Astronautilia
Digital
Astr. 22🢡

Transkription

M f. 195r T p. 229 E p. 229 Ἀστροναυτιλίης χἈστροναυτιλίης χHvězdoplavby zpěv dvacátý druhý.Der Astronautilia zweiundzwanzigster Gesang [Τοῦ Μανδύος κίχησις καὶ δόλος]Τοῦ Μανδύος κίχησις καὶ δόλος [Τοῦ Μανδύος κίχησις καὶ δόλος] (Dostižení Mandyse a jeho lstivost.)[Mandysʼ Ergreifung und Betrug]
Πόῤῥω γὰρ πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Πόῤῥω γὰρ πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοDále tedy jsme pluli tam propastmi prázdného kosmuWeiter flogen wir in den Tiefen des leeren Kosmos
Sim.:
(grc) = Astr. 7,1 (μὲν pro γὰρ)
μαψιδίως Μανδὺν ζητοῦντες καὶ ἕο μῆλον‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡μαψιδίως Μανδὺν ζητοῦντες καὶ ἕο μῆλον,marně se po Mandysovi tam pídíce a jeho ovci,erfolglos auf der Suche nach Mandys und seinem Schaf.
Krit.:
(grc) καί ἑο deb.
Sim.:
(grc) variat Astr. 1,8
αὐτὰρ χρήματα πολλά γ’ ἐλεύσσομεν ἀστρονέοντες‒‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡αὐτὰρ χρήματα πολλά γ’ ἐλεύσσομεν ἀστρονέοντεςavšak rozličné věci jsme viděli na hvězdné plavběAber wir sahen auf unserer Reise durch die Sterne viele seltsame Dinge.
Sim.:
(grc) 3sq.: = Astr. 20,77sq.
θαύματα· οὔ κεν ἐγὼ τάδε ἐξερέειν δυνάσαιμι.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡θαύματα· οὔ κεν ἐγὼ τάδε ἐξερέειν δυνάσαιμι.úžasné; ani bych já to všechno neuměl sdělitIch könnte diese nicht alle erzählen. Ἀλλά γε θὴρ ξεῖνος ζῆεν ἀπατὼρ ἐνὶ νηῒ‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἀλλά γε θὴρ ξεῖνος ζῆεν ἀπατὼρ ἐνὶ νηΐ,Ale zvíře to divné a klamavé měli jsme v lodi,Aber das fremde Täuschtier lebte auf unserem Schiff,
Krit.:
(grc) ἀπάτωρ ?(grc) νηϊ E, cor.
Sim.:
(grc) ἀπάτωρ] veteres alio sensu adhibebant ('patre carens'/'orbus', cf. LSJ 1996 s.v.), hic tamquam ab ἀπατάω
Hs.:
(grc) ἀπάτωρ] ἀπατὴρ M a.c.
ὡς δέτε μιν φύλακες κτάνον αὔριον οὐ χθιζοί περ‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒‒|‒◡ὡς δέ τέ μιν φύλακες κτάνον αὔριον οὐ χθιζοί περ.neboť ho strážcové oni přec zabili teprve zítra,da es die Wächter morgen und nicht gestern töteten.
Krit.:
(grc) δέ τέ μιν deb.
Sim.:
(grc) ~ Astr. 21,205
Hs.:
(grc) περ] ὡς νῦν M a.c.
ἀρχὴ τῆσδε ὁδοῦ ἦεν τὴν νῦν ἑπόμεσθα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀρχὴ τῆσδε ὁδοῦ ἦεν, τὴν νῦν ἑπόμεσθα.a na včera, kdy nastal té nynější počátek cesty,Es war der Anfang des Weges, den wir jetzt verfolgen.
Krit.:
(grc) τῆςδε E, cor.
οὕτως ἐσσόμενον δύναται δίχα μειρίζεσθαι.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒‒|‒‒Οὕτως ἐσσόμενον δύναται δίχα μειρίζεσθαι.tak tedy budoucno zřejmě se může děliti na dvě.So kann die Zukunft sich zweiteilen.
Anm.:
(grc) Versus spondiacus.
Ἀλλά γε θῆρα ἔχειν οὔ μοι νῦν ἥνδανε θυμῷ‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε θῆρα ἔχειν οὔ μοι νῦν ἥνδανε θυμῷ,Avšak zvíře to mít se víc mi nezdálo v srdci,Doch, dass wir das Tier hatten, gefiel mir nicht im Herzen,
Sim.:
(grc) οὔ μοι νῦν ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
ὥστε τρέφειν δέον ἔσκε (οὐ γὰρ ῥα θέλον ἑ χιμαίνειν)‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ὥστε τρέφειν δέον ἔσκε (οὐ γάρ ῥα θέλον ἑ λιμαίνειν)neboť se muselo krmit (neb nechtěl jsem zmořit je hladem)da wir es füttern mussten (denn ich wollte es ja nicht Hunger leiden lassen)
Krit.:
(grc) γάρ ῥα deb.
Sim.:
(grc) χιμαίνειν] apud veteres non legitur; fortasse noster scripsit pro λιμαίνειν (cf. versionem Bohemicam 'zmořit hladem')
καὶ πέμπεν ἀπάτας μὲν ἐμοὶ τὸ πέλωρ καὶ ἑταίροις,‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ πέμπεν ἀπάτας μὲν ἐμοὶ τὸ πέλωρ καὶ ἑταίροις,a při tom posílalo i mně i druhům mým vize,und das Tier schickte mir und meinen Gefährten Täuschungen. ἀσθενέες χαλεπὸν τοῦτου προπέτασμα τέτυκτο.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ἀσθενέες χαλεπὸν τοῦτου προπέτασμα τέτυκτο.neboť přespříliš špatná a slabá byla ta clona.Der Schutz vor ihm war schlecht und schwach.
Krit.:
(grc) τούτου deb.
Anm.:
(grc) προπέτασμα] Hier ist wohl das elektro-magnetische Feld des Faradayschen Käfigs gemeint, vgl. Astr. 20,31 und 188.
M f. 195v ἀλλά γε πειρᾶσθαί περ ἄνωγέ με θυμὸς ἀγήνωρ‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε πειρᾶσθαί περ ἄνωγέ με θυμὸς ἀγήνωρ,A tu mne zmužilé srdce zas ponouklo, abych si zkusilAber mein stolzer Sinn hieß mich zu versuchen,
Sim.:
(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
εἴ κε χρόνον θήσω πρόσθεν εἰς αὔριον ἤμαρ‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡εἴ κε χρόνον θήσω πρόσθεν εἰς αὔριον ἦμαρ,jestli, když posunu čas zas dopředu, aby byl zítra,was dem Tier und allen Gefährten passieren würde,
Krit.:
(grc) ἦμαρ deb.
Hs.:
(grc) κε] γε M a.c.
ὅττι τυχήσῃ θηρί τε καὶ πᾶσιν ἑτάροισιν.‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ὅττι τυχήσῃ θηρί τε καὶ πᾶσιν ἑτάροισιν.cože se s obludou stane a také se všemi druhy.wenn ich die Zeit vor auf den morgigen Tag stellte. οὔδ’ ἔτι κίνδυνος μέγας εἴσατο ἄμμι κρέμασθαι‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Οὐδ’ ἔτι κίνδυνος μέγας εἴσατο ἄμμι κρέμασθαι,Ani se nebezpečí snad nezdálo nad námi viset,Es schien uns keine große Gefahr mehr zu bedrohen,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) κρεμᾶσθαι deb.
ὡς χρουνοπλεκτῆρα ἔχον χερσὶν στιβαρῇσιν·‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὡς χρουνοπλεκτῆρα ἔχον χερσὶν στιβαρῇσιν·neboť jsem pletač ten času vždy držel v pádných svých rukách.da ich die Zeitmaschine in festen Händen hatte.
Sim.:
(grc) χερσὶν στιβαρῇσιν] vide supra ad Astr. 5,284
εἴ κέν τοι δεινὸν συγκύρσῃ ἐσσομένῳ τι‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡εἴ κέν τοι δεινὸν συγκύρσῃ ἐσσομένῳ τι,Jestliže strašného něco by mělo v tom budnoucnu nastat,Wenn in der Zukunft etwas Schlimmes passieren würde, ἂψ ἇλθαι δυνάσαιμι πάλιν χθιζέονδε χρόνονδε.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ἂψ ἇλθαι δυνάσαιμι πάλιν χθιζέονδε χρόνονδε.mohl bych skočit zas nazpět do včerejška vlastního času.könnte ich wieder zurück in die gestrige Zeit springen.
Krit.:
(grc) χθιζόνδε deb.
Ἀλλά τε καὶ περόνην πίεσον πειραζόμενός τε.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλά τε καὶ περόνην πίεσον πειραζόμενός τε.A tu jsem zmáčkl i knoflík a zkoušel, co by se stalo.Aber ich versuchte es und drückte den Knopf.
Sim.:
(grc) περόνην πίεσον πειραζόμενός τε] cf. Astr. 21,196
Hs.:
(grc) πειραζόμενός τε] -ός περ M
Anm.:
(grc) Man beachte die deutliche π-Alliteration (περόνην πίεσον πειραζόμενος)
αὐτίκα θήρ τοι ἄφαντος ἔφυ καὶ οὐ πλέον ἔσκε‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Αὐτίκα θήρ τοι ἄφαντος ἔφυ καὶ οὐ πλέον ἔσκε,Ihned zmizelo zvíře a již ho nebylo více,Sofort war das Tier verschwunden und war nicht mehr, ἀλλὰ μὲν ἄγνωται ἶνες χρόνου ἢ φύσεός τε‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ἀλλὰ μὲν ἄγνωται ἶνες χρόνου ἢ φύσεός τεavšak neznámé síly nám přírody jakož i časuaber die unbekannten Kräfte der Zeit und der Natur νῆα θοὴν πέμψαν δι’ ἀπείρονα χάσματα κόσμου‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒νῆα θοὴν πέμψαν δι’ ἀπείρονα χάσματα κόσμουposlaly lodici rychlou tam v bezbřehé propasti kosmuschickten das schnelle Schiff durch die unendlichen Räume des Kosmos T p. 230 E p. 230 εἰς τούτου ἀπόκομμα τὸ οὐ πλεῖν λάβρακες ἴσμεν.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒◡εἰς τούτου ἀπόκομμα, τὸ οὐ πλεῖν λάβρακες ἴσμεν.do jeho takové sekce, již neznáme, kosmičtí vlci.in einen Sektor davon, den wir Weltraumwölfe nicht mehr kennen.
