohl, Menschlein. Ich wünsche dir gutes Glück Nyní buď, človíčku, zdráv, a přeju ti nejlepší štěstí.
Krit.:
(grc) ἀνθρωπίσκε deb.
Sim.:
(grc) γλίχομαι] verbum potius pedestre (cf. LSJ 1996 s.v. γλίχομαι)
γύγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα.«‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ γύγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα.« gygla ygyla ygylga ygylga ygylga ygygla.“ Gygla ygyggla ygyglaygygla ygygla ygygla.“
Anm.:
(grc) Onomatopoietischer Vers, der die unverständlichen Laute des sich zersetzenden Gehirns ausdrückt. Die Lautbildung γύγλα schließt an das vorangehende τύχην γλίχομαί σοι an. Eine mögliche antike Inspiration könnten die onomatopoietischen Bildungen in den Komödien des Aristophanes sein (z.B. das berühmte βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ aus den „Fröschen“, siehe Ra. 209). ‒ Es lässt sich von hier aus auch eine Verbindung zum "Vorwort" des Autors ziehen, der dort ebenfalls von seinem körperlichen Verfall spricht, so dass er sich selbst als eine Art "grogalischen Seher" inszeniert. Siehe Astr. Vorwort,19‒21.
Ὣς φάτ’ ἀνὴρ Γρογαλὸς καὶ τῆς ῥήμης ἐνόησα,‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ὣς φάτ’ ἀνὴρ Γρογαλὸς καὶ τῆς ῥήμης ἐνόησα, So sprach der grogalische Mann und an der Rede bemerkte ich, Tak pravil muž ten Grogal a z jeho poznal jsem řeči, ὡς νῦν μιν σῆψις ἔλε ἐγκέφαλόν τε νόον τε.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς νῦν μιν σῆψις ἕλε ἐγκέφαλόν τε νόον τε. dass die Verwesung jetzt Geist und Gehirn erfasst hat. že mu hniloba nyní už vzala mozek a rozum.
Krit.:
(grc) ἕλε M (recte)
Τόνδ’ Ἐλέφας θεράπων κάτα δ’ ἔτμεσε, εἷλε τὸ μῆχος‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Τὸν δ’ Ἐλέφας θεράπων κατὰ δ’ ἔτμεσε, εἷλε τὸ μῆχος Der Arzt Elefas aber schnitt ihn auf und nahm den fürchterlichen Apparat, Toho Elefás doktor teď otevřel a vyndal přístroj
Krit.:
(grc) τὸν δ’ deb.(grc) κατὰ deb.
δεινόν, τῷ χροῦνός ῥα διάνδιχα σχίζεται αὐτός,‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ δεινόν, τῷ χροῦνός ῥα διάνδιχα σχίζεται αὐτός, mit dem die Zeit selbst also in zwei geteilt wird. strašlivý, pomocí něhož se čas sám po délce štěpí.
Hs.:
(grc) τῷ χροῦνός] τῷδε χρόνος M
οὐ μέγα περ, μικρὸν τεχνάων θαῦμα ἴδεσθαι.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ οὐ μέγα περ, μικρὸν τεχνάων θαῦμα ἰδέσθαι. Er ist nicht groß, sondern klein, ein Wunder der Technik anzuschauen. Nebyl velký, byl malý, to techniky velký byl zázrak.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
T p. 213 Ἀλλά γε τὸν βάλομεν κόσμουδε κενοῦδε βάθοςδε.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γε τὸν βάλομεν κόσμουδε κενοῦδε βάθοςδε. Aber ihn warfen wir in die Tiefe des leeren Kosmos. Toho jsme hodili potom tam do prázdných propastí kosmu.
Anm.:
(grc) Die prosaische Bestattung von Onufrius im All erinnert an die Bestattung des Hundes "Satellite" in Jules Vernes "Reise um den Mond" (Ende Kap. 5). Vgl. auch Einleitung zu Astr. 18; Anm. zu Astr. 21,42.
Αὐτὰρ ἐπεὶ ῥόβοτον κυβερνητῆρα ἄνωγα‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Αὐτὰρ ἐπεὶ ῥόβοτον κυβερνητῆρα ἄνωγα Doch ich befahl dann dem Steuerroboter, Avšak jsem kormidelníku pak robotu udělil rozkaz
Sim.:
(grc) ἄνωγα] apud Homerum saepe in fine versus legitur, vid. Il. 10,120 et al.
ἰθύνειν πλοῖον ὥς περ Γρογαλὸς κατέλεξεν.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ἰθύνειν πλοῖον ὥς περ Γρογαλὸς κατέλεξεν. das Schiff zu steuern, wie es der Grogaler erzählte. řídit plavidlo naše tím směrem jak pravil Grogal. Πόρρω νῦν πλέομεν πρὸς πλάνην χρουνοφυλάκτων‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ Πόρρω νῦν πλέομεν πρὸς πλάνην χρουνοφυλάκτων Wir fuhren weiter zum Planeten der Zeitwächter Dále tedy jsme pluli tam k planetě strážníků času, γνώμην ξεινοτάτην κόσμου καὶ μήλου ἔχοντες.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Abbildung (s19-t-213.png)γνώμην ξεινοτάτην κόσμου καὶ μήλου ἔχοντες. und hatten eine höchstsonderbare Erkenntnis über den Kosmos und das Schaf. majíce prazvláštní znalost teď o kosmu a oné ovci.

