Astronautilia
Digital
🢠Astr. 2🢡

Text

Über die lesbischen Frauen

Achtung: Die Bearbeitung ist noch nicht vollständig abgeschlossen.

M f. 8v T p. 10 E p. 10 Ἀστροναυτιλίας βἈστροναυτιλίας β Der Astronautilia zweiter Gesang Hvězdoplavby zpěv druhý
Hs.:
(grc) Ἀστροναυτιλίας] -ίης M
[Τὰ περὶ τῶν λεσβιακῶν] [Τὰ περὶ τῶν λεσβιακῶν] [Über die lesbischen Frauen] (O lesbičankách)
Hs.:
(grc) τῶν] deest in M

Αὐτὰρ ὡς πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοΑὐτὰρ ὡς πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Aber als wir in den Tiefen des leeren Kosmos fuhren Avšak když tedy jsme pluli tu propastmi prázdného kosmu Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦνΜανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν, auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf, Mandyse hledajíce a ovci jež sleduje vesmír ἠέλιον ξεῖνόν τοι ἀφίκομεθ’ ἠὲ περίσσονἠέλιον ξεῖνόν τοι ἀφικόμεθ’ ἠδὲ περισσόν, kamen wir zu einer fremden und sonderbaren Sonne. přišli jsme k cizímu slunci a divnému na pohledění,
Krit.:
(grc) ἀφικόμεθ’ deb.(grc) ἠὲ] ἠδὲ deb.(grc) περισσόν deb.
Hs.:
(grc) τοι] περ M
ξεῖνοι πλανήται δὲ περιστροφέοντο δι ̓ αὐτόν.ξεῖνοι πλανήται δὲ περιστροφέοντο δι ̓ αὐτόν. Aber fremde Planeten kreisten um sie. podivné planety kolem se toho točily slunce.
Krit.:
(grc) πλανῆται deb.
τούτων πλανήτων ἕν’ ἀφικόμεθ’ ὅστε πεφάνθηΤούτων πλανήτων ἕν’ ἀφικόμεθ’ ὅστε πεφάνθη Wir gelangten zu einem von diesen Planeten, der Z těchto planet jsme našli si jednu, která se zdála
Krit.:
(grc) ὅς τε M a.c.
γαίης ἡμετέρης παρόμοιος· τῷ μὲν ἄνωθενγαίης ἡμετέρης παρόμοιος· τῷ μὲν ἄνωθεν unserer Erde ähnlich schien. Dorthin eilten wir von oben podobná zemi: a na tu tedy jsme v výše se dali, ἐσσυμένοι ζαπέδῳ ἔχομεν καλεργέα νῆα.ἐσσύμενοι ζαπέδῳ ἔχομεν καεργέα νῆα. heran und hielten unser schöngebautes Schiff auf der Ebene. dolů se spustivše na zem, tu zdrželi lodici dobrou.
Krit.:
(grc) ἐσσύμενοι M (recte)
Hs.:
(grc) δ’ M post ζαπέδῳ
Αὐτὰρ ἐγὼν ἑτάρω κρίνας δύω ἔξοχ’ ἀρίστωΑὐτὰρ ἐγὼν ἑτάρω κρίνας δύω ἔξοχ’ ἀρίστω Doch ich wählte zwei Gefährten aus, die weitaus besten, Avšak já nyní vybrav dva druhy nejlepší ze všech
Sim.:
(grc) cf. Od. 9,195 (αὐτὰρ ἐγὼ κρίνας ἑτάρων δυοκαίδεκ’ ἀρίστους)(grc) κρίνας δύω] cf. Od. 9,90 (ἄνδρε δύω κρίνας)
πέμψα γε τὴν χωρήνδ’ ἴμεναι ἰδὲ καὶ σκοπέεσθαιπέμψα γε τὴν χωρήνδ’ ἴμεναι ἰδὲ καὶ σκοπέεσθαι und schickte sie, auf das Land zu gehen und zu prüfen, poslal jsem do krajiny tam jít a dívat se, zjistit
Krit.:
(grc) χώρηνδ’ deb.
Sim.:
(grc) 9-12: cf. Od. 9,174‒175 (ἐλθὼν τῶνδ’ ἀνδρῶν πειρήσομαι, οἵ τινές εἰσιν, ἤ ῥ’ οἵ γ’ ὑβρισταί τε καὶ ἄγριοι οὐδὲ δίκαιοι, / ἦε φιλόξεινοι καί σφιν νόος ἐστὶ θεουδής). Vide etiam Od. 6,120sq.
αἵτινες οὐσῖαι εἴην χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαιαἵτινες οὐσῖαι εἶεν χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαι welche Wesen es seien, die in diesem Land ihre Speisen essen, jaké by bytosti byly v té zemi, jedlíci jídla
Krit.:
(grc) εἶεν M (recte)
Sim.:
(grc) cf. Od. 9,89 (οἵ τινες ἀνέρες εἶεν ἐπὶ χθονὶ σῖτον ἔδοντες)
εἴ περ ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί τε κακαί τεεἴ περ ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί τε κακαί τε ob sie wilden Sinnes, übermütig und böse zdaž by divoké byly a zpupné, jakož i zlobné
Hs.:
(grc) 11sq.: M i.m. add.
ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμόν γ’ ἡδὺν ἔχουσαι.ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμόν γ’ ἡδὺν ἔχουσαι. oder gastfreundlich und mit angenehmem Sinn seien. aneb zda přátelské jsou a milou mají i mysl. οἵδ’ αἶψ’ οἰχόμενοι ξεῖνον εὗρον πτολίεθρονΟἲ δ’ αἶψ’ οἰχόμενοι ξεῖνον εὗρον πτολίεθρον. Sie gingen sogleich und fanden eine fremde Stadt. Oni vyšedše rychle tu cizí spatřili město,
Krit.:
(grc) οἳ δ’ deb.
αὐτίκα δ’ εἴσηλθον τόδ’ ἐϋξέστῃσι πύλῃσι.Αὐτίκα δ’ εἴσηλθον τόδ’ ἐϋξέστῃσι πύλῃσι. Sofort betraten sie diese durch wohlpolierte Tore, ihned do něho vešli tam skrze leštěné brány.
Krit.:
(grc) εἰσῆλθον deb.
ἀλλ’ εἰσερχομένους ἔνδον ἕλεν αἰπὺς ὄλεθρος.ἀλλ’ εἰσερχομένους ἔνδον ἕλεν αἰπὺς ὄλεθρος. aber als sie eintraten, erfasste sie drinnen ein jähes Verderben. Avšak jak vstoupili dovnitř tu příkrá vzala je zkáza,
Sim.:
(grc) αἰπὺς ὄλεθρος] clausula Hom., vid. e.g. Il. 11,174; 12,345 et al.
Τὸν μὲν πλανήτην περ ἐναίετο φῦλα γυναικῶνΤὸν μὲν πλανήτην περ ἐναίετο φῦλα γυναικῶν Den Planeten bewohnten Scharen von Frauen, neboť planetu onu zde plémě drželo ženské
Sim.:
(grc) φῦλα γυναικῶν] = Il. 9,130.361
λεσβιακῶν αἳ ἄνδρας ἅπαν〈τ〉ας ἐστυγέοντο.λεσβιακῶν αἳ ἄνδρας ἅπαν〈τ〉ας ἐστυγέοντο. lesbischen, die alle Männer hassten. lesbické, jemuž se všichni mužové hnusili velmi.
Krit.:
(grc) ἅπαντας M: ἅπανας E
M f. 9r Ταὶ μὲν ἀναΐξασαι ἕλοντ’ ἐρίηρας ἑταίρουςΤαὶ μὲν ἀναΐξασαι ἕλοντ’ ἐρίηρας ἑταίρους Diese sprangen hoch und ergriffen meine trauten Gefährten Ty hned vyskočivše i zajaly dobré mi druhy καὶ βασανίσασαι ἐφόνουν νηλῆϊ μετάλλῳκαὶ βασανίσασαι ἐφόνουν νηλήϊ μετάλλῳ und nachdem sie sie gefoltert hatten, töteten sie sie mit dem unbarmherzigen Metall, a když je pomučily pak zabily krutým je kovem.
Sim.:
(grc) νηλῆϊ μετάλλῳ] variat clausulam Homericam νηλέι χαλκῷ (Il. 3,292; 4,348 et al.)
ἀλλά σφας περὶ νηὸς ἐρώτησαν ἐϋτύκτηςἀλλά σφας περὶ νηὸς ἐρώτησαν ἐϋτύκτης aber sie fragten sie über das gutgebaute Schiff Ale jich napřed se ptaly po dobře stavěné lodi
Krit.:
(grc) ἐϋτύκτου deb.
καὶ ἡμῶν· τάδε δύστηνοι κατέλεξαν ἅπαντα.καὶ ἡμῶν· τὰ δὲ δύστηνοι κατέλεξαν ἅπαντα. und uns aus: Die Unglücklichen aber erzählten dies alles. a také po nás, to všechno jim oni nešťastní řekli. [Καὶ γὰρ λεσβιακῇσι γυναιξὶν ἔην μεταφρήζων[Καὶ γὰρ λεσβιακῇσι γυναιξὶν ἔην μεταφρήζων (Denn die lesbischen Frauen hatten einen universellen Neboť i lesbické ženy ty měly překladatele πάγκοινος ὅγ’ ἐπιστάμενος καὶ ῥήματα φωτῶν.]πάγκοινος ὅγ’ ἐπιστάμενος καὶ ῥήματα φωτῶν.] Dolmetscher, der auch die Worte meiner Männer verstand.) všeobecného, jenž uměl i jazyk oněch tam mužů. Ἧμος λεσβιακαὶ θήλυες μέμαθον περὶ ἀνδρῶνἮμος λεσβιακαὶ θήλυες μέμαθον περὶ ἀνδρῶν, Als die lesbischen Frauen von den Männern erfuhren, Jakmile lesbické ženy tu o mužích zvěděly zprávu,
Krit.:
(grc) Ἦμος deb.
γήθησαν καὶ ἄμμιν ὅπλισαν αἰπὺν ὄλεθρον.γήθησαν καὶ ἄμμιν ὅπλισ〈σ〉αν αἰπὺν ὄλεθρον. freuten sie sich und rüsteten uns das jähe Verderben vor. zaradovaly se ihned a příkrou nám chystaly zkázu. T p. 11 E p. 11 Αὐτίκα ἀμφιένησαν ἱμάντια καλὰ καὶ ἐσθλά,Αὐτίκα ἀμφιένησαν ἱμάντια καλὰ καὶ ἐσθλά, Sofort zogen sie schöne und edle Kleider an, Ihned na sebe vzaly tu šatstvo krásné a vzácné
Hs.:
(grc) ἱμάντια] ἐσθήματα M a.c.
Anm.:
(grc) ἱμάντια] Der tschechischen Übersetzung nach zu urteilen hat Křesadlo offensichtlich die Wörter ἱμάτια („Kleidungsstücke/Oberkleider“) und ἱμάντια („kleine Riemen“) verwechselt bzw. einfach ein ν zur Längung der Silbe eingefügt. Vgl. Sacheinführung III.1.(grc) 26-28: Eine parodistische Anspielung auf die Toilette Heras in Il. 14,170-186, um Zeus zu verführen, allerdings ohne wörtliche Berührungen. Ein neues Element ist das Rotfärben der Lippen.
δακτυλίους χρυσέους τ’ ὅρμους τ’ ἀρτήματα πολλά,δακτυλίους χρυσέους θ’ ὅρμους τ’ ἀρτήματα πολλά, goldene Ringe, Halsketten und viele Ohrgehänge; zlaté prsteny, na krk i jiné ozdoby mnohé
Krit.:
(grc) θ’ ὅρμους deb.
Sim.:
(grc) ἀρτήματα] cf. Hdt. 2,69
χαίτας κτείνισαν καὶ χείλεα φυκοόωσαν.χαίτας κτείνισαν καὶ χείλεα φυκοόωσαν. sie kämmten ihre Haare und färbten ihre Lippen rot. vlasy si učesaly a načervenily si rtíky. Βὰν δ’ ἴμεναι πρὸς νῆα μέλαιναν κῆρα φέρουσαι.Βὰν δ’ ἴμεναι πρὸς νῆα μέλαιναν κῆρα φέρουσαι. Dann gingen sie, Tod bringend, zu unserem schwarzen Schiff. Vydaly k černé se lodi a smrt nám cestou tou nesly.
Sim.:
(grc) βὰν δ’ ἴμεναι] = Il. 20,32; Od. 18,341.428(grc) νῆα μέλαιναν] iunctura Hom., vid. Il. 11,828 (ἐπὶ ν. μ.); Od. 2,430 (ἀνὰ ν. μ.); 3,360 (ἐπὶ ν. μ.) et al.(grc) κῆρα φέρουσαι] cf. Il. 3,6; 24,82
Αὐτὰρ ἐπεὶ ἀφίκοντο τόπον καὶ νῆα μέλαιναν,Αὐτὰρ ἐπεὶ ἀφίκοντο τόπον καὶ νῆα μέλαιναν, Doch als sie den Ort und das schwarze Schiff erreicht hatten, Ale když na místo přišly a k naší černé tam lodi, ἔστησαν δ’ ἔξω καὶ ἀείσασαν ὀπὶ καλῇἔστησαν δ’ ἔξω καὶ ἀείσασαν ὀπὶ καλῇ stellten sie sich draußen hin und sangen mit schöner Stimme, postavily se venku a zpívaly krásnými hlasy
Sim.:
(grc) ἀείσασαν ὀπὶ καλῇ] cf. Od. 5,61 (Calypso): ἀοιδιάουσ’ ὀπὶ καλῇ, 10,221 (Circe): ἀειδούσης ὀπὶ καλῇ
Anm.:
(grc) Indem die Frauen ihre Stimme einsetzen, um die Männer in eine tödliche Falle zulocken, erinnern sie an die homerischen Sirenen aus der Odyssee. Vgl. Od. 12,183.187.192. Die Formulierung lehnt sich allerdings eher an die auf Ogygia singende Kalypso bzw. Kirke an (siehe Similienapparat). Die Sirenenepisode hat Křesadlo auch in einer frúhen Zeichnung dargestellt. Siehe https://jan-kresadlo.cz/#dilo-odysea-v.
ὡς ἀσπαζόμεναι γλυκερὼς καὶ μειδιάσασαι.ὡς ἀσπαζόμεναι, γλυκερῶς καὶ μειδιάσασαι. als ob sie uns begrüßten, und lächelten süß dabei. jakoby vítaly nás a sladce též usmívaly se.
Krit.:
(grc) γλυκερῶς deb.
Sim.:
(grc) μειδιάσασαι] cf. eadem sede Il. 21,491 (μειδόωσα)
Τὰς μὲν βλέψαντες τὸ τεταρπώμε〈σ〉θα φίλον κῆρ,Τὰς μὲν βλέψαντες τὸ τεταρπώμε〈σ〉θα φίλον κῆρ, Als wir sie sahen, waren wir in unserem lieben Herzen erfreut; Tyto spatřivše ihned jsme potěšili se v srdci, αὐτίκα δ’ ἐκ νηὸς βῆμεν δίχα ὅπλα χαμᾶζε.αὐτίκα δ’ ἐκ νηὸς βῆμεν δίχα ὅπλα χαμᾶζε. sofort gingen wir aus dem Schiff ohne Waffen auf den Boden. ihned jsme beze zbraní se z lodi vydali na zem. Οὐδ’ ἄρα λεσβιακαί γε θέλον φιλότητι μιγῆναι,Οὐδ’ ἄρα λεσβιακαί γε θέλον φιλότητι μιγῆναι, Aber die lesbischen Frauen wollten sich nicht in Liebe vereinen, Avšak lesbické ženy se v lásce nechtěly spojit,
Sim.:
(grc) φιλότητι μιγῆναι] cf. Il. 6,161 (φιλότητι μιγήμεναι); eadem sede Od. 19,266 (φιλότητι μιγεῖσα) et al.
ἀλλά γ’ ἐρυσσάμεναι πυκινῶν κωπεῖς παρὰ μηρῶν,ἀλλά γ’ ἐρυσσάμεναι πυκινῶν κωπεῖς παρὰ μηρῶν, sondern zogen Klingen von ihren festen Schenkeln, ale náhle tu meče tasily od tučných stehen,
Sim.:
(grc) variat formulam Homericam φάσγανον/ξίφος ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ (Il. 1,190; Od. 9,300; 10,126 et al.)
Anm.:
(grc) κωπεῖς] = κοπίδες. Das Wort κοπίς bedeutet eigentlich "Schlacht- oder Opfermesser"; Křesadlo gibt es im Tschechischen mit "meč" ("Schwert") wieder.
τὰς μὲν λάθρα φέρον ὑπ’ εἵμασι ποικιλοέσσιν,τὰς μὲν λάθρα φέρον ὑπ’ εἵμασι ποικιλόεσσιν, die sie heimlich unter ihren bunten Kleidern trugen, které schované nesly pod svými pestrými rouchy,
Krit.:
(grc) ποικιλόεσσιν deb.
Sim.:
(grc) εἵμασι ποικιλόεσσιν] variat clausulam Hom. εἵματα σιγαλόεντα (Il. 22,154)
ἀφράκτους ἄμμ’ ἄνδρας ἀνόπλους ληΐσααντοἀφράκτους ἄμμ’ ἄνδρας ἀνόπλους ληϊσάαντο überfielen uns ungeschützte, unbewaffnete Männer nic netušící muže a bez zbraní přepadly ihned,
Krit.:
(grc) ληϊσάαντο deb.
Anm.:
(grc) ληίσααντο] ληΐζομαι bedeutet eigentlich "erbeuten, als Beute wegführen", hier übersetzt Křesadlo im Tschechischen mit "přepadly" ("sie überfielen").
M f. 9v καὶ καταρηομένους ἧγον πόλιν οὐκ ἐθέλοντας.καὶ καταρηομένους ἦγον πόλιν οὐκ ἐθέλοντας. und führten uns, während wir fluchten, gegen unseren Willen zu ihrer Stadt. a tu nás spílající a nechtící do města vedly.
Krit.:
(grc) ἦγον M (recte)
Ἔνθα δ’ ἀφικόμεναι εἰργμὸν λυγρόνδε βάλοντοἜνθα δ’ ἀφικόμεναι εἰργμὸν λυγρόνδε βάλοντο Dort angekommen warfen sie uns Unglückliche in ein elendes Gefängnis, A když do města přišly tu v mrzké nás vězení vrhly ἡμᾶς δυστήνους πυκινοῖς χαράκεσσ’ ἀραρῶταἡμᾶς δυστήνους πυκινοῖς χαράκεσσ’ ἀραρῶτα das aus dichten Stäben zusammengefügt war nešťanstné všechny, jež mělo i tlusté dokola mříže σχήματι τῷ, τῷ θῆρες ὀρεσκῷοι κατέχονταισχήματι τῷ, τῷ θῆρες ὀρεσκῷοι κατέχονται von der Art, womit man bergbewohnende Wildtiere sicher festhält. na ten způsob jak divá se zvěř též v zajetí drží ἀσφαλά· κλουβί δέ μιν καλέουσι νεώτεροι ἄνδρες.ἀσφαλά· κλουβὶ δέ μιν καλέουσι νεώτεροι ἄνδρες. Die neueren Männer nennen es Käfig.(1) jistě: a vězení také se běžně nazývá klecí.(1)
Krit.:
(grc) κλουβὶ deb.
Sim.:
(grc) κλουβί] nomen ngr., vid. Glossarium(grc) νεώτεροι ἄνδρες] iunctura Hom., vid. Od. 3,363
Tῷ μὲν λεσβιακαὶ θήλυες γ’ ἡμᾶς ἐφύλασσονTῷ μὲν λεσβιακαὶ θήλυές γ’ ἡμᾶς ἐφύλασσον Darin bewachten uns die lesbischen Frauen V té nás lesbické ženy teď hlídaly zevřené všechny
Krit.:
(grc) θήλυές γ’ deb.
μέσσους εἰν ἀγορῇ· ἀπέβαν δέ τε κηρυχθῆναιμέσσους εἰν ἀγορῇ· ἀπέβαν δέ τε κηρυχθῆναι mitten auf ihrem Marktplatz. Und sie gingen weg, damit es verkündet werde uprostřed náměstí jejích, a odešly oznámit dalším ‒ σάλπιγξιν μεγάλῃσι τε τύμπανα τυμπανέουσαι.‒ σάλπιγξιν μεγάλῃσί τε τύμπανα τυμπανέουσαι. mit großen Trompeten, und sie schlugen dazu die Trommeln. troubice na mocné trouby a bubnujíce i v bubny.
Krit.:
(grc) μεγάλῃσί τε deb.
Αὐτὰρ λεσβιακαὶ δ’ ἔκβαινον ἄλλοθεν ἄλληΑὐτὰρ λεσβιακαὶ δ’ ἔκβαινον ἄλλοθεν ἄλλη Aber verschiedene lesbischen Frauen kamen von überall her A tu lesbické ženy sem přišly odtud i onud
Sim.:
(grc) ἄλλοθεν ἄλλη] clausula Hom. (sed solum de viris), vid. Il. 9,311; 13,551 et al.
εἰς ἀγορὴν πτόλεος πυνθανέμεναι, ὅτι δ’ εἴη.εἰς ἀγορὴν πτόλεος πυνθανέμεναι, ὅτι δ’ εἴη. auf den Marktplatz der Stadt, um zu erfahren, was Sache sei. na jejich máněstí města, by zvěděly, co se to děje. Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἔνωρτο γέλως λέσβῃσι γυναιξίν,Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γέλως λέσβῃσι γυναιξίν, Es erhob sich ein unauslöschliches Gelächter unter den lesbischen Frauen, Nezhasitelný tu smích byl povstal lesbickým ženám,
Krit.:
(grc) ἐνῶρτο deb.
Sim.:
(grc) cf. Il. 1,599; Od. 8,326 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσι). Vide etiam Astr. 9,108; Astr. 10,137; Astr. 14,86.245; Astr. 15,324; Astr. 23,108
ὡς ἴδον εἰργμομένους δεσμήμασιν ἄνδρεας ἀγαυνοὺςὡς ἴδον εἰργμομένους δεσμήμασιν ἄνδρεας ἀγαυοὺς als sie die herrlichen Männer in Ketten eingesperrt kdyžtě viděly v kleci a v poutech výborné muže
Krit.:
(grc) ἀγαυοὺς deb.
εἰν ἀγορῇ· τότε τῇσι ὀΐσατο χάρμα μέγιστον.εἰν ἀγορῇ· τό τε τῇσι ὀΐσατο χάρμα μέγιστον. auf dem Markt sahen. Und dies schien für sie die größte Freude zu sein. na rynku. To se zdála jim býti největší radost. Ἐχθροὶ μὲν τῇσιν φῶτες καὶ ἄρσενα θηρῶνἘχθροὶ μὲν τῇσιν φῶτες καὶ ἄρσενα θηρῶν Verhasst waren ihnen Männer und alle männlichen Odporní jsou jim muži i také samcové zvířat πάντα· μέγα φθονέουσι γυναῖκες μήδεα φωτῶν.πάντα· μέγα φθονέουσι γυναῖκες μήδεα φωτῶν. Tiere: Die Frauen neideten ihnen sehr die männlichen Schamteile. všichni. Velice žárlí ty ženy na orgány mužské.
Sim.:
(grc) μήδεα φωτῶν] cf. Od. 6,129 (μήδεα φωτός). Vide etiam 103.114.156; Astr. 9,122.174.288; Astr. 16,37.59.171.220.287.330.352
T p. 12 M f. 10r E p. 12 Αὐτίκα ἄνδρε δύω ταχέως κλουβῖφιν ἕλουσαιΑὐτίκα ἄνδρε δύω ταχέως κλουβῖφιν ἑλοῦσαι Sofort ergreifen sie schnell zwei Männer aus dem Käfig, Ihned tu mužů dvé si z klece vyndaly rychle
Krit.:
(grc) ἑλοῦσαι deb.
εἵμασιν ἔκδυσαν ἰδὲ καὶ λυγρῶς βασάνισ〈σ〉ανεἵμασιν ἔκδυσαν ἰδὲ καὶ λυγρῶς βασάνισ〈σ〉αν zogen ihnen die Kleider aus und folterten sie auf leidvolle Weise z jejich šatů je svlékly a trudně mučily potom δηρόν· ἐξ ὄρθροιό γ’ ἐς ἠέλιον καταδῦνταδηρόν· ἐξ ὄρθροιό γ’ ἐς ἠέλιον καταδύντα lange: Vom Morgen bis zum Untergang der Sonne dlouho. Od ranního zoře až o západ jasného slunce
Krit.:
(grc) καταδύντα deb.
Sim.:
(grc) ἐς ἠέλιον καταδύντα] clausula Hom., vid. Il. 1,601 et al. Cf. etiam in 155; Astr. 3,263 (ἐς ἠέλιον δ’ ἀναδύντα); Astr. 9,140; Astr. 14,186
σμέρδαλεα στενάχοντε· ἀτὰρ λέσβαι τε γυναῖκεςσμερδαλέα στενάχοντε· ἀτὰρ λέσβαι τε γυναῖκες stöhnten die beiden schrecklich dabei. Aber die lesbischen Frauen strašlivě naříkající. Leč ony lesbické ženy
Krit.:
(grc) σμερδαλέα M (recte)
Sim.:
(grc) σμερδαλέα στενάχοντε] variat formulam Hom. σμερδαλέα ἰάχων (Hom. Il. 5,302; 8,321; 16,785 et al.) bzw. σμερδαλέον δ’ ᾤμωξεν (18,35)
〈ἄμφι καθιζόμεναι θήησαν λυγρὰ θέητρα〉〈ἀμφὶ καθιζόμεναι θήησαν λυγρὰ θέητρα〉 setzten sich ringsum und betrachteten das verderbliche Spektakel. seděly na zemi kolem a v divaldo hleděly mrzké
Krit.:
(grc) ἀμφὶ deb.
τερπόμεναι δαίνυντ’ ἐσθλὴν καὶ ἀμύμονα δαῖτα.τερπόμεναι δαίνυντ’ ἐσθλὴν καὶ ἀμύμονα δαῖτα. Vergnüglich schmausten sie dabei ein gutes, herrliches Mahl.(2) s radostí pojídaly tu výbornou hostinu skvostnou.(2) Αὐτὰρ ἔπειτα δ’ ἄλις γ’ ἐτετάρφθησαν βασάνοιο,Αὐτὰρ ἔπειτα δ’ ἅλις γ’ ἐτετάρφθησαν βασάνοιο, Aber als sie sich genug an der Folter erfreut hatten, Avšak, když dosti se mukou již byly těšily mužů,
Krit.:
(grc) ἅλις deb.
τώδε δύω κτάμεναι μεμαυῖαι νηλέϊ χαλκῷτώδε δύω κτάμεναι μεμαυῖαι νηλέϊ χαλκῷ wollten sie die zwei mit dem erbarmungslosen Erz töten, chtějíce oněch dvé již zabít ukrutným kovem,
Sim.:
(grc) κτάμεναι μεμαυῖαι] iunctura Hom. (κτάμεναι μεμαώς), vid. (Il. 5,301; 17,8)(grc) νηλέι χαλκῷ] = Il. 3,292; 4,348 et al.
μήδεα κόψασαι ἔασαν ἄπογ’ αἱμοροῆσαι.μήδεα κόψασαι ἔασαν ἄπο γ’ αἱμοροῆσαι. schlugen die Schamteile ab und ließen das Blut fließen. usekly přirození a nechaly všechnu krev vytéct.
Krit.:
(grc) ἀπό γ’ deb.
Τοῖνδε δυοῖν κταμένοιν σκέδασαν αὖτ’ ἄλλυδις ἄλληΤοῖνδε δυοῖν κταμένοιν σκέδασαν αὖτ’ ἄλλυδις ἄλλη Als die beiden Männer getötet waren, gingen sie wieder die eine hierhin, die andere dorthin, A když je zabily oba tu opět se rozešly různě,
Sim.:
(grc) σκέδασαν ἄλλυδις ἄλλη] cf. Od. 5,369 (διεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ)
οἴκαδε νοστέμεναι καὶ πρηξάμεναι γλυκὺν ὕπνον,οἴκαδε νοστέμεναι καὶ πρηξάμεναι γλυκὺν ὕπνον. um nach Hause zurückzukehren und den süßen Schlaf zu verrichten. aby se vrátily domů a sladký konaly spánek.
Sim.:
(grc) γλυκὺν ὕπνον] cf. Od. 2,395; 10,548 et al.
δύσετο δ’ ἠέλιος δνοφέρον καὶ ἔπι κνέφας ἦλθεν.Δύσετο δ’ ἠέλιος δνοφερὸν καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν. Die Sonne aber ging unter und das finstere Abenddunkel kam herbei. Ponořilo se slunce a temný nastal i soumrak.