Sim.:
(grc) ἀπόκομμα] cf. Theoc. 10,7 (sed alio sensu)(grc) λάβρακες] vide supra ad Astr. 18,59
Anm.:
(grc) ἀπόκομμα] Hier im Sinne von Weltraum-"Abschnitt/Sektor", siehe auch oben ad loc.
τῷ μὲν νῦν πλέομεν πλάνην ἱκανὸν ζητοῦντες‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡Τῷ μὲν νῦν πλέομεν πλάνην ἱκανὸν ζητοῦντες,Touto nyní jsme pluli a hledali planetu vhodnou,In diesem flogen wir jetzt auf der Suche nach einem geeigneten Planeten,
Hs.:
(grc) τῷ μὲν νῦν] Ενθεν μεν M a.c.
ᾧδ’ ἀναπαυσέμεναι καὶ ἀποψύχεσθαι ἔοικεν.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ᾧδ’ ἀναπαυσέμεναι καὶ ἀποψύχεσθαι ἔοικεν.kde bychom na chvíli přestat a odpočinouti si mohli.auf dem wir uns ausruhen und erholen könnten.
Krit.:
(grc) ᾧ τ’ deb.
Sim.:
(grc) ᾧ δ’ ἀναπαυσέμεναι καὶ ἀποψύχεσθαι ἔοικεν] cf. Astr. 14,122
καὶ αἰσθητῆρες πλάνην εἷλον ἐνὶ κόσμῳ‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Καὶ αἰσθητῆρες πλάνην εἷλον ἐνὶ κόσμῳ,Ale sensory naše nám planetu vybraly v kosmuUnd die Sensoren entdeckten einen Planeten im Kosmos,
Anm.:
(grc) 27–35: Es handelt sich um den von Onufrius beschriebenen Goldasteroiden, vgl. Astr. 19,72‒80.
τῷ μὲν ὡς γαίῃ ἀὴρ ἦν καὶ κλίμα πρόφρον.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡τῷ μὲν ὡς γαίῃ ἀὴρ ἦν καὶ κλίμα πρόφρον.na níž, jak na naší Zemi byl vzduch a příznivé klima.der wie die Erde Luft hatte und ein günstiges Klima. M f. 196r ἔσκε μὲν ἀστροΐδης μικρὸς, τότε ἶς βαρύτητος‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡Ἔσκε μὲν ἀστροΐδης μικρός, τότε ἲς βαρύτητοςByl to jen asteroid a malý, leč gravity sílaEs war ein kleiner Asteroid. Dort war die Schwerkraft
Krit.:
(grc) an τότε pro τόθι ?(grc) ἲς deb.
ἔσκεν ὡς γαίῃ μάλα γὰρ πυκινῆς ἀπὸ ὕλης‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ἔσκεν ὡς γαίῃ, μάλα γὰρ πυκινῆς ἀπὸ ὕλης.byla jak na naší Zemi, neb z velmi husté byl hmoty.wie auf der Erde wegen der sehr dichten Materie. ταύτῃ μὲν χρυσὸς χλωρὸς κούφως δύνατ’ εἶναι‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ταύτῃ μὲν χρυσὸς χλωρὸς κούφως δύνατ’ εἶναι,Tato by žlutým zlatem snad snadno mohla i býti,So konnte es leicht gelbes Gold sein, ἀλλά γε οὐκ ἴσμεν· κόπρος δέτε πάντα κάλυψεν.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἀλλά γε οὐκ ἴσμεν· κόπρος δέ τε πάντα κάλυψενale jsme nevěděli, neb hnůj ji pokrýval celou.aber wir wussten es nicht. Mist verdeckte alles
Krit.:
(grc) δέ τε deb.
καὶ τῷ ἐκ κόπρῳ θαλερὴ βοτάνη ἐφύτευσεν‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡καὶ τῷ ἐκ κόπρῳ θαλερὴ βοτάνη ἐφύτευσεν,Na tom také tam hnoji si rostlo rostlinstvo hojné,und auf dem Mist wuchs eine blühende Vegetation,
Krit.:
(grc) τοῦ ... κόπρου deb.
Sim.:
(grc) ἐκ κόπρῳ θαλερὴ βοτάνη ἐφύτευσεν] vide supra ad Astr. 19,79
Anm.:
(grc) τῷ ἐκ κόπρῳ] Dativ statt Genitiv.
ἀλλὰ μὲν οὐλομένη ὀδμὴ τῷ ἦν ἐνὶ πλάνῃ‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ μὲν οὐλομένη ὀδμὴ τῷ ἦν ἐνὶ πλάνῃ,avšak zhoubný byl smrad tam na té planetě celé,aber auf dem Planeten herrschte ein übler Geruch,
Sim.:
(grc) οὐλομένη ὀδμή] cf. Od. 4,442 (de odore phorcarum: ὀλοώτατος ὀδμή)
ὡς ἀνὴρ Γρογαλὸς μαντεύσατο φὼς κρυόπηκτος‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ὡς ἀνὴρ Γρογαλὸς μαντεύσατο φὼς κρυόπηκτος.tak jako muž ten Grogal nám věštil, zamrzlý v ledu.wie der eisgefrorene Grogalermann vorhergesagt hatte. πᾶς ὁ μὲν ἀστροΐδης ἦεν ὡς γαῖα μέλαινα‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Πᾶς ὁ μὲν ἀστροΐδης ἦεν ὡς γαῖα μέλαινα,Celý ten asteroid byl tak, jak je Zem naše černá,Der ganze Planet war wie unsere schwarze Erde,
Sim.:
(grc) γαῖα μέλαινα] clausula Hom., vid. Il. 2,699
μούνως ἤματα καὶ νύκτες ταχέως μετάβαλλον‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡μούνως ἤματα καὶ νύκτες ταχέως μετάβαλλονpouze noci a dny se tam střídaly o mnoho rychlej,nur Tage und Nächte wechselten schnell
Krit.:
(grc) μετάβαλλον deb.
καὶ μὲν ὁρίζοντος καμπὴ κυφώτερος ἦεν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡καὶ μὲν ὁρίζοντος καμπὴ κυφώτερος ἦεν.a také obzoru křivka se více vydutá zdála,und die Linie des Horzionts war krümmer,
Krit.:
(grc) κυφωτέρα deb.
τοὔνεκα τηλοῦθεν μακρώτερος εἴσατ’ ἕκαστος‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Τοὔνεκα τηλοῦθεν μακρώτερος εἴσατ’ ἕκαστοςtakže ze vzdálenosti se každý jevil nám větší,und so schien jeder von fern größer. καὶ ἥως ὀΐων ἀνέδυ θηρῶν μέγα πώυ‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡καὶ ἥως ὀΐων ἀνέδυ θηρῶν μέγα πῶυ,a když se vynořilo tam ovcí nad obzor stádo,Und als eine große Schafherde auftauchte,
Krit.:
(grc) πῶυ deb.
Sim.:
(grc) ὀΐων … θηρῶν μέγα πῶυ] cf. Il. 3,198 (οἰῶν μέγα πῶυ)
Hs.:
(grc) θηρῶν μέγα] τάχα ποίμη M a.c.
μακρότεραι ἔϊσαν ὄϊες καὶ ἠΰτε ἵπποι.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒μακρότεραι ἔϊσαν ὄϊες καὶ ἠΰτε ἵπποι.ovce zdály se větší, tak velké asi, jak koně.schienen die Schafe auch ziemlich groß wie Pferde zu sein. Ἡμῖν εἰσορόωσί γε πάλλεν φαίδιμον ἦτορ‒‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡Ἡμῖν εἰσορόωσί γε πάλλεν φαίδιμον ἦτορNám, když jsme hleděli na to, tu milé bušilo srdce,Als wir hinsahen, schlug uns das herrliche Herz höher,
Sim.:
(grc) πάλλεν φαίδιμον ἦτορ] cf. Il. 22,452 (στήθεσι πάλλεται ἦτορ ἀνὰ στόμα)
〈πλάνην γιγνώσκουσι, περαὶ τοῦ μάντις ἔνισπεν〉 ‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ 〈πλάνην γιγνώσκουσι, περαὶ τοῦ μάντις ἔνισπεν〉 neboť jsme poznávali, že o tom hovořil věštec,als wir den Planeten erkannten, über den der Seher gesprochen hatte, εἰσάντων Μανδὺν καὶ μῆλον ἐγγὺς ἐόντας.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡εἰσάντων Μανδὺν καὶ μῆλον ἐγγὺς ἐόντας.a tu jsme věděli také, že Mandys a ovce je blízko.da wir wussten, dass Mandys und das Schaf nahe waren. Ἀλλά γε τὰς ὀΐας ξεῖνος ποιμὴν ἐφύλαξεν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλά γε τὰς ὄϊας ξεῖνος ποιμὴν ἐφύλαξεν,Ale všechny ty ovce tam hlídal podivný pastýř.Aber die Schafe hütete ein fremdartiger Schäfer,
Krit.:
(grc) ὄϊας deb.
M f. 196v σώματι δ’ ἀνθρώπῳ ἀναλίγκιος ὡς νομίμῳ περ‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡σώματι δ’ ἀνθρώπῳ ἐναλίγκιος ὡς νομίμῳ περ,Tělem podobný zcela byl člověku normálnímu,der am Körper einem normalen Menschen ähnelte,
Krit.:
(grc) ἐναλίγκιος deb.
ἀλλὰ δέ οἱ κεφαλή γε κυνὰς ἦν θαῦμα ἴδεσθαι.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒||‒◡◡|‒‒ἀλλὰ δέ οἱ κεφαλή γε κυνὰς ἦν θαῦμα ἰδέσθαι.ale hlavu měl psí, což velký byl napodiv pohled.aber er hatte einen Hundekopf, ein Wunder zu sehen.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
Ἐξαῦτίς μιν ἐγὼ προσέφην πτερόεσσιν ἔπεσσιν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἐξαῦτίς μιν ἐγὼ προσέφην πτερόεσσιν ἔπεσσιν,Ihned jeho jsem já tu perutným oslovil slovem,Sogleich sprach ich ihn mit geflügelten Worten an,
Anm.:
(grc) Ἐξαῦτις heißt hier dem Tschechischen nach zu urteilen nicht "wiederum", sondern "sogleich, sofort" ("ihned").
ἀλλὰ ὅδ’ ἀγνώτῃ γλώσσῃ μοι ἀμείβετο μύθῳ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ ὅδ’ ἀγνώτῃ γλώσσῃ μοι ἀμείβετο μύθῳ.avšak ten neznámou mi zpátky zas promlouval řečí.aber er antwortete mir mit einer Rede in einer unbekannten Sprache.
Sim.:
(grc) ἀμείβετο μύθῳ] vide supra ad Astr. 8,279