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Zentrum dieses Gesangs ist eine zweite Befragung des toten grogalischen Sehers Onufrius. Nachdem dieser von der Unterjochung seiner Heimatwelt durch Fremde erfahren hat, ist er bereit, Nemo seine erste Weissagung genauer zu erklären. Er sagt voraus, dass Nemo Mandys auf einem Asteroiden finden wird, Mandys jedoch danach in die Vergangenheit flieht. Zur Verfolgung benötigt Nemo einen "Zeitflechter". Einen "Zeitteiler" befinde sich im Bauch des Sehers. Das Geheimnis der Zeitreise wird ausführlich anhand des Möbiusbandes erklärt. Dabei spielt Křesadlo offensichtlich auf ein Bild von M. C. Escher an. Aufgrund der durch die Erwärmung des Toten hervorgerufenen Verwesung löst sich schließlich dessen Gehirn auf und seine Rede geht in sinnloses Gebrabbel über (γύγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα ὔγυγλα). Nachdem man den "Zeitteiler" aus ihm herausgeschnitten hat, wird er auf eigenen Wunsch zur Bestattung ins Weltall geworfen.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M [griechischer Teil] und M2 [tschechischer Teil]), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 174v–181rT: 205–213E: 205–213
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter
Verszahl
225

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 4(grc) τέθηκαν deb.
  • 5(grc) ῥόβοτοι deb.
  • 13(grc) πυθέσθαι deb.
  • 18(grc) ἐξεῖλον deb.
  • 19(grc) κροτάφοις deb.
  • 20(grc) ὀτρυνέμεν deb.
  • 21(grc) κρυόεις deb.
  • 24(grc) παλαιῇ deb.
  • 25(grc) ὣς deb.
  • 26(grc) ἐπιτροχάδην M (recte)
  • 26(grc) ἦν M (recte)
  • 27(grc) πτερόεντα deb.
  • 29(grc) ἠδὲ deb.
  • 33(grc) ἀμειβόμενος deb.
  • 35(grc) an τὰ σὰ ?
  • 35(grc) λαβὼν deb.
  • 35(grc) πολλά σ’ deb.
  • 39(grc) κινδύνων deb.
  • 41(grc) γε deb.
  • 41(grc) εἶπας deb.
  • 42(grc) δνοφερόν deb.
  • 42(grc) ἲς deb.
  • 43(grc) ταῦτα deb.
  • 49(grc) ὅθι deb.
  • 50(grc) πυθέσθαι deb.
  • 51(grc) κρυπτὸν deb.
  • 53(grc) χερσὶ M (recte)
  • 54(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 55(grc) λασίοις deb.
  • 55(grc) δούλοις: δού- E
  • 57(grc) θήρεσσι deb.
  • 58(grc) κτιμένοις deb.
  • 58(grc) φείσροις deb.
  • 63(grc) μεὴν E: ἐμὴν deb.
  • 64(grc) Οὐνούφριος M a.c.
  • 65(grc) ἀνθρωπίσκε (cf. Astr. 8,280) deb.
  • 66(grc) οὐκ ἔστιν deb.
  • 68(grc) ἐχθίστοις deb.
  • 71(grc) τῆς deb.