Krit.:
(grc) δνοφερὸν deb.(grc) ἐπὶ deb.
Sim.:
(grc) δύσετο δ’ ἠέλιος δνοφερὸν καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] cf. Il. 1,475 et sim. (ἦμος δ’ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν); 7,465 (δύσετο δ’ ἠέλιος) et al.
Ἡμεῖς δὲ κλαίοντες ἐμείναμεν ἠόα δῖαν.Ἡμεῖς δὲ κλαίοντες ἐμείναμεν ἠόα δῖαν. Und wir erwarteten weinend die helle Morgenröte. My pak naříkajíce jsme čekali na jasnou zoru.
Sim.:
(grc) ἐμείναμεν Ἠόα δῖαν] = Hom. Od. 9,151.306.436 et al. (edd. recc. Ἠῶ δῖαν). Vide etiam Astr. 12,149; Astr. 15,197(grc) 65sq.: ~ Od. 9,151sq.
Anm.:
(grc) ἠόα δῖαν] Křesadlo übersetzt δῖος hier mit "hell" (tsch. "jasný"), nicht "göttlich" und "profanisiert" dadurch die homerische Wendung. Zur Diskussion über die Bedeutung von δῖος siehe auch LfgrE 1955‒2010, 2,313 s.v. δῖος B.
Ἧμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἨὼςἮμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς Als die frühgeborene rosenfingrige Morgenröte erschien Zora když růzových prstů se zjevila s ránem se rodíc
Krit.:
(grc) Ἦμος deb.
Sim.:
(grc) = Il. 1,477 et al. Vide etiam 335; Astr. 3,250.264; Astr. 5,308; Astr. 9,207; Astr. 11,157; Astr. 12,150.171; Astr. 15,198
(ξεινιακή· μείζων τῆς ἡμετέρης ἐφάνεσκεν),(ξεινιακή· μείζων τῆς ἡμετέρης ἐφάνεσκεν), (eine fremde: Sie schien größer als unsere), (cizí, větší než naše se zrakům zazdála našim)
Sim.:
(grc) ξεινιακή] forma apud veteres non legitur, sed cf. ξεινικός
τῆμος λεσβιακαὶ θήλυες ἀγορήνδε νέοντοτῆμος λεσβιακαὶ θήλυες ἀγορήνδε νέοντο da kehrten die lesbischen Frauen zum Marktplatz zurück tu již lesbické ženy se na rynk vracely zase τέρψιν ζητοῦσαι ἰδὲ καὶ βασανίσματα φωτῶν.τέρψιν ζητοῦσαι ἰδὲ καὶ βασανίσματα φωτῶν. und suchten Ergötzung und Folterungen von Männern. zábavu hledajíce a mrzké mučení mužů. Φοίταον ἠέριαί τε κακὰ φρεσὶ βυσσοδομεῦσαιΦοίταον ἠέριαί τε κακὰ φρεσὶ βυσσοδομεῦσαι Sie kamen im Morgengrauen, Übles heimlich ersinnend, Přicházely sem s ránem a zhoubně hloubaly v mysli, μυρίαι· ἡμῖν δ’ αὖτε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ.μυρίαι· ἡμῖν δ’ αὖτε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ. in unzähliger Menge: Uns aber zerbrach wieder das liebe Herz. nesčetné. Nám pak opět se milé zlomilo srdce. M f. 10v Τῇσιν ἡγεμόνευσε γυνὴ βασίλεια ἀμύμωνΤῇσιν ἡγεμόνευσε γυνὴ βασίλεια ἀμύμων Eine untadelige königliche Frau führte sie, Mezi nimi tu vládla bezvadná královna žena
Sim.:
(grc) Τῇσιν ἡγεμόνευσε γυνὴ βασίλεια ἀμύμων] cf. Od. 3,386 (τοῖσιν δ’ ἡγεμόνευε ... Νέστωρ); 8,4.421 et al.
Hs.:
(grc) γ’ M post βασίλεια
καλὴ καὶ μεγάλη, χρυσῷ ἦν ἀμφιένυσσακαλὴ καὶ μεγάλη, χρυσῷ ἦν ἀμφιένυσσα schön und groß. Sie war mit einem goldenen krásná a velkého růstu a zlatým oděna celá πέπλῳ, χρύσειον καὶ σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα.πέπλῳ, χρύσειον καὶ σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα. Gewand bekleidet und hatte ein goldenes Zepter in den Händen. rouchem a zlaté žezlo též ve své držela ruce.
Sim.:
(grc) χρύσειον καὶ σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Od. 11,569 (χρύσεον σκῆπτρον ἔχοντα)
Ἣ μὲν ἀφικομένη κάτ’ ἄρ’ ἕζετο ποικιλοήλῳἫ μὲν ἀφικομένη κατ’ ἄρ’ ἕζετο ποικιλοήλῳ Sie kam und setzte sich auf einen mit bunt mit Nägeln beschlagenen Ta, když na rynek přišla, hned usedla na velmi zdobném
Krit.:
(grc) κατ’ deb.
ἐν θρόνῳ· ἀμφίπολοι μὲν ἔχευον αἴθοπα οἶνον.ἐν θρόνῳ· ἀμφίπολοι μὲν ἔχευον αἴθοπα οἶνον. Thron. Ihre Dienerinnen gossen funkelnden Wein ein. trůně. Tu ihned jí služky též nalily ohnivé víno.
Sim.:
(grc) αἴθοπα οἶνον] = Il. 1,462 et al. Vide etiam Astr. 5,221
Σκήπτρῳ σημαίνησε· γυναῖκες χαλκοκορυσταὶ(vt) Σκήπτρῳ σημαίνησε· γυναῖκες χαλκοκορυσταὶ(vt) Mit dem Zepter gab sie ein Zeichen. Erzgehelmte Frauen Žezlem znamení dala. Tu ženy, oděné v brni ἄνδρε δύω κρίνασαι ἕλον καὶ ἐξέλκοντοἄνδρε δύω κρίνασαι ἕλον καὶ ἐξέλκοντο wählten zwei Männer, ergriffen sie dann und zogen sie vybraly muže dva a vzaly a vyvlekly zase εἰργμόθεν· αὐτίκα τώδ’ ἦρξαν πέρι γυμνωθῆναι.εἰργμόθεν· αὐτίκα τώδ’ ἦρξαν περὶ γυμνωθῆναι. aus dem Käfig. Sofort begannen sie die beiden ringsum auszuziehen. z klece a ihned je opět tu začaly vysvlékat z šatů.
Krit.:
(grc) περὶ deb.
Ἡμεῖς μὲν κλαίοντες ἐπεύχεσθαι μεμάαμεν,Ἡμεῖς μὲν κλαίοντες ἐπεύχεσθαι μεμάαμεν, Wir wollten weinend beten, My pak naříkajíce jsme pokoušeli se modlit
Sim.:
(grc) 80sq.: cf. etiam Astr. 3,143sq.; Astr. 5,218sq.Astr. 5,335sq.; Astr. 6,38sq.; Astr. 12,145sq.; Astr. 14,339sq.; Astr. 21,172sq.
Anm.:
(grc) 80f.: Bei dem angedachten „Gebet“ handelt es sich für die Raumfahrer insofern im besonderen Maße um eine Geste der Verzweiflung, da es sich bei ihnen, wie einmal ausdrücklich gesagt wird, um Atheisten handelt. Siehe Astr. 21,172 (ἄθεοι). Vgl. dazu auch Sacheinführung I.1.1.; Anm. zu Astr. 1,2.
εἴ κέν τις ζώῃ θεὸς εἰν κόσμοιο βάθεσσιν,εἴ κέν τις ζώῃ θεὸς εἰν κόσμοιο βάθεσσιν, ob irgendein Gott in den Tiefen des Kosmos lebe, jestli by nějaký bůh snad živ byl v hlubinách kosmu. T p. 13 E p. 13 ἀλλ’ οὐκ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μυρομένοισιν.ἀλλ’ οὐχ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μυρομένοισιν. aber so zeigte sich uns, die wir in Tränen zerflossen, keinerlei Handlungsmöglichkeit. leč i tak žádná možnost se modlícím neobjevila.
Anm.:
(grc) μυρομένοισιν] Křesadlo übersetzt das Partizip nicht mit "weinen" oder "in Tränen zerfließen", sondern mit "beten" ("modlícím")
Ἐξαῦτίς περ ἔφηνεν ἄνελπις ἢ καὶ ἄμαντις,Ἐξαῦτίς περ ἔφηνεν ἄνελπις ἢ καὶ ἄμαντις, Plötzlich erschien unverhofft und unvorhergesehen Náhle však objevila se v níž nedoufal, neznal ji nikdo. Γρηΰς τις δ’ ὄρθωσε δέμας καὶ ὀξὺ βόωσεν.γρηΰς τις δ’ ὄρθωσε δέμας καὶ ὀξὺ βόωσεν. irgendeine alte Frau, sie richtete den Körper auf und schrie scharf. Stařena jakás se zvedla a ostrým vykřikla hlasem.
Sim.:
(grc) ὀξὺ βόωσεν] cf. eadem sede Il. 17,89 (ὀξὺ βοήσας)
Αὐτίκα λεσβιακαὶ δ’ ἔστησαν εἰν ἀγορήφιΑὐτίκα λεσβιακαὶ δ’ ἔστησαν εἰν ἀγορῆφι Plötzlich stellten sich lesbische Frauen auf den Marktplatz Ihned tu lesbické ženy se vztyčily tam na náměstí
Krit.:
(grc) ἀγορῆφι deb.
τάρφεες· φάσγανα πολλὰ δ’ ἐνὶ παλάμηφι σέουσαιταρφέες· φάσγανα πολλὰ δ’ ἐνὶ παλάμηφι σέουσαι dicht gedrängt. Und sie schwangen viele Schwerter in ihren Händen četné, ostrými meči tu všechny mávaly v rukou.
Krit.:
(grc) ταρφέες M (recte)
καὶ ἄλλας ἰαχῇ ἀναΐξαν κῆρα φέρουσαικαὶ ἄλλας ἰαχῇ ἀνάϊξαν κῆρα φέρουσαι und sprangen mit Geschrei auf die anderen und brachten Na jiné s velikým jekem se vrhly, nesouce smrt jim,
Krit.:
(grc) ἀνάϊξαν M (recte)
τῇσιν ἀνόπλοισιν· ταὶ νήπιαι οὐκ ἐνόησαν,τῇσιν ἀνόπλοισιν· ταὶ νήπιαι οὐκ ἐνόησαν, den Unbewaffneten den Tod. Die Törichten hatten nicht erkannt, těm, které bez zbraní byly. To, hloupé, nemohly tušit ὡς σφίσιν αἰπὺν ὄλεθρον ἔτευξαν αὐταὶ ἑταῖραι.ὡς σφίσιν αἰπὺν ὄλεθρον ἔτευξαν αὐταὶ ἑταῖραι. dass ihnen die Gefährtinnen selbst jähes Verderben vorbereitet hatten. že jim příkrou teď zkázu schystají samotné družky. M f. 11r Σμερδαλέῃ ὑλακῇ φεῦγον τάχα ἄλλυδις ἄλληΣμερδαλέῃ ὑλακῇ φεῦγον τάχα ἄλλυδις ἄλλη Mit schrecklichem Geheul flohen schnell die unbewaffneten Mädchen, Se strašným prchaly křikem a káždá se rozprchla jinam
Hs.:
(grc) γ’ M post σμερδαλέῃ et τάχα
κοῦραι ἀνοπλόμεναι· ταὶ μὲν λυγροῖς ξιφέεσσινκοῦραι ἀνοπλόμεναι· ταὶ μὲν λυγροῖς ξιφέεσσιν die einen hierhin und die anderen dorthin: Sie aber verfolgten sie schnell z dívek neozbrojených. Ty ale s ostrými meči ὦκα διωκόμεναι ἐνάριζον ἔνθα καὶ ἔνθαὦκα διωκόμεναι ἐνάριζον ἔνθα καὶ ἔνθα mit verderblichen Schwertern und töteten sie hier und dort 〈...〉
Krit.:
(cs) translatio Bohemica deest in MTE, suppleta est a filio in Křesadlo 2023: "prudce je hnaly a osekávajíce údy sem tam"
νηλέα τύπτουσαι· πάντη ῥέε αἷμα κελαινόν.νηλέα τύπτουσαι· πάντη ῥέε αἷμα κελαινόν. ohne Erbarmen zuschlagend. Überall floss schwarzes Blut. nemilosrdně je bily a všude tekla krev temná.
Sim.:
(grc) ῥέε αἷμα κελαινόν] cf. Homericum (ἔ)ρεεν αἷμα κελαινεφές (Il. 4,140; Od. 11,36)
Δεσποίνην αὐτὴν κούρη μεγάλη ἐπίβησενΔεσποίνην αὐτὴν κούρη μεγάλη ἐπίβησεν Ein großes blondhaariges Mädchen griff die Herrscherin selbst Vládkyni samu tu děva přepadla postavy velké
Hs.:
(grc) δ’ M post μεγάλη
ξανθοκόμη· ἥ μιν σκήπρτῳ θρασὺ ἀντιτύπευεν.ξανθοκόμη· ἥ μιν σκήπρτῳ θρασὺ ἀντιτύπευεν. an: Sie erwiderte ihr den Schlag kühn mit dem Zepter. plavá. Ta mocně žezlem se bránila proti ní tlukouc, Αὐτὰρ οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῃ περ.Αὐτὰρ οὔτις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῃ περ. Doch es zeigte sich keinerlei Handlungsmöglichkeit für sie, obschon sie kämpfte. avšak nakonec nic jí nebyla obrana platná. Τὴν δ’ ἀναϊξαμένη χαμάδις βάλε καὶ ξίφος ὀξὺΤὴν δ’ ἀναϊξαμένη χαμάδις βάλε καὶ ξίφος ὀξὺ Sie sprang auf sie zu, warf sie zu Boden und legte das scharfe Schwert Proti ní vyskočivši ji na zem vrhla a ostrý θῆκεν πρὸς δειλήν· τόδ’ ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε·θῆκεν πρὸς δειλήν· τὸ δ’ ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε· an ihren Hals: Und sagte das Wort und sprach sie an meč proti ubohé zvedla a tato pravila slova:
Sim.:
(grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] cf. Il. 1,361 et al. Vide etiam Astr. 7,16; Astr. 9,225
(οὐκ ἄρ’ ἐγὼ κατέχοιμι μόνος· μοί γαρ ἐβοηθεῖ(οὐκ ἄρ’ ἐγὼ κατέχοιμι μόνος· μοὶ γὰρ ἐβοήθει (ich hätte es nicht allein verstanden, aber mir half (Těm bych sám rozuměl nebyl, však při tom mi pomohl ovšem
Krit.:
(grc) μοὶ γὰρ ἐβοήθει deb.
Anm.:
(grc) 99f.: Franta als Übersetzer erscheint im Epos immer als Übersetzer wörtlicher Rede. Μετέθηκε τὸ ῥῆμα ist die in der Astronautilia übliche Formel dafür.
Φράντα μεταθήτωρ· ὅδε μοι μετέθηκε τὸ ῥῆμα)·Φράντα μεταθήτωρ, ὃ δέ μοι μετέθηκε τὸ ῥῆμα)· Franta, der Übersetzer: Er übersetzte mir das Gesagte): všech řečí překladatel, jenž přeložil pro mne ta slova)
Hs.:
(grc) μεταθήτωρ] -αφήζων M
»Τέθναθι, δεινὰ μεγαῖρα, ἐπεὶ κτάνες ἄνδρας ἄριστους»Τέθναθι, δεινὰ μεγαῖρα, ἐπεὶ κτάνες ἄνδρας ἀρίστους „Stirb, fürchterliche Megäre, da du die besten Männer getötet hast „Zhyň již megero strašná, neb dobré jsi zabila muže
Krit.:
(grc) ἀρίστους deb.
Sim.:
(grc) Τέθναθι] = Il. 22,365 (Achilles ad Hectorem). Vide etiam Astr. 5,294; Astr. 7,17; Astr. 12,462; Astr. 15,291
χωρὶς αἰτίης τε μόνως, ὡς ἄνδρες ἔασινχωρὶς αἰτίης τε μόνως, ὡς ἄνδρες ἔασιν ohne Grund und allein, weil sie Männer sind, beze vší příčiny zcela a pouze, že jsou to muži, καρτεροὶ ὑψότεροί τε δ’ ἔχοντες μήδεα φωτός.καρτεροὶ ὑψότεροί τε δ’ ἔχοντες μήδεα φωτός. stark, höher und mit den Schamteilen eines Mannes. silnější, postavou větší a mají orgány mužské. Ταὔτα μεγαιρομένη κατέπεφνες φῶτας ἄριστους.Ταῦτα μεγαιρομένη κατέπεφνες φῶτας ἀρίστους. Weil du ihnen dies missgönntest, hast du die besten Männer niedergemacht. 〈Na tyto věcí jsi zabila vyborné muže〉
Krit.:
(grc) Ταῦτα deb.(grc) ἀρίστους deb.
M f. 11v Νῦν μὲν ἐγὼ κτενέω· πρὶν δ’ αὖ δέ σε ἐξεναρίσ〈σ〉αιΝῦν μὲν ἐγὼ κτενέω· πρὶν δ’ αὖ δέ σε ἐξεναρίσ〈σ〉αι, Jetzt werde ich dich töten. Aber bevor ich dich töte, Nyní já zabiji tebe, však než to učiním přece δείξω σευ ἴσην ἔμεναι ἄλλῃσι γυναιξίν,δείξω σευ ἴσην ἔμεναι ἄλλῃσι γυναιξίν, werde ich dir zeigen, dass du den anderen Frauen gleich bist, ukáži ti, že jsi stejná tak jako ostatní ženy, αἵτινες ἀνδράσι πᾶσιν ἐδούλευσαν κατὰ κόσμον.«αἵτινες ἀνδράσι πᾶσιν ἐδούλευσαν κατὰ κόσμον.« die durch den Kosmos hin allen Männern gedient haben.“ které po celém kosmu vždy mužům sloužiti mají.“ Ἦ ῥα καὶ ἐξ ἐσθῆτος ἐξαῦτις φαλλὸν ἔρυσσενἮ ῥα καὶ ἐξ ἐσθῆτος ἐξαῦτις φαλλὸν ἔρυσσεν So sprach sie und zog plötzlich aus ihrem Gewand einen Phallos hervor, Řekla a zpoza svých šatů tu náhle vytrhla pyji μακρὸν καὶ πυκνόν· τὸν θαυμάζων ἑόρακα,μακρὸν καὶ πυκνόν· τὸν θαυμάζων ἑόρακα, groß und dick: Ich sah ihn erstaunt an, velkou a vlice tlustou. Já s údivem na to jsem hleděl T p. 14 E p. 14 οὕνεκ’ ἐϋπλοκαμὶς σπῆσεν στωλήφι κόραυνα.οὕνεκ’ ἐϋπλοκαμὶς σπῆσεν στωλῆφι κόραυνα. weil das flechtenschöne Mädchen ihn aus ihrem Gewand herausgezogen hatte. neboť to vyndala z šatů dívčina pletenců krásných.
Krit.:
(grc) στωλῆφι deb.
Αὐτίκα τῇ κοράμῃ πέπλον χρύσειον ἄειρενΑὐτίκα τῇ κοράμῃ πέπλον χρύσειον ἄειρεν Sogleich hob sie der Herrscherin das goldene Gewand, Ihned tu vládkyni zvedla šat její zlatisté látky
Anm.:
(grc) 111‒118: Gewiss handelt es sich bei der hier geschilderten Vergewaltigung mit anschließender Ermordung um eine der brutalsten und bewusst abstoßendsten Szenen des gesamten Epos. Vergleichbar damit ist nur der Missbrauch des Schafes durch Mandys. Siehe Astr. 10,130‒133; Astr. 22,78‒82. Man kann darin ein sexuelles Gegenstück zur odysseischen Mnesterophonie sehen. Der Autor verleiht hier auch der zerstörerischen Seite der Sexualität Ausdruck. Zum problematischen Charakter vgl. auch Sacheinführung I.1.1.
καί μιν ἔμβαίνουσα πύλας εἴσηλθεν ἔρωτος,καί μιν ἐμβαίνουσα πύλας εἰσῆλθεν ἔρωτος, stieg auf sie, trat in die Pforten des Eros ein a poté, vystoupíc na ni již vstoupila v erótů bránu
Krit.:
(grc) ἐμβαίνουσα M (recte)(grc) εἰσῆλθεν deb.
ἤρξε δὲ μοιχέμεναι· ἄλλαι κοῦραι δέ τ’ ἕποντοἦρξε δὲ μοιχέμεναι· ἄλλαι κοῦραι δέ τ’ ἕποντο und begann Unzucht zu treiben. Und die anderen schwerttragenden Mädchen nato počala smilnit. A po ní druhé i děvy
Krit.:
(grc) ἦρξε deb.
ξιφοφόροι· Πᾶσαι μὲν ἔφαινον μήδεα φωτῶν,ξιφοφόροι· Πᾶσαι μὲν ἔφαινον μήδεα φωτῶν, folgten: Alle zeigten die Schamteile von Männern s meči, najednou všechny tu vyndaly orgány mužské τάς δὲ νικηθείσας περ ἐμοιχήσαντο βίηφι.τάς δὲ νικηθείσας περ ἐμοιχήσαντο βίηφι. und missbrauchten die Besiegten mit Gewalt. s přemzenými těmi tu konaly náilné smilstvo.
Hs.:
(grc) M i.m. add.
Αὐτὰρ ἐπεὶ τέλεσαν ἀεκούσῃς ἔργα ἐρώτων,Αὐτὰρ ἐπεὶ τέλεσαν ἀεκούσῃς ἔργα ἐρώτων, Aber als sie die Werke der Eroten mit ihnen gegen ihren Willen vollendet hatten, Avšak, když skončily s nimi, jež nechtěly, erótů díla,
Sim.:
(grc) ἔργα ἐρώτων] cf. Od. 11,246 (φιλοτήσια ἔργα)
τὰς κούρας κατέπεφνον ἁπάσας νηλέϊ χαλκῷτὰς κούρας κατέπεφνον ἁπάσας νηλέϊ χαλκῷ töteten sie alle Frauen mit dem erbarmungslosen Erz, zabily potom ty dívky hned rychle ukrutným kovem,
Hs.:
(grc) ἁπάσας] ἐξαῦτις M
πάσας ἐξείης· στυγερὸν τόδε πρῆγμα ἴδεσθαι.πάσας ἐξείης· στυγερὸν τόδε πρῆγμα ἰδέσθαι. alle nacheinander. Dies war eine abscheuliche Sache anzuschauen. všechny, za druhou jednu, to hnusné na pohled bylo.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Ἀλλ’ ὅτε νῦν τέλεσαν πάντως τὰ δ’ ἀνεικέα ἔργα,Ἀλλ’ ὅτε νῦν τέλεσαν πάντως τὰ δ’ ἀεικέα ἔργα, Aber als sie die unschicklichen Werke gänzlich vollendet hatten, Avšak, když skončily všude teď ony ohavné činy, πρὸς δ’ εἰργμόν τινες ἐρχόμεναι θυρίον ῥ’ ανέῳξαν,πρὸς δ’ εἰργμόν τινες ἐρχόμεναι θύριόν ῥ’ ἀνέῳξαν, gingen einige zum Käfig und öffneten also die kleine Tür, některé k vězení šly a jeho odemkly dveře,
Krit.:
(grc) θύριόν ῥ’ deb.(grc) ἀνέῳξαν deb.
Sim.:
(grc) θυρίον ῥ’ ἀνέωξαν] cf. Od. 10,389 (θύρας δ’ ἀνέωξε συφειοῦ)
τῷ δ’ ἔξηλθον ἐγὼ καὶ ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι,τῷ δ’ ἐξῆλθον ἐγὼ καὶ ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι, durch die ich und meine trauten Gefährten herauskamen. z něhož tedy jsem vyšel i já i druhové dobří
Krit.:
(grc) ἐξῆλθον deb.
εὐχάριτες κούρῃσιν ἐπευχόμεθ’ ἀνδρομέοισιν.(vt) εὐχάριτες κούρῃσιν ἐπευχόμεθ’ ἀνδρομέοισιν.(vt) Dankbar beteten wir zu den männlichen Frauen díky jsme vzdávali dívkám, jež mužatky jakési byly Τὼ δὲ δύω ἑτάρω συνίστασθην παρ’ ἐμεῖο.Τὼ δὲ δύω ἑτάρω συνιστάσθην παρ’ ἐμεῖο. und die zwei Gefährten stellten sich neben mich. ony dva druhové další pak oba vedle mne stáli.
Krit.:
(grc) συνιστάσθην deb.
M f. 12r Ἄλλη δ’ ἄμμι κόραυνα ποτὶ θρόνον ἧκε φαεινόν,Ἄλλη δ’ ἄμμι κόραυνα ποτὶ θρόνον ἧκε φαεινόν, Ein anderes Mädchen schickte uns zum glänzenden Thron, Jiná nás zavedla dívky až k tomu vládkyně trůnu, τῷ μὲν ἐφεζομένη γρηῢς ἦν πότνα ἴδεσθαι,τῷ μὲν ἐφεζομένη γρηῢς ἦν πότνα ἰδέσθαι, auf dem die Alte saß, wie eine Göttin anzuschauen, na kterém seděla nyní ta stařena ctihodných rysů,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
ἣ πρὶν ἀναΐξασ’ ἀρχὴν πόρεν αἱματοχεύης.ἣ πρὶν ἀναΐξασ’ ἀρχὴν πόρεν αἱματοχεύης. die zuvor aufsprang und das Blutvergießen begann. která dřív vyskočivší to začalo krveprolití. Ἥδε καθιζομένη σκήπτρον δ’ ἔσχεν παλάμηφιἫ δὲ καθιζομένη σκῆπτρον δ’ ἔσχεν παλάμηφι Sie saß dort und hielt das Zepter in der Hand Ta na něm seděla nyní a v rukou držela žezlo
Krit.:
(grc) σκῆπτρον deb.
ὡς δέσποινα νέη· κῦδος δέ ἑ κρὰς κεκάλυψεν.ὡς δέσποινα νέη· κῦδος δέ ἑ κρὰς κεκάλυψεν. als neue Herrscherin: Und Ruhm bedeckte sie am Kopf. jako vládkyně nová a sláva jí pokryla hlavu.
Hs.:
(grc) κεκάλυψεν] ἐκα- M a.c.
Ἄμμε δ’ ἀφικομένους εἶδεν καὶ εἴρετο δ’ ἡμᾶςἌμμε δ’ ἀφικομένους εἶδεν καὶ εἴρετο δ’ ἡμᾶς Und sie sah uns ankommen und fragte uns Nás, když před ní jsme přišli si prohle´dla, otázky kladla γλώσση ἀλλοδαπῇ, τῆς οὔτις γνώματ’ ἔειχεν,γλώσσῃ ἀλλοδαπῇ, τῆς οὔτις γνώματ’ ἔειχεν, in einer fremden Sprache, von der keiner Kenntnis hatte, jazykem cizokrajným, jejž nikdo z nás neměl znalost,
Krit.:
(grc) γλώσσῃ M (recte)
Hs.:
(grc) δ’ M post γλώσσῃ
αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα·αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα· doch Franta, der Dolmetscher, übersetzte das Gesagte: avšak všepřekladatel nám její přeložil mluvu.
Hs.:
(grc) Φράντα μεταφρήζων] ὁ παντομεταφρήζων M
»Ὦ ξεῖνοί τινές ἐστε; Πόθεν γλαφυρὸν πλέτε κόσμον;»Ὦ ξεῖνοι, τίνες ἐστέ; Πόθεν γλαφυρὸν πλέτε κόσμον; „Fremde, wer seid ihr? Woher kommend durchfahrt ihr den hohlen Kosmos? „Cizinci, kteří pak jste? Zakd plujete po dutém kosmu?
Krit.:
(grc) ξεῖνοι τίνες ἐστέ M (recte)
Sim.:
(grc) 132-135: cf. Od. 3,71‒74 (ὦ ξεῖνοι, τίνες ἐστέ; πόθεν πλεῖθ’ ὑγρὰ κέλευθα; / ἦ τι κατὰ πρῆξιν ἢ μαψιδίως ἀλάλησθε / οἷά τε ληϊστῆες ὑπεὶρ ἅλα, τοί τ’ ἀλόωνται / ψυχὰς παρθέμενοι, κακὸν ἀλλοδαποῖσι φέροντες;); 9,252‒255; h.Ap. 452‒455
Hs.:
(grc) γλαφυρὸν] ζακενὸν M a.c.
Anm.:
(grc) 132‒135: In der Astronautilia häufig benutzter Formeltext (= Astr. 5,29‒32; Astr. 11,25‒28; Astr. 21,53‒56.125‒128) nach Od. 3,71‒74 bzw. 9,252‒255 (= h.Ap. 452‒455). In Od. 3 fragt Nestor Telemach und Mentor mit diesen Versen nach ihrer Identität, in Od. 9 Polyphem den Odysseus. Zur Verbindung von Raubzügen und Handel bei den frühen Griechen vgl. Thuc. 1,5,1‒3; Patzek 2009, 79‒81. Das Verhältnis zu Raubzügen in der Odyssee ist ambivalent, siehe Heubeck/West/Hainsworth 1988, 164f. (zu Astr. 3,71‒74). Als wohlbegründet erweist sich die Frage durch die zweimalige Begegnung mit realen „Weltraumpiraten“ in Astr. 17 und Astr. 20.
ἥ τι κατὰ πρῆξιν ἢ μαψιδίως ἀλάλησθεἮ τι κατὰ πρῆξιν ἢ μαψιδίως ἀλάλησθε Irrt ihr wegen eines Geschäfts oder blindlings umher Zdaliž za nějakým cílem či jen se touláte marně
Krit.:
(grc) ἦ deb. (ἤ M)
οἷά τε ληϊστῆρες ἐπ’ ἀστέρας ἔνθα καὶ ἔνθαοἷά τε ληϊστῆρες ἐπ’ ἀστέρας ἔνθα καὶ ἔνθα wie Räuber zu den Planeten hierhin und dorthin, tak jako loupežníci po planetách semo i tamo,
Anm.:
(grc) ἀστέρας] Hier und an anderen Stellen benutzt Křesadlo den Begriff ἀστήρ auch im Sinne von "Planet", wie der tschechischen Fassung hervorgeht.
ψυχὰς παρθέμενοι κακὸν ἀλλοδαποῖσι φέροντες;«ψυχὰς παρθέμενοι κακὸν ἀλλοδαποῖσι φέροντες;« setzt euer Leben aufs Spiel und bringt Fremden Übel?“ nastavujíce svůj život a cizincům nesouce strasti?“ Ὧς φάτο, τὴν μὲν ἐγώ περ ἀμειβόμενος προσέειπονὫς φάτο, τὴν μὲν ἐγώ περ ἀμειβόμενος προσέειπον So sprach sie, erwidernd sprach ich zu ihr Tak řekla, té pak já jsem v odvět promlouval opět
Krit.:
(grc) Ὣς M
Sim.:
(grc) cf. Od. 4,375 (ὣς ἔφατ’, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον) et al. Vide etiam Astr. 5,33; Astr. 8,270; Astr. 11,29; Astr. 19,33
ἡμετέρῃ γλώσσῃ (τὸ μεταφρήζων μετέθηκεν)·ἡμετέρῃ γλώσσῃ (τὸ μεταφρήζων μετέθηκεν)· in unserer Sprache (was der Dolmetscher übersetzte): ovšem jazykem naším: to překládač přeložil všechno. T p. 15 E p. 15 »Οὐ γάρ τοι, δέσποινα, κακὰ φρονέοντες ἔβημεν»Οὐ γάρ τοι, δέσποινα, κακὰ φρονέοντες ἔβημεν „Wir kamen, Herrin, ohne schlechte Absicht „Nikoliv, vládkyně, nyní jsme nepřišli s úmyslem špatny
Sim.:
(grc) 138-145: cf. etiam Astr. 11,31‒38
τειὸν πλανήτην· λῃστῆρες ουχί τοί ἐσμεν,τειὸν πλανήτην· λῃστῆρες οὐχί τοί ἐσμεν, zu deinem Planeten: Wir sind keine Räuber, na tvou planetu tady. A lupiči nejsme též žádní,
Krit.:
(grc) οὐχί deb.
ἀλλὰ φυλακτῆρες πόλεος τηλοῦ ἀπονόσφινAbbildung (metrik5-m-12r.png)ἀλλὰ φυλακτῆρες πόλεος τηλοῦ ἀπονόσφιν sondern Wächter einer fernliegenden Stadt ale strážcové města, jež odtud daleko leží. M f. 12v πλάνην ναιόμενοι, τὸν Γαίην κικλήσκουσιν,πλάνην ναιόμενοι, τὸν Γαίην κικλήσκουσιν, und bewohnen einen Planeten, den man Erde nennt, Bydlíme na planetě a ta se nazývá Zemí, ἀλλοδαπὸν ξεῖνον· τηλοῦθεν κοσμοοδεύων(vt) ἀλλοδαπὸν ξεῖνον· τηλοῦθεν κοσμοοδεύων(vt) fern und fremd: Von fern her bereise ich den Kosmos vzdálené tobě a cizí; a zdaleka vesměrnou poutí εἰλήλουθα πόλιν καὶ ἄστερα σιγαλοένταεἰλήλουθα πόλιν καὶ ἀστέρα σιγαλόεντα und bin zu deiner Stadt gekommen und dem glänzenden Planeten přišel jsem do tvojí obce a na tvou planetu jasnou
Krit.:
(grc) ἀστέρα σιγαλόεντα deb.
Sim.:
(grc) εἰλήλουθα πόλιν] cf. Il. 5,204 (ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα); 21,81.156 et al.
σῆς ἀρχῆς σὺν νηΐ τ’ ἐμῇ καὶ ἐμοῖς ἑτάροισινσῆς ἀρχῆς σὺν νηΐ τ’ ἐμῇ καὶ ἐμοῖς ἑτάροισιν deiner Herrschaft mit meinem Schiff und meinen Gefährten kde vládneš, se svou lodí a se svými dobrými druhy. ἄνερα ζητοῦντες χαλεπὸν φυξάνορα φῶρα.ἀνέρα ζητοῦντες χαλεπὸν φυξάνορα φῶρα. auf der Suche nach einem gefährlichen, männerfliehenden Dieb. Muže hledáme totiž, to zloděje prchajícího.
Krit.:
(grc) ἀνέρα deb.
Sim.:
(grc) κρατερῶς ἐπίτελλον] cf. iuncturam Homericam κρατερὸν δ’ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε (Il. 1,25.326 et al.). Vide etiam Astr. 3,53; Astr. 5,39; Astr. 14,164
Ἄρχοντες πέμψαν καί μοι κρατερῶς ἐπίτελλονἌρχοντες πέμψαν καί μοι κρατερῶς ἐπίτελλον Die Herrscher schickten mich und befahlen mir kraftvoll, Poslali vládcové nás a přísně mi rozkazovali, μή ποτε νοστῆσαι, πρὶν κλέπτην φῶτα λάβεσθαι.μή ποτε νοστῆσαι, πρὶν κλέπτην φῶτα λαβέσθαι. niemals zurückzukehren, bevor ich nicht den Dieb gefasst hätte. domů se nevrátit dřív, než zloděje chytneme toho.
Krit.:
(grc) λαβέσθαι deb.
Αὐτὰρ ἀφικομένους εἰς τοῦτον τὸν πλανήτηνΑὐτὰρ ἀφικομένους εἰς τοῦτον τὸν πλανήτην Doch als wir auf diesen Planeten angekommen waren, Avšak, když nyní jsme přišli na tu tvou planetu tady, ἅρπαξαν κοῦραι χαλεπαὶ λέσβαι τε γυναῖκεςἅρπαξαν κοῦραι χαλεπαὶ λέσβαι τε γυναῖκες ergriffen uns die schlimmen lesbischen Frauen, zlé nás chytily dívky a jakés lesbické ženy, ἀφράκτους ἄμμ’ ἄνδρας ἀνόπλους ληϊσάαντο,ἀφράκτους ἄμμ’ ἄνδρας ἀνόπλους ληϊσάαντο, sie überfielen uns, die wir schutzlos und ohne Waffen waren nic netušící nás a neozbrojené tu vzaly ἄμμι δὲ καὶ πίσυρας φῶτας κακότητι κάτεκταν·ἄμμι δὲ καὶ πίσυρας φῶτας κακότητι κατέκταν· und töteten auch vier Männer von uns in ihrer Bosheit: a z nás čtveřici mužů hned zabily způsobem mrzkým,
Krit.:
(grc) κατέκταν deb.
πρῶτον ἄνδρε δύω, τὼ δ’ εἰς πτολίεθρον ἔπεμψα,πρῶτον ἄνδρε δύω, τὼ δ’ εἰς πτολίεθρον ἔπεμψα, zuerst die zwei Männer, die ich in die Stadt schickte, nejdříve mužů dvé, jež já jsem do města poslal, αὐτὰρ ἔπειτα δύω μετὰ πάντας ἄνερας ἄλλους.αὐτὰρ ἔπειτα δύω μετὰ πάντας ἀνέρας ἄλλους. und dann zwei Männer unter allen übrigen Männern. a pak další tam dva, jež vybraly z ostatních mužů.
Krit.:
(grc) ἀνέρας deb.
Τὼ μὲν οὐ κτείναν γ’ ἐξαῦτις, ὡς ἐπέοικε,Τὼ μὲν οὐ κτεῖνάν γ’ ἐξαῦτις, ὡς ἐπέοικε, Diese zwei töteten sie nicht sofort, wie es sich gehört, Ty ale nezabily hned rovnou, jakož se sluší,
Krit.:
(grc) κτεῖναν deb.
Hs.:
(grc) γ’] περ M
ἀλλὰ δὲ τὼ βασάνισ〈σ〉αν ἐς ἠέλιον καταδῦνταἀλλὰ δὲ τὼ βασάνισ〈σ〉αν ἐς ἠέλιον καταδύντα sondern sie folterten sie bis zum Untergang der Sonne ale je mučily dlouho až jasné zapadlo slunce
Krit.:
(grc) καταδύντα deb.
τερπόμεναι· πυμάτως ἀπόκοψαν μήδεα φωτῶν.τερπόμεναι· πυμάτως ἀπόκοψαν μήδεα φωτῶν. mit Ergötzen: Schließlich schlugen sie ihnen die Schamteile der Männer ab. s rozkoší. Nakonec pak jim i usekly orgány mužské. Ἡμᾶς ληφθέντας εἰργμόνδε λυγρόνδε βάλοντοἩμᾶς ληφθέντας εἰργμόνδε λυγρόνδε βάλοντο Nachdem sie uns ergriffen hatte, warfen sie uns in einen elenden Käfig, Nás však zbývající si uvrhly do mrzké klece τῷ μὲν ἀνίσχεσθαι σφάγιον δέ τε ποιήσεσθαι.τῷ μὲν ἀνίσχεσθαι σφάγιον δέ τε ποιήσεσθαι. um uns festzuhalten und zu einem Opfer zu machen. aby nás držely tam a obětmi jim jsme se stali. M f. 13r Οὕτως ἄμμε ταχῶς δ’ εἵλοιεν αἰπὺς ὄλεθρος,Οὕτως ἄμμε ταχῶς δ’ εἵλοιεν αἰπὺς ὄλεθρος, So hätte uns schnell das jähe Verderben erfasst, Tímto způsubem rychle by příkrá vzala nás zkáza εἰ μὴ λεσβιακαὶ κοῦραι ὀλολυμέναι εἶενεἰ μὴ λεσβιακαὶ κοῦραι ὀλολυμέναι εἶεν wenn nicht die lesbischen Mädchen kdyby lesbické děvy ty nebyly zhubeny samy σῇσιν μαρναμένῃς ἑρμαφροδίτῃσι γυναιξίν.(vt) σῇσιν μαρναμένῃς ἑρμαφροδίτῃσι γυναιξίν.(vt) durch deine kämpfenden Hermaphroditenfrauen zugrunde gerichtet worden wären. tvými bojujícími to ženami hermafrodity, Τῷ μὲν ἐγὼ χάριν οἶδα τεῒν κούρησί τε πάσαις.«Τῷ μὲν ἐγὼ χάριν οἶδα τεῒν κούρῃσί τε πάσαις.« Dafür weiß ich dir und allen deinen Mädchen Dank!“ pročež vzdávám ti díky i všechněm ostatním děvám.“
Krit.:
(grc) κούρῃσί deb.
Ὣς ἐφάμην· ὁ μεταθήτωρ μετέθηκε τὸ ῥῆμα.Ὣς ἐφάμην· ὁ μεταθήτωρ μετέθηκε τὸ ῥῆμα. So sprach ich, der Übersetzer übersetzte das Gesagte. Tak jsem pravil a překladatel má předložil slova.
Sim.:
(grc) ὣς ἐφάμην] cf. Od. 4,382.398.471 et al.(grc) de toto versu cf. etiam Astr. 5,55.421; Astr. 11,94; Astr. 19,63
Hs.:
(grc) μεταθήτωρ] -αφρήζων M
Ἣ δ’ ἀπαμειβομένη προσεφώνεε πότνια γρηΰςἫ δ’ ἀπαμειβομένη προσεφώνεε πότνια γρηΰς Erwidernd sprach zu mir die erhabene Alte To jsem řekl a v odvět mi ctihodná stařena řekla:
Sim.:
(grc) ἣ δ’ ἀπαμειβομένη προσεφώνεε] cf. Il. 8,292; 14,242 et al.
(γλώσσῃ ἀλλοδαπῇ, ὁ μεταφρήζων μετέθηκε)·(γλώσσῃ ἀλλοδαπῇ, ὁ μεταφρήζων μετέθηκε)· (in einer fremden Sprache, der Dolmetscher übersetzte): (jazykem cizokrajným, to překladač přeložil zase) T p. 16 E p. 16 »Οὐ γὰρ μέν τοι, ξεῖνε, κόραυναι ἑρμαφρόδιται,»Οὐ γὰρ μέν τοι, ξεῖνε, κόραυναι ἑρμαφρόδιται, „Die Mädchen, Fremder, sind keine Hermaphroditinnen, „Toto, cizinče, nejsou ti hermafroditní snad ženy, ἀλλὰ νέοι φῶτές γε γυναικείοις ἀραρώτες.ἀλλὰ νέοι φῶτές γε γυναικείοις ἀραρῶτες. sondern junge Männer mit weiblichen Kleidern versehen. ale mladí to muži, co v ženský skryli se převlek.
Krit.:
(grc) ἀραρῶτες deb.
Hs.:
(grc) γε] δὲ M
Πάντα δέ τοι ἐρέω, εἰ πυνθάνεσθαι ἔοικενΠάντα δέ τοι ἐρέω, εἰ πυνθάνεσθαι ἔοικεν Ich werde dir alles erzählen, wenn es sich gebührt, etwas Toto všechno ti řeknu, když bude naslouchat libo, νίκην ἡμετέρην τέχνην δολοέντα τε ἔργα·νίκην ἡμετέρην, τέχνην δολόεντά τε ἔργα· von unserem Sieg, der Technik und den listigen Werke zu erfahren, o tom vítězství našem a vědě a o lstivých činech,
Krit.:
(grc) δολόεντά τε deb.
ἀλλά γε τῶν πάντων ἔργων πεπνυμένοι ἐσμέν.ἀλλά γε τῶν πάντων ἔργων πεπνυμένοι ἐσμέν. aber wir sind in allen Werken verständig. neboť ve všech těch věcech se věru vyznáme dobře.
Sim.:
(grc) πεπνυμένοι ἐσμέν] cf. Od. 3,20 (πεπνυμένος ἐστίν).328 et al.
Ἀλλ’ ἴθι νῦν εἰς νῆα θοὴν σὺν σοῖς ἑτάροισινἈλλ’ ἴθι νῦν εἰς νῆα θοὴν σὺν σοῖς ἑτάροισιν Aber geh jetzt zu deinem schnellen Schiff mit deinen Gefährten, Jdi však teď do rychlé lodi a s sebou vezmi své druhy, 〈τῇδ’ ἀποπαυσέμεναι ἰδὲ καὶ σίτοιο πάσασθαι〉,〈τῇδ’ ἀποπαυσέμεναι ἰδὲ καὶ σίτοιο πάσασθαι〉, 〈um dich dort auszuruhen und auch Speise zu genießen,〉 abyste odpočinuli a také potravu vzali,
Krit.:
(grc) versum addidi ex M: om. E
Sim.:
(grc) 172sq.: versus saepius in Astr. repetuntur, vide 180sq.; Astr. 8,146sq.; Astr. 15,195sq.(grc) ἀποπαυσέμεναι] cf. eadem sede Il. 5,288 (ἀποπαύσασθαι)(grc) σίτοιο πάσασθαι] cf. Od. 9,93 (λωτοῖο πάσασθαι)
σῶμά γε κλυζέμεναι καὶ πρηξέμεναι γλυκὺν ὕπνον.σῶμά γε κλυζέμεναι καὶ πρηξέμεναι γλυκὺν ὕπνον. den Körper zu waschen und süßen Schlaf zu verrichten. také umyli tělo a sladký konali spánek.
Sim.:
(grc) γλυκὺν ὕπνον] iunctura Hom., vid. Od. 2,395 et al.
Δαίσομεν ἑσπέριοι ἀγορήφι ἀμύμονα δαῖταΔαίσομεν ἑσπέριοι ἀγορῆφι ἀμύμονα δαῖτα Wir werden abends auf dem Markt ein herrliches Mahl speisen Budeme pořádat večer zde na rynku hostinu skvostnou
Krit.:
(grc) ἀγορῆφι deb.
νίκῃ τερπόμενοι καὶ ἐλευθερίῃ μεγαθύμῳ.νίκῃ τερπόμενοι καὶ ἐλευθερίῃ μεγαθύμῳ. und uns dabei über den Sieg und die hochsinnige Freiheit ergötzen. vítězství oslavujíce a svobodu velkomyslnou. Τῇδέ σε προσκαλέω μέτεχειν ἰδὲ καὶ ἑτάρους τε.Τῇδέ σε προσκαλέω μετέχειν ἰδὲ καὶ ἑτάρους τε. Zu diesem Mahl lade ich dich und deine Gefährten zur Teilnahme ein. K této nyní tě zvu a všechny ostatní druhy
Krit.:
(grc) μετέχειν deb.
M f. 13v Ἡμῶν δαινυμένων ἐρέω, εἴ κέν περ ἄκουοις.«Ἡμῶν δαινυμένων ἐρέω, εἴ κέν περ ἀκούοις.« Während wir speisen, werde ich es erzählen, wenn du es hören möchtest.“ a až budeme kvasit tu povím ti, chceš-li to slyšet.“
Krit.:
(grc) ἀκούοις deb.
Ὣς μὲν ἀμειβομένω ἔπεσιν διαλέξαμεν ἄμφω.Ὣς μὲν ἀμειβομένω ἔπεσιν διαλέξαμεν ἄμφω. So erwiderten wir einander mit Worten und unterhielten uns beide . Takto rozmlouvajíce jsme spolu se střídali mluvou. Αὐτὰρ ἐγὼ μὲν ἔβην εὐεργείην ποτὶ νῆαΑὐτὰρ ἐγὼ μὲν ἔβην εὐεργείην ποτὶ νῆα Doch ich ging zum wohlgebauten Schiff, Avšak já odešel potom jsem do dobře stavěné lodi, τῇδ’ ἀναπαυσέμεναι ἰδὲ καὶ σίτοιο πάσασθαιτῇδ’ ἀναπαυσέμεναι ἰδὲ καὶ σίτοιο πάσασθαι um mich dort auszuruhen und auch Speise zu genießen, abych si odpočinul a také potravu přijal, σῶμά τε κλυζέμεναι καὶ πρηξάμεναι γλυκὺν ὕπνονσῶμά τε κλυζέμεναι καὶ πρηξάμεναι γλυκὺν ὕπνον den Körper zu waschen und den süßen Schlaf zu verrichten, také umyl si tělo a sladký konal pak spánek,
Hs.:
(grc) πρηξάμεναι] -ξέμεναι M
αὐτὸς ἔγωγε· ἕποντο φίλοι ἐρίηρες ἑταῖροι.αὐτὸς ἔγωγε· ἕποντο φίλοι ἐρίηρες ἑταῖροι. ich selbst: Meine lieben trauten Gefährten folgten. sám já a následovali mne také druhové dobří. Αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιοΑὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ ἱερὸν φάος ἠελίοιο Aber als das heilige Licht der Sonne untergegangen war Avšak, když zapadlo již tu slunce posvátné světlo (ξεῖνον καὶ ἄτοπον· μάλα γὰρ μέγας ἠέλιος ἦν),(ξεῖνον καὶ ἄτοπον· μάλα γὰρ μέγας ἠέλιος ἦν), (ein fremdes und sonderbares: denn die Sonne war sehr groß), (cizí věru a zvláštní, neb veliké bylo to slunce)
Sim.:
(grc) μάλα γὰρ μέγας ἠέλιος ἦν] cf. Od. 10,171.180 (μάλα γὰρ μέγα θηρίον ἦεν). Vide etiam supra Astr. 1,79
ἡμεῖς ἐκ νηὸς ἦμεν δ’ ἀγοργήνδε δάσασθαι.ἡμεῖς ἐκ νηὸς ᾖμεν δ’ ἀγοργήνδε δάσασθαι. gingen wir aus dem Schiff zum Markt, um zu speisen. šli jsme od lodi zas tam na rynek hostinu kvasit.
Krit.:
(grc) ᾖμεν deb.
Οἳ δ’ ἄπο τῶν νεκρῶν ἤνεγκαν σώματα πάνταΟἳ δ’ ἀπὸ τῶν νεκρῶν ἤνεγκαν σώματα πάντα Sie brachten alle Leichname der Toten fort Oni již odnesli mrtvých těch všechněch ubitá těla
Krit.:
(grc) ἀπὸ deb.
Anm.:
(grc) 186f.: Das Reinigen des Marktplatzes vom Blut erinnert an die Reinigung von Odysseusʼ Haus nach dem Freiermord in der Odyssee, vgl. Od. 22,435‒456.
ἐκ ἀγορῆς ἄλυδις, λοῦσαν δέ τε αἷμα κελαινόν·ἐκ ἀγορῆς ἄλυδις, λοῦσαν δέ τε αἷμα κελαινόν· vom Markt anderswohin und wuschen das schwarze Blut ab. z náměstí někam jinam a krev též umyli temnou. πάσῃ δ’ εἰν ἀγορῇ κλισίαι ἦσάν τε τράπεζαι,πάσῃ δ’ εἰν ἀγορῇ κλισίαι ἦσάν τε τράπεζαι, Auf dem ganzen Markt waren Lehnstühle und Tische. Na celém náměstí pak tu stoly a lavice byly παννύχιοι πολέες δαινύατο δαῖτα περίσσηνπαννύχιοι πολέες δαινύατο δαῖτα περισσὴν Die ganze Nacht aßen viele ein üppiges Mahl, kde všichni po celou noc se těšili hostinou skvostnou
Krit.:
(grc) περισσὴν deb.
Sim.:
(grc) παννύχιοι … δαῖτα] cf. Il. 7,475‒477 (τίθεντο δὲ δαῖτα θάλειαν. / παννύχιοι ... / δαίνυντο)
κοῦραι καὶ φῶτες θῆλυν κρύψιν δ’ ἀπόδοντες.κοῦραι καὶ φῶτες θῆλυν κρύψιν δ’ ἀποδύντες. Mädchen und Männer, die ihre weibliche Verhüllung abgelegt hatten. děvy a mužové oni, když dívčí shodili převlek.
Krit.:
(grc) ἀποδύντες deb., ἀπόδυντες M
Τοῖσιν μὲν λύχνοι ἠλεκτρικοὶ ἦσαν ἄριστοιΤοῖσιν μὲν λύχνοι ἠλεκτρικοὶ ἦσαν ἄριστοι Sie hatten sehr gute elektrische Lampen, Ti tam elektrická též světla výborná měli
Anm.:
(grc) 191-195: Die elektrischen Lampen und vier Monde sind ein verfremdendes Element gegenüber dem homerischen Vorbild.
ὀξέα λαμπόμενοι· ἀτὰρ οὐρανόθεν διέλαμψανὀξέα λαμπόμενοι· ἀτὰρ οὐρανόθεν διέλαμψαν die sehr hell leuchteten. Aber vom Himmel leuchteten svítící velice jasně a na nebi svítily také: M f. 14r ἀστέρες πάμπολλοι ἰδὲ καὶ πίσυρές τε σελῆναιἀστέρες πάμπολλοι ἰδὲ καὶ πίσυρές τε σελῆναι sehr viele Sterne und auch vier Monde, Přemnohé zářily hvězdy a také měsíce čtyři ἐσθλαὶ καὶ μεγάλαι μέγα μείζονες τῇ χθονίῃ περ.ἐσθλαὶ καὶ μεγάλαι μέγα μείζονες τῇ χθονίῃ περ. gute und große, viel größer als der Erdenmond. krásné a veliké byly a větší, než na zemi měsíc. T p. 17 E p. 17 Φάος ἔην ἀγορῇ σχέδον ἤματι λαμπετοώντι.Φάος ἔην ἀγορῇ σχεδὸν ἤματι λαμπετόωντι. Auf dem Markt war Licht beinahe wie am leuchtenden Tage. takže bylo tam světlo až téměř jakoby ve dne.
Krit.:
(grc) σχεδὸν deb.(grc) λαμπετόωντι deb.
Ἡμεῖς δ’ ἑζόμενοι δάσαμεν κρέα καὶ μέθυ ἡδύ.Ἡμεῖς δ’ ἑζόμενοι δάσαμεν κρέα καὶ μέθυ ἡδύ. Wir setzten uns und verzehrten Fleisch und süßen Wein. My pak, sednuvše, maso jsme brali a sladké i víno.
Sim.:
(grc) ἡμεῖς δ’ ἑζόμενοι δάσαμεν κρέα καὶ μέθυ ἡδύ] cf. Od. 9,162.557 et al. (ἥμεθα δαινύμενοι κρέα τ’ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ)
Αὐτὰρ ἐγὼ τραπέζην εἶχον σὺν γρηῢ γυναικὶΑὐτὰρ ἐγὼ τραπέζην εἶχον σὺν γρηῢ γυναικὶ Doch ich hatte einen Tisch zusammen mit der alten Avšak já stůl jsem sdílel s tou stařenou, která tam byla δεσποίνῃ· ἥ μοι κατέλεξεν πρήγματα πάντα,δεσποίνῃ· ἥ μοι κατέλεξεν πρήγματα πάντα, Herrscherfrau: Die erzählte mir alle Dinge, vládkyní a ta mi všechno pak sdělila o všechnech věcech, ἀλλὰ δὲ παντομεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα·ἀλλὰ δὲ παντομεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα· aber der Allübersetzer übersetzte das Gesagte: avšak všepřekladatel ty věchny přeložil řeči. »Ὦ ξεῖν’, εἰρωτᾷς με τὰ πρήγματα καὶ περὶ τούτων»Ὦ ξεῖν’, εἰρωτᾷς με τὰ πρήγματα καὶ περὶ τούτων „Fremder, du fragst mich nach den Dingen und bezüglich „Cizinče, tážeš se mne na věci a záležitosti
Anm.:
(grc) 200-208: Der Anfang der Erzählung der alten Tethis erinnert deutlich an den Anfang der Astronautilia selbst, wie Křesadlo durch mehrere wörtliche Anklänge und inhaltliche Anklänge (Frage nach Anfang, Name, Tätigkeit) deutlich macht: Astr. 2,200 ~ 1,11; 2,202 ~ 1,12; 2,203 = 1,10. In gewisser Weise tritt hier Nemo offensichtlich eine gleichrangige Erzählerin zur Seite.
λεσβιακῶν κταμένων καὶ πῶς τάδε πάντα τέτυκτο.λεσβιακῶν κταμένων καὶ πῶς τάδε πάντα τέτυκτο. der getöteten lesbischen Frauen und, wie dies alles passierte. kolem lesbičanek těch zabitých, jak se vše sběhlo. Τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω· μάλα γὰρ μακρὸν ἔπος ἔσται.Τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω· μάλα γὰρ μακρὸν ἔπος ἔσται. So werde es dir denn sagen: Es wird eine sehr lange Erzählung. Tobě tedy to povím, však dlouhá bude to zpráva.
Sim.:
(grc) τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω] vide comm. ad Astr. 1,12
Ποῦ δ’ ἀρχήν γε λάβοιμι, τί δὲ πρότερον καταλέξω;Ποῦ δ’ ἀρχήν γε λάβοιμι, τί δὲ πρότερον καταλέξω; Wo soll ich anfangen und was soll ich als Erstes erzählen? Odkud však počátek vezmu a co mám povědět nejdřív?
Sim.:
(grc) = Astr. 1,10 et al.
Σύμπλεκτον τόδε πρῆγμα, κακὸν δέ τε μυθήσασθαι·Σύμπλεκτον τόδε πρῆγμα, κακὸν δέ τε μυθήσασθαι· Dies ist eine komplizierte Sache und schlecht zu erzählen. Složitá věru to věc a těžká na vyprávění.
Sim.:
(grc) μυθήσασθαι] clausula Hom., vid. Il. 1,74.291 et al.
Πρῶτον μέν τοι, ξεῖνε, μέθεν τὰ θέμεθλα ἐνίψω·Πρῶτον μέν τοι, ξεῖνε, μέθεν τὰ θέμεθλα ἐνίψω· Zuerst werde ich dir, Fremder, die Grundlagen über mich sagen: Nejprve, cizinče, tobě tu povím o sobě základ:
Hs.:
(grc) γ’ M post θέμεθλα
Τεθίς μοι ὄνομ’ ἐστί, Τεθὶν δέ με κικλήσκουσινΤεθίς μοι ὄνομ’ ἐστί, Τεθὶν δέ με κικλήσκουσιν Tethis ist mein Name und Tethis nennen mich Tethis moje je jméno a Tethis mi říkají také
Sim.:
(grc) cf. Od. 9,366 (Οὖτις ἔμοιγ’ ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι). Vide etiam supra Astr. 1,201
Anm.:
(grc) Der Name Tethis erinnert an die Mutter des Achill (Θέτις). Er passt insofern, als die Biologin Tethis ebenfalls wieder starke Männer für die Frauen des Planeten gezüchtet hat. Vielleicht denkt der Autor aber auch an Τηθύς, die Mutter aller Götter (vgl. Il. 14,201).
πάντες ἄνθρωποι καὶ ἐμαὶ ἐρίηρες ἑταῖραι.πάντες ἄνθρωποι καὶ ἐμαὶ ἐρίηρες ἑταῖραι. alle Menschen und meine trauten Gefährtinnen. všude lidé a také i moje věrné tu družky. Εἰμὶ δὲ βῑολόγος καὶ τῶν γενεῶν μεχανίστα,Εἰμὶ δὲ βῑολόγος καὶ τῶν γενεῶν μεχανίστα, Ich bin Biologin und Genetikingenieurin. A já jsem bioložka a genetická inženýrka,
Hs.:
(grc) τῶν γενεῶν μεχανίστα] μηχανίστης γενεάων M
M f. 14v οὐ γὰρ εἰν τούτῳ γέγαα πλάνῃ ὀλοέντι.οὐ γὰρ εἰν τούτῳ γέγαα πλάνῃ ὀλόεντι. Denn ich bin nicht auf diesem verderbensreichen Planeten geboren worden. také jsem na této zde i nevznikla planetě zhoubné.
Krit.:
(grc) ὀλόεντι deb.
Hs.:
(grc) δ’ M post πλάνῃ
Τῇδε γ’ ἐγὼ κατέβην καὶ αὐτὴ νηῒ μελαίνῃΤῇδέ γ’ ἐγὼ κατέβην καὶ αὐτὴ νηῒ μελαίνῃ Ich kam auch selbst auf ihn mit einem schwarzen Schiff herab, Na té jsem přistála teprv i já kdys na tmavé lodi
Krit.:
(grc) τῇδέ γ’ deb.
Sim.:
(grc) νηῒ μελαίνῃ] = Il. 1,300 et al. Vide etiam Astr. 5,339.345.357; Astr. 7,62; Astr. 9,325; Astr. 10,66; Astr. 11,255.296; Astr. 12,334; Astr. 13,88; Astr. 14,45.136.231.307.321; Astr. 16,166.298; Astr. 17,22.45.110.165.175; Astr. 19,180; Astr. 20,151; Astr. 21,176; Astr. 22,114; Astr. 24,50
αὐτὴ πεμψαμένη περ ἀπ’ ανδρῶν κάρτος ἐχόντωναὐτὴ πεμψαμένη περ ἀπ’ ἀνδρῶν κάρτος ἐχόντων selbst von mächtigen Männern geschickt, byvši sem poslána sama od mužů, ijž mají vládu;
Krit.:
(grc) ἀνδρῶν deb.
πάσας λεσβιακὰς τέχνῃ κτάμεναι μεμαυῖα.πάσας λεσβιακὰς τέχνῃ κτάμεναι μεμαυῖα. mit dem Begehren, alle lesbischen Frauen mit Technik zu töten. všechny tu lesbičanky zas vyhubit měla jsem úkol. Αἳ μὲν ἐκ τούτου πλανήτου, τῷ περ ἔναιονΑἳ μὲν ἐκ τούτου πλανήτου, τῷ περ ἔναιον Sie kommen von diesem Planeten, auf dem sie wohnten Ty totiž z planety této, kde dlouho bydlely všechny ἠ〈δ〉έ τέ μιν Λέσβον κεκαλήκασιν οὐνόμαζόν τε,ἠ〈δ〉έ τέ μιν Λέσβον κεκαλήκασιν οὐνόμαζόν τε, und nannten ihn Lesbos und gaben ihm diesen Namen, a kterou nazvaly Lesbem a toto daly jí jméno,
Krit.:
(grc) ἤε] ἠδέ deb.
Hs.:
(grc) M i.m. add.
ἐσκέδασαν προπαγάνδαν ἐν ἄλλοις πλανήτῃσινἐσκέδασαν προπαγάνδαν ἐν ἄλλοις πλανήτῃσιν und sie verbreiteten eine Propaganda auf unseren anderen Planeten, šířily propagandu na ostatních planetách všechněch ἡμέτεροις, οἳ δ’ ἄμμι περιστροφέοντες ἔασινἡμετέροις, οἳ δ’ ἄμμι περιστροφέοντες ἔασιν die uns die Sonne umkreisen. našich, které se točí zde kolem našeho slunce.
Krit.:
(grc) ἡμετέροις deb.
ἠέλιον· κρατερόν περ ἔχεσκον ῥαδιόφωνονἠέλιον· κρατερόν περ ἔχεσκον ῥαδιόφωνον Sie hatten ein kräftiges Radiofon, Mocnou radiofónní zde totiž stanici měly
Anm.:
(grc) ῥαδιόφωνον]„Radiofon“ist ein lateinisch-griechisches Kunstwort (lat. radius ‒ „Strahl“, gr. φωνή ‒ „Stimme“). Im Englischen ist es laut OED zuerst 1881 für einen Apparat „for the production of sound by intermittent radiant energy“ belegt. Siehe OED 1933, XIII 105 s.v. „radiophone“. Im Sinne eines „Radiotelefons“ ist es ab 1919 zu finden. Vgl. ebd. 2. Bei diesem Radiofon handelt es sich offensichtlich um ein Gerät zur Langstreckenkommunikation. Später erfährt man, dass nicht nur die lesbischen Frauen „Radiofone“ besitzen, sondern auch Nemos gesamte Mannschaft (Astr. 5,344). Der Autor vergleicht sie einmal mit einem „schnurlosen Telefon“ (Astr. 7,145f.). Ihrer Form nach sind es aber nach Astr. 24,131f. zu urteilen nur kleine Empfangsgeräte im Ohr. Ausführlicher wird Aussehen und Technik im tschechischen Vorspann geschildert (siehe Astr. Vorspann,134–141). Der bioplastische Roboter Franta hat sogar ein integriertes„Bioradiofon“(Astr. 9,61; Astr. 16,122‒125), das er im Falle einer Beschädigung mit seinen körpereigenen Kräften „regenerieren“ kann (Astr. 9,363‒366). Durch dieses Bioradiofon ist er direkt mit dem Schiffscomputer Caesar verbunden (Astr. 5,338‒343; Astr. 12,333‒337). Es dient aber auch der Kommunikation zwischen Schiff und „Außenteams“ (XV 86f. ‒ Hier teilt Nemo dem Schiff mit, dass das „Außenteam“ sich zum lokalen König begibt). Somit dürften diese „Radiofone“ etwa dem in den Star Trek-Serien verwendeten „Communicator“ entsprechen. Diese sind inspiriert durch den berühmten Sci-Fi-Film „Forbidden Planet“ (USA 1956, Regie Fred M. Wilcox). Vgl. Wikipedia s.v. „Alarm im Weltraum“ [Stand 9. Mai 2012]. Schließlich wird das Schiffsradiofon noch zur Schiff-zu-Schiff-Kommunikation genutzt (Astr. 17,7 al.). Siehe auch 231; Astr. 5,338.344; Astr. 7,146.162.197 (ῥαδιοφωνεύων); Astr. 9,38.61 (βιοραδιόφωνον).363 (βιοραδιοφώνῳ); Astr. 10,181 (ῥαδιοφωνοῦντες); Astr. 11,289; Astr. 15,86; Astr. 16,122.124 (βιοραδιόφωνον).188.316 (ῥαδιοφωνήσας); Astr. 17,7 (ῥαδιοφώνησαν).19.40.161 [159] (ῥαδιοφωνεῖν); Astr. 20,18.36.166 (ῥαδιοφωνήσας); Astr. 24,8 (ῥαδιοφωνήσας).67 (ῥαδιοφωνεύων).74 (ῥαδιοφωνήσας).131 (ῥαδιοφωνήσας). Zur divergierenden Schreibung ῥηδιο-/ῥαδιο- siehe Editionsrichtlinien I. (zu M).
μείζονα τ’ ἰσχυρὸν βαρυτώτερον οὐκ ολίγον περμείζονά τ’ ἰσχυρὸν βαρυτώτερον οὐκ ὀλίγον περ größer, stark und tiefer, nicht klein, větší a silnější též a zvučnější, věru ne slabší,
Krit.:
(grc) μείζονά τ’ deb.(grc) ὀλίγον deb.
Sim.:
(grc) μείζονά τ’ ἰσχυρὸν βαρυτώτατον οὐκ ὀλίγον περ] cf. Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον, στιβαρώτερον οὐκ ὀλίγον περ)
ἢ τοῖς οἱ ἕτεροί περ ἐφώνεον ἀλλήλοισιν.ἢ τοῖς οἱ ἕτεροί περ ἐφώνεον ἀλλήλοισιν. als die Radifone, mit denen die anderen miteinander kommunizierten. nežli pomocí jakých se dorozumívali druzí. Τούτῳ μὲν σκέδασαν κάτ’ ἀ[ν]εικελίην προπαγάνδανΤούτῳ μὲν σκέδασαν κάτ’ ἀ[ν]εικελίην προπαγάνδαν Damit verbreiteten sie eine schändliche Propaganda, Pomocí této pak hnusnou tu šířily nám propagandu, ἄνδρας κακτάμεναι θήλυες δέ τε ἡγεμονεῦσαι.ἄνδρας κακτάμεναι θήλυες δέ τε ἡγεμονεῦσαι. dass die Frauen die Männer töten und selbst herrschen sollen: aby se zabili muži a ženy vládly si samy. »Ὄρσθε ταχῶς, κοῦραι καὶ ἐϋπλόκαμοί τε γυναῖκες,»Ὄρσθε ταχῶς, κοῦραι καὶ ἐϋπλόκαμοί τε γυναῖκες, 'Erhebt euch schnell, Mädchen und flechtenschöne Frauen, „Vzchopte se rychle, vy děvy i ženy pletenců krásných, T p. 18 E p. 18 ἄνδρας κακτάμεναι καὶ ἐλευθερίην ὕμ’ ὀπάσσαι.ἄνδρας κακτάμεναι καὶ ἐλευθερίην ὕμ’ ὀπάσσαι. die Männer zu töten und euch die Freiheit zu verschaffen. abyste zabily muže a svobodu opatřily si.
Hs.:
(grc) ὕμ’] μὲν M
M f. 15r Οὔδ’ ἄρα περ δέομεν φωτῶν λασίων κακοοδμῶνΟὐδ’ ἄρα περ δέομεν φωτῶν λασίων κακοόδμων Wir brauchen keine behaarten, übelriechenden Männer, Však nám potřeba není těch chlupatých, smrdutých chlapů
Krit.:
(grc) Οὐδ’ M (recte)(grc) κακοόδμων deb.
μὴ τέκνων ἕνεκεν μὴ τέρψεος, ἀλλὰ τὰ πάνταμὴ τέκνων ἕνεκεν μὴ τέρψεος, ἀλλὰ τὰ πάντα nicht für die Kinder, nicht zum Vergnügen, sondern alles ani pro rození dětí ni pro rozkoš, ale to všechno μουνογενεῖς περ ἀρηρέμεναι δυνάμεσθα καὶ αὐταί.μουνογενεῖς περ ἀρηρέμεναι δυνάμεσθα καὶ αὐταί. können wir eingeschlechtlich auch selbst einrichten. můžeme jednopohlavně si přece zařídit samy Ὕμμι δ’ ἅπαντα δὲ ταὔτα δεδίγμενα ἔσται ἀπ’ ἡμῶν,῎Υμμι δ’ ἅπαντα δὲ ταῦτα δεδειγμένα ἔσται ἀπ’ ἡμῶν, Euch wird dies alles von uns gezeigt, 〈...〉
Krit.:
(cs) translatio Bohemica deest in MTE, suppleta est a filio auctoris in Křesadlo 2023 his verbis: "Vše z toho budete mít, co jen vám my schopny jsme sdělit"(grc) ὔμμι deb.(grc) ταῦτα deb.(grc) δεδειγμένα deb. (δεδείγ- M)
ἦμος κακτάμενοι θῆρες ἄρρηνες ἔσονταιἦμος κακτάμενοι θῆρες ἄρρηνες ἔσονται wenn die männlichen Wesen getötet sein werden jakmile zabitá budou ta všechna zvířata samci ὑμετέρῳ πλάνῃ· ἀλλ’ ὄρσθε ταχῶς τε μάχεσθε.«ὑμετέρῳ πλάνῃ· ἀλλ’ ὄρσθε ταχῶς τε μάχεσθε.« auf eurem Planeten: Aber erhebt euch schnell und kämpft!' na vaší planetě také. Však rychle vzchopte se k boji.“ Ὣς αἳ μέν γ’ ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ λυγρολόγοισινὫς αἳ μέν γ’ ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ λυγρολόγοισιν So verbreiteten sie von fern mit verderblichen Worten Tak tedy z povzdálí tu mluvíce zhoubnými slovy
Sim.:
(grc) ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ λυγρολόγοισιν] cf. Od. 6,143.146 (ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι). Vide etiam Astr. 13,148; Astr. 18,56
ἐσκέδασαν προπαγάνδαν ἀνήνορι ῥαδιοφώνῳ.(vt) ἐσκέδασαν προπαγάνδαν ἀνήνορι ῥαδιοφώνῳ.(vt) ihre Propaganda mit ihrem unmännlichen Radiofon. šířily propagandu tím zbaběle radiofónem. Τοὺς μὲν ἀκούσαντας μῆνις ἕλε ἠ〈δ〉ὲ φόβος τε·Τοὺς μὲν ἀκούσαντας μῆνις ἕλε ἠ〈δ〉ὲ φόβος τε· Die Männer, die sie hörten, ergriff Zorn und Angst, Muže, co slyšeli to, hned strach se zmocnil a zloba. Καίπερ ενὶ πλάνῃσι κόραι καὶ θήλυες ἄλλαιΚαίπερ ἐνὶ πλάνῃσι κόραι καὶ θήλυες ἄλλαι obwohl auf den übrigen Planeten die meisten anderen Mädchen und Frauen I když na planetách tu většinou dívky a ženy
Krit.:
(grc) ἐνὶ deb.
λοιποῖσιν πλείσται στύγεον ἔπεα προπαγάνδηςλοιποῖσιν πλεῖσται στύγεον ἔπεα προπαγάνδης die Worte der Propaganda der lesbischen Frauen zbylých se hrozily těchto slov perutných lesbických dívek,
Krit.:
(grc) πλεῖσται deb.
Sim.:
(grc) προπαγάνδης] cf. ngr. προπαγάνδα
Hs.:
(grc) προπαγάνδης] πτερόεντα M
λεσβιακῶν καὶ τῇσιν ἔμεν δοκέοντο γελαστά.λεσβιακῶν καὶ τῇσιν ἔμεν δοκέοντο γελαστά. verabscheuten und sie ihnen lächerlich zu sein erschienen. která také se jim, ač hrozná, směšná i zdála, Ἦσαν δ’ ἄρχοντές ῥα γυναῖκας ἀνδρεϊφόνταςἮσαν δ’ ἄρχοντές ῥα γυναῖκας ἀνδρεϊφόντας Herrscher wussten, dass die männermordenden Frauen vládcové věděli dobře, že mužolijné tyto ženy ἄλλας νικῆσαι ὀλιγωτέρεάς περ ἐούσαςἄλλας νικῆσαι ὀλιγωτέρεάς περ ἐούσας obwohl sie weniger waren als die normalen, die anderen besiegt haben nad nimi zvítězily, ač méně bylo jich počtem τῶν νομίμων θήλων, κτάμεναι δέ τε φῶτας ἅπανταςτῶν νομίμων θήλων, κτάμεναι δέ τε φῶτας ἅπαντας und alle Männer getötet haben nežli normálních žen a všechny pak zabily muže Λέσβῳ πλανήτῃ· φοβέοντο δέ, μὴ τὸ γένοιτοΛέσβῳ πλανήτῃ· φοβέοντο δέ, μὴ τὸ γένοιτο auf dem Planeten Lesbos. Sie fürchteten, dass dies auf den na oné planetě Lesbu; a báli se, aby to také
Hs.:
(grc) πλανήτῃ] τῷ πλάνῃ M a.c.
ἄλλοις πλανήτῃσι, τό σφιν κὴρ εἴσατο εἶναι.ἄλλοις πλανήτῃσι, τό σφιν κὴρ εἴσατο εἶναι. anderen Planeten passieren könnte. Dies schien ihnen der Tod zu sein. na jiných nebylo hvězdách – to smrt se zdála jim býti. Τοὔνεκα μὲν πέμψαν εἰς πλάνην λεσβογυναικῶνΤοὔνεκα μὲν πέμψαν εἰς πλάνην λεσβογυναικῶν Deshalb schickten sie (mich) zum Planeten der Lesbosfrauen, Proto mne poslali také na planetu leskických ženštin λάθρα περ οὐ φανερῶς ὡς τῇσιν κῆρα φέροιμι.λάθρα περ οὐ φανερῶς ὡς τῇσιν κῆρα φέροιμι. heimlich und nicht offen, damit ich ihnen den Tod bringe. tajně, nikoliv zjevně, bych jim tam přinesla zkázu. M f. 15v Οὔδε τόδ’ ἐκτελέσαι δυνάμην μικροῖο χρόνοιο,Οὐδὲ τόδ’ ἐκτελέσαι δυνάμην μικροῖο χρόνοιο, Aber ich konnte es in der kurzen Zeit nicht vollenden, Což jsem nemohla vůbec snad vykonat za krátkou dobu,
Krit.:
(grc) Οὐδὲ deb.
ἀλλὰ τὸ τευξέμεναι εἷλεν πολλοὺς ἐνιαυτοὺςἀλλὰ τὸ τευξέμεναι εἷλεν πολλοὺς ἐνιαυτοὺς sondern es dauerte viele Jahre, um es zu vollbringen, ale příprava sama si mnohé žádala roky, εἴκοσιν ἢ καὶ πέντε, ἕως ἄνδρες γεγάασιεἴκοσιν ἢ καὶ πέντε, ἕως ἄνδρες γεγάασι fünfundzwanzig Jahre, bis Männer geboren celých dvacet pět let, než zase se zrodili muži ἠ〈δ〉ὲ πεφύκασιν καταπέφνεμεν, ἃς ἐθέλησα.ἠ〈δ〉ὲ πεφύκασιν καταπεφνέμεν, ἃς ἐθέλησα. und aufgewachsen sind, um die zu töten, die ich wollte. a než vyrostli zase, by zabili, koho jsem chtěla.
Krit.:
(grc) καταπεφνέμεν deb.
Τοίγαρ ἐγὼν ἐρέω πρῆξιν τέχνην δέ τ’ ἐμείην.Τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω πρῆξιν τέχνην δέ τ’ ἐμείην. Ich werde dir meine Handlungsweise und Technik erzählen. Nyní tedy ti povím tu praxi a techniku svoji.
Krit.:
(grc) Τοιγὰρ deb.
Πάντας λεσβιακαὶ Λέσβῳ φῶτας κατέπεφνονΠάντας λεσβιακαὶ Λέσβῳ φῶτας κατέπεφνον Die lesbischen Frauen töteten auf dem Planeten Lesbos alle Männer Všechny lesbické ženy zde na Lesbu zabily muže πλανήτῃ καὶ τὰς νομίμας θήλυας ἐδάμησαν.πλανήτῃ καὶ τὰς νομίμας θήλυας ἐδάμησαν. und überwältigten die normalen Frauen. planetě, normální ženy pak podrobily si svou mocí. Οὐ μέν τις κούρη γ’ ὁμαλὴ τόλμησεν ἐνισπεῖνΟὐ μέν τις κούρη γ’ ὁμαλὴ τόλμησεν ἐνισπεῖν Kein normales Mädchen wagte Žádná normální děva se také nemohla přiznat T p. 19 E p. 19 πόθον γ’ εὐνάων σὺν ἀνέρι τεκνοδοτῆρι,πόθον γ’ εὐνάων σὺν ἀνέρι τεκνοδοτῆρι, sein Verlangen nach einer Vermählung mit einem kinderspendenden Mann zu sagen, k touze sdíleti lože s mužem, jenž dětí je dárce, ἀλλὰ δὲ ταὶ πᾶσαι μεμίμησαν λέσβαι εἶναι,ἀλλὰ δὲ ταὶ πᾶσαι μεμίμησαν λέσβαι εἶναι, sondern alle gaben vor, lesbisch zu sein: ale se dělaly všechny, že také jsou lesbické ženy, δεῖσαν γ’ ὀξὺν ἱμάντα τε καὶ χάλυβον πολυπικρόν.δεῖσάν γ’ ὀξὺν ἱμάντα τε καὶ χάλυβον πολύπικρον. Sie fürchteten den scharfen Peitschenriemen und das sehr bittere Eisen. bály se ostrého biče a oceli velice trpké.
Krit.:
(grc) δεῖσάν γ’ deb.(grc) πολύπικρον deb.
Λάθρα δέ τ’ εὐνάζεσθαι ἐώθαν ἄρσεσι θηρῶνΛάθρα δέ τ’ εὐνάζεσθαι ἐώθαν ἄρσεσι θηρῶν Heimlich waren sie gewohnt mit männlichen Tieren zu schlafen, Tajně pak zvykly si líhat a skrytě se samci zvířat, ἀρνοῖς ἠ〈δ〉ὲ τράγοις κυσὶ καὶ δμητοῖσι λέουσιἀρνοῖς ἠ〈δ〉ὲ τράγοις κυσὶ καὶ δμητοῖσι λέουσι mit Schafböcken, Ziegenböcken, Hunden und gezähmten Löwen, berany, kozly a psy a také krotkými se lvy,
Anm.:
(grc) ἀρνοῖς] = ἀρνειοῖς (vgl. tsch. "berany").
πάμπολλοις ζῷοις, εἴ κέν περ ἄρσενες εἶεν.παμπόλλοις ζῴοις, εἴ κέν περ ἄρσενες εἶεν. mit sehr vielen Tieren, wenn sie nur männlich waren. se všemi zvířaty vůbec jen pouze když byli to samci.
Krit.:
(grc) παμπόλλοις deb.(grc) ζῴοις deb.
Ἀλλὰ δὲ καὶ φανερῶς κούρῃσιν συνδυάσοντοἈλλὰ δὲ καὶ φανερῶς κούρῃσιν συνδυάσοντο Aber sie verbanden sich auch sichtbar mit Mädchen Ale navenek zjevně si s dívkami tvořily páry, ὥστε γάμῳ· τάδ’ ἔοικεν ὑπ’ ἀνδροφόνων γε γυναικῶν.ὥστε γάμῳ· τὰ δ’ ἔοικεν ὑπ’ ἀνδροφόνων γε γυναικῶν. wie in einer Ehe. Dies war, wie es sich von den männermordenden Frauen her gebührt. jakožto sňatek, neb tak byl pod mužobijkami způsob. Εἴ κέν τις κούρων ἔθελεν τέκνον τετοκεῦσαι,Εἴ κέν τις κουρῶν ἔθελεν τέκνον τετοκεῦσαι, Wenn eines der Mädchen ein Kind gebären wollte, Jestliže některá z dívek tu chtěla porodit dítě,
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
ταὔτα δὲ βῑολόγοισι τέχνῃσιν πάντα γένοντο.ταῦτα δὲ βῑολόγοισι τέχνῃσιν πάντα γένοντο. geschah dies alles mit biologischer Technik. toto všechno se vědou a tehcnikou uměle dělo.
Krit.:
(grc) ταῦτα M (recte)
Ὠὸν μὲν εἷλον ἐξ ἐνδοτάτοιο γυναικὸςὨιὸν μὲν εἷλον ἐξ ἐνδοτάτοιο γυναικὸς Sie nahmen ein Ei aus dem Innersten der Frau Vejce totiž si vzaly tam ze ženy ukrytých útrob
Krit.:
(grc) 261 (264): ᾠὸν possis
καὶ ἐκ τῆς ἑτέρης ζευχθείσης ὠΐον ἄλλον.καὶ ἐκ τῆς ἑτέρης ζευχθείσης ὤϊον ἄλλον. und ein anderes Ei aus der anderen Frau, mit der sie vermählt war. a pak z té, s níž byla spjata, zas jiné vybraly vejce.
Krit.:
(grc) ὤϊον deb.
M f. 16r Τοῦ μὲν ἕλον κάρυόν γε μόνον καὶ τῷδε ὄπασσαν·Τοῦ μὲν ἕλον κάρυόν γε μόνον καὶ τῷδε ὄπασσαν· Aus dem einen (Ei) nahmen sie nur den Kern und gaben ihn dem anderen (Ei): Z jednoho vybraly jádro a do druhého si je daly: Ἐξαπίνης ὠὸν δὲ κεκάρφθετο θαῦμα ἴδεσθαιἘξαπίνης ᾠὸν δὲ κεκάρφθετο, θαῦμα ἰδέσθαι, Sofort aber war das Ei befruchtet, ein Wunder zu schauen, ihned tu oplození se stalo, na podiv pohled,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
ἀνδρὸς ἀφισταμένοιο· τά περ τέχνῃσι τέτυκτο.ἀνδρὸς ἀφισταμένοιο· τά περ τέχνῃσι τέτυκτο. wobei jeglicher Mann außen vorblieb. Dies geschah mit Technik. aniž by při tom byl muž. To všechno se technikou dělo. Αὐτὰρ ἐν ὑστέροφίν περ ἔθηκαν, ἥτις ἔνευσεν,Αὐτὰρ ἐν ὑστέροφίν περ ἔθηκαν, ἥτις ἔνευσεν, Doch sie legten es in die Gebärmutter derjenigen von beiden vermählten Mädchen, Poté v dělohu daly té jedné, která to chtěla σφωῒν ζευχθεισαῖν κουραῖν βρέφος ἐνδοφόρευεινσφωῒν ζευχθείσαιν κούραιν βρέφος ἐνδοφορεύειν die es als Leibesfrucht und zur Geburt in sich austragen wollte. ze dvou spojených žen si dítě nosit a zrodit.
Krit.:
(grc) ζευχθείσαιν κούραιν deb.(grc) ἐνδοφορεύειν deb.
ἠὲ τόκον· τῷ γὰρ ἄνευ ἀνδρὸς τέκνα τέκοντοἠὲ τόκον· τῷ γὰρ ἄνευ ἀνδρὸς τέκνα τέκοντο So also gebaren alle Frauen insgesamt die Kinder ohne Mann. Tímto způsobem tedy se bez mužů rodily děti, θήλυες σύμπασαι· οὐκ ὐ ψιλὸν ἦν χρομόσωμα.θήλυες σύμπασαι· οὐκ ὖ ψιλὸν ἦν χρομόσωμα. Es gab kein Ypsilon-Chromosom. ženského pohlaví všechny, neb ypsilon chromosóm chyběl.
Krit.:
(grc) ὖ ψιλὸν deb.
Τὰς μὲν θηροφίλους ἔασαν ἔχεμεν διαπρῆξινΤὰς μὲν θηροφίλους ἔασαν ἐχέμεν διάπρηξιν Die tierliebenden Frauen ließen sie ihr Geschäft haben Avšak milenky zvířat už nechaly zábavu míti
Krit.:
(grc) ἐχέμεν διάπρηξιν
λάθρα περ ἐργάζεμεν, ὡς μέν σφας θυμὸς ἄνωγεν.λάθρα περ ἐργαζέμεν, ὡς μέν σφας θυμὸς ἄνωγεν. und, obschon heimlich, tun, was ihnen ihr Sinn befahl. ni méně skrytě a tajně, jak jen je pobídla mysl.
Krit.:
(grc) ἐργαζέμεν deb.
Sim.:
(grc) θυμὸς ἄνωγεν] clausula Hom., vid. Il. 8,322 (θ. ἀνώγει); 14,195 (θ. ἄνωγεν) et al.
Τρηχὺ δὲ καὶ χαλεπόν περ ἔεσκεν θηροφυλάσσεινΤρηχὺ δὲ καὶ χαλεπόν περ ἔεσκεν θηροφυλάσσειν Es war hart und mühsam, die Tiere zu hüten, Těžké a obtížné bylo ty věci se zvěří hlídat, καὶ κεκμηκυῖαι ἔασαν θήρεσσι μιγῆναι.καὶ κεκμηκυῖαι ἔασαν θήρεσσι μιγῆναι. und erschöpft ließen sie sie sich mit den Tieren vereinen. takže, znaveny jsouce, je nechaly s nimi se spájet. Τῴδε τε μοι λύσις αὖ πάντων ἔφανεν φρονέουσῃ·Τῷδέ τέ μοι λύσις αὖ πάντων ἔφανεν φρονεούσῃ· Dadurch erschien mir die Lösung für alles beim Überlegen: Z toho mi řešení přišlo, jak všechno zařídit v mysli.
Krit.:
(grc) Τῷδέ τε deb.(grc) φρονεούσῃ deb.
Πρῶτα δὲ σὺν νομίμῃσί τε καὶ ὁμαλῇσι γυναιξὶΠρῶτα δὲ σὺν νομίμῃσί τε καὶ ὁμαλῇσι γυναιξὶ Zuerst schloss ich mit den normalen und gewöhnlichen Frauen, Nejprve s obyčejnými tu ženami normálními πολλὰ δ’ ὀμιλομένη γε φιλοφροσύνην ῥα τέτευχαπολλὰ δ’ ὁμιλομένη γε φιλοφροσύνην ῥα τέτευχα mit denen ich häufig verkehrte, Freundschaft, hodně jsem stýkala se a přátelství navazovala,
Krit.:
(grc) ὁμιλομένη deb.
λάθρα μέν, οὐ φανερῶς, ὡς λεσβιακὰς ἐφόβουμεν.λάθρα μέν, οὐ φανερῶς, ὡς λεσβιακὰς ἐφοβοῦμεν. heimlich freilich, nicht sichtbar, da wir die lesbischen Frauen fürchteten. tajně, nikoli zjevně, neb lesbiček bály se všechny.
Krit.:
(grc) ἐφοβοῦμεν deb.
Ἦμος περ κοῦραι νόμιμαι καὶ ἐμοὶ πεπίθοντοἮμός περ κοῦραι νόμιμαι καὶ ἐμοὶ πεπίθοντο Als mir die normalen Mädchen vertrauten, Jakmile ale mi děvy ty normální věřiti začly
Krit.:
(grc) ἦμός περ deb.
Hs.:
(grc) om. E πόθον φωτοφίλον περ ἐνισπεῖν τολμήσασαι / ἔχθρος λεσβιακῶν ἰδὲ καὶ τὸ θέλημα φόνοιο M(grc) καὶ] περ M
Anm.:
(grc) Zusatzverse in M: „und wagten ihre Liebe zu Männern, den Hass auf die lesbischen Frauen und den Mordwunsch zu sagen“.
T p. 20 E p. 20 τῆμος ἐγὼν ἀγορὴν θεμένη ἑτάρας προσέειποντῆμος ἐγὼν ἀγορὴν θεμένη ἑτάρας προσέειπον da machte ich eine Versammlung und sprach zu den Gefährtinnen, tehdy jsem svolala schůzi a družky své oslovovala
Sim.:
(grc) ἐγὼν ἀγορὴν θεμένη ἑτάρας προσέειπον] imitatur versum Homericum καὶ τότ’ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος μετὰ πᾶσιν ἔειπον (Od. 9,171; 10,188; 12,319)
Hs.:
(grc) M primum Κέκλυτέ μευ μυθων
M f. 16v πάμπολα γνωρίσασά τε σχήματ’ ἀποκρύψασαπάμπολα γνωρίσασά τε σχήματ’ ἀποκρύψασα wobei ich sehr vieles bekannt machte und die Pläne für den Aufstand všechno jim vysvětlila a tajné odkryla plány
Anm.:
(grc) ἀποκρύψασα] Die Vokabel ist hier im gegenteiligen Wortsinn gebraucht: nicht "verbergen", sondern "enthüllen" (tsch. "odkryla").
τῆς στάσεος· πᾶσαι νεῦσαν καὶ ὅρκον ὄμοσσαντῆς στάσεος· πᾶσαι νεῦσαν καὶ ὅρκον ὄμοσσαν enthüllte. Alle nickten zu und schworen einen Eid, povstání; všechny v souhlas tu kývaly a přísahaly
Sim.:
(grc) ὅρκον ὄμοσσαν] clausula Hom., vid. Il. 23,42 (ὅρκον ὄμοσσεν); Od. 5,178 (ὅρκον ὀμόσσαι)
ὥς μοι μαρναμένῃ ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀλέξεινὥς μοι μαρναμένῃ ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀλέξειν, dass sie mir beim Kampf mit Worten und Händen helfen würden. že mi v tomto mém boji i pomohou slovem a činem. τῇσι δέ τ’ ὁρκοφόρῃσι τὰ πρῆγματα νῦν ἐπίτελλοντῇσι δέ τ’ ὁρκοφόρῃσι τὰ πρήγματα νῦν ἐπίτελλον Und diesen Eidgebundenen trug ich jetzt die Dinge auf Těm pak zpřísahaným jsem další sdělila věci
Krit.:
(grc) πρήγματα deb.
καὶ γὰρ λεσβιακῇσι ἐτεύχομεν αἰπὺν ὄλεθρον.καὶ γὰρ λεσβιακῇσι ἐτεύχομεν αἰπὺν ὄλεθρον. und so bereiteten sie den lesbischen Frauen das jähe Verderben. a tak jsme připravovaly těch příkrou lesbiček zkázu.
Hs.:
(grc) λεσβιακῇσι] -σιν M
Ἔσκε δὲ μητροπόλιθι δόμος καλῶς ἀραρώς περ,Ἔσκε δὲ μητροπόλιθι δόμος καλῶς ἀραρώς περ, Es gab in der Metropole ein schön gebautes Haus, Byl totiž v metropoli dům krásně sdělaný jeden, ὃν καὶ μουσεῖον μὲν ἐπίκλησιν καλέουσιν.ὃν καὶ μουσεῖον μὲν ἐπίκλησιν καλέουσιν. das man auch "Museum" mit Namen nennt. kterýžto takový často se jménem museum zove. Τούτῳ μουσείῳ νεκροί τινες ἄνδρες ἔχοντο –Τούτῳ μουσείῳ νεκροί τινες ἄνδρες ἔχοντο – In diesem Museum waren einige tote Männer aufbewahrt ‒ V tomto museu byli též mrtví někteří muži κρυσταλλόπηκτοι, εἰ μὴ σαπροί γε γένοιεν –κρυσταλλόπηκτοι, εἰ μὴ σαπροί γε γένοιεν – in Eis gefroren, damit sie nicht verfaulten – uložení tam v ledu, by tam jim nezačli hníti,
Hs.:
(grc) γε] τε M
Anm.:
(grc) Das Motiv von Einfrieren und Verwesung wird später besonders in den Gesängen VIII und XIX mit Bezug auf den toten grogalischen Sänger Onufrius wieder aufgegriffen.
ὥστε γένος σβέστον προεὸν καὶ θαῦμα ἴδεσθαι.ὥστε γένος σβεστὸν προεὸν καὶ θαῦμα ἰδέσθαι. als ausgelöschtes und vergangenes Geschlecht, ein Wunder zu schauen. jakožto zhynulý druh a byvší, na podiv pohled.
Krit.:
(grc) σβεστὸν deb.(grc) ἰδέσθαι deb.
Μία δὲ τῶν νομίμων κούρων τόδε δῶμα φύλασσενΜία δὲ τῶν νομίμων κουρῶν τόδε δῶμα φύλασσεν Eine der normalen Mädchen bewachte dieses Haus, Jedna z normálních žen však v tomto hlídala domě
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
Sim.:
(grc) δῶμα φύλασσεν] cf. eadem sede Od. 5,208 (δῶμα φυλάσσοις) et al.
μουσεῖον· τύχη δέ τ’ ἐείσατο εὐ ἀραρυῖα.μουσεῖον· τύχη δέ τ’ ἐείσατο εὐ ἀραρυῖα. das Museum: Es schien ein gut gefügter glücklicher Zufall. museu: zdálo se být nám dobře zřízenou šancí. Νυκτὸς γὰρ ἦλθον εἰς δῶματα· ἥ μοι ἄνοιγνυΝυκτὸς γὰρ ἦλθον εἰς δώματα· ἥ μοι ἀνοίγνυ Nachts also ging ich in das Haus. Das Mädchen, V noci jsem do domu vešla a ta mi odemkla dveře
Krit.:
(grc) δώματα deb.(grc) ἀνοίγνυ deb.
M f. 17r κούρη δωμοφύλαξ (κουστῶδα δέ μιν καλέουσινκούρη δωμοφύλαξ (κουστῶδα δέ μιν καλέουσιν welches das Haus bewachte, öffnete mir ("Kustodin" nennen děva hlídačka domu (ty také kustody zovou
Sim.:
(grc) δωμοφύλαξ] apud veteres non legitur
Anm.:
(grc) κουστῶδα] Die feminine Form custoda ist im Lateinischen nicht belegt. Es soll sich wohl um einen gräzisierten Akkusativ der Grundform *κουστώς handeln (= custodem). custos kann im Lateinischen sowohl feminin als auch maskulin sein. Vgl. OLD 2012, 479 s.v. custos. LSJ 1996 führen als Lehnwörter im Griechischen nur die Formen κουστωδία (= lat. custodia) und κούστωρ (= lat. custos) auf.
Ῥωμαϊκῷ μύθῳ γῇ ὑμετέρῃ σοφοὶ ἄνδρες).Ῥωμαϊκῷ μύθῳ γῇ ὑμετέρῃ σοφοὶ ἄνδρες). die weisen Männer sie auch eurer Erde mit einem lateinischen Wort). latinským oním slovem tam na zemi, planetě vaší)
Anm.:
(grc) Ῥωμαϊκῷ μύθῳ] Zum Verweis auf das Lateinische vgl. Komm. Astr. 1,17.
Αὐτὰρ ἔπειτ’ αὐλὴν περ ἀφικόμεθ’ ἄνδρας ἐχούσηνΑὐτὰρ ἔπειτ’ αὐλήν περ ἀφικόμεθ’ ἄνδρας ἐχούσην Aber dann erreichten wir den Saal, der die Männer enthielt Když jsme pak do síně přišly, kde zmrzlí mužové byli,
Krit.:
(grc) αὐλήν περ deb.
(κρυσταλλοπήκτους, εἰ μὴ σαπροί γε γένοιεν)(κρυσταλλοπήκτους, εἰ μὴ σαπροί γε γένοιεν).(κρυσταλλοπήκτους, εἰ μὴ σαπροί γε γένοιεν). (in Eis gefroren, damit sie nicht verwesten). naložení tak v ledu, by jim tam nezačli hníti,
Sim.:
(grc) ~ vide supra 288
Hs.:
(grc) γε] τε M
Τοὔνεκά μοι κούρη φυλάκεσσά γε κίσταν ἄνοιγνυΤοὔνεκά μοι κούρη φυλάκεσσά γε κίσταν ἀνοίγνυ Deshalb öffnete mir das Wächtermädchen eine Kiste. tehdy mi strážkyně ona tu s nimi odemkla skříni.
Krit.:
(grc) ἀνοίγνυ deb.
Hs.:
(grc) γε] τε M
Αὐτὰρ ἐγὼ κόψιν κάψης σπήσασα ὀξείανΑὐτὰρ ἐγὼ κόψιν κάψης σπήσασα ὀξεῖαν Aber ich nahm ein scharfes Messer aus meiner Tasche Avšak já, vytáhnuvši tu ostrý nůž ze své kapsy,
Krit.:
(grc) ὀξεῖαν M (recte)
Anm.:
(grc) κόψιν] = κοπίδα.
τοῖσι δὲ νεκροῖσιν φωτῶν ὄρχεις ἐτόμησα,τοῖσι δὲ νεκροῖσιν φωτῶν ὄρχεις ἐτόμησα, und schnitt ich den Toten die männlichen Hoden ab, těmto mrtvým jsem ihned tu vyřízla varlata mužská ἐν κάψῃ κρύψασα δ’ ἔβην ἴμεν· δωμοφύλαξ τεἐν κάψῃ κρύψασα δ’ ἔβην ἴμεν· δωμοφύλαξ τε verbarg sie in meiner Tasche und ging. Die Hauswächterin do kapsy opět je davši jsem vyšla. Strážkyně domu
Anm.:
(grc) Metrisch ungewöhnlich ist, dass ἴμεν als Doppelkürze gemessen werden muss, obwohl ein konsonantisch anlautendes Wort folgt.
πάντα κεκόσμηκεν ὡς τὸ πρὶν ἠὲ κάτοιγνυ.πάντα κεκόσμηκεν ὡς τὸ πρὶν ἠδὲ κατοίγνυ. rückte alles so zurecht wie vorher und schloss (die Kiste). všechno tak udělala, jak předtím, zamkla i potom.
Krit.:
(grc) κατοίγνυ deb.
Ὕστερον αὖτε κύνας δ’ ἀγανοὺς κρίσασα συνηθεῖςὝστερον αὖτε κύνας δ’ ἀγανοὺς κρίσασα συνήθεις Später wählte ich dann einige freundliche und zahme Hunde aus, Později potom psy jsem vybrala dobré i krotké,
Krit.:
(grc) συνήθεις deb.
μικροὺς οὐ μεγάλους περ, ἐπεὶ κρυφθῆναι ὄφειλονμικροὺς οὐ μεγάλους περ, ἐπεὶ κρυφθῆναι ὄφειλον die klein waren, nicht groß, da ich sie versteckt leicht werden mussten, malé, nikoliv velké, neb bylo je třeba skrýt rychle, ῥηϊδίως, μέτα τοῖς ὄρχεις φωτῶν ἐφύτευσαῥηϊδίως, μετὰ τοῖς ὄρχεις φωτῶν ἐφύτευσα und pflanzte ihnen die Hoden der Männer an těm jsem do těla potom těch mužů varlata dala
Krit.:
(grc) μετὰ deb.
τέχνῃσιν πυκινῇσι, κακόν τοι ἔργον ἔεσκεν.τέχνῃσιν πυκινῇσι, κακόν τοι ἔργον ἔεσκεν. mit komplizierter Technik. Es war ein schwieriges Werk. složitou procedurou – to dílo obtížné bylo.
Hs.:
(grc) τοι] περ M
Αὐτὰρ ἔπειτα κυσὶν ὄρχεις ἀνδρῶν ἐφύτευσαΑὐτὰρ ἔπειτα κυσὶν ὄρχεις ἀνδρῶν ἐφύτευσα Doch nachdem ich den Hunden die Hoden der Männer Avšak, když potom jsem psům ta varlata vložila mužů T p. 21 E p. 21 εὐτυχέως καὶ τοίδε τομῆς ἰάσαντο,εὐτυχέως καὶ τοίδε τομῆς ἰάσαντο, erfolgreich angepflanzt und sie sich von dem Eingriff erholten hatten, šťastně a ti se potom již z trpké zhojili rány, τοὺς μὲν ἐγὼν ἧγον μετὰ κούρῃσιν νομίμῃσιντοὺς μὲν ἐγὼν ἦγον μετὰ κούρῃσιν νομίμῃσιν brachte ich sie unter die normalen Mädchen, tu jsem potom je vedla tam k oněm normálním ženám,
Krit.:
(grc) ἦγον deb.
Hs.:
(grc) τοὺς] τοὔνεκα M a.c.
ταύτας δ’ ἐμβαίνειν ἰδὲ καὶ φιλότητι μιγῆναι.ταύτας δ’ ἐμβαίνειν ἰδὲ καὶ φιλότητι μιγῆναι. dass sie diese bestiegen und sich in Liebe mit ihnen vereinten. aby vstoupili k nim a s nimi se spojili v lásce. Ὄρχεις ἀνδρομέας περ ἔχον καὶ σπέρματα φωτῶνὌρχεις ἀνδρομέας περ ἔχον καὶ σπέρματα φωτῶν Sie hatten männliche Hoden und die Spermien der getöteten Varlata měli lidská a tudíž spermie mužů M f. 17v κακταμένων· τότε τοὶ τίκτον νεκροί περ ἐόντεςκακταμένων· τό τε τοὶ τίκτον νεκροί περ ἐόντες. Männer: Und so zeugten sie, obwohl sie tot waren. mrtvých. Způsobem tímto pak plodili mrtví již jsouce.
Hs.:
(grc) om. E λάθρα διὰ σκύλακας· θαυμαστὰ γὰρ ἔργα τέτυκτο M
Anm.:
(grc) Zusatzvers in M: „heimlich wegen der jungen Hunde: es waren wunderbare Werke“.
Ἐξαπίνης πολλαὶ κοῦραι εἰν γαστρὶ ἔχοντοἘξαπίνης πολλαὶ κοῦραι εἰν γαστρὶ ἔχοντο Plötzlich hatten viele Mädchen etwas im Bauch, Ihned tu mnohé děvy se takto gravidní staly ἡμισέαι οὐ πᾶσαι, ἐπεὶ φαίνειν ἐπέοικεν,ἡμίσεαι οὐ πᾶσαι, ἐπεὶ φαίνειν ἐπέοικεν, die Hälfte, nicht alle, da es den Anschein haben musste, způli, nikoliv všechny, neb třeba bylo se zdáti, ὥς τοι ἡμισέαι ἑ φέρον, ἀλλ’ ἡμισέαι δὲὥς τοι ἡμίσεαί ἑ φέρον, ἀλλ’ ἡμίσεαι δὲ dass die eine Hälfte etwas trug, aber die andere Hälfte že z nich nosila půlka a druhá naopak dala
Hs.:
(grc) τοι] περ M
δῶκάν σφιν κάρυον, ὡς ἦθος λεσβιακῇσιν.δῶκάν σφιν κάρυον, ὡς ἦθος λεσβιακῇσιν. ihnen den Kern gegeben hatte, wie es Sitte bei den lesbischen Frauen war. z vejce buněčné jádro, jak zvykem lesbiček bylo. Αὐτὰρ ἔπειτα τόκον τετοκήκασι νεκροτοκεύτην,Αὐτὰρ ἔπειτα τόκον τετοκήκασι νεκροτοκευτήν, Doch als sie die von den Toten gezeugte Nachkommenschaft geboren hatten, Avšak poté co rod již zrodily rodičů mrtvých,
Krit.:
(grc) νεκροτοκευτήν deb.
ἡμισέαι θήλειαι ἔσαν καὶ ἡμίσεές τεἡμίσεαι θήλειαι ἔσαν καὶ ἡμίσεές τε waren die Hälfte weibliche und die andere Hälfte půl jich děvčata byla a druhá naopak půle
Krit.:
(grc) ἡμίσεαι: ἡμισέαι E(grc) ἡμίσεές τε: ἡμισέες τε E
παῖδες ἀνδρεῖοι· τόδε μοι ἐτέταρπε φίλον κῆρ.παῖδες ἀνδρεῖοι· τὸ δέ μοι ἐτέταρπε φίλον κῆρ. männliche Kinder. Das erfreute mir mein liebes Herz. děti mužského rodu, to radost měla jsem v srdci.
Sim.:
(grc) ἐτέταρπε φίλον κῆρ] cf. Od. 1,310 (τεταρπόμενός τε φίλον κῆρ)
Τοὺς μὲν κρυπταδίως δὲ πεπαιδεύκασι κόραυναιΤοὺς μὲν κρυπταδίως δὲ πεπαιδεύκασι κόραυναι Die Mädchen haben sie heimlich aufgezogen, Ty pak na tajný způsob též vychovaly ty matky, καὶ ὡς θηλείας μεμίμωσαν γ’ ἤματα πάντα.καὶ ὡς θηλείας μεμίμωσάν γ’ ἤματα πάντα. und wie Mädchen alle Tage verkleidet. ale je přestrojovaly za děvčata po všechny časy.
Krit.:
(grc) μεμίμωσάν γ’ deb.
Ἀλλ’ ὡς θρεψάμενοι οὐκ ἀνδρέα ἔργα δέοντο,Aλλ’ ὣς θρεψάμενοι οὐκ ἀνδρέα ἔργα δέοντο, Aber trotz ihrer Aufzucht fehlten ihnen keine männlichen Werke, Ale jim při výchově přec nechyběl element mužský
Krit.:
(grc) ὣς deb.
ὡς ὅτε λεσβιακαί γε κορίσκαι γυμνάζοντοὡς ὅτε λεσβιακαί γε κορίσκαι γυμνάζοντο da die lesbischen Mädchen sich in allen Kampfarten protože lesbické ženy své dcery vychovávaly πᾶσιν ἀέθλοισιν, μέμαθον καὶ ἀρήϊα ἔργα.πᾶσιν ἀέθλοισιν, μέμαθον καὶ ἀρήϊα ἔργα. trainierten, lernten sie auch die Werke des Ares. ve všech způsobech boje a všechněch martických cvicích.
Sim.:
(grc) ἀρήϊα ἔργα] cf. iuncturam Hom. ἀρήια τεύχεα (Il. 6,340 et al.)
Ἧμος δ’ ἥβωσαν παμπληθεῖς καὶ ἐγένοντοἮμος δ’ ἥβωσαν παμπληθεῖς καὶ ἐγένοντο Als sie herangewachsen und in voller Zahl Když pak dorostli všichni a na počet bylo jich dosti,
Krit.:
(grc) ἦμος deb.
τόσσοι κρυπτάνδρες, πόσσαι δέ τε ἀνδροφονεῖαιτόσσοι κρύπτανδρες, πόσσαι δέ τε ἀνδροφόνειαι so viele Kryptomänner waren wie Männermörderinnen, tolik tajných to mužů co mužobijných tu ženštin
Krit.:
(grc) κρύπτανδρες deb.(grc) ἀνδροφόνειαι deb.
λεσβιακαί τε νέαι στρατιῶται καὶ φυλάκεσσαι,λεσβιακαί τε νέαι στρατιῶται καὶ φυλάκεσσαι, junge lesbische Soldatinnen und Wächterinnen, mladých lesbičanek to vojaček a policajtek, τῆμος μὲν στασιαζόμενοι κτάμεν ἀνδροφονείαςτῆμος μὲν στασιαζόμενοι κτάμεν ἀνδροφονείας da machten wir den Aufstand und töteten die Männermörderinnen tehdy jsme vzbouřili se a zabili zhoubkyně mužů πάσας, αἳ δὲ θέλον φύσεας κόσμου στροφίζεσθαιπάσας, αἳ δὲ θέλον φύσεας κόσμου στροφίζεσθαι alle, die die Wesen des Kosmos umkehren wollten. všechny, co chtěly změnit i celou povahu kosmu. Νῦν μὲν ἐλεύθεροί ἐσμεν ἐνὶ ταύτῃ δέ τε χώρῃΝῦν μὲν ἐλεύθεροί ἐσμεν ἐνὶ ταύτῃ δέ τε χώρῃ Jetzt sind wir frei in diesem Land, Nyní jsme svobodní všichni na této planety půdě M f. 18r ἀνδρες καὶ θήλυες, ὡς ἀμφότεροις ἐπέοικεν.ἄνδρες καὶ θήλυες, ὡς ἀμφοτέροις ἐπέοικεν. Männer und Frauen, wie es sich für beide geziemt. muži rovněž i ženy, jak oběma zlíbí se stranám.
Krit.:
(grc) ἄνδρες M (recte)(grc) ἀμφοτέροις deb.
Ἀλλὰ σὺ χαῖρ’, ὦ ξεῖνε, ἐπεὶ φύγες αἰπὺν ὄλεθρονἈλλὰ σὺ χαῖρ’, ὦ ξεῖνε, ἐπεὶ φύγες αἰπὺν ὄλεθρον Aber du, Fremder, freue dich, dass du dem jähen Verderben entronnen bist, Ty však se, cizinče, raduj, žes příkré unikl zkáze αὐτὸς καὶ ἕταροι, ἡμεῖς κεχαρήκαμεν αὐτοί.«αὐτὸς καὶ ἕταροι, ἡμεῖς κεχαρήκαμεν αὐτοί.« du selbst und deine Gefährten; wir selbst sind voll Freude." sám i druhové tvoji, my rovněž se radujem nyní.“ Οὕτως παννύχιοι δάσαμεν μὲν ἀμύμονα δαῖταΟὕτως παννύχιοι δάσαμεν μὲν ἀμύμονα δαῖτα So speisten wir die ganze Nacht das untadelige Mahl, Takto po celou noc jsme kvasili v bezvadném kvasu πάντες ἑζόμενοι κρέα δ’ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ.πάντες ἑζόμενοι κρέα δ’ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ. alle sitzend, unendlich viel Fleisch und süßen Wein. pořadě sedíce všichni – to maso a sladké i víno.
Sim.:
(grc) vide supra 196
T p. 22 E p. 22 Ἤμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠὼςἮμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠὼς Als die frühgeborene rosenfingrige Morgenröte erschien Zora když s ránem se rodíc se zjevila růžových prstů
Krit.:
(grc) Ἦμος M (recte)
[ξεινιακή· μείζων τῆς ἡμέτερης ἐφάνεσκεν,][ξεινιακή· μείζων τῆς ἡμετέρης ἐφάνεσκεν], (eine fremde: sie schien größer als unsere), (cizí, větší než naše se našim zazdála zrakům)
Krit.:
(grc) ἡμετέρης deb.
νῆα μὲν εὐξέστην ἐπιβήσαμεν ἀχνύμενοι κῆρνῆα μὲν εὐξέστην ἐπιβήσαμεν ἀχνύμενοι κῆρ bestiegen wir unser Schiff im Herzen betrübt zwar, na dobře leštěnou loď jsme vstoupili se vzdechem v srdci ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο φίλους ὀλέσαντες ἑταίρους.ἄσμενοι ἐκ θανάτοιο φίλους ὀλέσαντες ἑταίρους. aber dem Tode entronnen und lieber Gefährten verlustig. těsně unikše smrti a dobré ztrativše druhy.
Sim.:
(grc) = Od. 9,63.566; 10,134. Vide etiam variationes in Astr. 3,267 (ἄ. ἐ. θ. δ’ ἀλέξαντες κοράκεσσιν); Astr. 5,428 (ἄ. ἐ. θαλάμοιο κοραύνων δυσγενεάων); Astr. 13,92 (ἄ. ἐ. θ. μέγα πλέομεν διὰ χάσμα); Astr. 14,351 (ἄ. ἐ. θανάτου ἄπο μὲν νενοημένοι αὐτοί) (= Astr. 15,35; Astr. 20,53); Astr. 15,336 (ἄ. ἐ. θανάτου χειρῶν τ’ ἀνδρῶν ἀχαρίστων); Astr. 17,182 (ἄ. ἐ. θανάτου τε σαώσαντες καὶ ἑταίρους); Astr. 18,171 (ἄ. ἐ. θανάτου Γρογαλὸν μάντιν νυ ἔχοντες) (= Astr. 19,2); Astr. 20,180 (ἄ. ἐ. θανάτου ζητοῦντες τμῆμα φυλάκτων); Astr. 21,209 (ἄ. ἐ. θανάτου χρονοπλεκτῆρα ἔχοντες)
Αὐτίκα πύραυλος δ’ ἔλασεν καλεργέα νῆα,Αὐτίκα πύραυλος δ’ ἔλασεν καλεργέα νῆα, Sofort trieb die Rakete das schöngebaute Schiff, Ihned tu raketný pohon nám pohnal lodici dobrou, ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον πλάνην ξεῖνον λελιπόντες.ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον πλάνην ξεῖνον λελιπόντες. wir flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten. vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí.
Hs.:
(grc) κόσμον] ὀρανὸν M a.c.(grc) λελιπόντες] -πώτες M
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοἜνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort fuhren wir in den Tiefen des leeren Kosmos Odtud poté jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.Abbildung (s02-t-22.png)Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν. auf der Suche nach Mandys und dem Schaf, das den Kosmos bewacht. Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír.

Fußnoten

  • (1) Im Original ist ein neugriechischer Ausdruck für Käfig verwendet und erklärt. Hier freier übersetzt. V originále je použit novořecký výraz pro klec a vyvětlen. Zde přeloženo vloněji
  • (2) Hier ist das Prinzip einer parallelen Übersetzung Vers für Vers angewendet. Zde je porušen princip paralelního překladu verš proti verší
  • Einleitung

    Inhaltliche Einleitung

    Bereits das erste Abenteuer nach dem Start der Mission endet für einige Besatzungsmitglieder tödlich: Zwei Mitglieder des ersten Explorationsteams (II 23) und zwei weitere der restlichen Mannschaft (II 60-62) werden getötet. Dieser Schock wird allerdings noch durch eine brutale Vergewaltigungsszene und ein anschließendes Blutbad vertieft. Der Einstieg in die Abenteuerhandlung nach der Exposition in Astr. 1 geschieht also ziemlich brutal und hat signifikativen Charakter für das ganze Werk. Zum einen wird durch den Beginn mit den lesbischen Frauen auf dem Planeten Lesbos und der Thematik des Aufstands ein Bezug zu den archaischen Dichtern Sappho und Alkaios hergestellt. Die schon in Astr. 1 vom Leser festzustellenden sprachlichen Eigenheiten (Barytonese bei Infinitiven und Partizipien starker Aoriststämme, Psilose statt Hauchassimilation) erhalten hier einen besonderen thematischen Hintergrund: Die Erlebnisse auf Lesbos werden Nemo und seine Leserschaft prägen. Sexualität wird in dem Werk eine besondere Rolle spielen. Zum anderen schafft Křesadlo mit der Biologin Tethis eine interessante weibliche Gegenfigur zu Nemo, die in odysseischer Manier auf eine passende Gelegenheit zur Rache wartet, bevor sie zuschlägt. Sie zeigt sich somit hier als weiblicher Odysseus, der dem rücksichtslosen Treiben der lesbischen Frauen ein Ende bereitet, auch wenn sie nicht in ihre Heimat zurückkehrt, sondern von einem anderen Planeten kommt.

    Deutlicher als auf den Freiermord in der Odyssee haben die Erlebnisse auf dem Planeten allerdings Bezüge zur Lemnierinnen-Episode der Argonautenfahrt (A.R. 1,609‒909). So haben die Frauen auf dem Planeten alle ihre Männer getötet (II 248), wie Nemo später aus dem Mund von Tethis erfährt. Allerdings ist das Motiv ein völlig anderes als bei den Lemnierinnen. Während diese ihre Männer aus Eifersucht töteten, da sie ihnen Beutemädchen aus Thrakien vorgezogen hatten (A.R. 1,611‒619), ist der Antrieb für die Frauen auf dem Planeten Lesbos ihre homoerotische Neigung. Letztere bringt sie dazu, alle Männer zu töten und auch die heterosexuellen Frauen zu unterdrücken (siehe dazu auch Sacheinführung I.1.1.). Insofern ist auch der weitere Verlauf der Handlung nicht zu vergleichen, da die Lemnierinnen die Argonauten in der Hoffnung auf ein neues gemeinsames Leben freundlich bei sich aufnehmen. Vielleicht könnte man noch eine leichte Parallele zur gealterten Biologin Tethis und der alten Amme Polyxo ziehen, die in der Versammlung der Lemnierinnen Hypsipyles Vorschlag, die Argonauten mit Geschenken freundlich zu empfangen, kräftig unterstützt und das Los der Frauen ohne wehrhafte Männer und Nachkommenschaft nochmals zu bedenken gibt (A.R. 1,669-696). Als moderne Lösung für das Problem der ausbleibenden Nachkommenschaft findet Křesadlo eine Lösung in der fortgeschrittenen Technik der Zukunft, die es erlaubt, die weiblichen Eizellen einfach mit dem Kern einer anderen Eizelle ohne männlichen Samen zu befruchten (II 259‒269). Interessant ist auch die Lösung für den unterdrückten Trieb der heterosexuellen Frauen, die auf gezähmte männliche Tiere zurückgreifen, was heimlich von den lesbischen Frauen geduldet wird. Insgesamt fällt bei diesem Gesang auf, dass Nemo und seine Mannschaft keinerlei Anteil an der Lösung der Probleme haben, sondern allerhöchstens durch die öffentliche Folterung einen willkommenen Anlass für den schon länger geplanten Aufstand der Biologin Tethis sind.

    Neben der Lemnierinnen-Episode aus den Argonautika lassen sich noch andere Parallelen erkennen. So schmücken sich die lesbischen Frauen zunächst aufwendig und singen mit schöner Stimme, um die restliche Besatzung der Tolma in ihre Falle zu locken. Hier scheint neben der Verschönerungsszene Heras aus der Διὸς ἀπάτη (Il. 14,170‒186) die Sirenenepisode der Apologoi (Od. 12,153-200) als Vorlage durch. Bei Křesadlo freilich gehen Nemo und seine Gefährten ohne Vorwarnung und ohne Wachs in die Falle. Schließlich kann man bei den von Tethis gezüchteten Männern in Frauenkleidern an Achill auf Skyros erinnern und zwar in zweierlei Hinsicht: zum einen durch die Ähnlichkeit der Namen von Thetis (Θέτις), der Mutter Achills, und Tethis (Τεθίς), der auf dem Planeten gealterten Biologin (vielleicht beruht die unterschiedliche Schreibung nur auf einem Versehen des Autors) und zum anderen durch die zunächst zwangsweise unterdrückte männliche Identität – Thetis will ihren Sohn vor einem frühen Tod im trojanischen Krieg bewahren, Tethis muss die Männer vor den feindlichen Lesbierinnen schützen. Was natürlich die Schaffung der Männer mithilfe der in einem Museum aufbewahrten Geschlechtsteile gefrorener männlicher Leichname und das Annähen derselben an Hunde zur Kopulation mit heterosexuellen Frauen angeht, beruft sich der Autor sicherlich auf moderne SF-Literatur bzw. lässt seine eigene Phantasie spielen. In jedem Fall werden dadurch zwei Motive eingeführt, die auch später immer wieder im Epos begegnen: Dies ist einmal die Kryonik, d.h. die langfristige Konservierung von Lebewesen oder organischen Materials mittels Schockgefrierung, und der Hund als Stellvertreter für den Mann. Außerdem erweist sich die erste Begegnung mit „Außerirdischen“ insofern als sehr lehrreich, da Nemo und seine Besatzung, wie stets aufs Neue betont wird, aus der erschreckenden Erfahrung heraus von nun an immer Waffen bei Erkundungen auf unbekannten Planeten mit sich führen.

    Der Kampf der Geschlechter ist auch sonst in Science-Fiction-Literatur und -Film gegenwärtig. Aus Tschechien selbst sind etwa die Romane „Zärtliche Apokalypse“ von Josef Nesvabda und „Země žen“ (1987) von Vladimír Páral zu nennen. Filmisch wurde das Thema auch breit in der polnischen Produktion „Seksmisja“ (Dt. „Sexmission“; Regie: Juliusz Machulski) aus dem Jahr 1983 verarbeitet. In dem Film werden die zwei Männer Albert und Max in Kälteschlaf versetzt. Statt nach drei Jahren werden sie Jahrzehnte später wiederaufgeweckt und finden sich in einer reinen Frauengesellschaft wieder, die in einer unterirdischen Stadt wohnt, da die Oberfläche angeblich verseucht ist. Das männliche Geschlecht ist ausgestorben, Babys werden nur noch in der Retorte gezüchtet. Als Max und Albert schließlich auch in Frauen umgewandelt werden sollen, können sie mithilfe der Biologin Lamia an die Erdoberfläche fliehen. Die Frauen entdecken die Sexualität wieder und die beiden Männer mischen ihre Samen den Retortenbabys bei, so dass wieder männliche Babys gezeugt werden. Zur Überraschung der beiden stellt sich auch noch heraus, dass die Präsidentin des Frauenstaates ein getarnter Mann ist.

    Überlieferung

    Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M [griechischer Teil] und M2 [tschechischer Teil]), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

    Seitenabschnitte
    M: 8v–18rT: 10–22E: 10–22
    Sprache & Versmaß
    Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter
    Verszahl
    343

    Apparate

    Textkritischer Apparat

    • 3(grc) ἀφικόμεθ’ deb.
    • 3(grc) ἠὲ] ἠδὲ deb.
    • 3(grc) περισσόν deb.
    • 4(grc) πλανῆται deb.
    • 5(grc) ὅς τε M a.c.
    • 7(grc) ἐσσύμενοι M (recte)
    • 9(grc) χώρηνδ’ deb.
    • 10(grc) εἶεν M (recte)
    • 13(grc) οἳ δ’ deb.
    • 14(grc) εἰσῆλθον deb.
    • 17(grc) ἅπαντας M: ἅπανας E
    • 20(grc) ἐϋτύκτου deb.
    • 24(grc) Ἦμος deb.
    • 27(grc) θ’ ὅρμους deb.
    • 32(grc) γλυκερῶς deb.
    • 37(grc) ποικιλόεσσιν deb.
    • 38(grc) ληϊσάαντο deb.
    • 39(grc) ἦγον M (recte)
    • 43(grc) κλουβὶ deb.
    • 44(grc) θήλυές γ’ deb.
    • 46(grc) μεγάλῃσί τε deb.
    • 49(grc) ἐνῶρτο deb.
    • 50(grc) ἀγαυοὺς deb.
    • 54(grc) ἑλοῦσαι deb.
    • 56(grc) καταδύντα deb.
    • 57a(grc) ἀμφὶ deb.
    • 57(grc) σμερδαλέα M (recte)
    • 59(grc) ἅλις deb.
    • 61(grc) ἀπό γ’ deb.
    • 64(grc) δνοφερὸν deb.
    • 64(grc) ἐπὶ deb.
    • 66(grc) Ἦμος deb.
    • 75(grc) κατ’ deb.
    • 79(grc) περὶ deb.
    • 85(grc) ἀγορῆφι deb.
    • 86(grc) ταρφέες M (recte)
    • 87(grc) ἀνάϊξαν M (recte)
    • 92(cs) translatio Bohemica deest in MTE, suppleta est a filio in Křesadlo 2023: "prudce je hnaly a osekávajíce údy sem tam"
    • 99(grc) μοὶ γὰρ ἐβοήθει deb.
    • 101(grc) ἀρίστους deb.
    • 104(grc) Ταῦτα deb.
    • 104(grc) ἀρίστους deb.
    • 110(grc) στωλῆφι deb.
    • 112(grc) ἐμβαίνουσα M (recte)
    • 112(grc) εἰσῆλθεν deb.
    • 113(grc) ἦρξε deb.
    • 118(grc) ἰδέσθαι deb.
    • 120(grc) θύριόν ῥ’ deb.
    • 120(grc) ἀνέῳξαν deb.
    • 121(grc) ἐξῆλθον deb.
    • 123(grc) συνιστάσθην deb.
    • 125(grc) ἰδέσθαι deb.
    • 127(grc) σκῆπτρον deb.
    • 130(grc) γλώσσῃ M (recte)
    • 132(grc) ξεῖνοι τίνες ἐστέ M (recte)
    • 133(grc) ἦ deb. (ἤ M)
    • 136(grc) Ὣς M
    • 139(grc) οὐχί deb.
    • 143(grc) ἀστέρα σιγαλόεντα deb.
    • 145(grc) ἀνέρα deb.
    • 147(grc) λαβέσθαι deb.
    • 151(grc) κατέκταν deb.
    • 153(grc) ἀνέρας deb.
    • 154(grc) κτεῖναν deb.
    • 155(grc) καταδύντα deb.
    • 162(grc) κούρῃσί deb.
    • 167(grc) ἀραρῶτες deb.
    • 169(grc) δολόεντά τε deb.
    • 172(grc) versum addidi ex M: om. E
    • 174(grc) ἀγορῆφι deb.
    • 176(grc) μετέχειν deb.
    • 177(grc) ἀκούοις deb.
    • 185(grc) ᾖμεν deb.
    • 186(grc) ἀπὸ deb.
    • 189(grc) περισσὴν deb.
    • 190(grc) ἀποδύντες deb., ἀπόδυντες M
    • 195(grc) σχεδὸν deb.
    • 195(grc) λαμπετόωντι deb.
    • 209(grc) ὀλόεντι deb.
    • 210(grc) τῇδέ γ’ deb.
    • 211(grc) ἀνδρῶν deb.
    • 214(grc) ἤε] ἠδέ deb.
    • 216(grc) ἡμετέροις deb.
    • 218(grc) μείζονά τ’ deb.
    • 218(grc) ὀλίγον deb.
    • 224(grc) Οὐδ’ M (recte)
    • 224(grc) κακοόδμων deb.
    • 227(cs) translatio Bohemica deest in MTE, suppleta est a filio auctoris in Křesadlo 2023 his verbis: "Vše z toho budete mít, co jen vám my schopny jsme sdělit"
    • 227(grc) ὔμμι deb.
    • 227(grc) ταῦτα deb.
    • 227(grc) δεδειγμένα deb. (δεδείγ- M)
    • 233(grc) ἐνὶ deb.
    • 234(grc) πλεῖσται deb.
    • 243(grc) Οὐδὲ deb.
    • 246(grc) καταπεφνέμεν deb.
    • 247(grc) Τοιγὰρ deb.
    • 253(grc) δεῖσάν γ’ deb.
    • 253(grc) πολύπικρον deb.
    • 256(grc) παμπόλλοις deb.
    • 256(grc) ζῴοις deb.
    • 259(grc) κουρῶν deb.
    • 260(grc) ταῦτα M (recte)
    • 261 (264)(grc) ᾠὸν possis
    • 262(grc) ὤϊον deb.
    • 264(grc) ἰδέσθαι deb.
    • 267(grc) ζευχθείσαιν κούραιν deb.
    • 267(grc) ἐνδοφορεύειν deb.
    • 269(grc) ὖ ψιλὸν deb.
    • 270(grc) ἐχέμεν διάπρηξιν
    • 271(grc) ἐργαζέμεν deb.
    • 274(grc) Τῷδέ τε deb.
    • 274(grc) φρονεούσῃ deb.
    • 276(grc) ὁμιλομένη deb.
    • 277(grc) ἐφοβοῦμεν deb.
    • 278(grc) ἦμός περ deb.
    • 283(grc) πρήγματα deb.
    • 289(grc) σβεστὸν deb.
    • 289(grc) ἰδέσθαι deb.
    • 290(grc) κουρῶν deb.
    • 292(grc) δώματα deb.
    • 292(grc) ἀνοίγνυ deb.
    • 295(grc) αὐλήν περ deb.
    • 297(grc) ἀνοίγνυ deb.
    • 298(grc) ὀξεῖαν M (recte)
    • 301(grc) κατοίγνυ deb.
    • 302(grc) συνήθεις deb.
    • 304(grc) μετὰ deb.
    • 308(grc) ἦγον deb.
    • 316(grc) νεκροτοκευτήν deb.
    • 317(grc) ἡμίσεαι: ἡμισέαι E
    • 317(grc) ἡμίσεές τε: ἡμισέες τε E
    • 320(grc) μεμίμωσάν γ’ deb.
    • 321(grc) ὣς deb.
    • 324(grc) ἦμος deb.
    • 325(grc) κρύπτανδρες deb.
    • 325(grc) ἀνδροφόνειαι deb.
    • 330(grc) ἄνδρες M (recte)
    • 330(grc) ἀμφοτέροις deb.
    • 335(grc) Ἦμος M (recte)
    • 336(grc) ἡμετέρης deb.

    Similienapparat

    • 8(grc) cf. Od. 9,195 (αὐτὰρ ἐγὼ κρίνας ἑτάρων δυοκαίδεκ’ ἀρίστους)
    • 8(grc) κρίνας δύω] cf. Od. 9,90 (ἄνδρε δύω κρίνας)
    • 9-12(grc) cf. Od. 9,174‒175 (ἐλθὼν τῶνδ’ ἀνδρῶν πειρήσομαι, οἵ τινές εἰσιν, ἤ ῥ’ οἵ γ’ ὑβρισταί τε καὶ ἄγριοι οὐδὲ δίκαιοι, / ἦε φιλόξεινοι καί σφιν νόος ἐστὶ θεουδής). Vide etiam Od. 6,120sq.
    • 10(grc) cf. Od. 9,89 (οἵ τινες ἀνέρες εἶεν ἐπὶ χθονὶ σῖτον ἔδοντες)
    • 15(grc) αἰπὺς ὄλεθρος] clausula Hom., vid. e.g. Il. 11,174; 12,345 et al.
    • 16(grc) φῦλα γυναικῶν] = Il. 9,130.361
    • 19(grc) νηλῆϊ μετάλλῳ] variat clausulam Homericam νηλέι χαλκῷ (Il. 3,292; 4,348 et al.)
    • 27(grc) ἀρτήματα] cf. Hdt. 2,69
    • 29(grc) βὰν δ’ ἴμεναι] = Il. 20,32; Od. 18,341.428
    • 29(grc) νῆα μέλαιναν] iunctura Hom., vid. Il. 11,828 (ἐπὶ ν. μ.); Od. 2,430 (ἀνὰ ν. μ.); 3,360 (ἐπὶ ν. μ.) et al.
    • 29(grc) κῆρα φέρουσαι] cf. Il. 3,6; 24,82
    • 31(grc) ἀείσασαν ὀπὶ καλῇ] cf. Od. 5,61 (Calypso): ἀοιδιάουσ’ ὀπὶ καλῇ, 10,221 (Circe): ἀειδούσης ὀπὶ καλῇ
    • 32(grc) μειδιάσασαι] cf. eadem sede Il. 21,491 (μειδόωσα)
    • 35(grc) φιλότητι μιγῆναι] cf. Il. 6,161 (φιλότητι μιγήμεναι); eadem sede Od. 19,266 (φιλότητι μιγεῖσα) et al.
    • 36(grc) variat formulam Homericam φάσγανον/ξίφος ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ (Il. 1,190; Od. 9,300; 10,126 et al.)
    • 37(grc) εἵμασι ποικιλόεσσιν] variat clausulam Hom. εἵματα σιγαλόεντα (Il. 22,154)
    • 43(grc) κλουβί] nomen ngr., vid. Glossarium
    • 43(grc) νεώτεροι ἄνδρες] iunctura Hom., vid. Od. 3,363
    • 47(grc) ἄλλοθεν ἄλλη] clausula Hom. (sed solum de viris), vid. Il. 9,311; 13,551 et al.
    • 49(grc) cf. Il. 1,599; Od. 8,326 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσι). Vide etiam Astr. 9,108; Astr. 10,137; Astr. 14,86.245; Astr. 15,324; Astr. 23,108
    • 53(grc) μήδεα φωτῶν] cf. Od. 6,129 (μήδεα φωτός). Vide etiam 103.114.156; Astr. 9,122.174.288; Astr. 16,37.59.171.220.287.330.352
    • 56(grc) ἐς ἠέλιον καταδύντα] clausula Hom., vid. Il. 1,601 et al. Cf. etiam in 155; Astr. 3,263 (ἐς ἠέλιον δ’ ἀναδύντα); Astr. 9,140; Astr. 14,186
    • 57(grc) σμερδαλέα στενάχοντε] variat formulam Hom. σμερδαλέα ἰάχων (Hom. Il. 5,302; 8,321; 16,785 et al.) bzw. σμερδαλέον δ’ ᾤμωξεν (18,35)
    • 60(grc) κτάμεναι μεμαυῖαι] iunctura Hom. (κτάμεναι μεμαώς), vid. (Il. 5,301; 17,8)
    • 60(grc) νηλέι χαλκῷ] = Il. 3,292; 4,348 et al.
    • 62(grc) σκέδασαν ἄλλυδις ἄλλη] cf. Od. 5,369 (διεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ)
    • 63(grc) γλυκὺν ὕπνον] cf. Od. 2,395; 10,548 et al.
    • 64(grc) δύσετο δ’ ἠέλιος δνοφερὸν καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] cf. Il. 1,475 et sim. (ἦμος δ’ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν); 7,465 (δύσετο δ’ ἠέλιος) et al.
    • 65(grc) ἐμείναμεν Ἠόα δῖαν] = Hom. Od. 9,151.306.436 et al. (edd. recc. Ἠῶ δῖαν). Vide etiam Astr. 12,149; Astr. 15,197
    • 65sq.(grc) ~ Od. 9,151sq.
    • 66(grc) = Il. 1,477 et al. Vide etiam 335; Astr. 3,250.264; Astr. 5,308; Astr. 9,207; Astr. 11,157; Astr. 12,150.171; Astr. 15,198
    • 67(grc) ξεινιακή] forma apud veteres non legitur, sed cf. ξεινικός
    • 72(grc) Τῇσιν ἡγεμόνευσε γυνὴ βασίλεια ἀμύμων] cf. Od. 3,386 (τοῖσιν δ’ ἡγεμόνευε ... Νέστωρ); 8,4.421 et al.
    • 74(grc) χρύσειον καὶ σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Od. 11,569 (χρύσεον σκῆπτρον ἔχοντα)
    • 76(grc) αἴθοπα οἶνον] = Il. 1,462 et al. Vide etiam Astr. 5,221
    • 80sq.(grc) cf. etiam Astr. 3,143sq.; Astr. 5,218sq.Astr. 5,335sq.; Astr. 6,38sq.; Astr. 12,145sq.; Astr. 14,339sq.; Astr. 21,172sq.
    • 84(grc) ὀξὺ βόωσεν] cf. eadem sede Il. 17,89 (ὀξὺ βοήσας)
    • 93(grc) ῥέε αἷμα κελαινόν] cf. Homericum (ἔ)ρεεν αἷμα κελαινεφές (Il. 4,140; Od. 11,36)
    • 98(grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] cf. Il. 1,361 et al. Vide etiam Astr. 7,16; Astr. 9,225
    • 101(grc) Τέθναθι] = Il. 22,365 (Achilles ad Hectorem). Vide etiam Astr. 5,294; Astr. 7,17; Astr. 12,462; Astr. 15,291
    • 116(grc) ἔργα ἐρώτων] cf. Od. 11,246 (φιλοτήσια ἔργα)
    • 120(grc) θυρίον ῥ’ ἀνέωξαν] cf. Od. 10,389 (θύρας δ’ ἀνέωξε συφειοῦ)
    • 132-135(grc) cf. Od. 3,71‒74 (ὦ ξεῖνοι, τίνες ἐστέ; πόθεν πλεῖθ’ ὑγρὰ κέλευθα; / ἦ τι κατὰ πρῆξιν ἢ μαψιδίως ἀλάλησθε / οἷά τε ληϊστῆες ὑπεὶρ ἅλα, τοί τ’ ἀλόωνται / ψυχὰς παρθέμενοι, κακὸν ἀλλοδαποῖσι φέροντες;); 9,252‒255; h.Ap. 452‒455
    • 136(grc) cf. Od. 4,375 (ὣς ἔφατ’, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον) et al. Vide etiam Astr. 5,33; Astr. 8,270; Astr. 11,29; Astr. 19,33
    • 138-145(grc) cf. etiam Astr. 11,31‒38
    • 143(grc) εἰλήλουθα πόλιν] cf. Il. 5,204 (ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα); 21,81.156 et al.
    • 145(grc) κρατερῶς ἐπίτελλον] cf. iuncturam Homericam κρατερὸν δ’ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε (Il. 1,25.326 et al.). Vide etiam Astr. 3,53; Astr. 5,39; Astr. 14,164
    • 163(grc) ὣς ἐφάμην] cf. Od. 4,382.398.471 et al.
    • 163(grc) de toto versu cf. etiam Astr. 5,55.421; Astr. 11,94; Astr. 19,63
    • 164(grc) ἣ δ’ ἀπαμειβομένη προσεφώνεε] cf. Il. 8,292; 14,242 et al.
    • 170(grc) πεπνυμένοι ἐσμέν] cf. Od. 3,20 (πεπνυμένος ἐστίν).328 et al.
    • 172sq.(grc) versus saepius in Astr. repetuntur, vide 180sq.; Astr. 8,146sq.; Astr. 15,195sq.
    • 172(grc) ἀποπαυσέμεναι] cf. eadem sede Il. 5,288 (ἀποπαύσασθαι)
    • 172(grc) σίτοιο πάσασθαι] cf. Od. 9,93 (λωτοῖο πάσασθαι)
    • 173(grc) γλυκὺν ὕπνον] iunctura Hom., vid. Od. 2,395 et al.
    • 184(grc) μάλα γὰρ μέγας ἠέλιος ἦν] cf. Od. 10,171.180 (μάλα γὰρ μέγα θηρίον ἦεν). Vide etiam supra Astr. 1,79
    • 189(grc) παννύχιοι … δαῖτα] cf. Il. 7,475‒477 (τίθεντο δὲ δαῖτα θάλειαν. / παννύχιοι ... / δαίνυντο)
    • 196(grc) ἡμεῖς δ’ ἑζόμενοι δάσαμεν κρέα καὶ μέθυ ἡδύ] cf. Od. 9,162.557 et al. (ἥμεθα δαινύμενοι κρέα τ’ ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ)
    • 202(grc) τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω] vide comm. ad Astr. 1,12
    • 203(grc) = Astr. 1,10 et al.
    • 204(grc) μυθήσασθαι] clausula Hom., vid. Il. 1,74.291 et al.
    • 206(grc) cf. Od. 9,366 (Οὖτις ἔμοιγ’ ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι). Vide etiam supra Astr. 1,201
    • 210(grc) νηῒ μελαίνῃ] = Il. 1,300 et al. Vide etiam Astr. 5,339.345.357; Astr. 7,62; Astr. 9,325; Astr. 10,66; Astr. 11,255.296; Astr. 12,334; Astr. 13,88; Astr. 14,45.136.231.307.321; Astr. 16,166.298; Astr. 17,22.45.110.165.175; Astr. 19,180; Astr. 20,151; Astr. 21,176; Astr. 22,114; Astr. 24,50
    • 218(grc) μείζονά τ’ ἰσχυρὸν βαρυτώτατον οὐκ ὀλίγον περ] cf. Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον, στιβαρώτερον οὐκ ὀλίγον περ)
    • 230(grc) ἔπεσιν μὲν ἀποσταδὰ λυγρολόγοισιν] cf. Od. 6,143.146 (ἐπέεσσιν ἀποσταδὰ μειλιχίοισι). Vide etiam Astr. 13,148; Astr. 18,56
    • 234(grc) προπαγάνδης] cf. ngr. προπαγάνδα
    • 271(grc) θυμὸς ἄνωγεν] clausula Hom., vid. Il. 8,322 (θ. ἀνώγει); 14,195 (θ. ἄνωγεν) et al.
    • 279(grc) ἐγὼν ἀγορὴν θεμένη ἑτάρας προσέειπον] imitatur versum Homericum καὶ τότ’ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος μετὰ πᾶσιν ἔειπον (Od. 9,171; 10,188; 12,319)
    • 281(grc) ὅρκον ὄμοσσαν] clausula Hom., vid. Il. 23,42 (ὅρκον ὄμοσσεν); Od. 5,178 (ὅρκον ὀμόσσαι)
    • 290(grc) δῶμα φύλασσεν] cf. eadem sede Od. 5,208 (δῶμα φυλάσσοις) et al.
    • 293(grc) δωμοφύλαξ] apud veteres non legitur
    • 296(grc) ~ vide supra 288
    • 318(grc) ἐτέταρπε φίλον κῆρ] cf. Od. 1,310 (τεταρπόμενός τε φίλον κῆρ)
    • 323(grc) ἀρήϊα ἔργα] cf. iuncturam Hom. ἀρήια τεύχεα (Il. 6,340 et al.)
    • 334(grc) vide supra 196
    • 338(grc) = Od. 9,63.566; 10,134. Vide etiam variationes in Astr. 3,267 (ἄ. ἐ. θ. δ’ ἀλέξαντες κοράκεσσιν); Astr. 5,428 (ἄ. ἐ. θαλάμοιο κοραύνων δυσγενεάων); Astr. 13,92 (ἄ. ἐ. θ. μέγα πλέομεν διὰ χάσμα); Astr. 14,351 (ἄ. ἐ. θανάτου ἄπο μὲν νενοημένοι αὐτοί) (= Astr. 15,35; Astr. 20,53); Astr. 15,336 (ἄ. ἐ. θανάτου χειρῶν τ’ ἀνδρῶν ἀχαρίστων); Astr. 17,182 (ἄ. ἐ. θανάτου τε σαώσαντες καὶ ἑταίρους); Astr. 18,171 (ἄ. ἐ. θανάτου Γρογαλὸν μάντιν νυ ἔχοντες) (= Astr. 19,2); Astr. 20,180 (ἄ. ἐ. θανάτου ζητοῦντες τμῆμα φυλάκτων); Astr. 21,209 (ἄ. ἐ. θανάτου χρονοπλεκτῆρα ἔχοντες)

    Handschriftenapparat

    • 278a-b(grc) om. E πόθον φωτοφίλον περ ἐνισπεῖν τολμήσασαι / ἔχθρος λεσβιακῶν ἰδὲ καὶ τὸ θέλημα φόνοιο M
    • post 279(grc) M primum Κέκλυτέ μευ μυθων
    • 1(grc) Ἀστροναυτιλίας] -ίης M
    • 2(grc) τῶν] deest in M
    • 3(grc) τοι] περ M
    • 7(grc) δ’ M post ζαπέδῳ
    • 11sq.(grc) M i.m. add.
    • 26(grc) ἱμάντια] ἐσθήματα M a.c.
    • 72(grc) γ’ M post βασίλεια
    • 90(grc) γ’ M post σμερδαλέῃ et τάχα
    • 94(grc) δ’ M post μεγάλη
    • 100(grc) μεταθήτωρ] -αφήζων M
    • 115(grc) M i.m. add.
    • 117(grc) ἁπάσας] ἐξαῦτις M
    • 128(grc) κεκάλυψεν] ἐκα- M a.c.
    • 130(grc) δ’ M post γλώσσῃ
    • 131(grc) Φράντα μεταφρήζων] ὁ παντομεταφρήζων M
    • 132(grc) γλαφυρὸν] ζακενὸν M a.c.
    • 154(grc) γ’] περ M
    • 163(grc) μεταθήτωρ] -αφρήζων M
    • 167(grc) γε] δὲ M
    • 181(grc) πρηξάμεναι] -ξέμεναι M
    • 205(grc) γ’ M post θέμεθλα
    • 208(grc) τῶν γενεῶν μεχανίστα] μηχανίστης γενεάων M
    • 209(grc) δ’ M post πλάνῃ
    • 214(grc) M i.m. add.
    • 223(grc) ὕμ’] μὲν M
    • 234(grc) προπαγάνδης] πτερόεντα M
    • 239(grc) πλανήτῃ] τῷ πλάνῃ M a.c.
    • 278(grc) καὶ] περ M
    • 284(grc) λεσβιακῇσι] -σιν M
    • 288(grc) γε] τε M
    • 296(grc) γε] τε M
    • 297(grc) γε] τε M
    • 305(grc) τοι] περ M
    • 308(grc) τοὺς] τοὔνεκα M a.c.
    • 311a(grc) om. E λάθρα διὰ σκύλακας· θαυμαστὰ γὰρ ἔργα τέτυκτο M
    • 314(grc) τοι] περ M
    • 340(grc) κόσμον] ὀρανὸν M a.c.
    • 340(grc) λελιπόντες] -πώτες M

    Kommentar

    • 278a-b(grc) Zusatzverse in M: „und wagten ihre Liebe zu Männern, den Hass auf die lesbischen Frauen und den Mordwunsch zu sagen“.
    • 26(grc) ἱμάντια] Der tschechischen Übersetzung nach zu urteilen hat Křesadlo offensichtlich die Wörter ἱμάτια („Kleidungsstücke/Oberkleider“) und ἱμάντια („kleine Riemen“) verwechselt bzw. einfach ein ν zur Längung der Silbe eingefügt. Vgl. Sacheinführung III.1.
    • 26-28(grc) Eine parodistische Anspielung auf die Toilette Heras in Il. 14,170-186, um Zeus zu verführen, allerdings ohne wörtliche Berührungen. Ein neues Element ist das Rotfärben der Lippen.
    • 31(grc) Indem die Frauen ihre Stimme einsetzen, um die Männer in eine tödliche Falle zulocken, erinnern sie an die homerischen Sirenen aus der Odyssee. Vgl. Od. 12,183.187.192. Die Formulierung lehnt sich allerdings eher an die auf Ogygia singende Kalypso bzw. Kirke an (siehe Similienapparat). Die Sirenenepisode hat Křesadlo auch in einer frúhen Zeichnung dargestellt. Siehe https://jan-kresadlo.cz/#dilo-odysea-v.
    • 36(grc) κωπεῖς] = κοπίδες. Das Wort κοπίς bedeutet eigentlich "Schlacht- oder Opfermesser"; Křesadlo gibt es im Tschechischen mit "meč" ("Schwert") wieder.
    • 38(grc) ληίσααντο] ληΐζομαι bedeutet eigentlich "erbeuten, als Beute wegführen", hier übersetzt Křesadlo im Tschechischen mit "přepadly" ("sie überfielen").
    • 65(grc) ἠόα δῖαν] Křesadlo übersetzt δῖος hier mit "hell" (tsch. "jasný"), nicht "göttlich" und "profanisiert" dadurch die homerische Wendung. Zur Diskussion über die Bedeutung von δῖος siehe auch LfgrE 1955‒2010, 2,313 s.v. δῖος B.
    • 80f.(grc) Bei dem angedachten „Gebet“ handelt es sich für die Raumfahrer insofern im besonderen Maße um eine Geste der Verzweiflung, da es sich bei ihnen, wie einmal ausdrücklich gesagt wird, um Atheisten handelt. Siehe Astr. 21,172 (ἄθεοι). Vgl. dazu auch Sacheinführung I.1.1.; Anm. zu Astr. 1,2.
    • 82(grc) μυρομένοισιν] Křesadlo übersetzt das Partizip nicht mit "weinen" oder "in Tränen zerfließen", sondern mit "beten" ("modlícím")
    • 99f.(grc) Franta als Übersetzer erscheint im Epos immer als Übersetzer wörtlicher Rede. Μετέθηκε τὸ ῥῆμα ist die in der Astronautilia übliche Formel dafür.
    • 111‒118(grc) Gewiss handelt es sich bei der hier geschilderten Vergewaltigung mit anschließender Ermordung um eine der brutalsten und bewusst abstoßendsten Szenen des gesamten Epos. Vergleichbar damit ist nur der Missbrauch des Schafes durch Mandys. Siehe Astr. 10,130‒133; Astr. 22,78‒82. Man kann darin ein sexuelles Gegenstück zur odysseischen Mnesterophonie sehen. Der Autor verleiht hier auch der zerstörerischen Seite der Sexualität Ausdruck. Zum problematischen Charakter vgl. auch Sacheinführung I.1.1.
    • 132‒135(grc) In der Astronautilia häufig benutzter Formeltext (= Astr. 5,29‒32; Astr. 11,25‒28; Astr. 21,53‒56.125‒128) nach Od. 3,71‒74 bzw. 9,252‒255 (= h.Ap. 452‒455). In Od. 3 fragt Nestor Telemach und Mentor mit diesen Versen nach ihrer Identität, in Od. 9 Polyphem den Odysseus. Zur Verbindung von Raubzügen und Handel bei den frühen Griechen vgl. Thuc. 1,5,1‒3; Patzek 2009, 79‒81. Das Verhältnis zu Raubzügen in der Odyssee ist ambivalent, siehe Heubeck/West/Hainsworth 1988, 164f. (zu Astr. 3,71‒74). Als wohlbegründet erweist sich die Frage durch die zweimalige Begegnung mit realen „Weltraumpiraten“ in Astr. 17 und Astr. 20.
    • 134(grc) ἀστέρας] Hier und an anderen Stellen benutzt Křesadlo den Begriff ἀστήρ auch im Sinne von "Planet", wie der tschechischen Fassung hervorgeht.
    • 186f.(grc) Das Reinigen des Marktplatzes vom Blut erinnert an die Reinigung von Odysseusʼ Haus nach dem Freiermord in der Odyssee, vgl. Od. 22,435‒456.
    • 191-195(grc) Die elektrischen Lampen und vier Monde sind ein verfremdendes Element gegenüber dem homerischen Vorbild.
    • 200-208(grc) Der Anfang der Erzählung der alten Tethis erinnert deutlich an den Anfang der Astronautilia selbst, wie Křesadlo durch mehrere wörtliche Anklänge und inhaltliche Anklänge (Frage nach Anfang, Name, Tätigkeit) deutlich macht: Astr. 2,200 ~ 1,11; 2,202 ~ 1,12; 2,203 = 1,10. In gewisser Weise tritt hier Nemo offensichtlich eine gleichrangige Erzählerin zur Seite.
    • 206(grc) Der Name Tethis erinnert an die Mutter des Achill (Θέτις). Er passt insofern, als die Biologin Tethis ebenfalls wieder starke Männer für die Frauen des Planeten gezüchtet hat. Vielleicht denkt der Autor aber auch an Τηθύς, die Mutter aller Götter (vgl. Il. 14,201).
    • 217(grc) ῥαδιόφωνον]„Radiofon“ist ein lateinisch-griechisches Kunstwort (lat. radius ‒ „Strahl“, gr. φωνή ‒ „Stimme“). Im Englischen ist es laut OED zuerst 1881 für einen Apparat „for the production of sound by intermittent radiant energy“ belegt. Siehe OED 1933, XIII 105 s.v. „radiophone“. Im Sinne eines „Radiotelefons“ ist es ab 1919 zu finden. Vgl. ebd. 2. Bei diesem Radiofon handelt es sich offensichtlich um ein Gerät zur Langstreckenkommunikation. Später erfährt man, dass nicht nur die lesbischen Frauen „Radiofone“ besitzen, sondern auch Nemos gesamte Mannschaft (Astr. 5,344). Der Autor vergleicht sie einmal mit einem „schnurlosen Telefon“ (Astr. 7,145f.). Ihrer Form nach sind es aber nach Astr. 24,131f. zu urteilen nur kleine Empfangsgeräte im Ohr. Ausführlicher wird Aussehen und Technik im tschechischen Vorspann geschildert (siehe Astr. Vorspann,134–141). Der bioplastische Roboter Franta hat sogar ein integriertes„Bioradiofon“(Astr. 9,61; Astr. 16,122‒125), das er im Falle einer Beschädigung mit seinen körpereigenen Kräften „regenerieren“ kann (Astr. 9,363‒366). Durch dieses Bioradiofon ist er direkt mit dem Schiffscomputer Caesar verbunden (Astr. 5,338‒343; Astr. 12,333‒337). Es dient aber auch der Kommunikation zwischen Schiff und „Außenteams“ (XV 86f. ‒ Hier teilt Nemo dem Schiff mit, dass das „Außenteam“ sich zum lokalen König begibt). Somit dürften diese „Radiofone“ etwa dem in den Star Trek-Serien verwendeten „Communicator“ entsprechen. Diese sind inspiriert durch den berühmten Sci-Fi-Film „Forbidden Planet“ (USA 1956, Regie Fred M. Wilcox). Vgl. Wikipedia s.v. „Alarm im Weltraum“ [Stand 9. Mai 2012]. Schließlich wird das Schiffsradiofon noch zur Schiff-zu-Schiff-Kommunikation genutzt (Astr. 17,7 al.). Siehe auch 231; Astr. 5,338.344; Astr. 7,146.162.197 (ῥαδιοφωνεύων); Astr. 9,38.61 (βιοραδιόφωνον).363 (βιοραδιοφώνῳ); Astr. 10,181 (ῥαδιοφωνοῦντες); Astr. 11,289; Astr. 15,86; Astr. 16,122.124 (βιοραδιόφωνον).188.316 (ῥαδιοφωνήσας); Astr. 17,7 (ῥαδιοφώνησαν).19.40.161 [159] (ῥαδιοφωνεῖν); Astr. 20,18.36.166 (ῥαδιοφωνήσας); Astr. 24,8 (ῥαδιοφωνήσας).67 (ῥαδιοφωνεύων).74 (ῥαδιοφωνήσας).131 (ῥαδιοφωνήσας). Zur divergierenden Schreibung ῥηδιο-/ῥαδιο- siehe Editionsrichtlinien I. (zu M).
    • 255(grc) ἀρνοῖς] = ἀρνειοῖς (vgl. tsch. "berany").
    • 280(grc) ἀποκρύψασα] Die Vokabel ist hier im gegenteiligen Wortsinn gebraucht: nicht "verbergen", sondern "enthüllen" (tsch. "odkryla").
    • 288(grc) Das Motiv von Einfrieren und Verwesung wird später besonders in den Gesängen VIII und XIX mit Bezug auf den toten grogalischen Sänger Onufrius wieder aufgegriffen.
    • 293(grc) κουστῶδα] Die feminine Form custoda ist im Lateinischen nicht belegt. Es soll sich wohl um einen gräzisierten Akkusativ der Grundform *κουστώς handeln (= custodem). custos kann im Lateinischen sowohl feminin als auch maskulin sein. Vgl. OLD 2012, 479 s.v. custos. LSJ 1996 führen als Lehnwörter im Griechischen nur die Formen κουστωδία (= lat. custodia) und κούστωρ (= lat. custos) auf.
    • 294(grc) Ῥωμαϊκῷ μύθῳ] Zum Verweis auf das Lateinische vgl. Komm. Astr. 1,17.
    • 298(grc) κόψιν] = κοπίδα.
    • 300(grc) Metrisch ungewöhnlich ist, dass ἴμεν als Doppelkürze gemessen werden muss, obwohl ein konsonantisch anlautendes Wort folgt.
    • 311a(grc) Zusatzvers in M: „heimlich wegen der jungen Hunde: es waren wunderbare Werke“.

    Verzeichnisse

    Spondiaci

    γυμνάζοντο
    322
    γυμνωθῆναι
    79
    κηρυχθῆναι
    45
    κικλήσκουσιν
    141 · 206
    μυθήσασθαι
    204
    πλανήτῃσιν
    215
    ποιήσεσθαι
    158
    τὸν πλανήτην
    148
    ἀλλήλοισιν
    219
    ἀποκρύψασα
    280
    ἐξέλκοντο
    78

    Monosyllaba

    κῆρ
    33 · 318 · 337
    ἦν
    184

    Similien (Autorenstellen)

    h.Ap. 452
    132
    Hdt. 2,69
    27
    Hom. Od. 1,25
    145
    Hom. Od. 1,74
    204
    Hom. Od. 1,190
    36
    Hom. Od. 1,291
    204
    Hom. Od. 1,300
    210
    Hom. Od. 1,326
    145
    Hom. Od. 1,361
    98
    Hom. Od. 1,462
    76
    Hom. Od. 1,475
    64
    Hom. Od. 1,477
    66
    Hom. Od. 1,599
    49
    Hom. Od. 1,601
    56
    Hom. Od. 3,6
    29
    Hom. Od. 3,292
    19 · 60
    Hom. Od. 4,140
    93
    Hom. Od. 4,348
    19 · 60
    Hom. Od. 5,204
    143
    Hom. Od. 5,288
    172
    Hom. Od. 5,301
    60
    Hom. Od. 5,302
    57
    Hom. Od. 6,161
    35
    Hom. Od. 6,340
    323
    Hom. Od. 7,465
    64
    Hom. Od. 7,475
    189
    Hom. Od. 8,292
    164
    Hom. Od. 8,321
    57
    Hom. Od. 8,322
    271
    Hom. Od. 9,130
    16
    Hom. Od. 9,311
    47
    Hom. Od. 9,361
    16
    Hom. Od. 11,174
    15
    Hom. Od. 11,828
    29
    Hom. Od. 12,345
    15
    Hom. Od. 13,551
    47
    Hom. Od. 14,195
    271
    Hom. Od. 14,242
    164
    Hom. Od. 16,785
    57
    Hom. Od. 17,8
    60
    Hom. Od. 17,89
    84
    Hom. Od. 18,35
    57
    Hom. Od. 20,32
    29
    Hom. Od. 21,81
    143
    Hom. Od. 21,156
    143
    Hom. Od. 21,491
    32
    Hom. Od. 22,154
    37
    Hom. Od. 22,365
    101
    Hom. Od. 23,42
    281
    Hom. Od. 24,82
    29
    Hom. Il. 1,310
    318
    Hom. Il. 2,395
    63 · 173
    Hom. Il. 2,430
    29
    Hom. Il. 3,20
    170
    Hom. Il. 3,71
    132
    Hom. Il. 3,328
    170
    Hom. Il. 3,360
    29
    Hom. Il. 3,363
    43
    Hom. Il. 3,386
    72
    Hom. Il. 4,375
    136
    Hom. Il. 4,382
    163
    Hom. Il. 4,398
    163
    Hom. Il. 4,471
    163
    Hom. Il. 5,61
    31
    Hom. Il. 5,178
    281
    Hom. Il. 5,208
    290
    Hom. Il. 5,369
    62
    Hom. Il. 6,120
    9
    Hom. Il. 6,129
    53
    Hom. Il. 6,143
    230
    Hom. Il. 6,146
    230
    Hom. Il. 8,4
    72
    Hom. Il. 8,187
    218
    Hom. Il. 8,326
    49
    Hom. Il. 8,421
    72
    Hom. Il. 9,63
    338
    Hom. Il. 9,89
    10
    Hom. Il. 9,90
    8
    Hom. Il. 9,93
    172
    Hom. Il. 9,151
    65 · 65
    Hom. Il. 9,162
    196
    Hom. Il. 9,171
    279
    Hom. Il. 9,174
    9
    Hom. Il. 9,195
    8
    Hom. Il. 9,252
    132
    Hom. Il. 9,300
    36
    Hom. Il. 9,306
    65
    Hom. Il. 9,366
    206
    Hom. Il. 9,436
    65
    Hom. Il. 9,557
    196
    Hom. Il. 9,566
    338
    Hom. Il. 10,126
    36
    Hom. Il. 10,134
    338
    Hom. Il. 10,171
    184
    Hom. Il. 10,180
    184
    Hom. Il. 10,188
    279
    Hom. Il. 10,221
    31
    Hom. Il. 10,389
    120
    Hom. Il. 10,548
    63
    Hom. Il. 11,36
    93
    Hom. Il. 11,246
    116
    Hom. Il. 11,569
    74
    Hom. Il. 12,319
    279
    Hom. Il. 18,341
    29
    Hom. Il. 18,428
    29
    Hom. Il. 19,266
    35

    Similien (Křesadlo)

    Astr. 1,10
    203
    Astr. 1,12
    202
    Astr. 1,79
    184
    Astr. 1,201
    206
    Astr. 2,103
    53
    Astr. 2,114
    53
    Astr. 2,155
    56
    Astr. 2,156
    53
    Astr. 2,180
    172
    Astr. 2,196
    334
    Astr. 2,288
    296
    Astr. 2,335
    66
    Astr. 3,53
    145
    Astr. 3,143
    80
    Astr. 3,250
    66
    Astr. 3,263
    56
    Astr. 3,264
    66
    Astr. 3,267
    338
    Astr. 5,33
    136
    Astr. 5,39
    145
    Astr. 5,55
    163
    Astr. 5,218
    80
    Astr. 5,221
    76
    Astr. 5,294
    101
    Astr. 5,308
    66
    Astr. 5,335
    80
    Astr. 5,339
    210
    Astr. 5,345
    210
    Astr. 5,357
    210
    Astr. 5,421
    163
    Astr. 5,428
    338
    Astr. 6,38
    80
    Astr. 7,16
    98
    Astr. 7,17
    101
    Astr. 7,62
    210
    Astr. 8,146
    172
    Astr. 8,270
    136
    Astr. 9,108
    49
    Astr. 9,122
    53
    Astr. 9,140
    56
    Astr. 9,174
    53
    Astr. 9,207
    66
    Astr. 9,225
    98
    Astr. 9,288
    53
    Astr. 9,325
    210
    Astr. 10,66
    210
    Astr. 10,137
    49
    Astr. 11,29
    136
    Astr. 11,31
    138
    Astr. 11,94
    163
    Astr. 11,157
    66
    Astr. 11,255
    210
    Astr. 11,296
    210
    Astr. 12,145
    80
    Astr. 12,149
    65
    Astr. 12,150
    66
    Astr. 12,171
    66
    Astr. 12,334
    210
    Astr. 12,462
    101
    Astr. 13,88
    210
    Astr. 13,92
    338
    Astr. 13,148
    230
    Astr. 14,45
    210
    Astr. 14,86
    49
    Astr. 14,136
    210
    Astr. 14,164
    145
    Astr. 14,186
    56
    Astr. 14,231
    210
    Astr. 14,245
    49
    Astr. 14,307
    210
    Astr. 14,321
    210
    Astr. 14,339
    80
    Astr. 14,351
    338
    Astr. 15,35
    338
    Astr. 15,195
    172
    Astr. 15,197
    65
    Astr. 15,198
    66
    Astr. 15,291
    101
    Astr. 15,324
    49
    Astr. 15,336
    338
    Astr. 16,37
    53
    Astr. 16,59
    53
    Astr. 16,166
    210
    Astr. 16,171
    53
    Astr. 16,220
    53
    Astr. 16,287
    53
    Astr. 16,298
    210
    Astr. 16,330
    53
    Astr. 16,352
    53
    Astr. 17,22
    210
    Astr. 17,45
    210
    Astr. 17,110
    210
    Astr. 17,165
    210
    Astr. 17,175
    210
    Astr. 17,182
    338
    Astr. 18,56
    230
    Astr. 18,171
    338
    Astr. 19,2
    338
    Astr. 19,33
    136
    Astr. 19,63
    163
    Astr. 19,180
    210
    Astr. 20,53
    338
    Astr. 20,151
    210
    Astr. 20,180
    338
    Astr. 21,172
    80
    Astr. 21,176
    210
    Astr. 21,209
    338
    Astr. 22,114
    210
    Astr. 23,108
    49
    Astr. 24,50
    210

    Downloads

    Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

    Filter (Text)
      • Textkritischer Apparat
      • Handschriftenapparat
      • Similienapparat
      • Kommentare
      • Metrikauszeichnung (⏑‒)
      • Monosyllaba
      • Spondiaci
      • Neologismen
      • Versus tetracoli(vt)
      • Indexreferenzen
    Link in Zwischenablage kopiert