αὐτίκα Φράντα μεταφρήζων εἷλεν ἰδίωμα‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Αὐτίκα Φράντα μεταφρήζων εἷλεν ἰδίωμαIhned tlumočník Franta tu řeč však správně si chytil,Sofort erfasste Franta, der Übersetzer, das Idiom
Hs.:
(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
καὶ νῦν ἠρξάμενος καλῶς μετέθηκε ἅπαντα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡καὶ νῦν ἠρξάμενος καλῶς μετέθηκε ἅπαντα.a nyní překládat začal a krásně přeložil všechno.und nun begann er alles schön zu übersetzen.
Krit.:
(grc) ἀρξάμενος deb.
Τὸν μὲν ἐγὼν ἐρότησα πόθεν γ’ ἦλθεν ἐνὶ πλάνῃ‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒Τὸν μὲν ἐγὼν ἐρότησα, πόθεν γ’ ἦλθεν ἐνὶ πλάνῃ,Toho jsem já se ptal, jak přišel sem na asteroid,Ich fragte ihn, woher er auf den Planeten komme,
Krit.:
(grc) ενὶ E, cor.
Sim.:
(grc) 52sq.: cf. versum Homericum τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες; (Od. 1,170 et al.)
T p. 231 E p. 231 αὐτοῦ καὶ γενέην ἰδὲ καὶ κλυτὰς αὖθι τοκῆας,‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡αὐτοῦ καὶ γενεὴν ἰδὲ καὶ κλυτὰς αὖθι τοκῆας,a také na jeho rod a jeho rodiče slavné.nach seiner Abkunft und seinen berühmten Eltern,
Krit.:
(grc) γενεὴν deb.
Anm.:
(grc) κλυτάς] Hier ist offensichtlich an einen Deklinationswechsel zu denken, so dass κλυτάς als Doppelkürze kongruent zu τοκῆας steht (zu erwarten wäre eigentlich κλυτούς).
ἀλλ’ ὅ γ’ ἀμειβόμενος πλαστὸν λέγεν εἶναι ἕαυτον‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ἀλλ’ ὅ γ’ ἀμειβόμενος πλαστὸν λέγεν εἶναι ἑαυτόν,Ale on odpovídaje mi řekl, že uměle vznikl,aber er sagte erwidernd, dass er künstlich sei,
Krit.:
(grc) ἑαυτόν deb.
οὐ φυσικὸν· τέχνῃ πυκνῇ μούνως ἀραρόντα.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡οὐ φυσικόν· τέχνῃ πυκνῇ μούνως ἀραρόντα.že není přirozený, však složitou technikou sdělán.und nicht natürlich, nur mit komplizierter Technik gemacht.
Krit.:
(grc) ἀραρῶτα (M) deb.
Hs.:
(grc) μούνως] μάλα περ M a.c.
»Ἔστι δέ τις κόσμῳ φρατρείη ἢ συνοδός τις‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡»Ἔστι δέ τις κόσμῳ φρατρείη ἢ σύνοδός τις"Jest tam v širokém kosmu kdes spolek či bratrstvo jakés,"Es gibt im Kosmos eine Bruderschaft oder Gesellschaft
Krit.:
(grc) σύνοδός τις deb.
πρὸς ἀνανήωσιν γ’ ἀρχαίων μυθολογιῶν‒◡◡|‒‒|‒‒|‒‒||‒◡◡|‒‒πρὸς ἀνανήωσίν γ’ ἀρχαίων μυθολογιῶν.stará se o zachování všech starých mythologií.zur Wiederherstellung alter Mythologien.
Krit.:
(grc) ἀνανήωσίν γ’ ἀρχαίων μυθολογιῶν deb.
οἵδε γενηετική τοι μηχανικὴ κτίζουσιν‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒|‒◡Οἱ δὲ γενηετικῇ τοι μηχανικῇ κτίζουσινA tito genetickým si vytváří inženýrstvímUnd diese schaffen mit einem genetischen Verfahren δαίμονας ἀρχαιοὺς πάντων ὁσίων ἐνὶ κόσμῳ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒δαίμονας ἀρχαίους πάντων ὁσίων ἐνὶ κόσμῳvšechny prastaré bohy všech věr tam po celém kosmu,alte Götter aller Religionen im Kosmos
Krit.:
(grc) ἀρχαίους deb.(grc) ενὶ E, cor.
ἢ τούτων εἴδωλα· τὸ καὶ κτῖσαν ἐμὲ αὐτὸν‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ἢ τούτων εἴδωλα· τὸ καὶ κτῖσαν ἐμὲ αὐτὸνanebo podoby jejich ‒ a mne si stvořili takéoder Abbilder von diesen. Diese haben auch mich gemacht
Krit.:
(grc) κτίσσαν deb.
M f. 197r ὠς Σλάβων ποιμῆνα θεὸν ὃ Βέλης ὄνομ’ εἶχεν‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ὠς Σλάβων ποιμῆνα θεόν, ὃ Βέλης ὄνομ’ εἶχεν·jako prý pastýře boha kdys Slovanů, jenž slove Velés,wie den Hirtengott der Slawen, der den Namen Veles hat.
Anm.:
(grc) Mit der Integration der slawischen Gottheit Veles macht Křesadlo auch noch einmal die Verbundenheit und Zugehörigkeit seines Werkes zur tschechischen Literatur und Kultur deutlich.
σῶμα μὲν ἀνθρώπου ἀλλ’ οἱ κεφαλὴ κυνὸς ἦεν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡σῶμα μὲν ἀνθρώπου, ἀλλ’ οἱ κεφαλὴ κυνὸς ἦεν.tělo jenž člověčí má, však hlava jeho je psovská.Er hatte den Körper eines Menschen, aber den Kopf eines Hundes. Τοῦτον μὲν κτῖσαν καὶ εἰς πλάνην με τέθηκαν‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡Τοῦτον μὲν κτῖσαν καὶ εἰς πλάνην με τέθηκανTakovým stvořili mne a na tuto planetu dali,So schufen sie mich und setzten mich auf diesen Planeten,
Krit.:
(grc) κτίσσαν deb.
μῆλα τε ποιμάζειν καὶ τοῖσι Βέλητ’ ἐϊκάζειν.«‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒μῆλα τε ποιμάζειν καὶ τοῖσι Βέλητ’ ἐϊκάζειν.«abych tu pásl jim ovce a boha Velese dělal."um die Schafe zu hüten und ihnen den Gott Veles zu spielen."
Krit.:
(grc) μῆλά τε deb.
Φὴ κυνόκρατος ἀνὴρ καὶ ἐμοὶ θαύμαζε φίλον κῆρ.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Φῆ κυνόκρατος ἀνὴρ καὶ ἐμοὶ θαύμαζε φίλον κῆρ.Tak pravil psohlavý muž a moje se divilo srdce.So sprach der hundsköpfige Mann und mir staunte mein liebes Herz:
Krit.:
(grc) Φῆ deb.
Sim.:
(grc) κυνόκρατος] nl., apud veteres tantum κυνοκέφαλος legitur (cf. LSJ 1996 s.v.)
ὡς οὐκ τῆς φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται.‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Ὣς οὐκ τῆς φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται.Takto nad přírodu samu nic podivuhodnější není.So gibt es nichts Wunderbareres als die Natur.
Krit.:
(grc) ὣς deb.
Sim.:
(grc) ὡς οὐ τῆς φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται] ~ Astr. 17,174 (οὕτως οὐ pro ὡς οὐ τῆς)
Ἀλλὰ δέ μιν αὖτις περὶ Μανδύος αἶψ’ ἐρότησα‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ δέ μιν αὖτις περὶ Μανδύος αἶψ’ ἐρότησα,Ale tu jsem se ho opět a rychle na Mandyse zeptal,Aber sofort fragte ich ihn wiederum nach Mandys, τόν μοι ἀνὴρ Γρογαλὸς εἶπεν ἔμεναι ἐνὶ πλάνῃ‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒τόν μοι ἀνὴρ Γρογαλὸς εἶπεν ἔμεναι ἐνὶ πλάνῃ,o němž mi řekl muž Grogal, že na této planetě bude,von dem mir der grogalische Mann sagte, dass er auf dem Planeten sei.
Krit.:
(grc) ενὶ E, cor.
ἀλλὰ Βέλης δαίμων μοι ἀμείβετο πρόφρονι θυμῷ·‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ἀλλὰ Βέλης δαίμων μοι ἀμείβετο πρόφρονι θυμῷ·ale onen bůh Velés mi odvětil ochotným slovem:Aber der Gott Veles antwortete mir mit geneigtem Sinn:
Krit.:
(grc) θυμῶ E, cor.
Sim.:
(grc) πρόφρονι θυμῷ] clausula Hom., vid. Od. 16,257
»Ἦλθε δέ τίς τοι ξεῖνε σκάφει ἀνὴρ ἐνὶ πλάνῃ‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒»Ἦλθε δέ τίς τοι, ξεῖνε, σκάφει ἀνὴρ ἐνὶ πλάνῃ·"Přišel, cizinče, sem kdys člověk v kosmickém člunu,"Ein Mann kam, Fremder, mit einem Schiff auf den Planeten.
Krit.:
(grc) ενὶ E, cor.
κυφὸς ἔην χολὸς δ’ ἕτερον πόδα τῷδέ τε κρᾶτον‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡κυφὸς ἔην, χωλὸς δ’ ἕτερον πόδα, τῷδέ τε κρᾶτονhrbatý byl a kulhal a jeho také i hlavaEr war gebückt und an einem Fuß lahm. Und sein Kopf war
Krit.:
(grc) χωλὸς (cf. Astr. 10,90) deb.(grc) κρᾶτα ?
Sim.:
(grc) 71–74: = Astr. 1,135‒138
λίσσον καὶ στροβιλώδες ἔην αὐτὰρ δέ τε ῥῖνα‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡λισσὸν καὶ στροβιλῶδες ἔην, αὐτὰρ δέ τε ῥῖναlysá a šišatá byla, a co se dotýče nosu,glatt und kegelförmigen. Doch er hatte selbst auch eine
Krit.:
(grc) λισσὸν (cf. Astr. 5,278) deb.(grc) στροβιλῶδες deb.
πάμμεγαν αὐτὸς εἶχε ἕως σύκιον ῥοδοέντα‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡πάμμεγαν αὐτὸς εἶχε ἕως σύκιον ῥοδόεντα,tento obrovský měl a podobný rudému fíku,riesige Nase wie eine rosenfarbige Feige.
Krit.:
(grc) συκίον ?|ῥοδόεντα deb.
τὼ δέ οἱ ὀφθαλμὼ σφαίρῃς μακρῇσιν ἐΰκτη‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒τὼ δέ οἱ ὀφθαλμὼ σφαίρῃς μακρῇσιν ἐΐκτην.jeho pak oboje oči se velkým rovnaly míčům.Seine zwei Augen glichen großen Bällen.
Krit.:
(grc) ἐΐκτην deb.
εἶχε δὲ καὶ μῆλον σὺν εἶο οὐλοκάρηνον‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡Εἶχε δὲ καὶ μῆλον σὺν εἶο οὐλοκάρηνονMěl s sebou také ovci tam jednu s vlnatou hlavou,Und er hatte auch ein krausköpfiges Schaf bei sich
Krit.:
(grc) οἷ ?
Sim.:
(grc) οὐλοκάρηνον] vide supra ad Astr. 1,43
καὶ ἔθελεν μένεμεν πολλῇς μετὰ τῆς ὀΐεσσιν‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡καὶ ἔθελεν μενέμεν πολλῇς μετὰ τῆς ὀΐεσσιν.a chtěl se usadit tady, kde mnoho se nachází ovcí,und wollte unter den vielen Schafen bleiben.
Krit.:
(grc) μενέμεν deb.
σὺν τούτου μήλου εἷλε σπέος τῷδ’ ἔνι οἴκειν‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒Σὺν τούτου μήλου εἷλε σπέος τῷδ’ ἔνι οἰκεῖν,se svou ovečkou vlastní, tu vybral si jeskyni za dům,Mit seinem Schaf nahm er die Höhle, um darin zu wohnen,
Krit.:
(grc) τούτῳ μήλῳ deb.|οἰκεῖν deb.
Anm.:
(grc) 77–82: In verstellter Rede schildert der als Veles getarnte Mandys sein sodomistisches Verhältnis zum Schaf. Vgl. Astr. 10,130‒133.
ἀλλά γε τὴν μὲν ὄϊν αὐτοῦ θῆκεν παράκοιτιν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλά γε τὴν μὲν ὄϊν αὐτοῦ θῆκεν παράκοιτιν,ale ovci si onu muž učinil jakousi družkou.aber er machte das Schaf zu seiner Lagergenossin. M f. 197v ὥς γε πόδας οἱ ὀπισθίονας κρηπῆφιν ἔθηκεν‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὥς γε πόδας οἱ ὀπισθίονας κρηπῆφιν ἔθηκενNeboť zadní jí nohy si do svých holínek strkal,Denn er setzte ihm die Hinterfüße in seine Stiefel,
Krit.:
(grc) κρηπῖφιν M
Sim.:
(grc) 79sq.: ~ Astr. 10,131sq.
καὶ θυλάκους καταδὺς προβάτῳ πορνήσατο λίην‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒καὶ θυλάκους καταδὺς προβάτῳ πορνήσατο λίην·poté si kalhoty stáhl a silně s ovcí tou smilnil.zog seine Hose aus und trieb dann mit dem Schaf heftig Unzucht. T p. 232 E p. 232 πολλάκι ταῦτα ποιοῦντα ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡||‒‒|‒◡πολλάκι ταῦτα ποιοῦντα ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,Často jsem na vlastní oči ho vídal věci ty činit,Mit meinen Augen sah ich ihn dies sehr oft tun,
Sim.:
(grc) ἴδον ὀφθαλμοῖσιν] vide supra ad Astr. 5,228
ἀλλὰ δέ μοι βδελύρημα ἕλε φρένας εἰσορόωντι.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ἀλλὰ δέ μοι βδελύρημα ἕλε φρένας εἰσορόωντι.ale mne chopil vždy hnus, když na něj tehdy jsem hleděl.aber als ich es sah, ergriff Ekel meinen Sinn.
Sim.:
(grc) βδελύρημα] nomen tale ab adiectivo βδελυρός (cf. infra ad 129) ductum apud veteres inauditum(grc) εἰσορόωντι] cf. eadem sede Il. 23,464. Vide etiam supra ad Astr. 3,10
Ἀλλά τοι ἐν πλάνῃ πολέες κριοὶ ἄρσενές εἰσιν‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡Ἀλλά τοι ἐν πλάνῃ πολέες κριοὶ ἄρσενές εἰσινAle na planetě této jsou mnozí berani samci,Doch auf dem Planeten sind viele männliche Widder
Sim.:
(grc) κριοὶ ἄρσενές εἰσιν] cf. Od. 9,425 (ἄρσενες ὄϊες ἦσαν)
καὶ τοὶ τῆνδε ὄϊν γ’ ἔθελον θάμα μὲν ἐπιβῆναι‒‒|‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ τοὶ τήνδε ὄϊν γ’ ἔθελον θάμα μὲν ἐπιβῆναιa ti s tou jeho ovcí to zároveň chtěli též dělat,und auch diese wollten das Schaf häufig besteigen.
Krit.:
(grc) τήνδε deb.(grc) θαμὰ deb.
καὶ ὅδ’ ἀνὴρ φαῦλος τοῖσιν πόλεμον μεμάακει.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ ὅδ’ ἀνὴρ φαῦλος τοῖσιν πόλεμον μεμαάκει.ale mrzký ten muž se s nimi o ovci svářil.Aber der schlechte Mann sann auf Krieg mit ihnen.
Krit.:
(grc) μεμαάκει ?
Πολλάκι τόνδε κριοὶ πλῆξαν κέρασιν στερεοῖσιν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Πολλάκι τόνδε κριοὶ πλῆξαν κέρασιν στερεοῖσιν,Často berani jeho i tloukli tvrdými rohy,Oft trafen ihn die Widder mit ihren harten Hörnern ἄῤῥωστον θῆκαν· οὐκ ἄλκιμος φώς περ ἔεσκεν.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἄῤῥωστον θῆκαν· οὐκ ἄλκιμος φώς περ ἔεσκεν.slabým ho učinili, neb nebyl silný to člověk.und machten ihn schwach. Denn der Mann war nicht wehrhaft.
Sim.:
(grc) ἄλκιμος φώς περ ἔεσκεν] cf. Il. 6,522 (ἐπεὶ ἄλκιμός ἐσσι)
Εἰς τέλος καὶ ὅδε φὼς εἷλεν πρόβατον ἐρατεινὸν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Εἰς τέλος καὶ ὅδε φὼς εἷλεν πρόβατον ἐρατεινόν,Nakonec zase ten muž vzal onu milou svou ovci,Schließlich nahm dieser Mann auch sein geliebtes Schaf,
Sim.:
(grc) πρόβατον ἐρατεινόν] cf. eadem sede Il. 2,532 (Αὐγειὰς ἐρατεινάς) et al.
νῆα δὲ εἰσβήσας πτάτ’ ἄνω ἐς ἀπείρονα κόσμον.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡νῆα δὲ εἰσβήσας πτάτ’ ἄνω ἐς ἀπείρονα κόσμον.vlezl s ní do svojí loďky a odletěl v bezbřehý vesmír.besteig sein Schiff und flog hinauf in den unendlichen Kosmos.
Krit.:
(grc) ἀπειρονα E, cor.
Sim.:
(grc) ἐς ἀπείρονα κόσμον] vide supra ad Astr. 19,38
Τοῦτο δέ τοι ἀνδρὸς καὶ μήλου ἦν ἀφικνοῦσις.«‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡Τοῦτο δέ τοι ἀνδρὸς καὶ μήλου ἦν ἀφικνοῦσις.«Toto muže a ovce byl na naši planetu příchod."Das war die Ankunft des Mannes und des Schafes."
Anm.:
(grc) ἀφικνοῦσις] = ἄφιξις.
Ἦ κυνόκρατος ἀνήρ· μοι κακκλάσθη φίλον ἦτορ‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡Ἦ κυνόκρατος ἀνήρ· μοι κακκλάσθη φίλον ἦτορ,Tak pravil psohlavý muž, mně milé se zlomilo srdce,So sprach der hundsköpfige Mann. Mir aber stockte das Herz,
Sim.:
(grc) μοὶ κακκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
ὡς μὲν ἔπε〈ι〉τ’ ἀπονόσφι ἔην Μανδὺς πολύμητις‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὡς μὲν ἔπε〈ι〉τ’ ἀπονόσφι ἔην Μανδὺς πολύμητιςneboť se daleko zdál mi opět přelstivý Mandys,da der listenreiche Mandys also fern war
Krit.:
(grc) ἔπειτ’ M: ἔπετ’ E
καὶ τῆς ναυτιλίης τέλος οὔ πως ἔσκε ὁρᾶσθαι.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒καὶ τῆς ναυτιλίης τέλος οὔ πως ἔσκε ὁρᾶσθαι.cesty naší též cíl teď zase v dohledu nebyl.und das Ziel unserer Fahrt noch nicht zu sehen war. Ἀλλὰ μὲν ἀστροΐδῃ μένεμεν βραχὺ καὶ διάκρῑσα‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ μὲν ἀστροΐδῃ μενέμεν βραχὺ καὶ διάκρῑσαAle přece jsem rozhod tu krátce zůstati ještě,Aber ich beschloss, noch kurz auf dem Planeten zu bleiben und
Krit.:
(grc) Αλλὰ E, cor.(grc) μενέμεν deb.(grc) διάκρινα deb.
κόσμου ἀποψύχειν χώρῃ στερεοῦ ζαπέδοιο‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡κόσμου ἀποψύχειν χώρῃ στερεοῦ ζαπέδοιοz kosmu si odpočinout tam planety na pevné půdě,mich an diesem Ort mit festem Boden vom Kosmos zu erholen καὶ νομίμῃ βρώμῃ πλὴν συνθετικῆς γε πάσασθαι.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ νομίμῃ βρώμῃ πλὴν συνθετικῆς γε πάσασθαι.živit se normálním jídlem zde na místo synthetického.und mich nicht von synthetischem, sondern normalem Essen zu ernähren. M f. 198r Οὔδ’ ἄρ’ ἀστροΐδης χαλεπὸς μηλότροφος ἔσκεν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Οὐδ’ ἄρ’ ἀστροΐδης χαλεπὸς μηλοτρόφος ἔσκεν,Neboť nebyl tak špatný ten astroid, živící ovce,Der schafenährende Planet war nicht schlecht.
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.(grc) μηλοτρόφος deb.
πολλαὶ ἠὲ καλαὶ φυταλιαὶ τῷ γε φύτευον‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡πολλαὶ ἠ〈δ〉ὲ καλαὶ φυταλίαι τῷ γε φύτευον,neboť rostliny mnohé a krásné na něm tu rostly,Viele schöne Gewächse wuchsen auf ihm,
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.
Sim.:
(grc) καλαὶ φυταλιαί] cf. Il. 6,195 (καλὸν [sc. τέμενος] φυταλιῆς)
ἄνθεα παμπόλλων γε φύτων πολλά τε καὶ ἐσθλὰ‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἄνθεα παμπόλλων γε φυτῶν πολλά τε καὶ ἐσθλά,květy rozličných rostlin tam byly krásné a četné,viele gute Blüten sehr vieler Pflanzen
Krit.:
(grc) φυτῶν (cf. Astr. 4,4) deb.
Sim.:
(grc) πολλά τε καὶ ἐσθλά] cf. eadem sede Il. 9,330 (πολλὰ καὶ ἐσθλά) et al.
οὐ σπύραδος ὀδμὴ μάλα τείρετο ὡς δέτε τὸ πρὶν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡οὐ σπυράδος ὀδμὴ μάλα τείρετο ὡς δέ τε τὸ πρίν,ani ovčího hnoje smrad příliš netýral nozdry,und der Schafsgeruch störte nicht mehr so sehr wie zuvor,
Krit.:
(grc) σπυράδος deb.(grc) δέ τε deb.
ὥς μοι ῥῖς μὲν ἔφυ σῡνηθὴς εἰν ὀλίγῳ περ‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ὥς μοι ῥῖς μὲν ἔφυ σῡνήθης εἰν ὀλίγῳ περ.neboť nos si naň zvykl a už ho necítil téměř.da sich mir die Nase bald daran gewöhnte.
Krit.:
(grc) ῥὶς deb.(grc) ἔφυ M: ἔφυν E(grc) συνήθης deb.(grc) ὀλίγῳ M: ο- E
οὕτως τερπόμενοι φύσεως μένομεν ἐνὶ πλάνῃ.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Οὕτως τερπόμενοι φύσεως μένομεν ἐνὶ πλάνῃ.Takto se radujíce z té přírody, na něm jsme byli.So erfreuten wir uns an der Natur und blieben auf dem Planeten.
Krit.:
(grc) μένεμεν E, cor.
Ἀλλά γέ μοι εἰν ἀστροΐδῃ οὐκ ἥνδανε θυμῷ‒◡◡|‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλά γέ μοι εἰν ἀστροΐδῃ οὐχ ἥνδανε θυμῷAle mně na astroidu se příliš nezdálo býti,Aber nicht gefiel mir im Sinn auf dem Planeten
Krit.:
(grc) οὐχ deb.
Sim.:
(grc) οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
ὄρθρων καὶ ὀφρνῶν τοι ἀμείβησίς γε ταχεία‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ὄρθρων καὶ ὀφρνῶν τοι ἀμείβησίς γε ταχεῖα,neboť střídání světla a tmy tu bylo moc rychlé,der schnelle Wechsel von Morgen und Finsternis
Krit.:
(grc) ταχεῖα deb.
Anm.:
(grc) 104–106: Wegen des geringen Umfanges sind die Tage und Nächte viel kürzer auf dem Asteroiden.(grc) ἀμείβησις] = ἄμειψις.
καὶ ὡς τῶν μὲν ἄνω ἄστρων στροφὰς ὦκα ταχὺς ἦν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒καὶ ὡς τῶν μὲν ἄνω ἄστρων στροφὰς ὦκα ταχὺς ἦνa také točení hvězd tam nad hlavou velice rychléund weil die Drehung der Sterne oben am schwarzen Himmel so schnell war,
Hs.:
(grc) ὦκα] ῥίμφα M a.c.
οὐρανῷ εἰν κελανῷ κεφαλὴν ἶλιγξ ἕλεν αἰνή.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒οὐρανῷ εἰν κελανῷ, κεφαλὴν ἶλιγξ ἕλεν αἰνή.nahoře na černém nebi, až z toho se točila hlava.erfasste ein jäher Schwindel den Kopf. αἵ δ’ ἄλλαι πᾶσαι οὐσῖαι τῷ ἐνὶ πλάνῃ‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Αἱ δ’ ἄλλαι πᾶσαι οὐσῖαι τῷ ἐνὶ πλάνῃVšechny bytosti jiné tam na tom asteroidu,Alle anderen Geschöpfe auf dem Planeten,
Krit.:
(grc) αἱ deb.(grc) ενὶ E, cor.
μῆλά τε καὶ ποιμὴν τούτων πάντων ἀμέλησαν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡μῆλά τε καὶ ποιμὴν τούτων πάντων ἀμέλησαν·ovce i jejich pastýř si na to zřejmě již zvykli,die Schafe und der Hirte, kümmerten sich um all dies nicht.
Sim.:
(grc) τούτων πάντων ἀμέλησαν] cf. eadem sede Il. 17,9 (ἐυμμελίης ἀμέλησε) et sim.
T p. 233 E p. 233 ὄκτ’ ὥρας χθονίας ηὗδεν ποιμὴν ἐνὶ σπέσσι‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὄχθ’ ὥρας χθονίας ηὗδεν ποιμὴν ἐνὶ σπέσσιPo osm pozemských hodin tu pastýř spal ve své sluji,Der Schäfer schlief acht Erdenstunden in den Höhlen καὶ ἑκκαίδεκα τὰς λοιπὰς μὲν μῆλα νόμευεν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡καὶ ἑκκαίδεκα τὰς λοιπὰς μὲν μῆλα νόμευεν.ale po zbylých šestnáct se staral o svoje ovce.und die sechszehn übrigen weidete er die Schafe.
Sim.:
(grc) μῆλα νόμευεν] cf. eadem sede Od. 9,336 = 10,85 (μῆλα νομεύων)
Hs.:
(grc) νόμευεν] -ευσεν M
ἀλλὰ δ’ ἐγὼν ἄγρυπνος ἔφυν ὀρανοῦ στροφέοντος‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ δ’ ἐγὼν ἄγρυπνος ἔφυν ὀρανοῦ στροφέοντοςLeč já ztratil jsem spánek tam z toho točení nebesAber ich war wegen des drehenden Himmels καὶ μὲν ἀμειβήσεος φαέος σκοτίης τε ταχείης.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ μὲν ἀμειβήσεος φάεος σκοτίης τε ταχείης.a také ze střídání tam rychlého světla a temna.und des schnellen Wechsels von Licht und Finsternis schlaflos.
Krit.:
(grc) φάεος deb.
οἱ ἄλλοι μὲν πάντες ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Οἱ ἄλλοι μὲν πάντες ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροιOstatní druzí všichni mí dobří druhové věrníAlle meine anderen teuren Gefährten
Sim.:
(grc) ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 1,7
ἡδὺν ἔχοντ’ ὕπνον ἡμῶν εἰν νηῒ μελαίνῃ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ἡδὺν ἔχονθ’ ὕπνον ἡμῶν εἰν νηῒ μελαίνῃ,sladkým spali si spánkem tam v naší lodici černé,hatten einen angenehmen Schlaf in unserem schwarzen Schiff,
Krit.:
(grc) ἔχονθ’ deb.
Sim.:
(grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
M f. 198v μοῦνος ἐγὼν αὐτὸς φοίτησά περ ἔνθα καὶ ἔνθα‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡μοῦνος ἐγὼν αὐτὸς φοίτησά περ ἔνθα καὶ ἔνθαale jediný já jsem chodil semo i tamo,ich allein ging häufig hierhin und dorthin,
Sim.:
(grc) φοίτησά περ ἔνθα καὶ ἔνθα] cf. Il. 2,779 (φοίτων ἔνθα καὶ ἔνθα)
Hs.:
(grc) μοῦνος ἐγὼν αὐτὸς] μόνος αὐτὸς ἐγὼ M
εὑδέμεναι ἀδυναστὸς ἔων κάματος σχέτο θυμόν.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡εὑδέμεναι ἀδύναστος ἐών· κάματος σχέτο θυμόν.nejsa usnouti schopen únava svírala srdce.da ich nicht schlafen konnte: Erschöpfung erfasste mein Herz.
Krit.:
(grc) ἀδύναστος deb.
Ἀλλὰ σπέος μὲν ἐγὼν ηὗρον κυνοκράτεο ἀνδρὸς‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ σπέος μὲν ἐγὼν ηὗρον κυνοκράτεο ἀνδρός,Ale jeskyň jsem našel, v níž bydlel psohlavý člověk,Aber ich fand die Höhle des hundsköpfigen Mannes ἔνδον δ’ εἴσηλθον μὲν ἴδειν οἶκόντε ὁρᾶσθαι‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ἔνδον δ’ εἰσῆλθον μὲν ἰδεῖν οἶκόν τε ὁρᾶσθαι·dovnitř také jsem vešel, bych viděl a prohléd ten domov,und ging hinein, um die Behausung zu sehen und zu betrachten.
Krit.:
(grc) εἰσῆλθον deb.(grc) ἰδεῖν deb.(grc) οἶκόν τε deb.
αἰσχρότατος κάματος καὶ ἐνοχλίη ἕλε θυμόν.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡αἰσχρότατος κάματος καὶ ἐνοχλίη ἕλε θυμόν.neboť únava hrozná a nuda mi držela nitro.Schlimmste Müdigkeit und Langeweile befielen meinen Sinn. Τὸν παρὰ ἐσχαρόφιν ηὗρον εὕδοντ’ ἐνὶ σπέσσιν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Τὸν παρὰ ἐσχαρόφιν ηὗρον εὕδοντ’ ἐνὶ σπέσσινToho jsem nalezl ležet tam blízko ohniště v spánku,Ihn fand ich in der hintersten Ecke in der Höhle schlafen,
Sim.:
(grc) παρὰ ἐσχαρόφιν] de forma ἐσχαρόφιν cf. Od. 5,59 et al.(grc) ηὗρον εὕδοντ’] cf. Il. 10,181 (εὑδόντας φυλάκων ἡγήτορας εὗρον)(grc) εὕδοντ’ ἐνὶ σπέσσι] cf. Od. 4,403 (κοιμᾶται ὑπὸ σπέσσι γλαφυροῖσιν)
ἄνδρα κυνόκρατον τὸν μὲν καλέσαντο Βέλητα.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἄνδρα κυνόκρατον, τὸν μὲν καλέσαντο Βέλητα.muže s psovitou hlavou, jejž jménem nazvali Velés.den hundsköpfigen Mann, den sie Veles nannten. Ἕστηκ’ εἰν θύρηφι θεωρῶν μιν ἐνὶ ὕπνῳ.‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒Ἕστηκ’ εἰν θύρηφι θεωρῶν μιν ἐνὶ ὕπνῳ,Zůstal jsem ve dveřích stát a zíral na něj, jak spí tam,Ich stand in der Tür und betrachtete ihn im Schlaf.
Sim.:
(grc) θύρηφι] de forma cf. Od. 9,238 et al.
ἀλλὰ δὲ νῦν ποιμὴν ἦρξεν ὕπνῳ ἀγορεύειν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ δὲ νῦν ποιμὴν ἦρξεν ὕπνῳ ἀγορεύεινale nyní ten pastýř si začal ze spaní mluvit.Aber nun fing der Schäfer im Schlaf zu erzählen an
Sim.:
(grc) ἦρξεν … ἀγορεύειν] cf. clausulam Homericam ἦρχ’ ἀγορεύειν (Il. 1,571 et al.)
καὶ μὲν ἐμοὶ τῷ ἀκουσάμενῳ ἄσπαιρε φίλον κῆρ‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒καὶ μὲν ἐμοὶ τῷ ἀκουσαμένῳ ἄσπαιρε φίλον κῆρ,A mně, když řeč tu jsem slyšel hned začalo bušiti srdce,und als ich es hörte, schlug mein Herz höher,
Krit.:
(grc) ἀκουσαμένῳ deb.
Sim.:
(grc) ἄσπαιρε φίλον κῆρ] vide supra ad Astr. 21,11
ὥς ὁ κυνόκρατος γλώσσῃ ἡμῶν ἐλάλησε.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὡς ὁ κυνόκρατος γλώσσῃ ἡμῶν ἐλάλησε.neboť psohlavý muž ten naší promlouval řečí.da der Hundskopf in unserer Sprache sprach.
Krit.:
(grc) ὡς deb.
λάθρα δὲ ἦά γε θᾶσσον ἐγὼ ξεῖνον ποτὶ φῶτα‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Λάθρα δὲ ᾖά γε θᾶσσον ἐγὼ ξεῖνον ποτὶ φῶτα,Plíživě blíže jsem přišel tam k tomu divnému muži,Heimlich ging ich näher zu dem fremden Mann,
Krit.:
(grc) ᾖα (M) deb.
Anm.:
(grc) θᾶσσον ist hier laut dem Tschechischen nicht im Sinne von "schneller", sondern "näher" zu verstehen.
ἀλλά γε οἵ τε τύχον κεφαλῆς κυνάδος μάλα κούφως‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλά γε οἵ τε τύχον κεφαλῆς κυνάδος μάλα κούφωςa jeho psovské tu hlavy se dotkl velice lehce.aber er hatte die Maske eines Hundskopfes ganz leicht μάσκη μὲν κεφαλῇ γ’ ἔσκεν· ἀποδὺς δέ μιν αὐτὴν‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒μάσκη μὲν κεφαλῇ γ’ ἔσκεν· ἀποδὺς δέ μιν αὐτὴνMaskou byla ta hlava, a když jsem dolů ji sundal,auf seinem Kopf. Ich zog sie ihm aus
Sim.:
(grc) μάσκη] vide supra ad Astr. 13,206
Hs.:
(grc) μάσκη] πλαστη M a.c.
Μανδύος αἰσχροτάτου βδελυρὸν μὲν ὄπωπα πρόσωπον.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Μανδύος αἰσχροτάτου βδελυρὸν μὲν ὄπωπα πρόσωπον.Mandyse přeohavnou a hnusnou tvář jsem tam spatřil!und sah das abstoßende Gesicht des äußerst schändlichen Mandys.
Sim.:
(grc) βδελυρόν] adiectivum inde ab Aristophane (Ra. 465) legitur, cf. LSJ 1996 s.v.
M f. 199r Σμερ〈δ〉αλέως ἰάχων ἐσθλοὺς ἐκάλησα ἑταίρους‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Σμερ〈δ〉αλέως ἰάχων ἐσθλοὺς ἐκάλησα ἑταίρουςStrašlivým hlasem jsem zařval a dobré svolával druhy,Schmerzlich schrie ich und rief die guten Gefährten.
Krit.:
(grc) σμεραλέως E, cor.
Sim.:
(grc) σμερδαλέως ἰάχων] vide supra ad Astr. 2,57
Καὶ μὲν ἐπεσσύμενός γε λάβον τὸν ἀνήνορα φῶρα‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡καὶ μὲν ἐπεσσύμενός γε λάβον τὸν ἀνήνορα φῶρα.a tu již, na něj se vrhnuv, jsem zloděje mrzkého chytil.Eilig ergriff ich den unmännlichen Dieb.
Sim.:
(grc) ἀνήνορα φῶρα] cf. eadem sede Od. 10,301 (ἀνήνορα θήῃ)
ἠγερθεὶς ὕπνῳ Μανδὺς μάχετ’ ὡς ἔχεν ἶνα‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἠγερθεὶς ὕπνῳ Μανδὺς μάχεθ’, ὡς ἔχεν ἶνα,Procitnuv ze svého spánku se Mandys rval, co měl síly,Der aus dem Schlaf erwachte Mandys kämpfte, wie er Kraft hatte, ἀλλ’ οὔδ’ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῳ περ.‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ἀλλ’ οὐδ’ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῳ περ.ale nijakou čáku již neměl, ačkoliv pral se.aber auch so zeigte sich ihm kein Gelingen, obwohl er kämpfte.
Krit.:
(grc) οὐδ’ (M) deb.
Sim.:
(grc) ἀλλ’ οὐδ’ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῳ περ] vide supra ad Astr. 1,36
Τὴν μὲν ἐμὴν ἰαχὴν ἤκουσαν πάντες ἑταῖροι‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Τὴν μὲν ἐμὴν ἰαχὴν ἤκουσαν πάντες ἑταῖροιNeboť ječení moje tu všichni slyšeli muži,Alle Gefährten hatten meinen Schrei vernommen
Sim.:
(grc) πάντες ἑταῖροι] clausula Hom., vid. Od. 9,367 et al.
καὶ δὲ ταχῶς σπεῖόσδε δράμον Μανδύντε κράτησαν.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡καὶ δὲ ταχῶς σπεῖόσδε δράμον Μανδύν τε κράτησαν.rychle tam do sluje vběhli a Mandyse chopili sami,und rannten schnell zur Höhle, wo sie Mandys übermannten.
Krit.:
(grc) σπεῖόςδε E, cor.(grc) Μάνδυν τε deb.
Δεσμοῖσιν λυγροῖσι δεδημένον ἴσχομεν ἄνδρα‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Δεσμοῖσιν λυγροῖσι δεδημένον ἴσχομεν ἄνδραtrudnými spoutali pouty a takto jsme drželi muže,Mit betrüblichen Fesseln gebunden hielten wir den Mann,
Sim.:
(grc) δεσμοῖσιν λυγροῖσι δεδημένον] cf. Od. in Stal. 17 (δεσμοῖσι στυγεροῖσι δεδημένοι)
T p. 234 E p. 234 γηθόσυνοι ὅτε ἔκπεμψιν τετελήκαμεν ἄνδρες‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡γηθόσυνοι, ὅτε ἔκπεμψιν τετελήκαμεν ἄνδρεςs radostí, že jsme svou misi teď právě skončili muži,froh, dass wir Männer die Mission vollendeten hatten,
Krit.:
(grc) ὅτι ?
Hs.:
(grc) ἄνδρες] ἐσθλῶς M
ἑξαέτη πλήσαντες ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσιν‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ἑξαέτη πλήσαντες ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσινplujíce po šest let tam těmi propastmi kosmu,nachdem wir sechs Jahre in den tiefen des Kosmos gefahren, θαύματα πλανήτων φύσεων ἐπὶ τῶν περ ἴδοντες‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡θαύματα πλανήτων φύσεων ἐπὶ τῶν περ ἰδόντεςspatřivše divy tam planet a bytostí, jež na nich bydlí,die Wunder von Planeten und Wesen darauf gesehen,
Krit.:
(grc) φύσεων ἐπὶ M: φυσέων επὶ E(grc) ἰδόντες deb.
ψυχὰς παρθέμενοι ἐσθλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρους‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ψυχὰς παρθέμενοι ἐσθλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρουςnastavujíce svůj život a dobré i ztrativše druhy,unser Leben aufs Spiel gesetzt und gute Gefährten verloren hatten
Sim.:
(grc) ψυχὰς παρθέμενοι] = Od. 3,74; 9,255, vide supra ad Astr. 20,24.(grc) ἐσθλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρους] cf. Od. 9,63 et al. (φιλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρους). Vide etiam supra ad Astr. 2,338
Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír.auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf auch.
Anm.:
(grc) "Missionsvers", siehe Astr. 1,8.
Τὸν μὲν νῦν ἔχομεν Μανδὺν τὸν ἀνήνορα φῶρα‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Τὸν μὲν νῦν ἔχομεν Μανδὺν τὸν ἀνήνορα φῶραToho nyní jsme měli již Mandyse mrzkého muže,Jetzt hatten wir den unmännlichen Dieb Mandys καὶ ἐγγὺς μὲν ἔην μῆλον ἰδίῳ ἐνὶ πλάνῃ‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ ἐγγὺς μὲν ἔην μῆλον ἰδίῳ ἐνὶ πλάνῃ·a ovce blízko tu byla, na stejné planetě jistě.und das Schaf war nahe auf demselben Planeten.
Krit.:
(grc) ενὶ E, cor.
τοὔνεκα γηθόσυνοι τὸν νῦν ἑοράκαμεν ἄνδρα.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡τοὔνεκα γηθόσυνοι τὸν νῦν ἑοράκαμεν ἄνδρα.Proto jsme s radostí velkou se na toho dívali muži.Daher sahen wir den Mann nun freudig an.
Hs.:
(grc) νῦν] μὲν M
M f. 199v Αὐτὰρ ἐγὼν ἀρορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Αὐτὰρ ἐγὼν ἀρορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπονAvšak já vyhlásil schůzi a dobré oslovil druhy,Aber ich machte eine Versammlung und sprach zu den Gefährten,
Sim.:
(grc) αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον] vide supra ad Astr. ΙΙ 279
βουλὴν εἰρώτων περὶ Μανδύος καί ἑο μήλου.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Abbildung (s22-t-234.png)βουλὴν εἰρὠτῶν περὶ Μανδύος καὶ ἕο μήλου.žádaje jejich radu o Mandysi a jeho ovci.um sie um Rat zu fragen über Mandys und sein Schaf.
Krit.:
(grc) εἰρωτῶν (cf. Astr. 15,64) deb.
Sim.:
(grc) ~ Astr. 23,2 (ἰδέ pro ἑο)

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Die Ergreifung und Flucht von Mandys in diesem und dem folgenden Gesang sind eine Parallele und Wiederholung zur Handlung des zehnten Gesanges.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 195r‒199vT: 229‒234E: 229‒234
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 2(grc) καί ἑο deb.
  • 5(grc) ἀπάτωρ ?
  • 5(grc) νηϊ E, cor.
  • 6(grc) δέ τέ μιν deb.
  • 7(grc) τῆςδε E, cor.
  • 10(grc) γάρ ῥα deb.
  • 12(grc) τούτου deb.
  • 14(grc) ἦμαρ deb.
  • 16(grc) οὐδ’ deb.
  • 16(grc) κρεμᾶσθαι deb.
  • 19(grc) χθιζόνδε deb.
  • 26(grc) ᾧ τ’ deb.
  • 29(grc) an τότε pro τόθι ?
  • 29(grc) ἲς deb.
  • 32(grc) δέ τε deb.
  • 33(grc) τοῦ ... κόπρου deb.
  • 37(grc) μετάβαλλον deb.
  • 38(grc) κυφωτέρα deb.
  • 40(grc) πῶυ deb.
  • 45(grc) ὄϊας deb.
  • 46(grc) ἐναλίγκιος deb.
  • 47(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 51(grc) ἀρξάμενος deb.
  • 52(grc) ενὶ E, cor.
  • 53(grc) γενεὴν deb.
  • 54(grc) ἑαυτόν deb.
  • 55(grc) ἀραρῶτα (M) deb.
  • 56(grc) σύνοδός τις deb.
  • 57(grc) ἀνανήωσίν γ’ ἀρχαίων μυθολογιῶν deb.
  • 59(grc) ἀρχαίους deb.
  • 59(grc) ενὶ E, cor.
  • 60(grc) κτίσσαν deb.
  • 63(grc) κτίσσαν deb.
  • 64(grc) μῆλά τε deb.
  • 65(grc) Φῆ deb.
  • 66(grc) ὣς deb.
  • 68(grc) ενὶ E, cor.
  • 69(grc) θυμῶ E, cor.
  • 70(grc) ενὶ E, cor.
  • 71(grc) χωλὸς (cf. Astr. 10,90) deb.
  • 71(grc) κρᾶτα ?
  • 72(grc) λισσὸν (cf. Astr. 5,278) deb.
  • 72(grc) στροβιλῶδες deb.
  • 73(grc) συκίον ?|ῥοδόεντα deb.
  • 74(grc) ἐΐκτην deb.
  • 75(grc) οἷ ?
  • 76(grc) μενέμεν deb.
  • 77(grc) τούτῳ μήλῳ deb.|οἰκεῖν deb.
  • 79(grc) κρηπῖφιν M
  • 84(grc) τήνδε deb.
  • 84(grc) θαμὰ deb.
  • 85(grc) μεμαάκει ?
  • 89(grc) ἀπειρονα E, cor.
  • 92(grc) ἔπειτ’ M: ἔπετ’ E
  • 94(grc) Αλλὰ E, cor.
  • 94(grc) μενέμεν deb.
  • 94(grc) διάκρινα deb.
  • 97(grc) Οὐδ’ deb.
  • 97(grc) μηλοτρόφος deb.
  • 98(grc) ἠδὲ deb.
  • 99(grc) φυτῶν (cf. Astr. 4,4) deb.
  • 100(grc) σπυράδος deb.
  • 100(grc) δέ τε deb.
  • 101(grc) ῥὶς deb.
  • 101(grc) ἔφυ M: ἔφυν E
  • 101(grc) συνήθης deb.
  • 101(grc) ὀλίγῳ M: ο- E
  • 102(grc) μένεμεν E, cor.
  • 103(grc) οὐχ deb.
  • 104(grc) ταχεῖα deb.
  • 107(grc) αἱ deb.
  • 107(grc) ενὶ E, cor.
  • 112(grc) φάεος deb.
  • 114(grc) ἔχονθ’ deb.
  • 116(grc) ἀδύναστος deb.
  • 118(grc) εἰσῆλθον deb.
  • 118(grc) ἰδεῖν deb.
  • 118(grc) οἶκόν τε deb.
  • 124(grc) ἀκουσαμένῳ deb.
  • 125(grc) ὡς deb.
  • 126(grc) ᾖα (M) deb.
  • 130(grc) σμεραλέως E, cor.
  • 133(grc) οὐδ’ (M) deb.
  • 135(grc) σπεῖόςδε E, cor.
  • 135(grc) Μάνδυν τε deb.
  • 137(grc) ὅτι ?
  • 139(grc) φύσεων ἐπὶ M: φυσέων επὶ E
  • 139(grc) ἰδόντες deb.
  • 143(grc) ενὶ E, cor.
  • 146(grc) εἰρωτῶν (cf. Astr. 15,64) deb.

Similienapparat

  • 1(grc) = Astr. 7,1 (μὲν pro γὰρ)
  • 2(grc) variat Astr. 1,8
  • 3sq.(grc) = Astr. 20,77sq.
  • 5(grc) ἀπάτωρ] veteres alio sensu adhibebant ('patre carens'/'orbus', cf. LSJ 1996 s.v.), hic tamquam ab ἀπατάω
  • 6(grc) ~ Astr. 21,205
  • 9(grc) οὔ μοι νῦν ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
  • 10(grc) χιμαίνειν] apud veteres non legitur; fortasse noster scripsit pro λιμαίνειν (cf. versionem Bohemicam 'zmořit hladem')
  • 13(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
  • 17(grc) χερσὶν στιβαρῇσιν] vide supra ad Astr. 5,284
  • 20(grc) περόνην πίεσον πειραζόμενός τε] cf. Astr. 21,196
  • 24(grc) ἀπόκομμα] cf. Theoc. 10,7 (sed alio sensu)
  • 24(grc) λάβρακες] vide supra ad Astr. 18,59
  • 26(grc) ᾧ δ’ ἀναπαυσέμεναι καὶ ἀποψύχεσθαι ἔοικεν] cf. Astr. 14,122
  • 33(grc) ἐκ κόπρῳ θαλερὴ βοτάνη ἐφύτευσεν] vide supra ad Astr. 19,79
  • 34(grc) οὐλομένη ὀδμή] cf. Od. 4,442 (de odore phorcarum: ὀλοώτατος ὀδμή)
  • 36(grc) γαῖα μέλαινα] clausula Hom., vid. Il. 2,699
  • 40(grc) ὀΐων … θηρῶν μέγα πῶυ] cf. Il. 3,198 (οἰῶν μέγα πῶυ)
  • 42(grc) πάλλεν φαίδιμον ἦτορ] cf. Il. 22,452 (στήθεσι πάλλεται ἦτορ ἀνὰ στόμα)
  • 47(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 49(grc) ἀμείβετο μύθῳ] vide supra ad Astr. 8,279
  • 52sq.(grc) cf. versum Homericum τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες; (Od. 1,170 et al.)
  • 65(grc) κυνόκρατος] nl., apud veteres tantum κυνοκέφαλος legitur (cf. LSJ 1996 s.v.)
  • 66(grc) ὡς οὐ τῆς φύσεως θαυμάστερον ἄλλο τέτυκται] ~ Astr. 17,174 (οὕτως οὐ pro ὡς οὐ τῆς)
  • 69(grc) πρόφρονι θυμῷ] clausula Hom., vid. Od. 16,257
  • 71–74(grc) = Astr. 1,135‒138
  • 75(grc) οὐλοκάρηνον] vide supra ad Astr. 1,43
  • 79sq.(grc) ~ Astr. 10,131sq.
  • 81(grc) ἴδον ὀφθαλμοῖσιν] vide supra ad Astr. 5,228
  • 82(grc) βδελύρημα] nomen tale ab adiectivo βδελυρός (cf. infra ad 129) ductum apud veteres inauditum
  • 82(grc) εἰσορόωντι] cf. eadem sede Il. 23,464. Vide etiam supra ad Astr. 3,10
  • 83(grc) κριοὶ ἄρσενές εἰσιν] cf. Od. 9,425 (ἄρσενες ὄϊες ἦσαν)
  • 87(grc) ἄλκιμος φώς περ ἔεσκεν] cf. Il. 6,522 (ἐπεὶ ἄλκιμός ἐσσι)
  • 88(grc) πρόβατον ἐρατεινόν] cf. eadem sede Il. 2,532 (Αὐγειὰς ἐρατεινάς) et al.
  • 89(grc) ἐς ἀπείρονα κόσμον] vide supra ad Astr. 19,38
  • 91(grc) μοὶ κακκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
  • 98(grc) καλαὶ φυταλιαί] cf. Il. 6,195 (καλὸν [sc. τέμενος] φυταλιῆς)
  • 99(grc) πολλά τε καὶ ἐσθλά] cf. eadem sede Il. 9,330 (πολλὰ καὶ ἐσθλά) et al.
  • 103(grc) οὐχ ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25
  • 108(grc) τούτων πάντων ἀμέλησαν] cf. eadem sede Il. 17,9 (ἐυμμελίης ἀμέλησε) et sim.
  • 110(grc) μῆλα νόμευεν] cf. eadem sede Od. 9,336 = 10,85 (μῆλα νομεύων)
  • 113(grc) ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 1,7
  • 114(grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
  • 115(grc) φοίτησά περ ἔνθα καὶ ἔνθα] cf. Il. 2,779 (φοίτων ἔνθα καὶ ἔνθα)
  • 120(grc) παρὰ ἐσχαρόφιν] de forma ἐσχαρόφιν cf. Od. 5,59 et al.
  • 120(grc) ηὗρον εὕδοντ’] cf. Il. 10,181 (εὑδόντας φυλάκων ἡγήτορας εὗρον)
  • 120(grc) εὕδοντ’ ἐνὶ σπέσσι] cf. Od. 4,403 (κοιμᾶται ὑπὸ σπέσσι γλαφυροῖσιν)
  • 122(grc) θύρηφι] de forma cf. Od. 9,238 et al.
  • 123(grc) ἦρξεν … ἀγορεύειν] cf. clausulam Homericam ἦρχ’ ἀγορεύειν (Il. 1,571 et al.)
  • 124(grc) ἄσπαιρε φίλον κῆρ] vide supra ad Astr. 21,11
  • 128(grc) μάσκη] vide supra ad Astr. 13,206
  • 129(grc) βδελυρόν] adiectivum inde ab Aristophane (Ra. 465) legitur, cf. LSJ 1996 s.v.
  • 130(grc) σμερδαλέως ἰάχων] vide supra ad Astr. 2,57
  • 131(grc) ἀνήνορα φῶρα] cf. eadem sede Od. 10,301 (ἀνήνορα θήῃ)
  • 133(grc) ἀλλ’ οὐδ’ ὥς τις πρῆξις ἐφαίνετο μαρναμένῳ περ] vide supra ad Astr. 1,36
  • 134(grc) πάντες ἑταῖροι] clausula Hom., vid. Od. 9,367 et al.
  • 136(grc) δεσμοῖσιν λυγροῖσι δεδημένον] cf. Od. in Stal. 17 (δεσμοῖσι στυγεροῖσι δεδημένοι)
  • 140(grc) ψυχὰς παρθέμενοι] = Od. 3,74; 9,255, vide supra ad Astr. 20,24.
  • 140(grc) ἐσθλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρους] cf. Od. 9,63 et al. (φιλοὺς ὀλέσαντες ἑταίρους). Vide etiam supra ad Astr. 2,338
  • 145(grc) αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον] vide supra ad Astr. ΙΙ 279
  • 146(grc) ~ Astr. 23,2 (ἰδέ pro ἑο)

Handschriftenapparat

  • 5(grc) ἀπάτωρ] ἀπατὴρ M a.c.
  • 6(grc) περ] ὡς νῦν M a.c.
  • 14(grc) κε] γε M a.c.
  • 20(grc) πειραζόμενός τε] -ός περ M
  • 25(grc) τῷ μὲν νῦν] Ενθεν μεν M a.c.
  • 40(grc) θηρῶν μέγα] τάχα ποίμη M a.c.
  • 50(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
  • 55(grc) μούνως] μάλα περ M a.c.
  • 105(grc) ὦκα] ῥίμφα M a.c.
  • 110(grc) νόμευεν] -ευσεν M
  • 115(grc) μοῦνος ἐγὼν αὐτὸς] μόνος αὐτὸς ἐγὼ M
  • 128(grc) μάσκη] πλαστη M a.c.
  • 137(grc) ἄνδρες] ἐσθλῶς M
  • 144(grc) νῦν] μὲν M

Kommentar

  • 8(grc) Versus spondiacus.
  • 12(grc) προπέτασμα] Hier ist wohl das elektro-magnetische Feld des Faradayschen Käfigs gemeint, vgl. Astr. 20,31 und 188.
  • 20(grc) Man beachte die deutliche π-Alliteration (περόνην πίεσον πειραζόμενος)
  • 24(grc) ἀπόκομμα] Hier im Sinne von Weltraum-"Abschnitt/Sektor", siehe auch oben ad loc.
  • 27–35(grc) Es handelt sich um den von Onufrius beschriebenen Goldasteroiden, vgl. Astr. 19,72‒80.
  • 33(grc) τῷ ἐκ κόπρῳ] Dativ statt Genitiv.
  • 48(grc) Ἐξαῦτις heißt hier dem Tschechischen nach zu urteilen nicht "wiederum", sondern "sogleich, sofort" ("ihned").
  • 53(grc) κλυτάς] Hier ist offensichtlich an einen Deklinationswechsel zu denken, so dass κλυτάς als Doppelkürze kongruent zu τοκῆας steht (zu erwarten wäre eigentlich κλυτούς).
  • 61(grc) Mit der Integration der slawischen Gottheit Veles macht Křesadlo auch noch einmal die Verbundenheit und Zugehörigkeit seines Werkes zur tschechischen Literatur und Kultur deutlich.
  • 77–82(grc) In verstellter Rede schildert der als Veles getarnte Mandys sein sodomistisches Verhältnis zum Schaf. Vgl. Astr. 10,130‒133.
  • 90(grc) ἀφικνοῦσις] = ἄφιξις.
  • 104–106(grc) Wegen des geringen Umfanges sind die Tage und Nächte viel kürzer auf dem Asteroiden.
  • 104(grc) ἀμείβησις] = ἄμειψις.
  • 126(grc) θᾶσσον ist hier laut dem Tschechischen nicht im Sinne von "schneller", sondern "näher" zu verstehen.
  • 141(grc) "Missionsvers", siehe Astr. 1,8.

Indizes

Spondiaci

ζητοῦντες
25
κτίζουσιν
58
μειρίζεσθαι
8
χθιζοί περ
6
ὀφθαλμοῖσιν
81

Neologismen

κυνόκρατος
65

Indexreferenzen

Monosyllaba

κῆρ
65 · 124
ἦν
105

Metrische Daten

Verse (gesamt)
146
Monosyllaba (gr.)
3
Spond. Verse (gr.)
53.4%
Versus tetracoli [4 W.] (gr.)
0
Versus tetracoli [5 W.] (gr.)
0
Zäsur PH (gr.)
10169.2%
Zäsur KTT (gr.)
3322.6%
Zäsur andere (gr.)
117.5%
Zäsur nicht analysierbar (gr.)
10.7%
Hexameterschemata
DSDDD
149.6%
DDDSD
149.6%
DSSSD
138.9%
DSSDD
138.9%
DDSDD
117.5%
DDDDD
96.2%
DDSSD
96.2%
SDSDD
96.2%
SDDSD
85.5%
SSSSD
85.5%
SDDDD
74.8%
SSDDD
74.8%
DSDSD
64.1%
SSDSD
64.1%
SDSSD
42.7%
SSSDD
32.1%
DDDDS
21.4%
SDDDS
10.7%
SDSDS
10.7%
DDSDS
10.7%

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Transkription)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert