Astronautilia
Digital
🢠Astr. 23🢡

Transkription

M f. 199v T p. 235 E p. 235 Ἀστροναυτιλίης ψἈστροναυτιλίης ψHvězdoplavby zpěv dvacátý třetíDer Astronautilia dreiundzwanzigster Gesang [Τοῦ Μανδύος ἀπάτη καὶ φυγὴ. Χρονοφυλάκτων[Τοῦ Μανδύος ἀπάτη καὶ φυγή. Χρονοφυλάκτων(Mandysův klam a útěk. Příchod strážců času a jejich[Mandysʼ Täuschung und Flucht. Der Zeitwächter
Krit.:
(grc) ἀπάτη M: ἁ- E(grc) φυγή deb.
ἄφιξις καὶ ἐνίστασις. Οὐδενὸς καὶ Φράντου καὶ Τόνδουἄφιξις καὶ ἐνίστασις. Οὐδενὸς καὶ Φράντου καὶ Τόνδουvměšování. Nemova, Frantova a TondovaAnkunft und Einmischung. Nemos, Frantas und Tondas
Anm.:
(grc) ἄφιξις] Die Vokabel ἄφιξις findet sich auch in den Epigraphai zu mehreren Gesängen der Odyssee (3: Ἄφιξις Τηλεμάχου εἰς Πύλον, 4: Ἄφιξις Τηλεμάχου εἰς Σπάρτην, 6: Ὀδυσσέως ἄφιξις εἰς Φαίακας, 15: […] Τηλεμάχου πρὸς Εὔμαιον ἄφιξις).
εἰς τὸν Μανδὺν θήρα.]εἰς τὸν Μανδὺν θήρα.]honba na Mandyse.)Jagd auf Mandys]
Hs.:
(grc) εἰς τὸν Μανδὺν θήρα] ἀστροπόρευσις M

Ὣς μὲν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ὣς μὲν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπονTehdy jsem vyhlásil schůzi a dobré oslovil druhy,So also machte ich eine Versammlung und sprach zu den Gefährten,
Sim.:
(grc) 1sq.: ~ Astr. 22,145sq.(grc) Ὣς μὲν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον] vide supra ad Astr. 14,10
βουλὴν εἰρώτων περὶ Μανδύος καὶ ἰδὲ μήλου‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒βουλὴν εἰρωτῶν περὶ Μανδύος καὶ ἰδὲ μήλουžádaje od nich radu o Mandysi a jeho ovci,um ihren Rat zu Mandys und auch dem Schaf zu erfragen, καὶ δέτ’ ἐμοῖς ἑτάροις ἔπεα πτεροέντα προσηύδων·‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ δέ τ’ ἐμοῖς ἑτάροις ἔπεα πτερόεντα προσηύδων·a jsem soudruhům tato pak pravil perutná slova:und ich sprach zu meinen Gefährten die geflügelten Worte:
Krit.:
(grc) δέ τ’ deb.(grc) ἑτάροις M: ἑταροις E(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
»Κέκλυτέ μευ μύθων πάντες ἐρίηρες ἑταῖροι.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒»Κέκλυτέ μευ μύθων, πάντες ἐρίηρες ἑταῖροι."Poslyšte nyní mou řeč, vy všichni druhové dobří."Hört meine Worte, alle meine teuren Gefährten.
Sim.:
(grc) (et25) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. ΙΙΙ 47
Ἡμετέρη πέμψις γε φανεῖ τετελημένη εἶναι.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Ἡμετέρη πέμψις γε φανεῖ τετελημένη εἶναι.Naše kosmická mise je nyní u konce zřejmě.Unsere Mission scheint beendet zu sein: Μανδὺν νῦν ἔχομεν δεσμοῖς κατεχούμενον ἄνδρα‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Μανδὺν νῦν ἔχομεν δεσμοῖς κατεχούμενον ἄνδραMandyse nyní máme a jeho držíme v poutech,Wir haben jetzt den Mann Mandys in Fesseln gefangen καὶ μῆλον πλάνῃ τούτῳ ἰδίῳ δέει εἶναι.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ μῆλον πλάνῃ τούτῳ ἰδίῳ δέει εἶναι.ovce pak na této také s ním planetě přebývat musí.und das Schaf muss auf diesem selbigen Planeten sein. Οὐ γὰρ νῦν ἴδμεν πᾶσιν μέτα τίδε τόδ’ ἐστι‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Οὐ γὰρ νῦν ἴδμεν, πᾶσιν μέτα τίδε τόδ’ ἐστί,Sice nevíme nyní z těch mnohých, která by byla,Denn wir wissen jetzt nicht, welches es unter allen ist,
Krit.:
(grc) τί δὲ vel τίπτε ?(grc) ἐστί deb.
ἀλλὰ σαφῶς ἴδμεν πλάνῃ ἔμεναι ἐνὶ τούτῳ.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ σαφῶς ἴδμεν πλάνῃ ἔμεναι ἐνὶ τούτῳ.ale najisto víme, že tady je na asteroidu.aber wir wissen genau, dass es auf diesem Planeten ist.
Krit.:
(grc) ενὶ E, cor.
M f. 200r ἀλλὰ τὸ μὲν Μανδὺς πρόφρων δείξει ὅτι ἐστὶν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλὰ τὸ μὲν Μανδὺς πρόφρων δείξει, ὅτι ἐστίν,Leč nám milerád Mandys přec ukáže, která to ovce,Aber Mandys wird uns bereitwillig zeigen, welches es ist, ὡς ἔχομεν μεθόδους θέλγειν φρένας ἀνταγονιστῶν‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ὡς ἔχομεν μεθόδους θέλγειν φρένας ἀνταγονιστῶνneboť metody máme, jak přesvědčit nepřátel mysl.da wir Methoden haben, um den Sinn von Feinden zu betören, ἀλλ’ εἰ μὴ εἴπῃ Μανδὺς πρόβατον ὅτι δ’ εἰῃ‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλ’ εἰ μὴ εἴπῃ Μανδὺς πρόβατον, ὅτι δ’ εἴη,Ale i kdyby Mandys nám neřekl, která to ovce,aber wenn Mandys nicht sagt, welches das Schaf ist,
Krit.:
(grc) εἴη deb.
ἀσφαλέες δὲ τόδ’ ἐστὶν ἐπεὶ οὐ πλεῖν σχέτο Μανδύς.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀσφαλέες δὲ τόδ’ ἐστίν, ἐπεὶ οὐ πλεῖν σχέτο Μανδύς.jistá to také je věc, neb více Mandys ji nemá.ist es sicher, da es nicht mehr Mandys hat. Ἀλλά τε νῦν ζητῶ ὑμῶν νημερτέα βουλὴν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλά τε νῦν ζητῶ ὑμῶν νημερτέα βουλὴνNyní však vědět si přeji též vaši nezvratnou vůli,Aber nun ersuche ich euren unverhohlenen Rat,
Sim.:
(grc) νημερτέα βουλήν] vide supra ad Astr. 3,115
εἴτ’ ὀρθῶς Μανδὺν κτάμεναι φείσροισι λυγροῖσιν‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡εἴτ’ ὀρθῶς Μανδὺν κτάμεναι φείσροισι λυγροῖσινzda máme Mandyse rovnou tu zabít trudnými fejzry,ob es richtig ist, Mandys mit betrüblichen Phasern zu töten, εἴτ’ εἴποντα τὸ τι πρόβατον ᾖ εἴτε καὶ οὐχὶ‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡εἴτ’ εἰπόντα τό, τί πρόβατον ᾖ εἴτε καὶ οὐχὶať už nám prozradí ovci, či ať to nebude chtíti,wenn er gesagt hat, welches das Schaf ist, oder nicht,
Krit.:
(grc) εἰπόντα deb.(grc) τὸ τί deb.
ἤ ἑ φέρειν εἰς γῆν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἤ ἑ φέρειν εἰς γῆν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοanebo nésti ho na Zem tam propastmi prázdného kosmu,oder ihn auf die Erde durch die Tiefen des leeren Kosmos zu bringen
Krit.:
(grc) ἥ E, cor.
ἡμετέρην γαίηνδε πόλινδέ τε καὶ φυλάκηνδε‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἡμετέρην γαίηνδε πόλινδέ τε καὶ φυλακήνδεdo naší vlastní země a města a naší basy,in unser Land und unsere Stadt ins Gefängnis,
Krit.:
(grc) φυλακήνδε (cf. Astr. 5,302 et al.) deb.
κρίνεσθαί μιν ἀπὸ κρίτων ἰδὲ καὶ κολάζεσθαι‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒κρίνεσθαί μιν ἀπὸ κριτῶν ἰδὲ καὶ κολάζεσθαιaby ho soudili soudci a také trest jemu dalidass er von Richtern verurteilt und auch bestraft wird
Krit.:
(grc) κριτῶν deb.
τοὺς κατὰ ἡμετέρους γε νόμους ὡς καὶ ἐπέοικεν.«‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡τοὺς κατὰ ἡμετέρους γε νόμους, ὡς καὶ ἐπέοικεν.«podle zákonů našich, tak jak se obecně sluší."nach unseren Gesetzen, wie es sich auch gehört."
Sim.:
(grc) ὡς καὶ ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
Ἔνθ’ αὐτοὶ μὲν πάντες ἐπευφημήσαν ἑταῖροι‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒Ἔνθ’ αὐτοὶ μὲν πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροιTehdy druhové sami se ve svých názorech shodliDa riefen alle Gefährten selbst ihre Zustimmung,
Krit.:
(grc) ἐπευφήμησαν deb.
Sim.:
(grc) ἔνθ’ αὐτοὶ μὲν πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 3,68
πρῶτα δέ μιν θέλγειν δεῖξαι μῆλον ὅτι δ’ εἴῃ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒πρῶτα δέ μιν θέλγειν δεῖξαι μῆλον, ὅτι δ’ εἴῃ,napřed ho přesvědčit, aby nám onu ukázal ovciihn zuerst zu betören, zu zeigen, welches das Schaf sei,
Krit.:
(grc) εἴη deb.
Hs.:
(grc) εστι? M post εἴη in uncis lunatis
T p. 236 E p. 236 ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κτάμεναι Μανδὺν φεῖσροις ὀλοοῖσιν.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κτάμεναι Μανδὺν φείσροις ὀλοοῖσιν.ale pak Mandyse zabít tam ihned zhoubnými fejzry.aber dann mit betrüblichen Phaserstrahlen Mandys zu töten.
Krit.:
(grc) φείσροις deb.
Ἀλλά γε νῦν Μανδὺς αὐτὸς ἦρξεν ἀγορεύειν·‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε νῦν Μανδὺς αὐτὸς ἦρξεν ἀγορεύειν·Ale Mandys tu sám k nám počal promlouvat řečí:Doch da fing nun Mandys selbst an zu sprechen:
Sim.:
(grc) ἦρξεν ἀγορεύειν] vide supra ad Astr. 22,123
»Κέκλυτέ μευ μύθων μάλα περ κοτέοντες ἑταῖροι,‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒»Κέκλυτέ μευ μύθων, μάλα περ κοτέοντες ἑταῖροι,"Poslyšte teď mou řeč, byť velmi se hněváte, druzi,"Hört auf meine Worte, sehr zürnende Gefährten, ὡς ἐμὲ κακτάμεναι οὔτις πρόθεσις δέτ’ ὕμ’ ἐστι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ὡς ἐμὲ κακτάμεναι οὔτις πρόθεσις δέ τ’ ὕμ’ ἐστί,že totiž ze zabití mě nemáte výhodu žádnou,dass ihr mich zu töten keinen Grund habt,
Krit.:
(grc) ὔμ’ (= ὔμμε) ?
ἀλλ’ εἰ ὕμμ’ ἔχεται τόδε μῆλον κοσμοθεωροῦν·‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ἀλλ’ εἰ ὕμμ’ ἔχεται τόδε μῆλον κοσμοθεωροῦν·ale jen z toho, když máte tu ovci, jež sleduje vesmír.sondern erst, wenn ihr dieses Schaf habt, welches den Kosmos betrachtet.
Krit.:
(grc) ὔμμ’ deb.(grc) τὸδε E, cor.
M f. 200v Καὶ πρόφρων δείξω· κέρδος τοι οὔτι μοί ἐστι‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡Καὶ πρόφρων δείξω· κέρδος τοι οὔτι μοί ἐστι,A tu vám ukáži rád, vždyť žádný již nemám z ní profit,Ich werde es bereitwillig zeigen: Ich habe keinen Gewinn davon,
Hs.:
(grc) τοι] μὲν M a.c.
ἀλλά γε καὶ δείξω χρυσοῦ πυκνοῦ τὸ μέταλλον.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλά γε καὶ δείξω χρυσοῦ πυκνοῦ τὸ μέταλλον.a též ukáži vám, kde důl je hutného zlata.aber ich werde euch auch die Mine festen Goldes zeigen.
Krit.:
(grc) μέταλλον M: μετάλλον E
Ἴσθε γε νῦν πάντες πλάνην χρυσοῦ τετύκεσθαι‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἴστε γε νῦν πάντες πλάνην χρυσοῦ τετυκέσθαιAle vězte vy všichni, že ze zlata celá je hvězda,Wisst alle jetzt, dass der Planet aus
Krit.:
(grc) Ἴστε deb.(grc) τετυκέσθαι deb.
Sim.:
(grc) ἴστε] cf. eadem sede Il. 23,276
τοῦ στερεοῦ καθαροῦ· οὐ γὰρ φύσεως τόδε ἔργον‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡τοῦ στερεοῦ καθαροῦ· οὐ γὰρ φύσεως τόδε ἔργον,tvrdého, ryzího zcela – neb není přírody dílo,hartem, reinem Gold besteht. Das ist nicht das Werk der Natur, ἀλλά ἕ τι ζῷον μάλα πλούσιον καὶ φρόνιμόν τε‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ἀλλά ἕ τι ζῷον μάλα πλούσιον καὶ φρόνιμόν τεale ho jakási bytost, moc bohatá a velmi chytrá,sondern ein sehr reiches und vernünftiges Wesen hat es τέχνῃσιν τεῦξεν ἰδὲ καὶ κόσμονδε ἕηκεν‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡τέχνῃσιν τεῦξεν ἰδὲ καὶ κόσμονδε ἕηκεν,technikou udělala a v prázdný poslala kosmos,mit seiner Technik geschaffen und in den Kosmos geschickt, ὡς δέτε οὔτι ἑοῖς προσσήκουσιν κτέμα δοῦναι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ὡς δέ τε οὔτι ἑοῖς προσσήκουσιν κτέμα δοῦναιaby příbuzným svým to nemusela dáti zlatoum es keinesfalls seinen Verwandten zum Besitz zu geben,
Krit.:
(grc) δέ τε deb.(grc) οὕτι E, cor.
ὅπποτε τέθνηκεν καὶ μειρισθήσεται ὄλβος.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ὁππότε τέθνηκεν καὶ μειρισθήσεται ὄλβος.jednou, až také zemře a bohatství bude se dělit.wenn es tot ist und der Reichtum aufgeteilt wird.
Krit.:
(grc) ὁππότε deb.
ἀλλά γε νῦν χρυσὸς ὑπὸ κόπρου πᾶς γε κέκευθεν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡Ἀλλά γε νῦν χρυσὸς ὑπὸ κόπρου πᾶς γε κέκευθενAle nyní to zlato je skryto pod vrstvou hnojeAber jetzt ist das ganze Gold unter dem Mist versteckt καὶ χαλεπὸς δέτ’ ὀρυσσάμεναι κόπροιο καλυφθεὶς‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒καὶ χαλεπὸς δέ τ’ ὀρυσσάμεναι κόπροιο καλυφθείς.a je ho vykopat těžko, neb hnůj je úplně kryje.und schwer auszugraben, da es vom Mist verdeckt ist.
Krit.:
(grc) δέ τ’ deb.
ἀλλὰ δ’ ἐγὼ δείξω χρυσοῦ ἐσθλοῖο μέταλλον‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ δ’ ἐγὼ δείξω χρυσοῦ ἐσθλοῖο μέταλλον,Ale já ukáži vám tu zlata krásného doly,Doch ich werde euch die Mine des edlen Goldes zeigen, εἴ κεν ἄνευ μήλου με ἐάσατε ἀστροπορεύειν.«‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒εἴ κεν ἄνευ μήλου με ἐάσατε ἀστροπορεύειν.«jestliže bez té ovce mne ve vesmír necháte odplout."wenn ihr mich ohne das Schaf in den Raum fliegen lasst."
Krit.:
(grc) αστροπορεύειν E, cor.
Hs.:
(grc) i.m. add. M
Ἔνθ’ αὐτοὶ ἕταροι θράσυμον τὸ βάλον μέτα ἦτορ‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἔνθ’ αὐτοὶ ἕταροι θράσυμον τὸ βάλον μέτα ἦτορA tu druhové sami to statečné pojali srdce,Da wandten die Gefährten selbst ihr kühnes Herz um
Krit.:
(grc) θράσυνον deb.
καὶ ἔθελον χρυσὸν ἔχεμεν Μανδὺν δέτε λῦσαι‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒καὶ ἔθελον χρυσὸν ἐχέμεν Μανδὺν δέ τε λῦσαι,a chtěli zlato to mít a Mandyse naopak pustit,und wollten das Gold haben und Mandys freilassen,
Krit.:
(grc) ἐχέμεν deb.(grc) δέ τε deb.
ἀλλά γε πρὶν δεῖξαι μῆλον μαγικὸν ἐνὶ ποίμῃ.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλά γε πρὶν δεῖξαι μῆλον μαγικὸν ἐνὶ ποίμνῃ.ale aby jim napřed tu ovci ukázal v stádu.doch zuvor sollte er das magische Schaf in der Herde zeigen.
Krit.:
(grc) ποίμνῃ deb.
Sim.:
(grc) μῆλον μαγικόν] cf. Astr. 19,82
Καὶ μὲν ἐμοὶ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Καὶ μὲν ἐμοὶ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναιA mně, když jsem to zvážil, se rovněž lépe tak zdálo,Auch mir schien es beim Nachdenken besser zu sein
Sim.:
(grc) καὶ μὲν ἐμοὶ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] vide supra ad Astr. 3,227
καὶ ὡς Μανδὺς ἔφη τελέσαι ἑ ποιήσαμεν αὐτὸν.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡καί, ὡς Μανδὺς ἔφη, τελέσαι ἑ ποιήσαμεν αὐτόν.a tak, jak navrhl Mandys jsme jemu učinit dali.und wir taten es, wie Mandys es zu vollenden sagte.
Krit.:
(grc) καὶ deb.
Μῆλον μὲν δεῖξεν ἡμῖν χρυσοῦ δὲ μέταλλον‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Μῆλον μὲν δεῖξεν ἡμῖν, χρυσοῦ δὲ μέταλλον.Ovci nám ukázal onu a také na zlato doly,Er zeigte uns das Schaf und die Goldmine. ἣν σκαφὶν αὖτ’ ἐπίβας πτάτ’ ἄνω ἐς ἀπείρονα κόσμον‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Ἣν σκαφὶν αὖτ’ ἐπιβὰς πτάτ’ ἄνω ἐς ἀπείρονα κόσμον,ve svůj vstoupil pak člun a uletěl v bezmezný vesmír.Dann besteig er sein Schiff und flog in den unendlichen Kosmos.
Krit.:
(grc) ἐπιβὰς (cf. Astr. 5,397) deb.
Sim.:
(grc) ἐς ἀπείρονα κόσμον] vide supra ad Astr. 19,38
M f. 201r ἀλλὰ δ’ ἐγὼ μήλῳ ἐπίθηκα τὸ χρῶμα φαεινὸν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἀλλὰ δ’ ἐγὼ μήλῳ ἐπίθηκα τὸ χρῶμα φαεινὸνA však já na tuto ovci jsem použil svítivou barvu,Aber ich tat auf das Schaf glänzende Farbe
Sim.:
(grc) χρῶμα φαεινόν] cf. Il. 3,247 (κρητῆρα φαεινόν)
γράψας εἰν ἐρίῳ ὅτι δ’ εἴη κοσμοθεωροῦν.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒‒γράψας εἰν ἐρίῳ, ὅτι δ’ εἴη κοσμοθεωροῦν.napsal jsem na její vlnu, že je to ta, co vidí vesmír.und schrieb auf die Wolle, dass es das kosmosbetrachtende sei. ὣς ξανθὸς χρυσὸς ἀπατᾷ καὶ φῶτας ἀρίστους.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ὣς ξανθὸς χρυσὸς ἀπατᾷ καὶ φῶτας ἀρίστους.Takto žlutavé zlato i nejlepší omámí mužeSo täuscht das gelbliche Gold auch die besten Männer.
Sim.:
(grc) φῶτας ἀρίστους] clausula Hom., vid. Il. 6,188 et al.
Hs.:
(grc) φῶτας ἀρίστους] φῶτα ἄριστον M
T p. 237 E p. 237 Βῆμεν ἴμεν χρυσόν γε μετάλλῳ αἶψα ὀρύξαι‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒Βῆμεν ἴμεν χρυσόν γε μετάλλῳ αἶψα ὀρύξαιVyšli jsme pak k tomu dolu si rychle nakopat zlataWir gingen sofort, das Gold in der Mine auszugraben,
Sim.:
(grc) βῆμεν ἴμεν] vide supra ad Astr. 5,263
θυμὸν γηθόσυνοι ὅτι δ’ ἄμμιν μισθὸς ἔνεστιν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡θυμὸν γηθόσυνοι, ὅτι δ’ ἄμμιν μισθὸς ἔνεστινs velkou radostí v srdci, že teď nám odměna kyneim Sinn erfreut, dass wir Sternfahrer ἀστροπορευτήρεσσι κακὸν μέγα παθομένοισιν(vt)‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ἀστροπορευτήρεσσι κακὸν μέγα παθομένοισιν,(vt)poutníkům hvězdnatých cest, co velké jsme trpěli strastieinen Lohn haben, nachdem wir großes Übel erlitten haben,
Krit.:
(grc) παθομένοισιν M: -μένουσιν E
ἄντι δὲ σήκωσις τῶν τὰ κλόφε Κύπτα ἀεικής.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ἄντι δὲ σήκωσις τῶν, τὰ κλόφε Κύπτα ἀεικής.a také náhrada toho, co ukradl mrzký nám Kypta.als Vergeltung dafür, was der schändliche Kypta gestohlen hat.
Sim.:
(grc) ἀντὶ ?
Hs.:
(grc) τὰ κλόφε] κέκλοφε M
Anm.:
(grc) ἄντι δὲ σήκωσις τῶν, τὰ κλόφε Κύπτα ἀεικής] Zur Sache vgl. Astr. 14,225sq. ἀντισήκωσις "Vergeltung" (hier in Tmesis) ist zuerst bei Herodot belegt (Hdt. 4,50). Siehe LSJ 1996 s.v. ἀντισήκωσις.
Οὐδ’ ἔτι μοι θυμός περ ἐνὶ στήθεσσι γέγηθεν‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡Οὐδ’ ἔτι μοι θυμός περ ἐνὶ στήθεσσι γέγηθενAle mně samotnému se duše neradovalaDoch mein Sinn freute sich nicht in der Brust
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.(grc) ενὶ E, cor.
Sim.:
(grc) μοι θυμός περ ἐνὶ στήθεσσι γέγηθεν] cf. Il. 13,494 (Αἰνείᾳ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γεγήθει)
Μαμμωνοῦ ἕνεκεν, κυνικός γε σοφὸς ἐγὼ εἰμί,‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Μαμμωνοῦ ἕνεκεν, κυνικός γε σοφὸς ἐγώ εἰμι,k vůli mamonu tomu; jsem kynický filosof totiž,wegen des Mammon. Ich bin ein kynischer Weiser.
Krit.:
(grc) ἐγώ εἰμι deb.
Anm.:
(grc) Μαμμωνοῦ ἕνεκεν] μαμωνᾶς (hier metri causa mit Doppelkonsonanz; der Genitiv eigentlich μαμωνᾶ) ist dem Ursprung nach ein aramäisches Wort, das zuerst im Neuen Testament (Ev.Luc. 16,9 et al.) Verwendung findet. Siehe LSJ 1996 s.v. μαμωνᾶς. Der "schnöde" Mammon als Ursache für Fehlentscheidungen und Übel ist durch Vergils auri sacra fames episch thematisiert. Ein beleibtes Thema ist weiterhin die Gier der Menschen, welche die Schätze der Erde ausbeutet und in deren "Eingeweiden" gräbt.(grc) κυνικός γε σοφὸς ἐγώ εἰμι] Zu Nemo als kynischem Weisen vgl. Astr. 7,105. Zum Verzicht auf alle künstlichen Bedürfnisse und die Anspruchlosigkeit in der kynischen Ethik siehe Flashar 1998, 276f. (Antisthenes) Flashar 1998, 288f. (Diogenes).
ἀλλὰ δ’ ὅπως ἕταροί ἑ θέλον μάλα σφόδρα ὀρύξαι‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ δ’ ὅπως ἕταροί ἑ θέλον μάλα σφόδρα ὀρύξαι,ale, že druhové chtěli tu kopat velice prudceDoch da die Gefährten wollten es unbedingt ausgraben wollten, οὕτως τῶν θυμοὺς ἀπὸ τῆς στάσεως ἕλε χρυσός.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡οὕτως τῶν θυμοὺς ἀπὸ τῆς στάσεως ἕλε χρυσός.a tak jim od rebelie to zlato zdrželo mysl.so hielt das Gold ihre Sinne vom Aufstand ab. οὐ σκηλεύθροισιν χρυσόν γε δύναντο ὀρύσσειν‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒Οὐ σκηλεύθροισιν χρυσόν γε δύναντο ὀρύσσεινAle krumáči svými to zlato nemohli kopatSie konnten das Gold nicht mit unseren
Anm.:
(grc) σκηλεύθροισιν] Ionisierte Form des Wortes σκάλευθρον, welches eigentlich ein Werkzeug der Bäcker bezeichnete, womit sie das Feuer im Backofen schürten. Das Wort ist in verschiedenen Formen als Glosse überliefert. Siehe Pape Astr. 2,888 s.v. σκάλευθρον; LSJ 1996 s.v. σκάλαυθρον und σκάλευθρον.
ἡμέτεροις· μάλα γὰρ στερεὸν τὸ μέταλλον ἔεσκεν‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ἡμέτεροις· μάλα γὰρ στερεὸν τὸ μέταλλον ἔεσκεν,malými, neboť velmi to zlato bylo tam tuhé,Hacken ausgraben. Das Metall war sehr hart,
Krit.:
(grc) ἡμετέροις deb.
ἀλλ’ οὐ φείσροισιν ῥῆξαι χρυσὸν δὲ θέλοντο‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλ’ οὐ φείσροισιν ῥῆξαι χρυσὸν δὲ θέλοντο,ani použít fejzry zas na to nechtěli zlato,doch sie wollten das Gold nicht mit den Phasern zerbrechen, μή ποτε τῶν φείσρων γώμωσις φθίσετο ἡμῖν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒μή ποτε τῶν φείσρων γώμωσις φθίσετο ἡμῖν.aby nám munice fejzrů snad nevyšla, než budem doma.damit uns nicht irgendwann die Munition der Phaser ausgeht.
Sim.:
(grc) γώμωσις] = γόμωσις. Vide supra ad Astr. 3,141
ἀλλά γε τεχνητὴρ Βούρδης Τόνδης τε ῥοβώτης‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε τεχνητὴρ Βούρδης Τόνδης τε ῥοβώτηςAvšak inženýr Burda a Tonda, technický robotDoch der Ingenieur Burda und der Roboter Tonda σέμτιξ κρηκτοφόρον ἐποιηεσάτην ἑτάροισιν.(vt)‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡σέμτιξ κρηκτοφόρον ἐποιηεσάτην ἑτάροισιν.(vt)semtex výbuchonosný těm dobrým sdělali druhům.stellten beide explosives Semtex für die Gefährten her.
Anm.:
(grc) σέμτεξ] Semtex ist ein Plastiksprengstoff. Er wurde 1966 von Stanislav Brebera (*1925) erfunden und erstmals von der tschechischen Firma Semtin Glassworks (VCHZ Synthesia) produziert. Daher wurde das Produkt nach Semtín, einer Vorstadt von Pardubice, als "Semtex" benannt. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Semtex [abgerufen 03.07.2021]. Durch die Referenz auf Semtex stellt Křesadlo wiederum einen Bezug zu seiner Heimat her.(grc) κρηκτοφόρον] Das vom Autor gebildete Kompositum soll der tschechischen Übersetzung nach zu deuten "explosiv" ("výbuchonosný") bedeuten. Die Ableitung ist nicht ganz klar. Wahrscheinlich denkt der Autor an κρέκω "schlagen, klopfen" zu dem es auch das Adjektiv κρεκτός "geschlagen" gibt. SieheLSJ 1996 s.v. κρεκτός und κρέκω. Die Bildung mag auch von dem Sprengstoff aus Čapeks gleichnamigem Roman "Krakatit" (1924) angeregt sein.
M f. 201v Ἦρξαν δ’ ἐκρῆξαι ξανθὸν χρυσὸν διὰ σέμτεξ‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἦρξαν δ’ ἐκρῆξαι ξανθὸν χρυσὸν διὰ σέμτεξ,Počali vyhazovat tu žluté semtexem zlato,Sie begannen das gelbliche Gold mit dem Semtex herauszusprengen. σμερδαλέοι κτῦποι εἰν ἀστροΐδῃ κροτέοντο‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡σμερδαλέοι κτῦποι εἰν ἀστροΐδῃ κροτέοντοstrašné výbuchy silné tu zněly po celé hvězdě,Schmerzliches Gedonner ertönte auf dem Asteroiden καὶ ὄϊες πεδίῳ σκέδασαν φοβοῦ ἄλλυδις ἄλλη.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒καὶ ὄϊες πεδίῳ σκέδασαν φόβου ἄλλυδις ἄλλη.ovce pak ve strachu velkém se rozběhly na všechny strany.und die Schafe verteilten sich aus Furcht in der Ebene hierhin und dorthin.
Krit.:
(grc) φόβου (cf. Astr. 4,24.125) deb.
Sim.:
(grc) σκέδασαν φόβου ἄλλυδις ἄλλη] vide supra ad Astr. 2,62
ἀλλ’ ἐπιγραμμόμενον μῆλον ὡς κοσμοθεωροῦν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλ’ ἐπιγραμμόμενον μῆλον ὡς κοσμοθεωροῦνAle ta označená, jak ta, co sleduje vesmír,Aber das als kosmosbetrachtendes gekennzeichnete Schaf
Sim.:
(grc) ἐπιγραμμόμενον] = ἐπιγεγραμμένον
ἔσπεσεν εἰς τρήμην κατεάξετο αὐχένα αὐτοῦ‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ἔσπεσεν εἰς τρήμην, κατεάξετο αὐχένα αὐτοῦ,v příkop tam jakýsi padla a sobě zlámala šíji,fiel in ein Loch und brach sich sein Genick.
Sim.:
(grc) (et74) τρήμην] forma secundaria verbi τρῆμα, cf. z.)
αἶψα δὲ τέθνηκεν ἀλλ’ οὔτι τύχεν ἐνὶ κόσμῳ.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒αἶψα δὲ τέθνηκεν, ἀλλ’ οὔτι τύχεν ἐνὶ κόσμῳ.rychle zhynula potom, však nic se nedělo v kosmu.Es war sofort tot, aber nichts geschah im Kosmos. Μῆλον κακταμένον εἵλων ἑτάροισιν ἔδειξα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡Μῆλον κακταμένον εἱλὼν ἑτάροισιν ἔδειξαVzal jsem zabitou ovci a svým ji ukázal druhům,Das tote Schaf nahm ich und zeigte es den Gefährten
Krit.:
(grc) κακτάμενον εἱλὼν deb.
καὶ θαυμαζόμενοις ἔπεα πτεροέντα προσηύδων·‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒καὶ θαυμαζομένοις ἔπεα πτερόεντα προσηύδων·a, když se divili tomu, jsem říkal jim perutná slova:und, während sie sich noch wunderten, sprach ich zu ihnen die geflügelten Worte:
Krit.:
(grc) θαυμαζομένοις deb.(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
»Κέκλυτέ μευ μύθων ἕταροι νῦν ὄφρα τι εἴπω·‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒||‒◡◡|‒‒»Κέκλυτέ μευ μύθων, ἕταροι, νῦν, ὄφρα τι εἴπω·"Poslyšte nyní mou řeč, vy druhové, něco vám řeknu."Hört nun meine Worte, Gefährten, um euch etwas zu sagen.
Krit.:
(grc) εἴπω M: εἰπω E
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, ἕταροι, νῦν, ὄφρα τι εἴπω] vide supra ad Astr. 5,168
κοσμοθεωρόμενον ηὗρον κταμένον τόδε μῆλον‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡κοσμοθεωρόμενον ηὗρον κταμένον τόδε μῆλονNašel jsem vesměrozornou tu ovci zabitou tadyIch habe dieses kosmosbetrachtende Schaf tot
Krit.:
(grc) κτάμενον M: -μένον E
αἰπεί’ εἰν τρήμῃ· τόδ’ ἐάξετο αὐχένα αὐτοῦ,‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒αἰπεί’ εἰν τρήμῃ· τόδ’ ἐάξετο αὐχένα αὐτοῦ,v příkopu jakémsi příkrém; ta zřejmě si zlámala šíji,in einem steilen Loch gefunden. Es hatte sich sein Genick gebrochen.
Krit.:
(grc) τὸ δ’ ?
ἀλλά γε οὔτι τύχεν γε ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσιν.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ἀλλά γε οὔτι τύχεν γε ἐνὶ κόσμοιο βάθεσσιν.ale se v propastech kosmu nic vůbec nestalo na to.Doch in den Tiefen des Kosmos ist nichts passiert. Οὐ φανερῶς καθαρὸν καὶ γ〈ν〉ήσιον ἔσκε τὸ μῆλον‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Οὐ φανερῶς καθαρὸν καὶ γ〈ν〉ήσιον ἔσκε τὸ μῆλον,Zřejmě to nebyla pravá a správná kosmická ovce,Es war also offensichtlich nicht das richtige und wahre Schaf,
Krit.:
(grc) γνήσιον M: γήσιον E
Sim.:
(grc) γνήσιον] cf. Il. 11,102
ἀλλά ἑ φαυλότατος Μανδὺς χαλεπόν τι δέδειχεν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ἀλλά ἑ φαυλότατος Μανδὺς χαλεπόν τι δέδειχεν.ale nám přelstivý Mandys byl ukázal nějakou špatnousondern der ganz niederträchtige Mandys hat ein falsches gezeigt. T p. 238 E p. 238 Ἀλλά γε σχέστε φίλοι χρυσὸν ξανθὸν ἀνακρῆξαι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε σχέσθε, φίλοι, χρυσὸν ξανθὸν ἀνακρῆξαι,Ale přestaňte, milí, teď žluté kutati zlato,Hört auf, Freunde, das gelbliche Gold herauszusprengen,
Krit.:
(grc) σχέσθε deb.
ὥςδε δέον εὕρειν πρόβατον ἴδιόν τε δίκαιον‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ὥστε δέον εὑρεῖν πρόβατον ἴδιόν τε δίκαιον.neboť je třeba nám najít tu ovci vlastní a správnou,da es notwendig ist, das eigentliche und richtige Schaf zu finden.
Krit.:
(grc) ὥστε deb.(grc) εὑρεῖν deb.
οὔδ’ ἔτι δεῖ κέρδος τυφλῶσαι ὄμματα ὑμῖν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Οὐδ’ ἔτι δεῖ κέρδος τυφλῶσαι ὄμματα ὑμῖνani hrabivost nesmí vám nyní zaslepit oči,Der Gewinn darf euch die Augen nicht mehr verblenden,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
M f. 202r χρυσοῦ ἁρπάζουσιν ἐπεὶ ἐπίκειται ἀνάγκη.‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒χρυσοῦ ἁρπάζουσιν, ἐπεὶ ἐπίκειται ἀνάγκη.když si berete zlato, neb nutnost doléhá na nás.auf der Jagd nach dem Gold, da Not auf uns liegt.
Sim.:
(grc) ἐπίκειται ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
Τοῦτο δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο εἶναι ἄριστον·‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Τοῦτο δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο εἶναι ἄριστον·Toto mně, jak jsem myslel, se zdálo nejlepší býti:Wenn ich nachdenke, scheint mir folgendes das beste zu sein:
Sim.:
(grc) τοῦτο δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο εἶναι ἄριστον] cf. Od. 5,360 (δοκέει δέ μοι εἶναι ἄριστον) et 10,153 (μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι)
Κοσμοθεωρούση φανερῶς ὄις οὔποτε εὕδει‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒Κοσμοθεωρούση φανερῶς ὄις οὔποτε εὕδειOvce, jež sleduje vesmír, ta nikdy spát nemůže jistě,Offensichtlich schläft das kosmosbetrachtende Schaf niemals, αἰὲν κοσμοθεωρούση· ἄλλως γε ἅπαντα‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡αἰὲν κοσμοθεωρούση· ἄλλως γε ἅπανταneboť se vždy na něj dívá, neb jinak veškeré věcisondern wacht immer über den Kosmos. Anders könnte nicht οὐχὶ δύναιτο μένειν ὡς μὲν μῆλον τὰ θεωρεῖ.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒οὐχὶ δύναιτο μένειν, ὡς μὲν μῆλον τὰ θεωρεῖ.nemohly by existovat, neb jsou, že ovce se dívá.alles so bleiben, da das Schaf es betrachtet. Νῦν ἡμῖν δέον ἐστὶ διασπᾶσαι πυκὰ μῆλα‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡Νῦν ἡμῖν δέον ἐστὶ διασπᾶσαι πυκὰ μῆλαNyní je potřeba nám si tučné rozdělit ovceJetzt müssen wir die fetten Schafe trennen
Krit.:
(grc) διασπάσσαι possis
Anm.:
(grc) διασπᾶσαι] Der Autor längt metri causa das eigentlich kurze Alpha von διασπάσαι.
καὶ μικρὴν ποίμην συντάξαι φωτὶ ἑκάστῳ‒‒|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒καὶ μικρὴν ποίμ〈ν〉ην συντάξαι φωτὶ ἑκάστῳa malé stádečko jich vždy přisoudit jednomu muži,und jedem Mann eine kleine Herde zusammenstellen,
Krit.:
(grc) ποίμνην deb.
ἠὲ πεφυκότι ἢ πλαστῷ ἢ συντιθέντι‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡ἠὲ πεφυκότι ἢ πλαστῷ ἢ συντιθέντιať už je normálně zrozen, či udělán, či synthetický,sei er natürlich geschaffen, plastisch oder synthetisch, σπουδαίως σκοπέειν διὰ εἴκοσι καὶ πίσυρές τε‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡σπουδαίως σκοπέειν διὰ εἴκοσι καὶ πίσυρές τεaby je sledoval pilně to po celých čtyřiadvacetdamit er eifrig vierundzwanzig Erdenstunden schaut, ὥρας τὰς χθονίας ὅτε μῆλα δέον κάτα εὕδειν.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ὥρας τὰς χθονίας, ὅτε μῆλα δέον κατὰ εὕδειν.našich pozemských hodin, neb ovce musí též spáti.da die Schafe schlafen müssen.
Krit.:
(grc) κατὰ deb.
Τί δ’ ἄρα τῶν προβάτων οὐκ εὑδήσῃ ἐνι ποίμῃ‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒Τί δ’ ἄρα τῶν προβάτων οὐκ εὑδήσῃ ἐνι ποίμνῃ,Která z oveček těchto mu v stádě nebude spáti,Dasjenige Schaf in der Herde, das nicht schläft,
Krit.:
(grc) εὑδήσῃ: εὐδήσῃ E(grc) ποίμνῃ deb.
τοῦτο δὲ δεῖ εἶναι τὸ τὸ τὸν κόσμον γε θεωρεῖ«‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒τοῦτο δὲ δεῖ εἶναι τό, τὸ τὸν κόσμον γε θεωρεῖ.«to musí jistě být ta, jež stále sleduje vesmír."dies muss dasjenige sein, welches den Kosmos betrachtet." Ὣς ἐφάμην οἱ δ’ αὖτέ με μύθων καὶ ἐπίθοντο.‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡Ὣς ἐφάμην, οἱ δ’ αὖτέ με μύθων καὶ ἐπίθοντο.Takto jsem pravil, a oni hned mojí poslechli řeči.So sprach ich, sie aber gehorchten meinen Worten.
Krit.:
(grc) οἳ deb.
Sim.:
(grc) ὣς ἐφάμην, οἱ δ’ αὖτέ με μύθων καὶ ἐπίθοντο] cf. Il. 7,379 (ὣς ἔφαθ’, οἳ δ’ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδ’ ἐπίθοντο) et al.
Αἶψα δὲ πίονα μῆλα διάσπασαν ἔνθα καὶ ἔνθα‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Αἶψα δὲ πίονα μῆλα διάσπασαν ἔνθα καὶ ἔνθαIhned ovečky tučné si dělili, semo i tamoSofort verteilten sie die fetten Schafe hierhin und dorthin
Sim.:
(grc) πίονα μῆλα] vide supra ad Astr. 1,39
καὶ μικρὴν ποίμην ἦρξεν τηρεῖσαι ἕκαστος‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡καὶ μικρὴν ποίμνην ἦρξεν τηρῆσαι ἕκαστοςa každý započal hned se na malé dívati stádo,und jeder begann eine kleine Herde zu beobachten,
Krit.:
(grc) ποίμνην deb.(grc) τηρῆσαι deb.
φὼς πεφυκὼς ἢ πλαστὸς ἐὼν ῥόβοτός τε καὶ ἀνήρ.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒φὼς πεφυκὼς ἢ πλαστὸς ἐὼν ῥόβοτός τε καὶ ἀνήρ.zrozený, umělý též, jak robot, tak také člověk.sei er natürlichen Ursprungs oder ein plastischer Roboter oder Mensch. οὕτως ἑζόμενοι μὲν ἐμείναμεν ὅττι δ’ ἔγειρεν.‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡Οὕτως ἑζόμενοι μὲν ἐμείναμεν, ὅττι δ’ ἔγειρεν.Takto sedíce tam jsme čekali, co bude bdíti.So saßen wir und warteten, welches wach blieb. Ἔνθα δὲ ἡμῖν ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Ἔνθα δὲ ἡμῖν ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτενTehdy ale nám spánek přec padl na naše víčka,Da fiel uns der Schlaf auf die Lider,
Sim.:
(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
ἀνδράσι καὶ ῥοβότοις· ὡς τοῖς συννοίαν ἔχουσιν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀνδράσι καὶ ῥοβότοις· ὡς τοῖς σύννοιαν ἔχουσινmužům i robotům též, neb těm, co vědomí majíMännern und Robotern zugleich, da die Wesen mit Bewusstsein
Krit.:
(grc) ῥοβότοις M: ῥόβοτοις E(grc) σύννοιαν deb.
ἔστι δέον παῦσαι ἥως τοῦτοις πεφυκῶσιν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἔστι δέον παῦσαι ἥως τοῦτοις πεφυκῶσιν.je třeba vypínat mozek, tak jako zrozeným lidem.sich ausruhen müssen, wie die natürlichen Lebewesen.
Krit.:
(grc) τούτοις deb.
M f. 202v ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ ἀνέδυν γλυκεροῖοθε κώματος ἔξω‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ ἀνέδυν γλυκεροῖοθε κώματος ἔξω,Avšak, když jsem se vzbudil z té slastné spánkové mdloby,Aber als ich aus dem süßen Schlaf erwachte,
Krit.:
(grc) γλυκεροῖο δε Μ
βόμβον πυραύλου ὀόμην φθίνοντα ἀκοῦσαι.‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒βόμβον πυραύλου ὀόμην φθίνοντα ἀκοῦσαι.najednou jsem měl pocit, že slyším raketu v dálce.meinte ich, das Dröhnen einer verschwindenden Rakete zu hören.
Krit.:
(grc) οἰόμην ?
αὐτίκα τοὺς ἄλλους ὕπνου πάντας δ’ ἒκ ἔγειρα.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Αὐτίκα τοὺς ἄλλους ὕπνου πάντας δ’ ἐξ ἔγειρα.Ihned ostatní všechny jsem také ze spánku vzbudil.Sofort weckte ich alle anderen aus dem Schlaf auf. Βῆμεν ἴμεν λέγεμεν προβάτων πάντων τὸν ἀριθμὸν‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Βῆμεν ἴμεν λεγέμεν προβάτων πάντων τὸν ἀριθμόν,Začli jsme počítat všechny ty, co jsme hlídali, ovce,Wir gingen, die Zahl aller Schafe zu zählen,
Krit.:
(grc) λεγέμεν deb.
τόνγε τὰ πρῶτα τὸ πρίν γε διασπᾶσαι πυκὰ μῆλα‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡τόνγε τὰ πρῶτα τὸ πρίν γε διασπᾶσαι πυκὰ μῆλαjak jsme je spočítali už předtím při rozdělenídie wir, bevor wir sie trennten,
Krit.:
(grc) διασπάσσαι possis
T p. 239 E p. 239 λέξαμεν εἰν ποίμῃ· τὸν νῦν οἳ λέξαν ἔπειτα.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒||‒◡◡|‒◡λέξαμεν εἰν ποίμνῃ· τὸν νῦν οἳ λέξαν ἔπειτα.v jejich velikém stádu: To nyní dělali znova.in der Herde gezählt haben. Nun zählten sie sie erneut.
Krit.:
(grc) ποίμνῃ deb.
Hs.:
(grc) οἳ] τοὶ M
Ἀλλὰ δὲ ἓν μῆλον φανερῶς ἀφίστατο ποίμῃ.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλὰ δὲ ἓν μῆλον φανερῶς ἀφίστατο ποίμνῃ.Ale teď jedna ovce zas zřejmě nebyla v stádu.Doch ein einziges Schaf war offensichtlich aus der Herde verschwunden.
Krit.:
(grc) ποίμνῃ deb.
Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἔνωρτο γόος πᾶσιν ἑτάροισιν‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γόος πᾶσιν ἑτάροισινNeuhasitelný nářek tu povstal všechněm mým druhům,Unter allen Gefährten erhob sich eine unauslöschliche Klage,
Krit.:
(grc) ἐνῶρτο deb.
Sim.:
(grc) ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γόος πᾶσιν ἑτάροισιν] cf. Il. 1,599 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσι); Od. 8,326
εἰδόντων ὅτ’ ἔπειτα τέλος ἀποδέδραμε πόμπης.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒εἰδόντων, ὅτ’ ἔπειτα τέλος ἀποδέδραμε πομπῆς.vědoucím, že nám opět pryč uteklo skonění mise.da sie wussten, dass damit wiederum das Ende der Mission davongelaufen war.
Krit.:
(grc) πομπῆς deb.
ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κόρεσαν θυμὸν λυγροῖο γόοιο‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ κόρεσαν θυμὸν λυγροῖο γόοιο,Avšak když skonejšili své srdce žalostným pláčem,Aber nachdem sie ihren Sinn an der elenden Klage gesättigt hatten,
Sim.:
(grc) κόρεσαν θυμὸν λυγροῖο γόοιο] cf. Od. 14,28 (κρειῶν κορεσαίατο θυμόν) et 20,59 (κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν)
τοῖσιν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἔπεα προσέειπον·‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡τοῖσιν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἔπεα προσέειπον·těm pak, učiniv schůzi jsem říkal perutná slova:machte ich eine Versammlung und sprach die Worte:
Sim.:
(grc) τοῖσιν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἔπεα προσέειπον] vide supra ad Astr. 14,10
»Κέκλυτέ μευ μύθων κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒»Κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι."Poslyšte nyní mou řeč, byť mnoho teď trpíte, druzi,"Hört meine Worte, Gefährten, die ihr Schlimmes erduldet.
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 5,398
ἡμῖν αὖτε ὁδὸς εἰς κόσμου ἀβενθέα κεῖται‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒Ἡμῖν αὖτε ὁδὸς εἰς κόσμου ἀβενθέα κεῖταιpřed námi už zase leží ta přes kosmu hlubiny cesta,Wiederum liegt vor uns ein Weg in den unendlichen Kosmos, Μανδὺν ἐλαυνέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Μανδὺν ἐλαυνέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.Mandyse musíme honit a ovci, jež sleduje vesmír.um Mandys und das kosmosbetrachtende Schaf zu jagen:
Sim.:
(grc) cf. Astr. 1,8
ἢ χαλεπὴ κούφη τ’ ἄμφω θαυμαστὰ τέτυκτο.‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἢ χαλεπὴ κούφη τ’, ἄμφω θαυμαστὰ τέτυκτο.Cesta to těžká i snadná, tak napodiv stalo se věru.Er ist schwer und leicht: Beides ist sonderbar. M f. 203r Ἔστιν ὁδὸς χαλεπή· Μανδὺς ἐθέλει γε νέεσθαι‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Ἔστιν ὁδὸς χαλεπή· Μανδὺς ἐθέλει γε νέεσθαιJe to obtížná cesta, neb Mandys přeje si vrátitDer Weg ist schwierig: Mandys will in die
Krit.:
(grc) Μανδὺς (cf. tr. Boh.: "Mandys přeje si vrátit") cor.: Μανδὺν E
εἰς χρόνον εἰς προτἔοντα τε κινδύνει τά τ’ ἑόντα,‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡εἰς χρόνον εἰς προεόντα τε κινδύνει τά τ’ ἑόντα,do minulého se času a přítomný ohrozit život,Vergangenheit zurückkehren und die Zukunft bedrohen
Krit.:
(grc) προεόντα deb.(grc) ἐόντα deb.
καὶ τὸ δέον ἡμῖν ἁρπᾶξαι πρὶν τὰ γένοιτο ‒‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡καὶ τὸ δέον ἡμῖν ἁρπάξαι, πρὶν τὰ γένοιτο ‒takže je třeba ho chytit už dříve, než se to stane.und wir müssen ihn fangen, bevor dies geschieht –
Krit.:
(grc) ἠμῖν E, cor.(grc) ἁρπάξαι deb.
ἀλλά γε καὶ κούφη ὡς ἴδμεν τὴν ὁδὸν αὐτοῦ‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ἀλλά γε καὶ κούφη, ὡς ἴδμεν τὴν ὁδὸν αὐτοῦAle zase je snadná, neb víme už jeho cestu,aber er ist auch leicht, da wir wissen, dass sein Weg εἶναι ἐς γαίην καὶ ἐς χρόνον αὖ προτέοντα.‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡εἶναι ἐς γαίην καὶ ἐς χρόνον αὖ προεόντα.že totiž směřuje k Zemi a do času prošlého na ní.auf die Erde geht und in die Vergangenheit.
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
Ἄλλ’ ἄγε αἶψα θοὴν ἐπιβήσατ’ εὐεργέα νῆα‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Ἄλλ’ ἄγε αἶψα θοὴν ἐπιβήσατ’ εὐεργέα νῆα,Ale nastupme rychle do dobře sdělané lodi,Auf, besteigt sofort das schöngebaute schnelle Schiff
Sim.:
(grc) 121sq.: cf. Astr. 1,210 et 212(grc) 121sq.: εὐεργέα νῆα] vide supra ad Astr. 1,151
Hs.:
(grc) Ἀλλ’ ἄγε] ἀλλὰ μὲν M
πτησόμεθ’ εἰς κόσμον τὸν ἀστροΐδην λελιπόντες«‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡πτησόμεθ’ εἰς κόσμον τὸν ἀστροΐδην λελιπόντες«vyleťme do kosmu vzhůru a astroid zanechme vzadu."und wir verlassen den Asteroiden und fliegen in den Kosmos."
Hs.:
(grc) λελιπόντες] -πῶτες M
Τοῦ ἔτι μυθομένου μὲν ἐμεῦ ἦλθεν μεγαφώνῳ‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Τοῦ ἔτι μυθομένου μὲν ἐμεῦ ἦλθεν μεγαφώνῳAle, když ještě jsem mluvil, tu dorazil na megafónuNoch während ich dies sprach, kam über ein Megafon
Sim.:
(grc) μεγαφώνῳ] vide supra ad Astr. 12,307
καρτοτάτη φωνή τοι ἄνωθεν οὐρανοῦ ἔξω.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒καρτοτάτη φωνή τοι ἄνωθεν οὐρανοῦ ἔξω.velice silný hlas tam se shora, z hlubiny nebe.eine gewaltige Stimme von oben aus dem Himmel.
Hs.:
(grc) τοι] μὲν M
θαμβήσαντ’ ἕταροι πάντες πλοίαρχος ἔγωγε‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Θαμβήσανθ’ ἕταροι πάντες, πλοίαρχος ἔγωγε,Lekli se druhové všichni, i já sám, kapitán lodiAlle Gefährten und ich, der Kapitän, wunderten uns.
Krit.:
(grc) θαμβήσανθ’ deb.
καὶ ὄϊες πεδίῳ σκέδασαν φοβοῦ ἄλλυδις ἄλλη.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒καὶ ὄϊες πεδίῳ σκέδασαν φόβου ἄλλυδις ἄλλη.a ovce, ve strachu velkém, se rozběhly na všechny strany.Die Schafe verteilten sich aus Frucht in der Ebene hierhin und dorthin.
Krit.:
(grc) φόβου deb.
Sim.:
(grc) = 66
Ἀλλά γε ἡ φωνὴ ἔπεα πτεροέντα προσηύδα‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒Ἀλλά γε ἡ φωνὴ ἔπεα πτερόεντα προσηύδαAle veliký hlas ten promlouval perutná slovaAber die Stimme sprach die geflügelten Worte
Krit.:
(grc) πτερόεντα deb.
Sim.:
(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] vide supra ad Astr. 19,27
γλώσσῃ ἡμετέρῃ ~ φανερῶς μεταθήτορα εἶχον ‒‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡γλώσσῃ ἡμετέρῃ ~ φανερῶς μεταθήτορα εἶχον ‒naším jazykem vlastním ‒ to zřejmě byl tlumočník s nimi ‒in unserer Sprache – offensichtlich hatten sie einen Übersetzer: »Κέκλυτε νῦν μύθων φῶρες χαλεποὶ καὶ ἀνάνδρες‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡»Κέκλυτε νῦν μύθων, φῶρες χαλεποὶ καὶ ἄνανδρες·"Poslyšte nyní mou řeč, vy zloději nemužní, mrzcí,"Hört nun unsere Worte, ihr schlechten und feigen Diebe.
Krit.:
(grc) ἄνανδρες deb.
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. 3,47
ἡμεῖς χρουνοφυλακτῆρες τυχγάνομεν εἶναι(vt)‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ἡμεῖς χρουνοφυλακτῆρες τυχγάνομεν εἶναι.(vt)my totiž strážcové času jsme tady náhodou zase.Wir sind die Zeitwächter. M f. 203v ἤλθομεν ἁρπᾶξαι ὑμῖν πληκτῆρα χρόνοιο‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἤλθομεν ἁρπάξαι ὑμῖν πληκτῆρα χρόνοιοPřišli jsme od vás si vzít zas zpátky pletač svůj času,Wir sind gekommen, um euch den gestohlenen Zeitflechter wegzunehmen,
Krit.:
(grc) ἤλθομεν ἁρπάξαι deb.(grc) ὑμῖν (cf. tr. Boh.: od vás) cor.: ἡμῖν E(grc) πλεκτῆρα deb.
φωρίδιον τὸν νῦν διδόναι πάλιν ἐστὶν ἀνάγκη.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒φωρίδιον, τὸν νῦν διδόναι πάλιν ἐστὶν ἀνάγκη.takže vám nyní je nutno nám zpátky dát, co jste vzali.den ihr uns jetzt wiedergeben müsst.
Sim.:
(grc) φωρίδιον] de forma (ab adiectivo φώριος ducta) cf. AP 9,348,2
Εἰ μὴ δῶτε πάλιν κ’ ἡμῖν πληκτῆρα χρόνοιο‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Εἰ μὴ δῶτε πάλιν κ’ ἡμῖν πληκτῆρα χρόνοιο,Jestliže nedáte nám zas zpátky pletač ten času,Wenn ihr uns den Zeitflechter nicht wiedergebt,
Krit.:
(grc) χ’ deb.|πλεκτῆρα (M) deb.
T p. 240 E p. 240 ὑμῖν νῆά τε ἀστροΐδην νυν ὀλέσσαμεν αἰσχρῶς‒‒|‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ὑμῖν νῆά τε ἀστροΐδην νυν ὀλέσσαμεν αἰσχρῶςkanóny fejzrovými vám zničím astroid s lodí,zerstören wir euch das Schiff und den Asteroiden auf schändliche Weise
Krit.:
(grc) ὀλέσσομεν ?
Hs.:
(grc) τε] δέ τ’ M
φεισροβόλοις μεγάλοις οὐ γάρ τε τύχη ὑπαλῦξαι‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒φεισροβόλοις μεγάλοις, οὐ γάρ τε τύχη ὑπαλύξαι.ale těm kanónům velkým se vůbec uniknout nedá,mit großen Phaserkanonen. Es gibt keine Möglichkeit zu entrinnen.
Krit.:
(grc) φεισροβόλοις M: φεισρό- E(grc) ὑπαλύξαι deb.
Sim.:
(grc) οὐ γάρ τι τύχη ὑπαλύξαι] cf. Il. 12,327 (ἃς [sc. κῆρας θανάτοιο] οὐκ ἔστιν φυγεῖν βροτὸν οὐδ’ ὑπαλύξαι)
τὸν δότε αἶψα πάλιν εἰ μὴ σάος αἰπὺς ὄλεθρος.«‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡Τὸν δότε αἶψα πάλιν, εἰ μὴ σάος αἰπὺς ὄλεθρος.«tak to hned dejte nám zpátky, neb jistá vám příkrá je zkáza!"Gebt ihn uns wieder, wenn euch nicht das jähe Verderben sicher sein soll."
Sim.:
(grc) σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228
Ἦ φωνὴ μεγάλη ἅμι καὶ ἦτορ κατεκλάσθη.‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἦ φωνὴ μεγάλη, ἅμι καὶ ἦτορ κατεκλάσθη.Tak řekl veliký hlas a nám se zlomilo srdce.Die laute Stimme ließ uns auch das Herz stocken.
Krit.:
(grc) ἁμὶ deb.
Sim.:
(grc) ἅμι] haec forma apud veteres non legitur, sed ἁμίν (vid. Ar. Lys. 1081) vel ἇμιν (vid. Alcm. fr. 1,41.60.89)
Αὐτίκα τοῖς ἕταροις εἶπον λάθροις ἐπέεσσιν·‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Αὐτίκα τοῖς ἑτάροις εἶπον λάθροις ἐπέεσσιν·Ihned tu ke svým druhům jsem promlouval skrytými slovy:Sofort sagte ich meinen Gefährten mit geheimen Worten:
Krit.:
(grc) ἑτάροις deb.(grc) λαθρίοις deb.
»Κέκλυτέ μευ μύθων κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι·‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒»Κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι·"Poslyšte nyní mou řeč, byť mnoho teď trpíte, druzi."Hört meine Worte, die ihr Schlimmes erduldet, Gefährten:
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 5,398. Cf. etiam supra v. Astr. 5,129.
νῦν ὑμῖν δέον ἐστὶ φυλακτῆρας καταρύκειν‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒νῦν ὑμῖν δέον ἐστὶ φυλακτῆρας κατερύκειν,Nyní bude vám třeba ty strážce poněkud zdržet.Ihr müsst die Zeitwächter zurückhalten,
Krit.:
(grc) κατερύκειν (cf. Astr. 7,36) deb.
τῆμος νῦν μὲν ἐγὼ νηὸς σκαφὶν ἔτ’ ἐπιβήσω‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒τῆμος νῦν μὲν ἐγὼ νηὸς σκαφὶν ἔτ’ ἐπιβήσωdokud se nenalodím tam do člunu té naší lodibis ich das Rettungsboot des Schiffes betreten habe σὺν Φράντῃ ῥοβότῳ καὶ Τόνδῃ καὶ μήχοις τε‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒‒|‒◡σὺν Φράντῃ ῥοβότῳ καὶ Τόνδῃ καὶ μήχοις τε,s roboty Frantou a Tondou a s oněmi přístroji dvěma,zusammen mit dem Roboter Franta und Tonda und den (zwei) Instrumenten,
Krit.:
(grc) μήχοις M: -ους E
τῷ πλεκτῆρι τε καὶ σχιστῆρι θοοῖο χρόνοιο‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡τῷ πλεκτῆρι τε καὶ σχιστῆρι θοοῖο χρόνοιο,totiž s rozplétačem a střihačem rychlého času,dem Flechter und Teiler der schnellen Zeit,
Krit.:
(grc) πλεκτρῆρί deb.
Μανδὺν ἐλαυ〈ν〉έμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Μανδὺν ἐλαυ〈ν〉έμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.abych Mandyse honil a ovci, jež sleduje vesmír.um Mandys und das kosmosbetrachtende Schaf zu verfolgen.
Krit.:
(grc) ἐλαυένεμεναι E, cor.
M f. 204r Οἳ μὲν ἐπεὶ ὄψονται ἕως φεύγω ἀπὸ πλάνου‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Οἳ μὲν ἐπεὶ ὄψονται, ἕως φεύγω ἀπὸ πλάνου,Ti však, jakmile spatří, že já jim z planety prchám,Wenn sie sehen, dass ich von dem Planeten fliehe, μαυτόν γε διωκέμεναι ἄρξουσι φύλακτες‒‒|‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡μαυτόν γε διωκέμεναι ἄρξουσι φύλακτες,začnou pronásledovat, ti strážci, jenom mne samawerden die Wächter beginnen, mich zu verfolgen.
Hs.:
(grc) ἐμαυτόν] ἐμμαυτόν M
ὑμᾶς νῦν λείψουσιν ἐπεὶ οὐκ ὄγκοι ἔσεσθε‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ὑμᾶς νῦν λείψουσιν, ἐπεὶ οὐκ ὄγκοι ἔσεσθεa vás nechají být, neb nejste závažní pro ně.Euch werden sie dann zurücklassen, da ihr eine Last sein würdet οὐδ’ ὑμᾶς κολάσαι τούτων ἔσται διανοία‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡οὐδ’ ὑμᾶς κολάσαι τούτων ἔσται διάνοια,Ani vás snad nějak trestat si nevezmou úmysl jistě,und ihre Absicht nicht sein wird, euch zu bestrafen,
Krit.:
(grc) διάνοια deb.
ὡς τοῖς τὸν πλεκτῆρα ἔκλεψεν Φράντα ῥοβώτης‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ὡς τοῖς τὸν πλεκτῆρα ἔκλεψεν Φράντα ῥοβώτης,neboť jim rozplétač času přec Franta ukradl robot,da ihnen der Roboter Franta den Flechter gestohlen hat, ἀλλά γε ὅς τ’ ἔσται σκάφεϊ πλείων σὺν ἐμεῦ περ.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ἀλλά γε ὅς τ’ ἔσται σκάφεϊ πλείων σὺν ἐμεῦ περ.ale ten ve člunu bude a se mnou popluje, přece.der aber zusammen mit mir in dem Shuttle fliegen wird.
Krit.:
(grc) ἐμοί deb.
Ἀλλ’ ὑμῖν δόμεναι ἔσται γαίηνδε δόμονδε‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλ’ ὑμῖν δόμεναι ἔσται γαίηνδε δόμονδεAvšak vám se teď vrátit na rodnou Zemi a domůZur Erde nach Hause zurückzukehren
Krit.:
(grc) δόμεναι M: δομέναι E
μούνη νῦν πέμψις· τῷ χαίρετε ἐσθλοὶ ἑταῖροι.‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒μούνη νῦν πέμψις· τῷ χαίρετε, ἐσθλοὶ ἑταῖροι.jediný zbude již úkol, a z toho se radujte, druzi.wird jetzt eure einzige Mission sein. Freut euch darüber, gute Gefährten! ἀλλά γε πλοίαρχον ποίω Βούρδην πολύμητιν.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡Ἀλλά γε πλοίαρχον ποιῶ Βούρδην πολύμητιν.Ale za kapitána teď stanovím moudrého Burdu.Aber zum Kapitän mache ich den listenreichen Burda.
Krit.:
(grc) ποιῶ deb.
Ἀλλ’ ἄγε· ἄρξατε νῦν ἔπεσιν τούτους καταρύκειν.«‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ἀλλ’ ἄγε· ἄρξατε νῦν ἔπεσιν τούτους κατερύκειν.«Nuže, začněte nyní je svými zdržovat slovy.Doch auf, beginnt diese jetzt mit euren Worten zurückzuhalten."
Krit.:
(grc) κατερύκειν (cf. Astr. 7,36) deb.
Ὣς ἐφάμην· Βούρδης ἦρξεν τοῖσιν ἀγορεύειν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒Ὣς ἐφάμην, Βούρδης ἦρξεν τοῖσιν ἀγορεύεινTakto jsem pravil, a Burda hned s nimi hovořit počalSo sprach ich, Burda begann mit ihnen über Radiofon ῥηδιοφωνεύων· τῷ καί γε φύλακτες ἄκουον.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ῥηδιοφωνεύων· τῷ καί γε φύλακτες ἄκουον.pomocí rádiofónu a jeho slyšeli strážci.zu sprechen. Auf ihn hörten die Wächter. Αὐτὰρ Φράντα ῥόβως ἠχογραφέην ἐποίησεν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Αὐτὰρ Φράντα ῥόβως ἠχογραφέην ἐποίησενAvšak robotík Franta tu hlasu udělal záznamAber der Roboter Franta machte eine Aufzeichnung
Hs.:
(grc) ῥόβως] μεταθήτωρ M a.c.
μαγνητουφώνῳ γλώσσῃ κοράμοιο φυλάκτων(vt)‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒μαγνητουφώνῳ γλώσσῃ κοράμοιο φυλάκτων,(vt)na jeden magnetofón, tam v jazyce strážců těch šéfa,mit einem Magnetofon in der Sprache des Anführers der Wächter,
Krit.:
(grc) κοράμοιο M a.c.: κό- E
Sim.:
(grc) ἠχογραφέην] cf. ngr. ηχογράφηση(grc) μαγνητουφώνῳ] cf. ngr. μαγνητόφωνο
ὃς Φράντην ἐφίλησε ἕως πρῶτον κατέλεξα.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ὃς Φράντην ἐφίλησε, ἕως πρῶτον κατέλεξα.který miloval Frantu, tak jak jsem pověděl prve.der Franta liebte, wie ich zuerst erzählt habe.
Sim.:
(grc) ὃς Φράντην ἐφίλησε, ἕως πρῶτον κατέλεξα] cf. Astr. 21,184‒191
Αὐτὰρ ἐπεὶ σκάφεος ἔνδον δ’ εἰσβήσαμεν αὐτοί‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒Αὐτὰρ ἐπεὶ σκάφεος ἔνδον δ’ εἰσβήσαμεν αὐτοίAvšak, když do svého člunu jsme potom vstoupili sami,Aber nachdem wir selbst in das Shuttle gestiegen waren, Φράντα μεταφρήζων καὶ τεχνόνομος ἰδὲ Τόνδα‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡Φράντα μεταφρήζων καὶ τεχνόνομος ἰδὲ ΤόνδαFranta překladatel a Tonda techniky znalý,der Übersetzer Franta, der technikkundige Tonda
Krit.:
(grc) τεχνονόμος vel τεχνόμενος ?
Hs.:
(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
T p. 241 E p. 241 M f. 204v ἣ καὶ ἔγωγε φέρων χρόνου αἰσχρὰ τεχνήματα ἄμφω‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ἣ καὶ ἔγωγε φέρων χρόνου αἰσχρὰ τεχνήματα ἄμφω,a já, který jsem nesl si času techniku strašnou,und auch ich, der ich die beiden schändlichen Zeitmaschinen bei mir trug,
Krit.:
(grc) ἦ ?
ὂψ Φράντου ἦρξεν κοράμῳ τούτων ἀγορεύειν‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ὂψ Φράντου ἦρξεν κοράμῳ τούτων ἀγορεύεινpočal Frantíkův hlas tam k tomu šéfovi mluvitbegann Frantas Stimme mit ihrem Anführer zu sprechen, μειλίχιοις ἔπεσιν θέλγειν ὡς μήτι ποῖοι τοῖς‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒||‒◡◡|‒‒μειλιχίοις ἔπεσιν θέλγειν, ὡς μήτι ποιοῖ τοῖςměkkým, mazlivým slovem ho prosit, aby nic zléhoum ihn mit schmeichelnden Worten zu betören, damit er
Krit.:
(grc) μειλιχίοις deb.(grc) ποιοῖ deb.
Sim.:
(grc) μειλιχίοις ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
Φράντ’ αὐτῷ ἄλλοις ἰδὲ τοῖς ἑτάροις πτολίπορθοις‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒Φράντ’ αὐτῷ ἄλλοις ἰδὲ τοῖς ἑτάροις πτολιπόρθοιςFrantovi neudělal, ni druhům, bořičům hradeb,Franta selbst und den anderen städtevernichtenden Gefährten nichts tue.
Krit.:
(grc) ἑτάροις M: ἕταροις E(grc) πτολιπόρθοις deb.
Sim.:
(grc) πτολιπόρθοις] clausula (Il. 8,372 et al.) et epitheton Homericum, cf. 20,152 (de Marte); 5,333 (de Enyone); 15,77 (de Achille); 10,363 et al. (de Ulixe)
καὶ δέτε οἷ φιλότητα αἰωονίην ὑπότεινεν.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡καὶ δέ τέ οἱ φιλότητα αἰωονίην ὑπότεινεν.a mu v odměnu za to svou věčnou sliboval lásku.Und ewige Liebe versprach er ihm.
Krit.:
(grc) δέ τέ οἱ deb.
Ὄκνησεν δ’ ἄρχων οὐκ εἰδὼς ὅττι ποιεισθαι.‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Ὄκνησεν δ’ ἄρχων οὐκ εἰδὼς ὅττι ποιεῖσθαι,Váhal náčelník strážců a nevěděl, co by měl dělat;Der Anführer zögerte, da er nicht wusste, was er tun sollte.
Krit.:
(grc) ποιεῖσθαι deb.
ἀλλὰ δ’ ἐγὼ σὺν τῷ σκάφεΐ τε δυοῖν γε ἑταίροιν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ἀλλὰ δ’ ἐγὼ σὺν τῷ σκάφεΐ τε δυοῖν γε ἑταίροινavšak já se svým člunem a dvěma dobrými druhyDoch ich flog mit dem Shuttle und den beiden Gefährten
Krit.:
(grc) σκάφεΐ τε Μ: σκάφεϊ τε E(grc) ἑταίροιν M: ἑταῖροιν E
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον τὸν ἀστροΐδην λελιπόντες‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον τὸν ἀστροΐδην λελιπόντεςvuhůru jsme ve vesmír vzlétli a nechali astroid vzaduin den Kosmos und verließ den Asteroiden,
Krit.:
(grc) ἐπταμεθ’ E, cor.
Sim.:
(grc) cf. Astr. 1,212
Hs.:
(grc) λελιπόντες] -πῶτες M
Μανδὺν ἐλαυνέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒Abbildung (s23-t-241.png)Μανδὺν ἐλαυνέμεναι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.Mandyse uhánějíce a ovci, jež sleduje vesmír.um Mandys und das weltraumwachende Schaf zu verfolgen.
Sim.:
(grc) noster formulam suam variat, vide supra ad Astr. 1,8

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Mit dem besonderen Motiv, dass der Asteroid unter dem Schafsmist aus Gold besteht, rekurriert der Křesadlo wohl auf den Roman „Edison's Conquest of Mars“ (1898) von Garrett P. Serviss. Dort wird erzählt, dass Edison mit seiner Flotte, bevor er auf den Mars kommt, zunächst Station auf einem Asteroiden macht, der sich in der Umlaufbahn des Mars befindet. Auf dem Asteroiden treffen sie auch erstmals auf Marsianer, woraufhin es zu einem Gefecht kommt (SERVISS Kap. VI). Als die Marsianer besiegt sind, stellt man ungewöhnliche Schwerkraftwerte fest und erkennt schließlich, dass der Asteroid aus Gold besteht (Ebd. Kap. VII):

„Dies musste ein goldener Planet sein – dieser kleine Asteroid. Wenn er nicht in seinem Inneren aus Gold bestünde, hätte er mich niemals dreimal mehr wiegen lassen können, als ich eigentlich sollte. 'Aber wo ist das Gold?', rief einer. 'Natürlich bedeckt', sagte Lord Kelvin. 'Unter Sternenstaub begraben. Dieser Asteroid konnte nicht Millionen Jahre durch die mit meteorischen Partikeln durchsetzten Regionen des Weltraums reisen, ohne mit dem unvermeidlichen Staub und Schmutz einer solchen Reise bedeckt zu werden. Wir müssen graben und dann werden wir zweifellos das Metall finden.' Diesem Hinweis wurde sofort gefolgt. Etwas, das als Spaten dienen konnte, wurde von einem der Männer ergriffen, und nach einigen Minuten war ein Loch in den vergleichsweise lockeren Boden des Asteroiden gegraben. Ich werde nie den Anblick vergessen, noch die Ausrufe der Verwunderung, die von allen Umstehenden kamen, als der gelbe Glanz des kostbaren Metalls unter dem 'Sternenstaub' erschien. In riesigen Massen angesammelt, reflektierte es das Licht der Sonne aus seinem Versteck. Offensichtlich war der Planet keine solide Kugel aus Gold, die wie ein Geschoss in einer Gussform entstanden war, sondern bestand aus Nuggets verschiedener Größen, welche sich unter dem Einfluss der Eigengravitation zusammengeballt und einen kleinen metallenen Planeten gebildet hatten.“ (SERVISS 2011, 88f. [Kap. VII]).

Schließlich kommt man zu der Erkenntnis, dass die Marsianer den Asteroiden als „Goldmine“ nutzen. Die Leichname weiterer Marsianer deuten darauf, dass es sich um marsianische Piraten handelte, die das Gold stehlen wollten. – Diese Parallele zu Serviss' Roman ist sicherlich das deutlichste Anzeichen dafür, dass Křesadlo das für zahlreiche Topoi und Motive des Genres bedeutende Buch kannte und bewusst imitierte. Zu den besonderen literarischen Erfindungen in Serviss' Buch, die sich auch in der Astronautilia wiederfinden, zählen etwa der „Disintegrator“ als später typische Science-Fiction-Waffe, der Raumanzug sowie eine Art Raketenanzug (bei Serviss wird er durch einen elektrischen Antrieb betrieben, der auf dem Prinzip von Abstoßung und Anziehung basiert). Darüber hinaus sind auch die Raumschlachten zu erwähnen sowie ein besonderer Verdunklungsschirm der Marsianer. Dies und weitere Besonderheiten machen den Roman zum Prototyp der Space Opera.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 199v‒204vT: 235‒241E: 235‒241
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 2(grc) ἀπάτη M: ἁ- E
  • 2(grc) φυγή deb.
  • 3(grc) δέ τ’ deb.
  • 3(grc) ἑτάροις M: ἑταροις E
  • 3(grc) πτερόεντα deb.
  • 8(grc) τί δὲ vel τίπτε ?
  • 8(grc) ἐστί deb.
  • 9(grc) ενὶ E, cor.
  • 12(grc) εἴη deb.
  • 16(grc) εἰπόντα deb.
  • 16(grc) τὸ τί deb.
  • 17(grc) ἥ E, cor.
  • 18(grc) φυλακήνδε (cf. Astr. 5,302 et al.) deb.
  • 19(grc) κριτῶν deb.
  • 21(grc) ἐπευφήμησαν deb.
  • 22(grc) εἴη deb.
  • 23(grc) φείσροις deb.
  • 26(grc) ὔμ’ (= ὔμμε) ?
  • 27(grc) ὔμμ’ deb.
  • 27(grc) τὸδε E, cor.
  • 29(grc) μέταλλον M: μετάλλον E
  • 30(grc) Ἴστε deb.
  • 30(grc) τετυκέσθαι deb.
  • 34(grc) δέ τε deb.
  • 34(grc) οὕτι E, cor.
  • 35(grc) ὁππότε deb.
  • 37(grc) δέ τ’ deb.
  • 39(grc) αστροπορεύειν E, cor.
  • 40(grc) θράσυνον deb.
  • 41(grc) ἐχέμεν deb.
  • 41(grc) δέ τε deb.
  • 42(grc) ποίμνῃ deb.
  • 44(grc) καὶ deb.
  • 46(grc) ἐπιβὰς (cf. Astr. 5,397) deb.
  • 52(grc) παθομένοισιν M: -μένουσιν E
  • 54(grc) Οὐδ’ deb.
  • 54(grc) ενὶ E, cor.
  • 55(grc) ἐγώ εἰμι deb.
  • 59(grc) ἡμετέροις deb.
  • 66(grc) φόβου (cf. Astr. 4,24.125) deb.
  • 70(grc) κακτάμενον εἱλὼν deb.
  • 71(grc) θαυμαζομένοις deb.
  • 71(grc) πτερόεντα deb.
  • 72(grc) εἴπω M: εἰπω E
  • 73(grc) κτάμενον M: -μένον E
  • 74(grc) τὸ δ’ ?
  • 76(grc) γνήσιον M: γήσιον E
  • 78(grc) σχέσθε deb.
  • 79(grc) ὥστε deb.
  • 79(grc) εὑρεῖν deb.
  • 80(grc) οὐδ’ deb.
  • 86(grc) διασπάσσαι possis
  • 87(grc) ποίμνην deb.
  • 90(grc) κατὰ deb.
  • 91(grc) εὑδήσῃ: εὐδήσῃ E
  • 91(grc) ποίμνῃ deb.
  • 93(grc) οἳ deb.
  • 95(grc) ποίμνην deb.
  • 95(grc) τηρῆσαι deb.
  • 99(grc) ῥοβότοις M: ῥόβοτοις E
  • 99(grc) σύννοιαν deb.
  • 100(grc) τούτοις deb.
  • 101(grc) γλυκεροῖο δε Μ
  • 102(grc) οἰόμην ?
  • 104(grc) λεγέμεν deb.
  • 105(grc) διασπάσσαι possis
  • 106(grc) ποίμνῃ deb.
  • 107(grc) ποίμνῃ deb.
  • 108(grc) ἐνῶρτο deb.
  • 109(grc) πομπῆς deb.
  • 116(grc) Μανδὺς (cf. tr. Boh.: "Mandys přeje si vrátit") cor.: Μανδὺν E
  • 117(grc) προεόντα deb.
  • 117(grc) ἐόντα deb.
  • 118(grc) ἠμῖν E, cor.
  • 118(grc) ἁρπάξαι deb.
  • 120(grc) προεόντα deb.
  • 125(grc) θαμβήσανθ’ deb.
  • 126(grc) φόβου deb.
  • 127(grc) πτερόεντα deb.
  • 129(grc) ἄνανδρες deb.
  • 131(grc) ἤλθομεν ἁρπάξαι deb.
  • 131(grc) ὑμῖν (cf. tr. Boh.: od vás) cor.: ἡμῖν E
  • 131(grc) πλεκτῆρα deb.
  • 133(grc) χ’ deb.|πλεκτῆρα (M) deb.
  • 134(grc) ὀλέσσομεν ?
  • 135(grc) φεισροβόλοις M: φεισρό- E
  • 135(grc) ὑπαλύξαι deb.
  • 137(grc) ἁμὶ deb.
  • 138(grc) ἑτάροις deb.
  • 138(grc) λαθρίοις deb.
  • 140(grc) κατερύκειν (cf. Astr. 7,36) deb.
  • 142(grc) μήχοις M: -ους E
  • 143(grc) πλεκτρῆρί deb.
  • 144(grc) ἐλαυένεμεναι E, cor.
  • 148(grc) διάνοια deb.
  • 150(grc) ἐμοί deb.
  • 151(grc) δόμεναι M: δομέναι E
  • 153(grc) ποιῶ deb.
  • 154(grc) κατερύκειν (cf. Astr. 7,36) deb.
  • 158(grc) κοράμοιο M a.c.: κό- E
  • 161(grc) τεχνονόμος vel τεχνόμενος ?
  • 162(grc) ἦ ?
  • 164(grc) μειλιχίοις deb.
  • 164(grc) ποιοῖ deb.
  • 165(grc) ἑτάροις M: ἕταροις E
  • 165(grc) πτολιπόρθοις deb.
  • 166(grc) δέ τέ οἱ deb.
  • 167(grc) ποιεῖσθαι deb.
  • 168(grc) σκάφεΐ τε Μ: σκάφεϊ τε E
  • 168(grc) ἑταίροιν M: ἑταῖροιν E
  • 169(grc) ἐπταμεθ’ E, cor.

Similienapparat

  • 1sq.(grc) ~ Astr. 22,145sq.
  • 1(grc) Ὣς μὲν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἑτάρους προσέειπον] vide supra ad Astr. 14,10
  • 3(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
  • 4(grc) (et25) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. ΙΙΙ 47
  • 14(grc) νημερτέα βουλήν] vide supra ad Astr. 3,115
  • 20(grc) ὡς καὶ ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
  • 21(grc) ἔνθ’ αὐτοὶ μὲν πάντες ἐπευφήμησαν ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 3,68
  • 24(grc) ἦρξεν ἀγορεύειν] vide supra ad Astr. 22,123
  • 30(grc) ἴστε] cf. eadem sede Il. 23,276
  • 42(grc) μῆλον μαγικόν] cf. Astr. 19,82
  • 43(grc) καὶ μὲν ἐμοὶ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] vide supra ad Astr. 3,227
  • 46(grc) ἐς ἀπείρονα κόσμον] vide supra ad Astr. 19,38
  • 47(grc) χρῶμα φαεινόν] cf. Il. 3,247 (κρητῆρα φαεινόν)
  • 49(grc) φῶτας ἀρίστους] clausula Hom., vid. Il. 6,188 et al.
  • 50(grc) βῆμεν ἴμεν] vide supra ad Astr. 5,263
  • 53(grc) ἀντὶ ?
  • 54(grc) μοι θυμός περ ἐνὶ στήθεσσι γέγηθεν] cf. Il. 13,494 (Αἰνείᾳ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γεγήθει)
  • 61(grc) γώμωσις] = γόμωσις. Vide supra ad Astr. 3,141
  • 66(grc) σκέδασαν φόβου ἄλλυδις ἄλλη] vide supra ad Astr. 2,62
  • 67(grc) ἐπιγραμμόμενον] = ἐπιγεγραμμένον
  • 68(grc) (et74) τρήμην] forma secundaria verbi τρῆμα, cf. z.)
  • 71(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] vide supra ad Astr. 9,69
  • 72(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, ἕταροι, νῦν, ὄφρα τι εἴπω] vide supra ad Astr. 5,168
  • 76(grc) γνήσιον] cf. Il. 11,102
  • 81(grc) ἐπίκειται ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
  • 82(grc) τοῦτο δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο εἶναι ἄριστον] cf. Od. 5,360 (δοκέει δέ μοι εἶναι ἄριστον) et 10,153 (μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι)
  • 93(grc) ὣς ἐφάμην, οἱ δ’ αὖτέ με μύθων καὶ ἐπίθοντο] cf. Il. 7,379 (ὣς ἔφαθ’, οἳ δ’ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδ’ ἐπίθοντο) et al.
  • 94(grc) πίονα μῆλα] vide supra ad Astr. 1,39
  • 98(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
  • 108(grc) ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γόος πᾶσιν ἑτάροισιν] cf. Il. 1,599 (ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως μακάρεσσι θεοῖσι); Od. 8,326
  • 110(grc) κόρεσαν θυμὸν λυγροῖο γόοιο] cf. Od. 14,28 (κρειῶν κορεσαίατο θυμόν) et 20,59 (κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν)
  • 111(grc) τοῖσιν ἐγὼν ἀγορὴν θέμενος ἔπεα προσέειπον] vide supra ad Astr. 14,10
  • 112(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 5,398
  • 114(grc) cf. Astr. 1,8
  • 121sq.(grc) cf. Astr. 1,210 et 212
  • 121sq.(grc) εὐεργέα νῆα] vide supra ad Astr. 1,151
  • 123(grc) μεγαφώνῳ] vide supra ad Astr. 12,307
  • 126(grc) = 66
  • 127(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδα] vide supra ad Astr. 19,27
  • 129(grc) κέκλυτέ μευ μύθων] vide supra ad Astr. 3,47
  • 132(grc) φωρίδιον] de forma (ab adiectivo φώριος ducta) cf. AP 9,348,2
  • 135(grc) οὐ γάρ τι τύχη ὑπαλύξαι] cf. Il. 12,327 (ἃς [sc. κῆρας θανάτοιο] οὐκ ἔστιν φυγεῖν βροτὸν οὐδ’ ὑπαλύξαι)
  • 136(grc) σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228
  • 137(grc) ἅμι] haec forma apud veteres non legitur, sed ἁμίν (vid. Ar. Lys. 1081) vel ἇμιν (vid. Alcm. fr. 1,41.60.89)
  • 139(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, κακά περ πάσχοντες ἑταῖροι] vide supra ad Astr. 5,398. Cf. etiam supra v. Astr. 5,129.
  • 158(grc) ἠχογραφέην] cf. ngr. ηχογράφηση
  • 158(grc) μαγνητουφώνῳ] cf. ngr. μαγνητόφωνο
  • 159(grc) ὃς Φράντην ἐφίλησε, ἕως πρῶτον κατέλεξα] cf. Astr. 21,184‒191
  • 164(grc) μειλιχίοις ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
  • 165(grc) πτολιπόρθοις] clausula (Il. 8,372 et al.) et epitheton Homericum, cf. 20,152 (de Marte); 5,333 (de Enyone); 15,77 (de Achille); 10,363 et al. (de Ulixe)
  • 169(grc) cf. Astr. 1,212
  • 170(grc) noster formulam suam variat, vide supra ad Astr. 1,8

Handschriftenapparat

  • 4(grc) εἰς τὸν Μανδὺν θήρα] ἀστροπόρευσις M
  • 22(grc) εστι? M post εἴη in uncis lunatis
  • 28(grc) τοι] μὲν M a.c.
  • 39(grc) i.m. add. M
  • 49(grc) φῶτας ἀρίστους] φῶτα ἄριστον M
  • 53(grc) τὰ κλόφε] κέκλοφε M
  • 106(grc) οἳ] τοὶ M
  • 121(grc) Ἀλλ’ ἄγε] ἀλλὰ μὲν M
  • 122(grc) λελιπόντες] -πῶτες M
  • 124(grc) τοι] μὲν M
  • 134(grc) τε] δέ τ’ M
  • 146(grc) ἐμαυτόν] ἐμμαυτόν M
  • 157(grc) ῥόβως] μεταθήτωρ M a.c.
  • 161(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
  • 169(grc) λελιπόντες] -πῶτες M

Kommentar

  • 3(grc) ἄφιξις] Die Vokabel ἄφιξις findet sich auch in den Epigraphai zu mehreren Gesängen der Odyssee (3: Ἄφιξις Τηλεμάχου εἰς Πύλον, 4: Ἄφιξις Τηλεμάχου εἰς Σπάρτην, 6: Ὀδυσσέως ἄφιξις εἰς Φαίακας, 15: […] Τηλεμάχου πρὸς Εὔμαιον ἄφιξις).
  • 53(grc) ἄντι δὲ σήκωσις τῶν, τὰ κλόφε Κύπτα ἀεικής] Zur Sache vgl. Astr. 14,225sq. ἀντισήκωσις "Vergeltung" (hier in Tmesis) ist zuerst bei Herodot belegt (Hdt. 4,50). Siehe LSJ 1996 s.v. ἀντισήκωσις.
  • 55(grc) Μαμμωνοῦ ἕνεκεν] μαμωνᾶς (hier metri causa mit Doppelkonsonanz; der Genitiv eigentlich μαμωνᾶ) ist dem Ursprung nach ein aramäisches Wort, das zuerst im Neuen Testament (Ev.Luc. 16,9 et al.) Verwendung findet. Siehe LSJ 1996 s.v. μαμωνᾶς. Der "schnöde" Mammon als Ursache für Fehlentscheidungen und Übel ist durch Vergils auri sacra fames episch thematisiert. Ein beleibtes Thema ist weiterhin die Gier der Menschen, welche die Schätze der Erde ausbeutet und in deren "Eingeweiden" gräbt.
  • 55(grc) κυνικός γε σοφὸς ἐγώ εἰμι] Zu Nemo als kynischem Weisen vgl. Astr. 7,105. Zum Verzicht auf alle künstlichen Bedürfnisse und die Anspruchlosigkeit in der kynischen Ethik siehe Flashar 1998, 276f. (Antisthenes) Flashar 1998, 288f. (Diogenes).
  • 58(grc) σκηλεύθροισιν] Ionisierte Form des Wortes σκάλευθρον, welches eigentlich ein Werkzeug der Bäcker bezeichnete, womit sie das Feuer im Backofen schürten. Das Wort ist in verschiedenen Formen als Glosse überliefert. Siehe Pape Astr. 2,888 s.v. σκάλευθρον; LSJ 1996 s.v. σκάλαυθρον und σκάλευθρον.
  • 63(grc) σέμτεξ] Semtex ist ein Plastiksprengstoff. Er wurde 1966 von Stanislav Brebera (*1925) erfunden und erstmals von der tschechischen Firma Semtin Glassworks (VCHZ Synthesia) produziert. Daher wurde das Produkt nach Semtín, einer Vorstadt von Pardubice, als "Semtex" benannt. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Semtex [abgerufen 03.07.2021]. Durch die Referenz auf Semtex stellt Křesadlo wiederum einen Bezug zu seiner Heimat her.
  • 63(grc) κρηκτοφόρον] Das vom Autor gebildete Kompositum soll der tschechischen Übersetzung nach zu deuten "explosiv" ("výbuchonosný") bedeuten. Die Ableitung ist nicht ganz klar. Wahrscheinlich denkt der Autor an κρέκω "schlagen, klopfen" zu dem es auch das Adjektiv κρεκτός "geschlagen" gibt. SieheLSJ 1996 s.v. κρεκτός und κρέκω. Die Bildung mag auch von dem Sprengstoff aus Čapeks gleichnamigem Roman "Krakatit" (1924) angeregt sein.
  • 86(grc) διασπᾶσαι] Der Autor längt metri causa das eigentlich kurze Alpha von διασπάσαι.

Indizes

Spondiaci

καὶ μήχοις τε
142
συντιθέντι
88

    Indexreferenzen

    Asteroid
    65 · 122 · 134 · 169
    Burda
    62 · 153 · 155
    Erde
    17 · 120 · 151
    Franta
    142 · 149 · 157 · 159 · 161 · 163 · 165
    Gold
    29 · 30 · 36 · 38 · 41 · 45 · 49 · 50 · 57 · 58 · 60 · 64 · 78 · 81
    Kosmos
    17 · 33 · 46 · 69 · 75 · 92 · 169
    Kosmosbetrachtendes Schaf
    27 · 114 · 144 · 170
    Kynisch
    55
    Kypta
    53
    Magnetofon
    158
    Mammon
    55
    Mandys
    6 · 10 · 12 · 13 · 15 · 23 · 24 · 41 · 44 · 77 · 114 · 116 · 144 · 170
    Megafon
    123
    Phaser
    15 · 23 · 60 · 61
    Phaserkanone
    135
    Planet
    9 · 30 · 145
    Radiofon
    156
    Rakete
    102
    Roboter
    142 · 149 · 157
    Semtex
    63 · 64
    Tonda
    62 · 142 · 161
    Zeitwächter
    130

    Monosyllaba

    τοῖς
    164

    Metrische Daten

    Verse (gesamt)
    170
    Monosyllaba (gr.)
    1
    Spond. Verse (gr.)
    21.2%
    Versus tetracoli [4 W.] (gr.)
    42.4%
    Versus tetracoli [5 W.] (gr.)
    0
    Zäsur PH (gr.)
    12875.3%
    Zäsur KTT (gr.)
    3118.2%
    Zäsur andere (gr.)
    116.5%
    Zäsur nicht analysierbar (gr.)
    0
    Hexameterschemata
    DSSSD
    2011.8%
    DDDDD
    158.8%
    DSDDD
    158.8%
    DSDSD
    148.2%
    DDSSD
    148.2%
    DSSDD
    116.5%
    SDDSD
    116.5%
    SDDDD
    105.9%
    DDSDD
    95.3%
    DDDSD
    95.3%
    SSDSD
    84.7%
    SDSDD
    74.1%
    SSSDD
    74.1%
    SSSSD
    74.1%
    SDSSD
    63.5%
    SSDDD
    52.9%
    DDSSS
    10.6%
    SDSSS
    10.6%

    Downloads

    Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

    Filter (Transkription)
      • Textkritischer Apparat
      • Handschriftenapparat
      • Similienapparat
      • Kommentare
      • Metrikauszeichnung (⏑‒)
      • Monosyllaba
      • Spondiaci
      • Neologismen
      • Versus tetracoli(vt)
      • Indexreferenzen
    Link in Zwischenablage kopiert