  • 75(grc) τετυκέσθαι deb.
  • 76(grc) Οὗτος deb.
  • 76(grc) ἔχει deb.
  • 77(grc) σφυράδος M (recte)
  • 77(grc) κεκαλυμμένος ἐστί deb.
  • 78(grc) κρατέει (cf. 188) deb.
  • 79(grc) ἀποφύει deb.
  • 83(grc) εὑρεῖν deb.
  • 83(grc) πλάνην M (recte)
  • 85(grc) λαβεῖν deb.
  • 89(grc) φεύξει deb.
  • 90(grc) λαβέσθαι deb.
  • 91(grc) προεόντα deb.
  • 93(grc) προεόντα deb.
  • 97(grc) γνωτὴν deb.
  • 98(grc) οὐδέ deb.
  • 98(grc) λαβέσθαι deb.
  • 100(grc) ἄνα E (tmesis = ἀναλογίης): ἀνὰ deb.
  • 100(grc) τινὶ deb.
  • 104(grc) ἐσσόμενον deb.
  • 107(grc) διαμπάξ deb.
  • 109(grc) λαβέσθαι deb.
  • 110(grc) εἰπεῖν deb.
  • 111(grc) ὡς deb.
  • 111(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 112(grc) τεχνῶν deb.
  • 112(grc) λαβεῖν deb.
  • 113(grc) an τετυκτόν (= τυκτόν) ?
  • 114(grc) ἐχήσει deb.
  • 116(grc) ἀντικρὺς deb.
  • 119(grc) προτέρῳ M (recte)
  • 126(grc) δυοῖν φύκοιν deb.
  • 128(grc) φανεῖται deb.
  • 130(grc) ὁδῷ deb.
  • 132(grc) καταντικρύς deb.
  • 133(grc) ὁ … ὁ deb.
  • 133(grc) δέ τ’ deb.
  • 135(grc) ὅμοιος vel ὁμοῖος deb.
  • 136(grc) καὶ deb.
  • 137(grc) φυγέμεν deb.
  • 139(grc) ἐκ νομίμου κίρκου M (recte)
  • 140(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 141(grc) λαβέσθαι deb.
  • 142(grc) ποιεῖν deb.
  • 146(cs) deest
  • 146(grc) χρουνοφυλακτῆρας M (recte)
  • 156(grc) φυγέμεν deb.
  • 156(grc) προεόντα (-έοντα M) deb.
  • 158(grc) οἶδε τί deb.
  • 158(grc) τυχήσῃ deb.
  • 159(grc) προεόντα deb.
  • 162(grc) προεόντα deb.
  • 164(grc) προεόντι deb.
  • 164(grc) πολύμητις deb.
  • 166(grc) πορευτά deb.
  • 167(grc) ὡς deb.
  • 167(grc) χρούνοις: χρού- E
  • 168(grc) ὧραι deb.
  • 170(grc) οἱ δὲ deb.
  • 173(grc) προεόνδε φυγέσθαι deb.
  • 175(grc) προεόντι (-έοντι M) deb.
  • 176(grc) προεόντα deb.
  • 177(grc) προεοῦσιν: προτ’έουσιν E
  • 182(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 186(grc) ἢ δ’ deb.
  • 186(grc) ἀέκουσι deb.
  • 187(grc) οὐδέ deb.
  • 187(grc) ἐστὶν deb.
  • 189(grc) ἐνὶ deb.
  • 191(grc) ἀντικρὺς deb.
  • 196(grc) ποιῶν deb.
  • 198(grc) χροῦνον deb.
  • 201(grc) κατάβροξα M (recte)
  • 204(grc) ἐνὶ deb.
  • 205(grc) ἂρ deb.
  • 207(grc) Ἦμος deb.
  • 212(grc) βαλών deb.
  • 213(grc) εἱλεῖν (= ἑλεῖν) deb.
  • 214(grc) ἀνθρωπίσκε deb.
  • 217(grc) ἕλε M (recte)
  • 218(grc) τὸν δ’ deb.
  • 218(grc) κατὰ deb.
  • 220(grc) ἰδέσθαι deb.

Similienapparat

  • 2(grc) vide supra ad Astr. 2,338
  • 3(grc) ψυγεῖον] cf. Hsch. ψ 252 (ψυγεῖα· ἀγγεῖα, ἐν οἷς ὕδωρ ψύχεται. καὶ ὁ τόπος αὐτό) et ngr. ψυγείο (angl. „refrigerator“)
  • 5(grc) ἤματι τῷ, τῷ] vide supra ad Astr. 12,83
  • 6-8(grc) ~ Astr. 16,74‒76
  • 27(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] cf. Il. 1,201 et al.
  • 28(grc) τίπτε, σχέτλιε ξεῖνε] cf. Od. 9,494 (σχέτλιε, τίπτ’ ἐθέλεις); 11,474 (anima Achillis ad Ulixem: σχέτλιε, τίπτ’ ἔτι μεῖζον)
  • 29(grc) κάλλεξα δέ τοι μάλα πάντα] cf. Od. 24,123 (σοὶ δ’ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω)
  • 33(grc) vide supra ad Astr. 2,136
  • 34(grc) vide supra ad Astr. 5,28
  • 35(grc) σὰ γοῦνα λαβών] cf. Il. 18,457 et al. (σὰ γούναθ’ ἱκάνομαι) et Od. 14,279 (γούναθ’ ἑλών)
  • 37(grc) βυσσοδομεύων] vide supra ad Astr. 1,144
  • 38(grc) κατ’ ἀπείρονα κόσμον] cf. iuncturam Homericam ἐπ’/κατ’ ἀπείρονα γαῖαν (Il. 7,446; Od. 17,418 et al.)
  • 39(grc) φαύλῃς πραπίδεσσιν] pervertit noster formulam Homericam ἰδυίῃσι πραπίδεσσιν, cf. supra ad Astr. 1,116
  • 40(grc) πρῶτα κίχησα] cf. Od. 7,53 (πρῶτα κιχήσεαι)
  • 45(grc) πέντε … ἐνιαυτούς] cf. Il. 23,833
  • 46(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 47(grc) vide supra ad Astr. 1,36
  • 50(grc) λίσσεσθαι] cf. eadem sede Od. 3,19.327
  • 50(grc) ἱερὴν τὴν ἶνά] cf. iuncturam Homericam ἱερὴ ἴς, vid. Od. 2,409 et al.
  • 50(grc) τεῖο πυθέσθαι] cf. eadem sede Od. 10,537; 11,50 (Τειρεσίαο πυθέσθαι)
  • 52(grc) ξεῖνα πέλωρα] vide supra ad Astr. 18,67
  • 54(grc) μέγα θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 59(grc) variat 47
  • 60(grc) εἰς νέα κραιπνήν] de forma νέα cf. Od. 9,283; sed iunctura Homerica non est
  • 62(grc) ἀλλά, ἄναξ, ἐλέαιρε] cf. eadem sede Od. 5,450 (ἀλλ’ ἐλέαιρε, ἄναξ)
  • 63(grc) ὣς ἐφάμην] vide supra ad Astr. 2,163
  • 65sq.(grc) = Astr. 8,280sq.
  • 75(grc) τετυκέσθαι] cf. Od. 21,428
  • 79(grc) ἀλλά γε δ’ ἐκ κόπρου βοτάνη] cf. Od. 10,411 (ἐλθούσας ἐς κόπρον, ἐπὴν βοτάνης κορέσωνται)
  • 81(grc) σπέσσι γλαφυροῖσιν] vide supra ad Astr. 18,10
  • 86(grc) vide supra ad Astr. 16,81
  • 95(grc) κλῆσιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 5,353
  • 96(grc) μορφήν τε δέμας τε] cf. eadem sede Od. 8,116 (εἶδός τε δέμας τε) et al.
  • 107(grc) διαμπάξ] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos, cf. e.g. A. Pr. 65
  • 108(grc) = 86. Vide etiam supra ad Astr. 16,81
  • 124(grc) τὸ γὰρ μέγα θαῦμα τέτυκτο] vide supra ad Astr. 13,327
  • 131(grc) κνίψ] cf. Ar. Av. 590; hic idem atque μύρμηξ. De clausula βλωσκόμενος κνίψ cf. similiter Verg. georg. 1,181 (exiguus mus); Hor. ars 139 (ridiculus mus)
  • 134(grc) vide supra ad Astr. 13,377
  • 140(grc) φέρτατόν ἐστι] cf. Il. 17,105 (φέρτατον εἴη)
  • 144(grc) βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο] vide supra ad Astr. 1,213
  • 146(grc) κλῆσιν καλέουσιν] vide supra ad Astr. 5,353
  • 149(grc) χρουνοπορεύουσαι] variat verbum Homericum ποντοπορεύω (Od. 5,277 et al.). Cf. etiam ἀστροπορεύω (Astr. 1,204 et al.)
  • 160sq.(grc) εἰς ἐσσόμενον δέ τε πρόσσω] cf. Il. 1,343 et al. (ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω)
  • 164(grc) Μανδὺς πολύμητις] vide supra ad Astr. 11,69
  • 180(grc) νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
  • 181(grc) καὶ ἔγωγε τόπον ἔτι δείξω] cf. Od. 6,194 (ἄστυ δέ τοι δείξω)
  • 183(grc) ὑψηλὰ κάρηνα] cf. Il. 12,132 (δρύες ... ὑψικάρηνοι) et clausulam ἀμενηνὰ κάρηνα (Od. 10,521 et al.)
  • 189(grc) vide supra ad Astr. 16,81
  • 196(grc) δίπλακα] cf. eadem sede Il. 23,243 (δίπλακι δημῷ).253 (δ. δημόν); Od. 19,241 (δίπλακα δῶκα)
  • 200(grc) τόδε μῆχος] cf. clausulam Homericam οὐδέ τι μῆχος, vid. Il. 2,342 et al.
  • 201(grc) κατάβροξα] cf. Od. 4,222
  • 203(grc) τόδε μῆχαρ] cf. supra 200; μῆχαρ pro μῆχος apud tragicos legitur, cf. e.g. A. Pr. 606
  • 204(grc) vide supra 189
  • 214(grc) γλίχομαι] verbum potius pedestre (cf. LSJ 1996 s.v. γλίχομαι)
  • 220(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 222(grc) ἄνωγα] apud Homerum saepe in fine versus legitur, vid. Il. 10,120 et al.

Handschriftenapparat

  • 1(grc) Εἰσαῦθις] Οὕτως μὲν M a.c.
  • 2(grc) Τοῦ Γρογαλοῦ μάντεως θέσπιμα] Τὰ περὶ Μάντεως Γρογαλοῦ M a.c.
  • 5(grc) ᾧ] τῷ M a.c.
  • 7(grc) εἰν] εἰς M
  • 9(grc) δέτε] μὲν M a.c.
  • 17(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
  • 25(grc) μετέθηκεν] μετα- M
  • 34(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
  • 38(grc) γλαφυρὸν] ζακενὸν M a.c.
  • 40(grc) ἐρέησα] ἐρότησα M a.c.
  • 42(grc) ἐπίστασθαι] γνωρίζειν M a.c.
  • 47(grc) ζητοῦσίν τοι] ζητομένοισιν M a.c.
  • 52(grc) ναίουσιν] ἔναιον M a.c.
  • 60(grc) εἰς νέα κραιπνὴν] εἰς πλοῖον prius, tum νηῒ μελαίνῃ M a.c.
  • 88(grc) κιχῆσαι] κίχεσθαι M
  • 102(grc) ὡς κίρκοι ἔχουσιν] γε διαίρει (?) ἀλλήλαιν M
  • 105(grc) τὸ παρηλθὸν] γέ τοι προέον M a.c.
  • 106(grc) τὸ παρηλθὸν] τοι προέον M a.c.
  • 133a(grc) om. E: Ἀλλά γε τοῦ κίρκου μίη δ’ ἔσται ἐπιπουλή M
  • 135(grc) κίρκῳ ῥα] κίρκοιο M a.c.
  • 137(grc) ἐκ ὄντος] ἐκ τῷ ὄντι M a.c.
  • 137(grc) πρῶτον ἐόντα] ἐσσόμενον M a.c.
  • 141(grc) γ’ ἕτερον] ἄλλον M a.c.
  • 141(grc) ἑ] τὰ M a.c.
  • 147(grc) φύλαξαν] φύλασσον M a.c.
  • 148(grc) κόσμου γλαφυροῖο] κόσμοιο κενοῖο M a.c.
  • 160(grc) χρόνῳ γε M a.c.
  • 160(grc) δέτε] χρόνον M a.c.
  • 163(grc) ἐόντα] πάντα M a.c.
  • 164(grc) ἐὼν] χρόνῳ M a.c.
  • 165(grc) γε M: ὁ E
  • 185sq.(grc) in M primum ordine inverso
  • 186(grc) γε τὸ μῆχος] τὸ τέχνημα M a.c.
  • 191(grc) αὖ] τῷ M
  • 194(grc) ἀπονόσφι ἐόντε] οὐ συνταγμένω τε M a.c.
  • 195(grc) σύν γε δύνῃ χρούνου κίρκῳ τὸ ποιῆσαι] σύν γε χρόνου κίρκῳ τὸ δύνη γε ποιεῖσθαι M a.c.
  • 198(grc) γε μένοι σάφα ὡς πρὶν] δίδυμος γε μένοι ὡς τὸ πρίν M a.c.
  • 200(grc) τόδε μῆχος] μεχάνημα M a.c.
  • 219(grc) τῷ χροῦνός] τῷδε χρόνος M

Kommentar

  • 8(grc) Zur Verwendung englischer Termini siehe auch die weiteren Anmerkungen zu Astr. 1,121f.
  • 24(grc) φθαμένῃ] Siehe Anm. zu Astr. 8,261.
  • 29(grc) ἤδε soll hier offensichtlich "gekürzte" Form von ἤδη sein (vgl. tsch. "už").
  • 42(grc) ἐπίστασθαι] -στ- bewirkt hier keine Positionslänge.
  • 43(grc) Zu diesem oder dem folgenden Vers gibt es in M ein metrisches Schema.
  • 47(grc) ἐφαίνετο ζητοῦσίν τοι] Versus spondiacus. ζ- bewirkt keine Positionslänge.
  • 72(grc) ποτέ] Hier offensichtlich im Sinne von που "irgendwo" (vgl. tsch. "kdes").
  • 99f.(grc) Der Seher bringt eine Parabel an, um Nemo die Theorie der Zeitreise verständlich zu machen.
  • 101(grc) κίρκος] Hier im Sinne von „Ring“ (tsch. „prstenec“), vgl. LSJ 1996 s.v. κίρκος III
  • 102(grc) ἐπιπολέα] Hier als Dual von ἐπιπολή „Oberfläche“ (vgl. LSJ 1996 s.v. ἐπιπολή 2). ‒ ὡς κίρκοι ἔχουσιν] Hier weicht die tschechische Fassung deutlich vom griechischen Text ab. Křesadlo schreibt: "jež leží naproti sobě" ("die einander gegenüber liegen").
  • 121f.(grc) Der Autor denkt an die arabische 8.
  • 124(grc) κίρκον Μοιβίοιο] Das Möbius-Band ist nach dem deutschen Mathematiker und Astronom August Ferdinand Möbius (1790‒1868) benannt, der es zuerst 1858 beschrieb. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Möbiusband [letzter Zugriff 20. August 2026]
  • 129-133(grc) Hier denkt Křesadlo wohl an den Holzschnitt „Möbiusband II (Rote Ameisen)“ des niederländischen Graphikers Maurits Cornelis Escher (1898‒1972) aus dem Jahr 1963. Der Holzschnitt zeigt ein gelöchertes Möbiusband auf dem mehrere rote Ameisen auf „Ober“- und „Unterseite“ gehen. Siehe https://mcescher.com/gallery/mathematical/#iLightbox[gallery_image_1]/15. ‒ Man kann die Astronautilia selbst in gewisser Weise als Möbius-Band deuten, die Gegenwart, Vergangenheit und Zukunft in unendlicher Form verknüpft. Vgl. Anm. zu Astr. 24,171.
  • 133a(grc) Zusatzvers in M: „Aber der Ring wird nur eine Oberfläche haben“.
  • 140(grc) Die letzte Silbe von ἐνίσπειν muss hier offensichtlich kurz gemessen werden.
  • 143(grc) χρουνοπλεκτῆρος] Neologismus für Křesadlos Zeitmaschine, die durch Neuflechten des Zeitkreises funktioniert.
  • 146(grc) χρουνοφυλακτῆρας] φυλακτῆρες (nur Pl.) ist neben φύλαξ homerischer Begriff für „Wachen“. Zu erwähnen ist vielleicht, auch wenn dies ohne die Annahme, dass Křesaldo durch die Zeit reisen konnte, keinen Einfluss auf das Epos gehabt haben kann, dass auch in dem neusten Star Trek Spin-Off „Enterprise“ (2001‒2005) eine Art „Zeitwächter“ vorkommt und dort sogar eine handlungstragende Funktion einninmt. Denn im Hintergrund der Serie läuft ein „Temporaler Kalter Krieg“ zwischen der Föderation der Planeten des 31. Jh.s und den Suliban-Cabal. Dabei versuchen beide Seiten die Zeitlinien in der Mitte des 22. Jh.s zu ihren Gunsten zu verändern. Zur Korrektur der Eingriffe werden von der Föderation so genannte „Zeitagenten“ entsandt. Siehe http://de.memory-alpha.org/wiki/Temporaler_Kalter_Krieg [letzter Zugriff 20. August 2026].
  • 165(grc) σαφέως] Křesadlo übersetzt im Tschechischen "snadno" ("leicht").
  • 184-185(cs) In der tschechischen Fassung sind die beiden Verse vertauscht.
  • 215(grc) Onomatopoietischer Vers, der die unverständlichen Laute des sich zersetzenden Gehirns ausdrückt. Die Lautbildung γύγλα schließt an das vorangehende τύχην γλίχομαί σοι an. Eine mögliche antike Inspiration könnten die onomatopoietischen Bildungen in den Komödien des Aristophanes sein (z.B. das berühmte βρεκεκεκὲξ κοὰξ κοάξ aus den „Fröschen“, siehe Ra. 209). ‒ Es lässt sich von hier aus auch eine Verbindung zum "Vorwort" des Autors ziehen, der dort ebenfalls von seinem körperlichen Verfall spricht, so dass er sich selbst als eine Art "grogalischen Seher" inszeniert. Siehe Astr. Vorwort,19‒21.
  • 221(grc) Die prosaische Bestattung von Onufrius im All erinnert an die Bestattung des Hundes "Satellite" in Jules Vernes "Reise um den Mond" (Ende Kap. 5). Vgl. auch Einleitung zu Astr. 18; Anm. zu Astr. 21,42.

Verzeichnisse

Spondiaci

εἰνεργείης
57
εἰρωτᾶσθαι
14
εἴδωλόν τι
99
ζητοῦσίν τοι
47
σήποιτο
10

Neologismen

χρονοπλεκτήρ
143

Indexreferenzen

Ameise
129 · 130 · 131 · 132
Araber
121
Asteroid
72 · 76 · 153
Briten
8
Burda
16
Elefas
16 · 218
Elektrode
19
Erde
175
Franta
17 · 25 · 34 · 63
Gehirn
205 · 208 · 217
Gold
73 · 92 · 154 · 157
Grogaler
48 · 55 · 64 · 69 · 223
Hirte
82
Kentaur
54
Kosmos
1 · 38 · 65 · 72 · 144 · 148 · 158 · 160 · 163 · 188 · 198 · 211 · 221 · 225
Kosmosbetrachtendes Schaf
36 · 46 · 82 · 157 · 159 · 160 · 168 · 225
Kühlschrank
9 · 18
Mandys
36 · 46 · 81 · 84 · 88 · 91 · 143 · 152 · 159 · 164 · 169 · 171 · 173 · 176 · 185 · 196 · 197
Möbiusband
124 · 138 · 190
Mond
52
Phaser
58
Planet
78 · 80 · 83 · 224
Roboter
4 · 5 · 222
Schwerkraft
74
Zeitwächter
166 · 170 · 179 · 181 · 224

Monosyllaba

κνίψ
131
πρίν
198
πρὶν
3
ἦ
26

Similien (Autorenstellen)

A. Pr. 65
107
A. Pr. 606
203
Ar. Av. 590
131
Hom. Od. 1,201
27
Hom. Od. 1,343
160
Hom. Od. 2,342
200
Hom. Od. 7,446
38
Hom. Od. 10,120
222
Hom. Od. 12,132
183
Hom. Od. 17,105
140
Hom. Od. 18,457
35
Hom. Od. 23,243
196
Hom. Od. 23,253
196
Hom. Od. 23,833
45
Hom. Il. 2,409
50
Hom. Il. 3,19
50
Hom. Il. 3,327
50
Hom. Il. 4,222
201
Hom. Il. 5,277
149
Hom. Il. 5,450
62
Hom. Il. 6,194
181
Hom. Il. 7,53
40
Hom. Il. 8,116
96
Hom. Il. 9,283
60
Hom. Il. 9,494
28
Hom. Il. 10,411
79
Hom. Il. 10,521
183
Hom. Il. 10,537
50
Hom. Il. 11,50
50
Hom. Il. 11,474
28
Hom. Il. 14,279
35
Hom. Il. 17,418
38
Hom. Il. 19,241
196
Hom. Il. 21,428
75
Hom. Il. 24,123
29
Hor. Ars 139
131
Hsch. 252
3
Verg. georg. 1,181
131

Similien (Křesadlo)

Astr. 1,8
46
Astr. 1,36
47
Astr. 1,116
39
Astr. 1,144
37
Astr. 1,194
54 · 220
Astr. 1,204
149
Astr. 1,213
144
Astr. 2,136
33
Astr. 2,163
63
Astr. 2,210
180
Astr. 2,338
2
Astr. 5,28
34
Astr. 5,353
95 · 146
Astr. 8,280
65
Astr. 11,69
164
Astr. 12,83
5
Astr. 13,327
124
Astr. 13,377
134
Astr. 16,74
6
Astr. 16,81
86 · 108 · 189
Astr. 18,10
81
Astr. 18,67
52
Astr. 19,47
59
Astr. 19,86
108
Astr. 19,189
204
Astr. 19,200
203

Metrische Daten

Verse (gesamt)
225
Monosyllaba (gr.)
4
Spond. Verse (gr.)
52.2%
Versus tetracoli [4 W.] (gr.)
20.9%
Versus tetracoli [5 W.] (gr.)
0
Zäsur PH (gr.)
15970.7%
Zäsur KTT (gr.)
5022.2%
Zäsur andere (gr.)
167.1%
Zäsur nicht analysierbar (gr.)
0
Hexameterschemata
SDSSD
219.3%
DDDSD
208.9%
DSSSD
208.9%
SSDDD
188%
SSSDD
167.1%
DDDDD
167.1%
SDDSD
156.7%
DSDSD
146.2%
SDSDD
135.8%
SSSSD
135.8%
SSDSD
125.3%
DSSDD
114.9%
DSDDD
104.4%
DDSDD
94%
SDDDD
62.7%
DDSSD
62.7%
SSSDS
10.4%
SDDDS
10.4%
DSDDS
10.4%
DSDSS
10.4%
DDSDS
10.4%

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Text)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert