Astronautilia
Digital
🢠Astr. 24

Transkription

M f. 205r T p. 242 E p. 242 Ἀστροναυτιλίης ω Ἀστροναυτιλίης ω Hvězdoplavby zpěv dvacátý čtvrtý Der Astronautilia vierundzwanzigster Gesang [Ἡ τοῦ Μανδύος καὶ τοῦ μήλου ἅρπαξις. [Ἡ τοῦ Μανδύος καὶ τοῦ μήλου ἅρπαξις. (Chycení Mandyse a ovce. [Die Ergreifung von Mandys und dem Schaf.
Hs.:
(grc) 2sq.: Ἡ τοῦ Μανδύος—τέλος] Μανδύος καὶ μήλου ἅρπαξις καὶ τέλος ἀοιδῆς M
Ἡ τῆς ἀοιδῆς καταστροφὴ καὶ τὸ τέλος.] Ἡ τῆς ἀοιδῆς καταστροφὴ καὶ τὸ τέλος.] Básně zvrat a konec.) Der Umschlag des Gedichts und sein Ende.]

Δηρὸν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Δηρὸν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Dlouho věru jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu, Lange schifften wir in den Tiefen des leeren Kosmos
Sim.:
(grc) = Astr. 17,1. Vide etiam supra ad Astr. 8,1
Μανδὺν ἐλαυνόμενοι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ Μανδὺν ἐλαυνόμενοι καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν. Mandyse uhánějíce a ovci, jež sleduje vesmír. auf der Jagd nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf.
Sim.:
(grc) cf. Astr. 23,170
Τὸ σκάφος ἴθυνον δι’ ἀβενθέα χάσματα κόσμου‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Τὸ σκάφος ἴθυνον δι’ ἀβενθέα χάσματα κόσμου Člun svůj řídil jsem sám přes bezedné propasti kosmu, Das Schiff steuerte ich durch die bodenlosen Abgründe des Kosmos
Sim.:
(grc) ἀβενθέα] nl.
ἡμέτερον ποτὶ ἠέλιον καὶ μητέρα Γαῖαν‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἡμέτερον ποτὶ ἠέλιον καὶ μητέρα Γαῖαν směrem k našemu slunci a naší mateřské Zemi, in Richtung unserer Sonne und Mutter Erde εἰδὼς τὸν Μανδὺν νοστησέμεναι μεμαόντα‒‒|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ εἰδὼς τὸν Μανδὺν νοστησέμεναι μεμαῶτα. věda, že tam se Mandys též nyní navrátit hodlá. im Wissen, dass Mandys (ebenfalls) zurückzukehren gedachte.
Krit.:
(grc) μεμαῶτα deb.
αἶψα δέ μίν τοι ἴδον αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ Αἶψα δέ μίν τοι ἴδον αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ Záhy jsem také ho spatřil na sensorů obrazné desce. Sogleich aber sah ich ihn auf dem Sensorschirm
Sim.:
(grc) αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ] vide supra ad Astr. 20,20
καί μοι εἰσορόωντι ὀτρύνετο θυμὸς ἀγήνωρ‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ καί μοι εἰσορόωντι ὀτρύνετο θυμὸς ἀγήνωρ a tu mě, když jsem ho viděl, i statné pobídlo srdce und als ich ihn sah, trieb mich mein stolzer Sinn an
Sim.:
(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
καί μιν ῥαδιοφωνήσας ἔπεσιν προσέειπον·‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καί μιν ῥαδιοφωνήσας ἔπεσιν προσέειπον· a tu jsem rádiofónem ho takto oslovil řečí: und ich sprach zu ihm über Radiofon mit den Worten:
Hs.:
(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
»Σχὲς φεύγειν ὦ Μάνδυ ἐπεί σοι ἐγγὺς ἱκάνω‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ »Σχὲς φεύγειν, ὦ Μάνδυ, ἐπεί σοι ἐγγὺς ἱκάνω Přestaň, Mandysi, prchat, neb už jsem u tebe blízko "Hör’ auf zu fliehen, Mandys, da ich nahe an dich herangekommen bin καὶ ἰδὲ φεισροβόλῳ σε βαλῶ διὰ αἰπὺν ὄλεθρον‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ ἰδὲ φεισροβόλῳ σε βαλῶ διὰ αἰπὺν ὄλεθρον. a na tě fejzrovým dělem teď střelíme na tvoji zkázu. und dich auch mit der Phaserkanone zu deinem jähen Verderben treffen werde.
Sim.:
(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
οὔδ’ ἔτι σοί τις πρῆξις ἐμῆς φύγεμεν ἀπὸ νηὸς‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Οὐδ’ ἔτι σοί τις πρῆξις ἐμῆς φυγέμεν ἀπὸ νηὸς Ani nemáš už možnost, jak prchnout od mojí loďky, Es gibt für dich keine Möglichkeit mehr, vor meinem Schiff zu fliehen,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) φυγέμεν (M) deb.
Sim.:
(grc) οὐδ’ ἔτι σοί τις πρῆξις ἐμῆς φυγέμεν ἀπὸ νηός] vide supra ad Astr. 1,36
M f. 205v ῥίμφα μάλα πλείουσῃ ἐπεὶ θάσσων σεό εἰμι.‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ῥίμφα μάλα πλειούσῃ, ἐπεὶ θάσσων σέο εἰμί. která rychle tu pluje, neb jistě jsem rychlejší tebe. das sehr schnell fliegt, da ich schneller als du bin.
Krit.:
(grc) πλειούσῃ deb.(grc) σέο εἰμί deb.
Sim.:
(grc) ῥίμφα μάλα] vide supra ad Astr. 17,40
ἀλλ’ ἄγε σχὲς φεύγειν κλεφθές μοι δὸς ἄπο μῆλον.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἄγε σχὲς φεύγειν, κλεφθέν μοι δὸς ἄπο μῆλον. Nuže, přestaň už prchat a vrať mi ukradenou ovci, Auf, lass ab von der Flucht und gib mir das gestohlene Schaf zurück!
Krit.:
(grc) κλεφθὲν deb.
Αὐτὸς σὺν χρυσῷ πλεῖ ὅπου περ θυμὸς ἄνωγοι‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ Αὐτὸς σὺν χρυσῷ πλεῖ, ὅπου περ θυμὸς ἀνώγοι, sám pak se zlatem pluj kam jen tě pobídne srdce, Selbst fliege mit dem Gold, wohin dein Herz dich heißen mag,
Krit.:
(grc) ἀνώγοι (cf. Astr. 16,134) deb.
Sim.:
(grc) ὅποι περ θυμὸς ἀνώγοι] cf. Il. 4,263; Od. 8,70 (ὅτε θυμὸς ἀνώγοι)
εἰ μὴ νῆα θοὴν φεῖσροις ὀλοοῖσι βάλοιμι.«‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ εἰ μὴ νῆα θοὴν φείσροις ὀλοοῖσι βάλοιμι.« jestliže nechceš bych loď ti zhoubným zasáhl fejzrem. wenn ich nicht dein schnelles Schiff mit verderblichen Phasern treffen soll.
Krit.:
(grc) φείσροις deb.
Ὣς ἄρ’ ἔφην ὅ με δ’ αὖτις ἀμείβετο κερτομέος κῆρ.‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Ὣς ἄρ’ ἔφην, ὅ με δ’ αὖτις ἀμείβετο κερτόμεος κῆρ. Takto jsem pravil a on mi opět posměšně v odvět: So also sprach ich, er aber antwortete mir wiederum spöttisch im Herzen:
Krit.:
(grc) κερτόμιος (M) deb.
Sim.:
(grc) ὣς ἄρ’ ἔφην] cf. Il. 1,584 (ὣς ἂρ ἔφη) et al.(grc) ὅ με δ’ αὖτις ἀμείβετο] vide supra ad Astr. 21,141
»Νήπιος ἔσσ’ Οὐδεὶς καὶ συρρηκτὸς ἀπὸ κόσμου‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ »Νήπιός ἐσσ’, Οὐδείς, καὶ συρρηκτὸς ἀπὸ κόσμου, "Hloupý jsi zajisté, Nemo, a zničen kosmickou poutí, "Du bist töricht, Nemo, und durch den Kosmos verdorben,
Krit.:
(grc) Νήπιός ἐσσ’ deb.
Sim.:
(grc) νήπιός ἐσσ’, Οὐδείς] vide supra ad Astr. 8,286(grc) συρρηκτὸς ἀπὸ κόσμου] cf. Od. 8,137 (κακοῖσι συνέρρηκται πολέεσσιν)
ὡς μ’ ὀΐεις μῆλον δοῦναι πάλιν ὡς ἀγορεύεις.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ ὥς μ’ ὀΐεις μῆλον δοῦναι πάλιν, ὡς ἀγορεύεις. jestli si myslíš, že dám ti ovci, jak o tom mluvíš. wenn du meinst, dass ich das Schaf zurückgebe, wie du sagst.
Krit.:
(grc) ὥς μ’ deb.
Sim.:
(grc) ὡς ἀγορεύεις] clausula Hom., vid. Il. 9,41 et al.
εἴ τις καὶ ἔθελοί με ἕλειν καὶ κῆρα ὀπάσσαι‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Εἴ τις καὶ ἐθέλοι με ἑλεῖν καὶ κῆρα ὀπάσσαι Jestliže někdo by chtěl mě snad zajmout, či způsobit smrt mi, Wenn mich auch einer fangen und mir den Tod bringen möchte,
Krit.:
(grc) ἐθέλοι (cf. Astr. 19,129) deb.(grc) ἑλεῖν deb.
καὶ γὰρ τόν γε δύναιμι ἀπείλειν τοῦ διὰ μήλου‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒||‒◡◡|‒‒ καὶ γὰρ τόν γε δύναιμι ἀφειλεῖν τοῦ διὰ μήλου věru, že mohu ho zničit tu právě pomocí ovce. dann könnte ich ihn mit Hilfe des Schafes vernichten.
Krit.:
(grc) ἀπειλεῖν deb.
Anm.:
(grc) Hinter dem unverständlichen ἀπείλειν muss man nach dem tschechischen "zničit" wohl den Aorist von ἀφαιρεῖν, also ἀφελεῖν, vermuten. Einfacher wäre ἀπειλεῖν ("drohen"), aber dies würde zum Tschechischen in Kontrast stehen.
κακταμέναι μεμαὼς τόδ’ ἀπείλημ’ ἔσται ἁπάντων‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ κακτάμεναι μεμαώς· τόδ’ ἀπείλημ’ ἔσται ἁπάντων Kdybych ovci tu zabil, to zkáza věcí je všechněch Wenn ich es zu töten beabsichtige, wird dies das Verderben aller
Krit.:
(grc) κακτάμεναι (M) deb.
Sim.:
(grc) ἀπείλημ’] verbum apud Homerum non legitur, sed cf. S. OC 660
Hs.:
(grc) ἔσται] ἐστὶ M
ζῴων εἰν κόσμῳ ὕλης ζακενοῦ τε χρόνου τε‒‒|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ζῴων εἰν κόσμῳ ὕλης ζακενοῦ τε χρόνου τε. tvorů žijících v kosmu i prostoru, hmoty i času. Lebewesen im Kosmos, der Materie, des Raums und der Zeit sein. T p. 243 E p. 243 ἀλλ’ ἄγε νῆα θοὴν τρέψαι δόμεναι τε πάλινδε‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἄγε νῆα θοὴν τρέψαι δόμεναί τε πάλινδε, Ale běhutou loď teď obrať a vrať se nazpět, Auf also, wende dein schnelles Schiff und kehre zurück,
Sim.:
(grc) πάλινδε] haec forma apud veteres non legitur
ὣς οὔ πως γε δύνῃ εἵλειν Μανδὺν πολύμητιν.«‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ὡς οὔ πως γε δύνῃ εἱλεῖν Μανδὺν πολύμητιν.« neboť nemůžeš chytit mne Mandyse lstivého velmi." da du den schlauen Mandys auf keine Weise fangen kannst."
Krit.:
(grc) ὡς deb.(grc) εἱλεῖν ?
Sim.:
(grc) Μανδὺν πολύμητιν] vide supra ad Astr. 11,69
Ὣς φάτο Μανδὺς ἀνὴρ αὐτὰρ φείσρῳ ἔβαλόν μιν.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ὣς φάτο Μανδὺς ἀνήρ, αὐτὰρ φείσρῳ ἔβαλόν μιν. To pravil muž ten Mandys a já naň vystřelil fejzrem. So sprach der Mann Mandys, doch ich traf ihn mit dem Phaser. ἰσχυρὴ σκαφὶς ἦν τοῦ Μανδύος οὔτι τύχεν οἱ‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Ἰσχυρὴ σκαφὶς ἦν τοῦ Μανδύος, οὔτι τύχεν οἱ Silný Mandys měl člun a nic se nestalo jemu, Das Schiff von Mandys war stabil, nichts stieß ihm zu,
Hs.:
(grc) οἱ] περ M
πλεῖν ἐλελιξέμεναι πλοῖον καὶ ἀνήνορα φώρα.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ πλεῖν ἐλελιξέμεναι πλοῖον καὶ ἀνήνορα φῶρα. než že se otřásla loď a uvnitř nemužný zloděj. außer dass das Schiff und der feige Dieb erzitterten.
Krit.:
(grc) ελιξέμεναι E, cor.(grc) φῶρα (cf. Astr. 2,145 et al.) deb.
M f. 206r Αὐτίκα δ’ ἐκ ὀθόνης αὐτοῦ ἀφανίσετο πλοῖον‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Αὐτίκα δ’ ἐκ ὀθόνης αὐτοῦ ἀφανίσετο πλοῖον Ihned tu z obrazovky mi jeho plavidlo zmizlo, Sofort verschwand sein Schiff von meinem Bildschirm καὶ τότ’ ἐγὼν ἐνόησα χρόνονδ’ ἑτέρονδε κυβιστᾶν‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ τότ’ ἐγὼν ἐνόησα χρόνονδ’ ἕτερόνδε κυβιστᾶν, a tu jsem poznal, že v jiný se času ponořil úsek, und da erkannte ich, dass er in eine andere Zeit eingetaucht ist,
Krit.:
(grc) ἕτερόνδε deb.
Sim.:
(grc) ἐγὼν ἐνόησα] cf. Od. 1,257 (ἐγὼ τὰ πρῶτ’ ἐνόησα)(grc) κυβιστᾶν] de verbo cf. Il. 16,745.749; 21,354
οὔδ’ ἀλλ’ ἐγώ περ οἶδα πόσον χρόνον ηὗρε κυβιστῶν‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ οὐδ’ ἀλλ’ ἐγώ περ οἶδα, πόσον χρόνον ηὗρε κυβιστῶν, ale jsem nevěděl ovšem ten čas, v nějž vnořil se Mandys, aber ich wusste nicht, welchen Zeitabschnitt er beim Eintauchen wählte,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
ὡς ὅδε Μανδύς τοι εὕρειν δυνάσαιτο ἕκαστον.‒◡◡|‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς ὅδε Μανδύς τοι εὑρεῖν δυνάσαιτο ἕκαστον. neboť zajisté Mandys si každý zvoliti mohl. da dieser Mandys jeden wählen konnte.
Krit.:
(grc) εὑρεῖν deb.
Hs.:
(grc) Μανδύς τοι] μὲν Μανδὺς M
Τοὔνεκά μοι φρονέοντι τὸ κῆρ στρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Τοὔνεκά μοι φρονέοντι τὸ κῆρ στρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα. A tu mi při úvahách se sem tam zmítala mysl. Deshalb wandte sich mir beim Nachdenken das Herz hierhin und dorthin.
Sim.:
(grc) μοι φρονέοντι] cf. eadem sede Od. 10,153(grc) τὸ κῆρ στρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα] cf. eadem sede Il. 24,5 (ἐστρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα)
Εἰς τέλος τοῦ Γρογαλοῦ τὸν μνῆσα λόγον κρυοπήκτου‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Εἰς τέλος τοῦ Γρογαλοῦ τὸν μνῆσα λόγον κρυοπήκτου Nakonec na Grogala jsem zmrzlého vzpomněl si slova, Schließlich erinnerte ich mich an das Wort des eisgefrorenen Grogalers,
Sim.:
(grc) κρυοπήκτου] vide supra ad Astr. 21,7
Μανδὺν φευγόμενον φεύξειν εἰς τὰ προτ’ ἔοντα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Μανδὺν φευγόμενον φεύξειν εἰς τὰ προεόντα že bude utíkat Mandys as do minulého si času dass der fliehende Mandys in die Vergangenheit fliehen werde
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
τοῦ χρυσοῦ ἕνεκεν καὶ ὄλβου χρυσογενήτῃ‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ τοῦ χρυσοῦ ἕνεκεν καὶ ὄλβου χρυσογενήτῃ kvůli svému tam zlatu a bohatství, zlato jež plodí wegen des Goldes und des goldgebärenden Reichtums ἡμετέρῃ γαίῃ· τότε μοί γε δοάσσατο εἶναι‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἡμετέρῃ γαίῃ· τότε μοί γε δοάσσατο εἶναι na naší matce tam Zemi. A tu se nejspíš mi zdálo, auf unserer Erde. Da schien es mir am glaubwürdigsten zu sein,
Sim.:
(grc) τότε μοί γε δοάσσατο εἶναι] vide supra ad Astr. 3,227
εἰς τέλος εἰκόστης ἑκατονταέτηρος ἀλῦξαι‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ εἰς τέλος εἰκοστῆς ἑκατονταέτηρος ἀλύξαι že bude na dvacátého chtít století uniknout konec dass ans Ende des zwanzigsten Jahrhunderts
Krit.:
(grc) εἰκοστῆς (cf. Astr. 11,301) deb.(grc) ἀλύξαι deb.
Anm.:
(grc) ἑκατονταέτηρος] Hier nach der 3. Deklination (quasi von *ἑκατονταέτηρ), ἑκατονταέτηρος ist allerdings eigentlich ein zweiendiges Adjektiv der o-Deklination (vgl. LSJ 1996 s.v. ἑκατονταέτηρος). Siehe auch 42 und 63.
Μανδὺν ἀεικέλιον πιθανώτατον· ὥς οἱ ἔοικεν‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Μανδὺν ἀεικέλιον πιθανώτατον· ὥς οἱ ἔοικεν Mandys ohyzdný nejspíš, neb to se nejlepší zdálo der schmähliche Mandys geflohen sei, weil es πουλὺν χρυσὸν ἔχειν καὶ πλούσιον ὣς τετύκεσθαι‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ πουλὺν χρυσὸν ἔχειν καὶ πλούσιον ὣς τετυκέσθαι, pro něho: množství mít zlata, by mohl bohatě žíti, zu ihm passte, viel Gold zu haben und auf diese Weise reich zu sein,
Krit.:
(grc) τετυκέσθαι deb.
ἀλλ’ ἅδην τέχνων λιπαρὴν ζωήν περ ἔχεσθαι.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλ’ ἅδην τεχνῶν λιπαρὴν ζωήν περ ἔχεσθαι. avšak už techniky dost, by příjemný mohl mít život. aber auch genug Technik (zu haben), um ein angenehmes Leben zu führen.
Krit.:
(grc) τεχνῶν deb.
Ἀλλά γε πειράζων χρουνοπλεκτῆρα ποίησα‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλά γε πειράζων χρουνοπλεκτῆρα ποίησα A tak na zkoušku jen jsem pletač nastavil času, Doch ich versuchte und bewirkte, dass die Zeitmaschine εἰς ἐμὲ εἰκόστην ἑκατονταέτηρα βάλεσθαι‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ εἰς ἐμὲ εἰκοστὴν ἑκατονταέτηρα βαλέσθαι aby mne do dvacátého tu potom století hodil, mich ins zwanzigste Jahrhundert
Krit.:
(grc) εἰκοστὴν deb.(grc) βαλέσθαι deb.
ἤματι τῷ ἰδίῳ ἰδὲ μῆνί τε καὶ ἐνιαυτῷ‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ἤματι τῷ ἰδίῳ ἰδὲ μῆνί τε καὶ ἐνιαυτῷ, stejného ale i dne i měsíce, jakož i roku, genau an denselben Tag, Monat und dasselbe irdische Jahr werfe,
Krit.:
(grc) μηνί deb.
Sim.:
(grc) ἤματι τῷ] vide supra ad Astr. 12,83
τῷ νυν ἐπιχθονίῳ ἔσκον πτάμενος διὰ κόσμον‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ τῷ νυν ἐπιχθονίῳ ἔσκον πτάμενος διὰ κόσμον. jaký jsem pozemský měl teď, když jsem plavil se kosmem. in dem ich jetzt auf meinem Flug durch den Kosmos war. M f. 206v ἀλλὰ δέ μοι ποίουντι τάχα σκότος ὄσσε κάλυψεν‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δέ μοι ποιοῦντι τάχα σκότος ὄσσε κάλυψεν Ale, jak jsem to dělal, tu tma mi zakryla oči, Doch als ich dies tat, verhüllte mir rasch Dunkelheit die Augen
Krit.:
(grc) ποιοῦντι deb.
Sim.:
(grc) σκότος ὄσσε κάλυψεν] vide supra ad Astr. 1,44
καὶ ὀλιγοδραμέων γνώμην ἔχον ὡς τόδε μῆλον‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ καὶ ὀλιγοδρανέων γνώμην ἔχον, ὡς τόδε μῆλον a již ztráceje sílu jsem ještě vědomí nabyl, und obwohl ich das Bewusstsein verlor, hatte ich den Gedanken,
Krit.:
(grc) ὀλιγοδρανέων deb.
Sim.:
(grc) ὀλιγοδραμέων] cf. eadem sede Il. 15,246 (ὀλιγοδρανέων) et al.
Anm.:
(grc) Auch im Kinofilm Star Trek IV verlieren die Darsteller jeweils nach dem Zeitsprung kurzzeitig ihr Bewusstsein. Eine genauere Erklärung wird später gegeben. Siehe unten 139‒143.
παύσατο σκέπτεσθαι νῦν ὄντα ἀπείρονα κόσμον‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ παύσατο σκέπτεσθαι νῦν ὄντα ἀπείρονα κόσμον že zřejmě přestala ovce se dívat na dnešní už vesmír, dass das Schaf aufhörte den jetzigen unendlichen Kosmos zu betrachten, ὄν γ’ εἰν τῷ προτ’ ἐόντι τέ μοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος.‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ ὄν γ’ εἰν τῷ προεόντι τέ μοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος. neboť je v minulém čase a jistá že příkrá mi zkáza. da es in der Vergangenheit war, und mir daher das jähe Verderben sicher sei.
Krit.:
(grc) προεόντι deb.
Sim.:
(grc) σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228
Ἀλλ’ ἔτ’ ἐγὼ περόνην πίεσον μεμαχήματος αὐτὸς.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἔτ’ ἐγὼ περόνην πίεσον μεμαχήματος αὐτός· Ale ještě jsem sám ten knoflík přístroje zmáčkl. Aber ich drückte noch selbst den Knopf des Geräts [der Zeitmaschine]:
Sim.:
(grc) περόνην πίεσον] cf. Astr. 21,196
ἂψ μὲν ἠγέρθην ζωὸς ὢν νηῒ μελαίνῃ‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒||‒◡◡|‒‒ ἂψ μὲν ἠγέρθην ζωὸς ὢν νηῒ μελαίνῃ Ihned jsem vzbudil se zas a živ byl v lodici černé Ich wachte wieder lebendig im schwarzen Schiff auf
Sim.:
(grc) ζωὸς ὤν] cf. Il. 17,153 (ζωὸς ἐών) et al.
T p. 244 E p. 244 καὶ Μανδύν γε πάλιν λεῦσσον νῦν πρόσθεν ἐόντα‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒||‒◡◡|‒◡ καὶ Μανδύν γε πάλιν λεῦσσον νῦν πρόσθεν ἐόντα Mandyse opět jsem viděl tam kterak přede mnou pluje, und sah Mandys jetzt wieder vor mir ῥίμφα μάλα πτάμενον· τόδε γήθησεν φίλον ἦτορ.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ ῥίμφα μάλα πτάμενον· τὸ δὲ γήθησεν φίλον ἦτορ. rychle hbitým si letem. Tu milé mi plesalo 〈s〉rdce. sehr schnell fliegen. Darüber freute sich mein liebes Herz.
Sim.:
(grc) ῥίμφα μάλα] vide supra ad 12(grc) γήθησεν φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 5,247
τὴν μὲν αὐξήσας δύναμιν τὴν νῆα ἐλαύνειν‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ τὴν μὲν αὐξήσας δύναμιν τὴν νῆα ἐλαύνειν Přidav tedy teď sílu, jež žene plavidlo kosmem, Da erhöhte ich die Kraft, um das Schiff voranzutreiben, ἦρξα διωκέμεναι Μανδὺν κλέπτην τε ὄϊν τε.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἦρξα διωκέμεναι Μανδὺν κλέπτην τε ὄϊν τε. počal jsem pronásledovat tam Mandyse, zloděje s ovcí. und begann Mandys, den Dieb, und das Schaf zu verfolgen.
Sim.:
(grc) κλέπτην] semel tantum apud Homerum legitur, vid. Il. 3,11
Ἀλλά γε μὲν χαλεπὸν ἦεν τὸν φῶτα κιχῆσαι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλά γε μὲν χαλεπὸν ἦεν τὸν φῶτα κιχῆσαι, Ale obtížné bylo mi velmi dohonit muže, Doch es war schwer, den Mann einzuholen, ὡς χρόνιος προτ’ ἐόντα χρόνονδε ἔδυ ἐνὶ κόσμῳ‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ὡς χρόνιος προεόντα χρόνονδε ἔδυ ἐνὶ κόσμῳ jelikož přede mnou dlouho se v minulém vynořil kosmu, da er zeitig in die Vergangenheit im Kosmos eingetaucht war
Krit.:
(grc) προεόντα deb.
Hs.:
(grc) ἔδυ] ἔδυν M
καὶ μερμεισάμενος μάλα δὴν περὶ ποῦ τί ποιῆσαι.‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ μερμεισάμενος μάλα δὴν περὶ ποῦ τί ποιῆσαι. a to, že myslil jsem dlouho, co bych měl učinit tehdy. und ich lange überlegte, was ich wo tun solle. Μικρὴ μὲν σκαφὶς ἦν μούνου ἀνδρὸς ἐπίβηναι‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Μικρὴ μὲν σκαφὶς ἦν μούνου ἀνδρὸς ἐπιβῆναι, Malou sice měl loď, jen pro muže jednoho vhodnou, Er hatte ein kleines Schiff, das nur ein Mann betreten konnte,
Krit.:
(grc) ἐπιβῆναι (cf. Astr. 1,208 et al.) deb.
Hs.:
(grc) σκαφὶς] σκάφη M
ἀλλά γε ῥηΐδιον ἰδὲ καὶ ταχὺ κοσμοπορεύειν‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ ἀλλά γε ῥηΐδιον ἰδὲ καὶ ταχὺ κοσμοπορεύειν. ale řízenou snadno a rychlou k věsměrné plavbě, aber es war leicht und konnte schnell durchs All reisen. ἀλλὰ δέ μοι πολ’ ὀπίσσω ἔην σκαφὶς κοσμοπορευτά.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ δέ μοι πόλ’ ὀπίσσω ἔην σκαφὶς κοσμοπορευτά. leč já velice vzadu jsem byl s svým kosmickým člunem. Mein kosmosbefahrendes Schiff aber war weit hinter ihm.
Krit.:
(grc) πόλ’ deb.(grc) ἔην M: ἐῆν E
Οὕτως μὲν φερόμεσθα διαὶ κόσμοιο βάραθρα‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Οὕτως μὲν φερόμεσθα διαὶ κόσμοιο βάραθρα Takto tedy jsme nesli se přes ty hlubiny kosmu So eilten wir durch die Tiefen des Kosmos
Sim.:
(grc) διαὶ κόσμοιο βάραθρα] cf. Astr. 10,159
ἡμέτερον πρὸς ἠέλιον καὶ μητέρα Γαῖαν,‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἡμέτερον πρὸς ἠέλιον καὶ μητέρα Γαῖαν, směrem k našemu slunci a k naší matičce Zemi, zu unserer Sonne und Mutter Erde
Sim.:
(grc) μητέρα Γαῖαν] cf. Astr. 1,212
εἰς τέλος εἰκόστῃ χρούνου ἑκατονταέτηρος.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ εἰς τέλος εἰκοστῆς χρούνου ἑκατονταέτηρος. na konci dvacátého leč století, onoho času. ans Ende der Zeit des zwanzigsten Jahrhunderts.
Krit.:
(grc) εἰκοστῇ deb.(grc) ἑκατονταετήρου ?
Οὔδε τί μοι δύναμις ἔσκεν τὸν φῶτα κιχῆσαι‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Οὐδέ τί μοι δύναμις ἔσκεν τὸν φῶτα κιχῆσαι Avšak neměl jsem schopnost tam toho dohonit muže Ich hatte keine Möglichkeit, den Mann einzuholen,
Krit.:
(grc) Οὐδέ deb.
Sim.:
(grc) οὐδέ τί μοι δύναμις ἔσκε τὸν φῶτα κιχῆσαι] cf. Od. 16,357 (τὴν οὐκ ἐδύναντο κιχῆναι)
πρίν γ’ ἑ χαλινέμεναι σκαφὶν εἰν γαίης περικύκλῳ.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ πρίν γ’ ἑ χαλινέμεναι σκαφὶν εἰν γαίης περικύκλῳ. dříve než zabrzdí člun svůj hbitý v orbitu Země. bevor er sein Schiff in der Umlaufbahn der Erde bremste.
Sim.:
(grc) χαλινέμεναι σκαφίν] cf. Philostr. VA 3,23 (χαλινώσας ... τὴν ναῦν)
Τῷδε κίχησα ἐγὼ Μανδὺν τὸν ἀνήνορα φῶρα,‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Τῷ δὲ κίχησα ἐγὼ Μανδὺν τὸν ἀνήνορα φῶρα, Tehdy byl dostižen přece ten Mandys, nemužný zloděj Dort erreichte ich Mandys, den unmännlichen Dieb,
Sim.:
(grc) τὸν ἀνήνορα φῶρα] = Astr. 22,131
καί μιν ῥαδιοφωνεύων ἔπεσιν προσέειπον·‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καί μιν ῥαδιοφωνεύων ἔπεσιν προσέειπον· a tu mu radiofónem jsem tato promlouval slova: und sprach zu ihm über Radiofon mit den Worten:
Sim.:
(grc) 67sq.: ~ 8sq.
Hs.:
(grc) ῥαδιοφωνεύων] ῥη- M
»Σχὲς φεύγειν ὦ Μάνδυ ἐπεί σοι ἐγγὺς ἱκάνω‒‒|‒||‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ »Σχὲς φεύγειν, ὦ Μάνδυ, ἐπεί σοι ἐγγὺς ἱκάνω "Přestaň, Mandysi, prchal, neb už jsem u tebe blízko "Hör auf zu fliehen, Mandys, da ich dir nahekomme καὶ δύναμαι βάλεμεν εἰς ἐσσομένην ἰδὲ ὥρην‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ δύναμαι βαλέμεν εἰς ἐσσομένην ἰδὲ ὥρην, a mám možnost tě hodit i zpět do budoucího času, und dich auch zurück in die Zukunft werfen kann,
Krit.:
(grc) βαλέμεν (M) deb.
τῇ ἤρξας φεύγειν καὶ ἐγὼ ζητεῖν ἐνὶ κόσμῳ.‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ τῇ ἤρξας φεύγειν καὶ ἐγὼ ζητεῖν ἐνὶ κόσμῳ. odkud jsi započal prchat a já tě vesmírem hledat. in der du angefangen hast zu fliehen und ich dich im Kosmos zu suchen.
Krit.:
(grc) ἦρξας deb.
Hs.:
(grc) φεύγειν] πλεύειν M
Ἀλλὰ μὲν ἐσσομένῳ τότε τοι χρόνῳ ὥς γε τέτυκται‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ μὲν ἐσσομένῳ τότε τοι χρόνῳ, ὥς γε τέτυκται, Ale v budoucím čase, jak víš, že už se to stalo, Aber in der Zukunft, wie sie geworden ist, πολλοὶ ναυτῆρες κόσμου καὶ πλοῖα ἔασιν‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ πολλοὶ ναυτῆρες κόσμου καὶ πλοῖα ἔασιν, mnozí jsou asteronauti a mnohé kosmické lodi, gibt es viele Raumfahrer und Schiffe, τοὺς μὲν ἐγὼ δύναμαι συναγείρειν ὅττι τάχιστα‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ τοὺς μὲν ἐγὼ δύναμαι συναγείρειν ὅττι τάχιστα které já budu mít možnost tu shromáždit velice rychle die ich sehr schnell versammeln kann, wenn ich sie
Sim.:
(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114; formula in Astr. 24 saepius repetitur
ῥαδιοφωνήσας· τότε τοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος.«‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ ῥαδιοφωνήσας· τότε τοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος.« pomocí radiofónu: Tu jistá ti příkrá je zkáza." per Radiofon anrufe. Dann ist dir das jähe Verderben sicher."
Sim.:
(grc) τότε σοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228; cf. etiam 48
Hs.:
(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
Ὣς ἐφάμην ὅ με οὔτι ἀμείβετο Μανδὺς ἀνήνωρ‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒‒ Ὣς ἐφάμην, ὅ με οὔτι ἀμείβετο Μανδὺς ἀνήνωρ, Tak jsem pravil, a Mandys mi nic už nemužný neřek, So sprach ich, dieser aber, der feige Mandys, erwiderte mir nichts, ἀλλά γε φεισροβόλῳ ἔβαλεν σκαφὶν αἰψαπορευτήν.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ ἀλλά γε φεισροβόλῳ ἔβαλεν σκαφὶν αἰψαπορευτήν. ale fejzrovým dělem mi trefil člunek můj rychlý: sondern traf mit seiner Phaserkanone mein schnellfahrendes Schiff. Αὐτὰρ ἔγωγε πάλιν γ’ ἑ βάλον καὶ πλοῖον ἑαυτοῦ.‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Αὐτὰρ ἔγωγε πάλιν γ’ ἑ βάλον καὶ πλοῖον ἑαυτοῦ. Avšak já zase jsem střelil a člun i zasáhl jeho. Aber auch ich schoss wieder auf ihn und sein Schiff. M f. 207v Ἄμφω τὼ πλοίω φεῖσροις βεβλημένω ἦτον‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἄμφω τὼ πλοίω φείσροις βεβλημένω ἦτον Obě plavidla nyní však fejzry zasáhly naše Beide Schiffe waren von Phasern getroffen,
Krit.:
(grc) φείσροις deb.(grc) ἤστην deb.
T p. 245 E p. 245 οὐλομένοις· ἄμφοιν ἐγγὺς ἦν αἰπὺς ὄλεθρος.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒||‒◡◡|‒◡ οὐλομένοις· ἀμφοῖν ἐγγὺς ἦν αἰπὺς ὄλεθρος. zhoubné; tu oběma příkrá již zkáza nastala blízká. verderblichen. Beiden war das jähe Verderben nahe.
Krit.:
(grc) ἀμφοῖν deb.
Sim.:
(grc) οὐλομένοις] cf. eadem sede Il. 1,2 et al.(grc) ἐγγὺς ἦν αἰπὺς ὄλεθρος] = Astr. 3,142
Ἀλλὰ δ’ ἐγὼν εἶδον αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ δ’ ἐγὼν εἶδον αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ Ale já nyní jsem viděl tam sensorů na obrazovce, Doch ich sah auf dem Sensorschirm,
Sim.:
(grc) αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ] vide supra ad Astr. 20,20
Μανδὺν νῆα θοὴν λείποντα ἐνὶ σκαφόανδρι‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Μανδὺν νῆα θοὴν λείποντα ἐνὶ σκαφόανδρι Mandyse ve skafandru, jak loď již opouští rychlou, Mandys sein schnelles Schiff in einem Raumanzug verlassen
Sim.:
(grc) σκαφόανδρι] vide supra ad Astr. 7,93
κύστην πυραύλου ἐν ὤμοιν φῶτα ἔχοντα‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ κύστην πυραύλου ἐν ὤμοιν φῶτα ἔχοντα bednu na zádech maje, v níž skryt je raketný pohon, mit einer Raketenbox auf den Schultern zusammen
Krit.:
(grc) κίστην ?
Sim.:
(grc) de re cf. etiam Astr. 7,115‒118
σὺν αὐτῷ μήλῳ· ἴδιον τὸ μὲν εἶχε σκάφανδρα‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ σὺν αὐτῷ μήλῳ· ἴδιον τὸ μὲν εἶχε σκάφανδρα zároveň se samou ovcí, ta vlastní skafandr měla mit dem Schaf selbst. Dieses hatte einen eigenen Raumanzug ‒ ἢ σκάφοϊν – Μανδὺς μεγάλην τοῦ εἶχε μέλητιν.‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ‒ ἢ σκάφοϊν – Μανδὺς μεγάλην τοῦ εἶχε μέλητιν. ‒ anebo snad skafoovci ‒, neb Mandys o ni dbal značně. oder eher "Raumschafanzug", denn es lag Mandys sehr am Herzen.
Sim.:
(grc) μέλητιν] apud veteres non legitur; noster suo Marte a μέλειν ('curare') duxit
Anm.:
(grc) σκάφοϊν] Witzige Analogiebildung zu "Skaphander", siehe Komm. Astr. 7,93.
ῥίμφα μάλα πτάμενος ἦλθεν σὺν τῷ ποτὶ Γαῖαν‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ῥίμφα μάλα πτάμενος ἦλθεν σὺν τῷ ποτὶ Γαῖαν, Rychle velice dolů s ní letěl na matku Zemi, Sehr schnell flog er mit ihm zur Erde,
Sim.:
(grc) ῥίμφα μάλα πτάμενος] vide supra ad 12
ἀλλά γε νῦν φανερῶς χρυσὸν λίπε τῷ ἐνὶ πλοίῳ.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||◡◡||‒◡◡|‒‒ ἀλλά γε νῦν φανερῶς χρυσὸν λίπε τῷ ἐνὶ πλοίῳ. ‒ ale teď ovšem zřejmě to zlato v lodici nechal! ‒ aber jetzt ließ er offensichtlich das Gold in seinem Schiff zurück. Ἀλλὰ δ’ ἐμὸν πλοῖον χαλεπῶς βεβλημένον ἦεν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐμὸν πλοῖον χαλεπῶς βεβλημένον ἦεν Leč i plavidlo moje ta střela zničila velmi, Doch (auch) mein Schiff war schwer getroffen καὶ τάχα ἦρξεν ἀὴρ φεύγειν σκαφέος ἄπο αὐτῆς‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ τάχα ἦρξεν ἀὴρ φεύγειν σκαφέος ἄπο αὐτῆς, a rychle unikat vzduch nám začal z našeho člunu, und schnell fing die Luft an, aus dem Schiff zu entweichen.
Krit.:
(grc) σκάφεος deb.
Anm.:
(grc) Außerirdische Vögel durchbohren mit ihren Schnäbeln das Schiff der Weltraumpiraten in Astr. 17, so dass ebenfalls die Luft entweicht und die Piraten sterben, vgl. Astr. 17,149‒157.
εἰν χαλεπὸς δὲ κρυός τοι ἦρξεν νηῒ ὑφέρπειν‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ εἰν χαλεπὸν δὲ κρύος τοι ἦρξεν νηῒ ὑφέρπειν dovnitř strašlivý mráz se kosmický počal nám vkrádat, Im Schiff aber begann schreckliche Kälte sich einzuschleichen
Krit.:
(grc) χαλεπὸν ... κρύος deb.(grc) ἦρξεν: ἦρξέν E
Hs.:
(grc) κρυός τοι ἦρξεν νηῒ] κρυὸς κόσμου ἦρξέν νυ M
οὔδ’ ἔτι πλεῖν δυνατόν γ’ ἦν αὐτὴν νῆα ἰθύνειν.‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ οὐδ’ ἔτι πλεῖν δυνατόν γ’ ἦν αὐτὴν νῆα ἰθύνειν. aniž možno víc bylo tu naši lodici řídit. und es war nicht mehr möglich, das Schiff zu steuern.
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Ταῦτα δέ μοι εἴδοντι κατεκλάσθη φίλον ἦτορ‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ταῦτα δέ μοι εἴδοντι κατεκλάσθη φίλον ἦτορ. Toto když nyní jsem viděl se milé mi zlomilo srdce, Als ich dies sah, stockte mir mein liebes Herz.
Krit.:
(grc) εἰδόντι (= ἰδόντι) ?
Sim.:
(grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
αὐτίκα τὸν σκαφόανδρα ἔδυν χροῒ ὅττι τάχιστα‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Αὐτίκα τὸν σκαφόανδρα ἔδυν χροῒ ὅττι τάχιστα, ihned jsem skafandr oděl si na tělo, jak rychle možno, Sogleich zog ich mir schnellstens einen Raumanzug über die Haut,
Sim.:
(grc) τὸν σκαφόανδρα ἔδυν χροΐ] cf. e.g. Od. 22,113 (περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν)(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114 et infra 102
Hs.:
(grc) χροῒ] τάχα M
M f. 208r ἀλλά γε τὸν Φράντην δὲ κόρυνδε σκάφανδρος ἔθηκα‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ ἀλλά γε τὸν Φράντην δὲ κόρυνδε σκάφανδρος ἔθηκα, ale skunka jsem Frantu si vložil do jeho přílby, aber Franta setzte ich in den Helm des Raumanzuges, ὡς θερμὸν καὶ ἀῆρα ἔχοι· βιοπλαστὸς μὲν ἔσκεν.‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς θερμὸν καὶ ἀῆρα ἔχοι· βιοπλαστὸς μὲν ἔσκεν. aby měl teplo a vzduch, neb zroben z živé byl tkáně. damit er Wärme und Luft habe. Denn er war ein Bioplast.
Krit.:
(grc) βιόπλαστος deb.
Hs.:
(grc) μὲν ἔσκεν] ἔεσκεν M
ἀλλά γε τὸν Τόνδην ῥόβοτον στερεοῖο μετάλλου‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἀλλά γε τὸν Τόνδην ῥόβοτον στερεοῖο μετάλλου Avšak robota Tondu, jenž byl jen z tvrdého kovu Doch Tonda, den Roboter aus hartem Metall,
Hs.:
(grc) κρυοπηκτὸν M a.c. post ῥόβοτον
μούνως ὡς ἦν εἷλον ἐπεὶ μήχος ὃ τέτυκτο‒‒|‒‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ μούνως, ὡς ἦν, εἷλον, ἐπεὶ μῆχος ὃ τέτυκτο jen tak s sebou jsem vzal, neb byl to strojový robot. nahm ich nur so, wie er war, da er eine Maschine war,
Krit.:
(grc) μῆχος deb.
νηὸς ἒκ ἀΐξας γε πέσον δνοφέρον διὰ χάσμα‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ νηὸς ἒκ ἀΐξας γε πέσον δνοφερὸν διὰ χάσμα Z lodi pak vyskočiv ven jsem padal ve tmavou propast, eilte aus dem Schiff und stürzte in die finstere Leere.
Krit.:
(grc) δνοφερὸν deb.
Sim.:
(grc) δνοφερὸν διὰ χάσμα] cf. Astr. 1,6
πυραύλῳ πτάμενος ἰθύνων μιν ποτὶ γαίην.‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ πυραύλῳ πτάμενος ἰθύνων μιν ποτὶ γαίην. pomocí rakety letěl a řídil ji proti Zemi. Dabei flog ich mit einer Rakete und steuerte in Richtung Erde. Αἶψα δὲ ταῦτα τέτυκτο κρατύς τ’ ἐπίκειτο ἀνάγκη.‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Αἶψα δὲ ταῦτα τέτυκτο κρατύς τ’ ἐπίκειτο ἀνάγκη. Rychle to všechno se stalo a silná dolehla nutnost. Schnell geschah dies und es bestand große Notwendigkeit dazu.
Sim.:
(grc) κρατύς τ’ ἐπίκειτο ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
Hs.:
(grc) 99a‒e om. E: ψυχὴν σωζέσθαι, τόδε νήπιος οὐκ ενόησα, / ὁττι μὲν εἰν πλοίῳ γε λίπον φεῖσρον πολυπικὸν / καὶ τὰ περὶ χρούνου ἄμφω μεχανήματα τάδε μήχεα πυκνὰ / οὐκ ἔτι τοι Μανδὺς εἷλεν πληκτῆρα χρόνοιο / ἢ ὅπλον· ὃ λίπεν μεγάλῃ σπουδῇ καὶ ἀνάγκῃ M
Anm.:
(grc) 99a‒e Zusatzverse in M, die Křesadlo nicht in die Reinschrift übernommen hat (gr. Text im M-Apparat): "[und es bestand große Not,] das Leben zu retten. Dies hatte ich Tor nicht bedacht, / dass ich im Schiff den sehr schmerzhaften Phaser und die zwei komplizierten Zeitgeräte zurückgelassen hatte. / Und Mandys hatte nicht mehr den Zeitwender / oder eine Waffe ergriffen. Er hatte sie in der großen Eile und Not zurückgelassen."
ὡς νῦν ναυήγω ἄμφω γαίην πετόμεσθον‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ὣς νῦν ναυήγω ἄμφω γαίην πετόμεσθον. Tak jsme my, řidiči lodí, se oba snášeli na zem. So flogen wir beide jetzt als Schiffbrüchige zur Erde.
Krit.:
(grc) ναυηγὼ (cf. 153) deb.(grc) πετόμεσθον (= -μεθον) Μ: -όμεσθην E
ἀλλὰ δ’ ἔπειτα πέσον μὲν ἐγὼ ζακενῷθε χαμᾶζε‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἔπειτα πέσον μὲν ἐγὼ ζακενῷθε χαμᾶζε, Ale když nakonec přece jsem z prostoru na zemi dopad, Doch als ich aus dem leeren Raum auf die Erde gefallen war,
Krit.:
(grc) ἐπείτε deb.
αὐτίκα τὸν σκαφοάνδρ’ ἀπέδυν ἐγὼ ὅττι τάχιστα‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡||‒◡◡|‒◡ αὐτίκα τὸν σκαφοάνδρ’ ἀπέδυν ἐγὼ ὅττι τάχιστα ihned jsem skafandr sundal tam ze sebe velice rychle zog ich sofort den Raumanzug schnellstens aus, καὶ Φράντην ῥόβοτον αὖτις εἷλον κορύθηφι‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ καὶ Φράντην ῥόβοτον αὖτις εἷλον κορύθηφι a toho robota Frantu zas vyndal ze svojí přílby, holte den Roboter Franta aus dem Helm
Sim.:
(grc) κορύθηφι] haec forma apud veteres non legitur
καὶ μένεμεν Τόνδην ῥόβοτον καταθερμαίνεσθαι‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒‒ καὶ μένομεν Τόνδην ῥόβοτον καταθερμαίνεσθαι a pak jsme počkali ještě až zmrzlý rozmrzne Tonda und wir warteten, bis sich der Roboter Tonda wieder aufgewärmt
Krit.:
(grc) μένομεν deb.
Sim.:
(grc) καταθερμαίνεσθαι] cf. Od. 9,376 (εἵως θερμαίνοιτο) (de vecte quocum Ulixes Polyphemum oculo privaturus est)
M f. 208v καὶ τὸν ἐνέργον ἐπεὶ τύχομεν ῥόβοτον πολύμητιν.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ τὸν ἐνεργὸν ἐπεὶ τύχομεν ῥόβοτον πολύμητιν. a až zas energickým se stane přemoudrý robot. und wir dann den klugen Roboter wieder voll Energie hatten.
Krit.:
(grc) ἐνεργόν deb.(grc) ῥοβοτον E, cor.
Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ Τόνδης ῥόβοτος γνώμην ἀνάσωσεν‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ Τόνδης ῥόβοτος γνώμην ἀνάσωσεν, Ale když robot ten Tonda zas nazpět k vědomí přišel, Aber als der Roboter Tonda sein Bewusstsein wieder erlangt hatte, T p. 246 E p. 246 τοῦ νῶτον ἐπιβήσαντες τρέχομεν ἐνὶ χέρσῳ‒‒|‒||◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ τοῦ νῶτον ἐπιβήσαντες τρέχομεν ἐνὶ χέρσῳ na jeho vlezli jsme záda a rychle pádili zemí, stiegen wir auf seinen Rücken und liefen auf dem Festland Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν. Mandyse hledajíce a ovci jež sleduje vesmír. auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 1,8
Ἦν Τόνδης ῥόβοτος μεγάλῃ μὲν ἀράχνῃ ἐοικὼς‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἦν Τόνδης ῥόβοτος μεγάλῃ μὲν ἀράχνῃ ἐοικὼς Byl totiž Tonda ten robot tak jako veliký pavouk Der Roboter Tonda war einer großen Spinne
Krit.:
(grc) ῥοβοτος E, cor.
Anm.:
(grc) Zu Tondas spinnenähnlicher Gestalt vgl. auch Astr. 12,343.
ἐκ χαλύβου· πολλούς γε πόδας καὶ χεῖρας ἔχεσκεν‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἐκ χαλύβου· πολλούς γε πόδας καὶ χεῖρας ἔχεσκεν, z oceli; přemnohé nohy měl dlouhé, jakož i ruce, aus Stahl ähnlich. Er hatte viele Füße und Hände, σῶμα δέ ὡς σφαῖραν πολέσιν αἰσθητήρεσσιν.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡ σῶμα δὲ ὡς σφαῖραν πολέσιν αἰσθητήρεσσιν. tělo pak měl jako kouli a na ní sensory mnohé. aber einen Körper wie eine Kugel mit vielen Sensoren.
Krit.:
(grc) δὲ deb.
Ῥίμφα μάλα τροχέων με φέρεν τε μεθήτορα γλώσσων.‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Ῥίμφα μάλα τροχέων με φέρεν τε μεθήτορα γλωσσῶν. Rychle velice běže mne nesl i tlumače řečí. Sehr raschen Schrittes trug er mich und den Sprachenübersetzer.
Krit.:
(grc) Ρίμφα E, cor.(grc) γλωσσῶν deb.
Τί πρῶτον τίδ’ ἔπειτα τίδ’ ὑστάτιον καταλέξω‒‒|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Τί πρῶτον, τί δ’ ἔπειτα, τί δ’ ὑστάτιον καταλέξω Co nejdřív, a co zas potom, co nakonec vypovím nyní Was soll ich zuerst, was darauf und was zuletzt sagen
Krit.:
(grc) τί δ’ … τί δ’ deb.
Sim.:
(grc) vide supra ad Astr. 12,357
τῆς δε διωκησοῦς πέρι Μανδύος ἢ ὄϊος τε;‒◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ τῆσδε διωκησοῦς πέρι Μανδύος ἢ ὄϊος τε; o té Mandyse honbě a také jeho i ovce? über diese Verfolgung von Mandys und dem Schaf?
Krit.:
(grc) τῆσδε deb.|ὄϊός τε deb.
Anm.:
(grc) διωκησοῦς] = διώξεως
Μοῦνον τοῦτό γ’ ἔπος εἴη μακρὸν δολιχόν τε‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Μοῦνον τοῦτό γ’ ἔπος εἴη μακρὸν δολιχόν τε, Jenom o tomto epos by velký moh být a dlouhý, Dies allein könnte ein großes, langes Epos sein,
Sim.:
(grc) ἔπος εἴη μακρὸν δολιχόν τε] cf. Astr. 20,74. Vide etiam infra 121
εἴ κεν ἐγὼν ἐθέλοιμι διαὶ τά γε πάντα ἐνίσπειν·‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ εἴ κεν ἐγὼν ἐθέλοιμι διαὶ τά γε πάντα ἐνισπεῖν· kdybych chtěl vše, co se stalo, tam při té povědět honbě. wenn ich alles vollständig erzählen wollte,
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
ὣς Μανδὺς κλέψεν πρῶτον τὴν μωτοσυκλήτην‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ὡς Μανδὺς κλέψεν πρῶτον τὴν μωτοσυκλήτην, Kterak motocykl si Mandys nejprve ukrad, wie Mandys zuerst das Motorrad stahl
Krit.:
(grc) ὡς deb.
Sim.:
(grc) μωτοσυκλήτην] cf. ngr. μοτοσικλέτα. Vide etiam glossarium
αὐτοκίνητον ἐπεὶ πυμάτον ἰδὲ ἡλικόπτερον‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ αὐτοκίνητον ἐπεί, πύματον ἰδὲ ἡλικόπτερον potom i automobil a nakonec helikoptéru, und dann ein Automobil und schließlich einen Helikopter
Krit.:
(grc) πύματον deb.
Sim.:
(grc) αὐτοκίνητον] cf. ngr. αυτοκίνητο. Vide etiam glossarium(grc) ἡλικόπτερον] cf. ngr. ελικόπτερο
καὶ ὥς μιν μὲν ἅμες γε διώκομεν ὅττι τάχιστα‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ καὶ ὥς μιν μὲν ἅμες γε διώκομεν ὅττι τάχιστα a jak jsme honili jeho zas my, co nejrychlej možno und wie wir ihn so schnell, wie wir konnten, verfolgten
Krit.:
(grc) ἁμές deb.
Sim.:
(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114
σχήμασι παμπόλλοις κατ’ ἀῆρά τε καὶ κατὰ πόντον‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ σχήμασι παμπόλλοις κατ’ ἀῆρά τε καὶ κατὰ πόντον. způsoby nejrůznějšími, i vzduchem a na šírem moři. auf alle möglichen Weisen durch die Luft und über das Meer. M f. 209r δουλιχιὸν δ’ εἴη τὸ ἔπος χαλεπὸν καὶ ἔνισπειν.‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Δουλιχιὸν δ’ εἴη τὸ ἔπος χαλεπὸν καὶ ἐνισπεῖν. Předlouhé bylo by slovo a těžké k vypovědění. Es wäre ein langes und schwieriges Epos, auch dies zu erzählen.
Krit.:
(grc) ἐνισπεῖν deb.
Sim.:
(grc) δουλιχὸν δ’ εἴη τὸ ἔπος χαλεπὸν καὶ ἐνίσπειν] vide supra ad Astr. 20,74
Εἰς τέλος καὶ ἕλομεν καὶ οὐ τῷ ἦν ὑπάλυξαι.‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ Εἰς τέλος καὶ ἕλομεν καὶ οὐ τῷ ἦν ὑπαλύξαι. Nakonec přec jsme ho chytli a utéct neměl už možnost. Zuletzt aber fingen wir ihn und es war ihm nicht möglich, zu entkommen.
Krit.:
(grc) ὑπαλύξαι deb.
Ἀλλὰ ὁ νῦν ἐρύσας κοπὶν ὀξείην ἀπὸ κάψης‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλὰ ὁ νῦν ἐρύσας κοπὶν ὀξείην ἀπὸ κάψης Avšak vytrhnuv nyní si z kapsy přeostrou kudlu, Doch jetzt zog er ein scharfes Messer aus der Kapsel, μήλῳ αὐχένι θῆκέ τε καὶ μῦθον ἀγόρευεν·‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ μήλῳ αὐχένι θῆκέ τε καὶ μῦθον ἀγόρευεν· přiložil ovci ji na krk a takto promlouval řečí: setzte es dem Schaf an die Kehle und sprach die Rede: »Εἴ κεν νῦν Οὐδεὶς θήσης στιβαρὰς ἄνα χεῖρας‒‒|‒||‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ »Εἴ κεν νῦν, Οὐδείς, θήσῃς στιβαρὰς ἄνα χεῖρας "Jestliže, Nemo, nyní svou pádnou položíš ruku "Wenn du jetzt, Nemo, deine kräftigen Hände μήλου ἡμετέρου ἢ σὺ ἢ τοῖν ῥόβοτοίν τις‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ μήλου ἡμετέρου, ἢ σὺ ἢ τοῖν ῥοβότοιν τις, na tuto naši zde ovci, buď ty, či některý robot, an mein Schaf legst, du oder einer deiner beiden Roboter,
Krit.:
(grc) ἣ E, cor.(grc) ῥοβότοιν deb.
αἶψα δ’ ἐγὼ κτανέω μῆλον καὶ κόσμον ἅπαντα.«‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ αἶψα δ’ ἐγὼ κτανέω μῆλον καὶ κόσμον ἅπαντα.« rychle zabiju ovci a s ní i veškerý vesmír!" werde ich sofort das Schaf und den ganzen Kosmos töten."
Hs.:
(grc) κόσμου ἅπαντα] ἅπαντά τε κόσμου M a.c.
Ὣς φάτο· ἀλλὰ δ’ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ‒◡◡|‒◡◡|‒◡||◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ Ὣς φάτο, ἀλλὰ δ’ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ Tak pravil. Avšak ve mně se milé zlomilo srdce, So sprach er, mir aber stockte das liebe Herz,
Krit.:
(grc) φάτο M: φατο E
Sim.:
(grc) ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
κίνδυνον κόσμου πάντος ἐγγὺν ὁρόωντι.‒‒|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ κίνδυνον κόσμου παντὸς ἐγγὺς ὁρόωντι. když jsem nebezpečenství tak blízko zřel celého kosmu. als ich die nahe Gefahr für den ganzen Kosmos sah.
Krit.:
(grc) παντὸς deb.(grc) ἐγγὺς deb.
ἀλλὰ δέ μοι ῥόβοτος Φράντης τί γε λάθρα ἔειπεν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ δέ μοι ῥόβοτος Φράντης τί γε λάθρα ἔειπεν Avšak tu robot ten Franta mi cosi pověděl tajně Doch da sagte mir der Roboter Franta etwas heimlich ῥαδιοφωνήσας μικρόνδε ἐμὸν παραληπτὴν(vt)‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ ῥαδιοφωνήσας μικρόνδε ἐμὸν παραληπτήν,(vt) poslav radiem zprávu mi malého do přijímače, über Radiofon in meinen kleinen Empfänger,
Sim.:
(grc) παραληπτήν] verbum pedestre et rarum apud veteres, cf. e.g. Peripl. M. Rubr. 19. Vide LSJ 1996 s.v.
Hs.:
(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
Anm.:
(grc) 131f.: Der kleine Empfänger im Ohr von Nemo wird auch im Vorspann (Předznamenání, Z. 134‒143) erwähnt. Vielleicht handelt es sich um eine Anspielung auf den "electronic receiver", den Lieutenant Uhura als Kommunikationsoffizierin in Star Trek TOS auf der Brücke nutzt.
τὸν μὲν ἐγὼν εἶχον εἰν οὔατι· αὐτὰρ ἔγωγε‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ τὸν μὲν ἐγὼν εἶχον εἰν οὔατι· αὐτὰρ ἔγωγε který jsem za uchem měl. Tu já se vyřítil náhle, den ich im Ohr hatte. Ich aber eilte heran βάκτρῳ ἐπεσσύμενος μῆλον τὸ τύπον κεφαλήνδε‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ βάκτρῳ ἐπεσσύμενος μῆλον τὸ τύπον κεφαλήνδε. a tu jsem jakousi holí tu ovci do hlavy praštil. und schlug mit einem Stock dem Schaf auf den Kopf:
Anm.:
(grc) τύπον] = ἔ τυπτον.
ἥδε λιποψύχησεν ὄϊς πεδίονδε πέσουσα‒◡◡|‒‒|‒◡||◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἡ δὲ λιποψύχησεν ὄϊς πεδίονδε πεσοῦσα. Ta hned omdlela ovce a bezduchá svezla se na zem, Das Schaf wurde bewusstlos und fiel auf den Boden.
Krit.:
(grc) ἡ δὲ possis(grc) πεσοῦσα deb.
Sim.:
(grc) λιποψύχησεν] apud Homerum non legitur; verbum potius pedestre, cf. LSJ 1996 s.v.
T p. 247 E p. 247 αὐτὰρ σμερδαλέῃ ἰαχῇ Μανδὺς ἐφόβησεν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Αὐτὰρ σμερδαλέῃ ἰαχῇ Μανδὺς ἐφόβησεν avšak se strašným řevem se zděsil proradný Mandys. Doch Mandys erschrak mit einem schmerzvollen Schrei.
Sim.:
(grc) σμερδαλέῃ ἰάχῃ] vide supra ad Astr. 12,302
Hs.:
(grc) κλεπτης Μ supra ἐφόβησεν
Anm.:
(grc) ἐφόβησεν] = ἐφοβήθη.
οὔδ’ ἄρα τίδε τύχεν κόσμῳ ἰδὲ τῷγε τόπῳ τε‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ οὐδ’ ἄρα τίδε τύχεν κόσμῳ ἰδὲ τῷγε τόπῳ τε, Leč nic nestalo se ni v kosmu, ni na místě samém, Aber es passierte nichts im Kosmos und an diesem Ort,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) τι δὲ possis
M f. 209v ὡς χαλεπὸν κλέψεν μῆλον ὡς κοσμοθεωροῦν‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ὡς χαλεπὸν κλέψεν μῆλον ὡς κοσμοθεωροῦν neboť ukradl špatnou si ovci za vesměrozornou, da er das falsche Schaf als das kosmosbetrachtende geraubt
Hs.:
(grc) Μανδὺς M primum ante κλέψεν
καὶ τὸ λίπεν καθαρὸν εἰν ἀστροΐδῃ ἴδιον τε.‒◡◡|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ τὸ λίπεν καθαρὸν εἰν ἀστροΐδῃ ἴδιόν τε. a tu zanechal správnou a pravou na asteroidu. und das richtige und eigentliche auf dem Asteroiden zurückgelassen hatte.
Krit.:
(grc) ἴδιόν τε deb.
Ἀλλ’ ἦμως ἦλθον πρὸς ταῦτον χρουνοφύλακτες‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡||‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἦμος ἦλθον πρὸς τοῦτον χρουνοφύλακτες, Ale když k asteroidu tam přijeli strážcové času, Als aber die Zeitwächter zu dem Asteroiden gekommen waren,
Krit.:
(grc) ἦμος deb.|τοῦτον deb.
Anm.:
(grc) 139–143: Auf diesen Zwischenfall muss wohl die in 45‒47 erwähnte kurze Bewusstlosigkeit zurückzuführen sein.
φεισροβόλοις ὀλοοῖσι δέτ’ ἀστροΐδην καταβάλλον‒◡◡|‒||◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ φεισροβόλοις ὀλοοῖσι δέ τ’ ἀστροΐδην κατάβαλλον. zhoubnými fejzrů si děly tam na něj začali pálit. beschossen sie ihn mit ihren verderblichen Phaserkanonen.
Krit.:
(grc) δέ τ’ deb.(grc) κατάβαλλον deb.
Hs.:
(grc) ὀλοοῖσι δέτ’] ὀλοοῖς μὲν M a.c.
ὃ δ’ ἐλέλιξεν ὅλος καὶ τοῖς σκότος ὄσσε κάλυψεν‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ Ὃς δ’ ἐλέλιξεν ὅλος καὶ τοῖς σκότος ὄσσε κάλυψεν, Ten se otřásl celý a jim tma zakryla oči, Dieser erzitterte ganz und Dunkelheit verhüllte ihnen die Augen,
Krit.:
(grc) ὃς δ’ M: ὅδ’ E
Sim.:
(grc) τοῖς σκότος ὄσσε κάλυψεν] vide supra ad Astr. 1,44
ὡς ἀποψύχησαν βραχέως πρόβατον τὸ δίκαιον‒◡◡|‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ ὡς ἀποψύχησαν βραχέως πρόβατον τὸ δίκαιον neboť uvedli v mdlobu tam ovci vesměrozornou, da das richtige Schaf kurze Zeit bewusstlos wurde, dasjenige,
Hs.:
(grc) πρόβατον τὸ δίκαιον] ὀίν κοσμοορούσην M
κοσμοθεωράον ὃν· τὸ λίπεν μὲν Μανδὺς ὀπίσσω.‒◡◡|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒‒ κοσμοθεωρᾶον ὄν· τὸ λίπεν μὲν Μανδὺς ὀπίσσω. správnou, neboť tu Mandys tam omylem za sebou nechal. welches den Kosmos betrachtet. Dies hatte Mandys zurückgelassen.
Krit.:
(grc) ὄν deb.
Hs.:
(grc) deest in M
Οὕτως ἔγνωσαν δ’ ὅτι πάντα ἀληθέα ἦεν‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Οὕτως ἔγνωσαν δ’, ὅτι πάντα ἀληθέα ἦεν, Takto poznali ale, že všechno to bylo pravda, So erkannten sie, dass alles wahr war,
Hs.:
(grc) ἦεν] ἧσαν M
οἶα δὲ τοῖς εἴπᾱν εἰν εἰργμῷ τμήματι αὐτῶν.‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ οἶα δὲ τοῖς εἶπον εἰν εἰργμῷ τμήματι αὐτῶν. co jsem jim pověděl tehdy tam v base na jejich bázi, was ich ihnen im Gefängnis auf ihrer Station gesagt hatte.
Krit.:
(grc) οἷά τε deb.(grc) εἶπαν vel εἶπον deb.(grc) τμήματος ?
Hs.:
(grc) i.m. add. M
Καὶ νῦν εἰρήνην θέμενοι σὺν ἐμοῖς ἑτάροισιν‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Καὶ νῦν εἰρήνην θέμενοι σὺν ἐμοῖς ἑτάροισιν a hned tam učinili mír s mými dobrými druhy. Da schlossen sie Frieden mit meinen Gefährten ἦλθον ζητοῦντες εἰν Γαῖαν – καὶ πρότερον τε‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ ἦλθον ζητοῦντες εἰς Γαῖαν – καὶ πρότερόν τε Vyjeli zase nás hledat tam na zem do minulosti, und machten sich auf den Weg zur Erde und in die Vergangenheit
Krit.:
(grc) εἰς deb.(grc) πρότερόν τε deb.
ἡμᾶς – καὶ ἐμὲ πλοίαρχον καὶ τὼ ῥοβότω τε.‒‒|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἡμᾶς – καὶ ἐμὲ πλοίαρχον καὶ τὼ ῥοβότω τε. totiž mne kapitána a moje roboty oba; auf der Suche nach uns: mir, dem Kapitän, und den beiden Robotern. Ἀλλά γε ῥαδιοφώνησαν πουλύφρονι Φράντῃ‒◡◡|‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Ἀλλά γε ῥαδιοφώνησαν πουλύφρονι Φράντῃ ale teď rádiofónem se s moudrým spojili Frantou, Aber sie teilten es per Radiofon dem verständigen Franta mit καὶ τῷ καὶ εἴπον ὄϊν οὐκ ἔμεναι ἐνὶ Γαίῃ‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ καὶ τῷ καὶ εἶπον ὄϊν οὐκ ἔμεναι ἐνὶ Γαίῃ, a tomu také řekli, že ovce ta na Zemi není. und sagten ihm auch, dass das Schaf nicht auf der Erde sei.
Krit.:
(grc) εἶπον deb.
ἀλλά με καὶ ῥοβότους Τάτρης ἔθελον ἀνααίρειν …‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ ἀλλά με καὶ ῥοβότους Τάτρης ἔθελον ἀνααίρειν … Ale mě s roboty mými si v Tatrách vyzvednout chtěli … Doch mich und die Roboter wollten sie aus der Tatra abholen ...
Krit.:
(grc) ἀνααιρεῖν deb.
Anm.:
(grc) Τάτρης] Dass Nemo mit Franta und Tonda in der Tatra abgeholt werden soll, ist Ursache dafür, dass er in der Vorgeschichte den Archivar Divíšek um Hilfe bittet, der ihm seine Ausweispapiere zur Replikation zur Verfügung stellen soll.
Οἴδας πάντα τὰ λοιπὰ τὰ τοῦ ἔπεος κτίσαν ἀρχήν –‒‒|‒◡◡|‒◡||◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Οἶδας πάντα τὰ λοιπά, τὰ τοῦ ἔπεος κτίσαν ἀρχήν – Zbytek všechen už víš, neb to byl počátek zkazky – Den ganzen Rest kennst du, der den Anfang der Erzählung bildete.
Krit.:
(grc) Οἶδας deb.
M f. 210r Ἀλλὰ ὁ ναυηγὸς Μανδὺς Γαίῃ μὲν ἔμεινεν‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ Ἀλλὰ ὁ ναυηγὸς Μανδὺς Γαίῃ μὲν ἔμεινεν Ale kosmonaut Mandys tam musel na Zemi zůstat, Doch der schiffbrüchige Mandys blieb auf der Erde , τὸν χρυσὸν ὀλέσας καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ τὸν χρυσὸν ὀλέσας καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν ztrativ vešteré zlato i ovci, jež sleduje vesmír obwohl er das Gold, das kosmosbetrachtende Schaf καὶ ἐπόχην ἰδίην – τότε οἱ λυγρὸν μέρος ἔσκεν.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒|‒◡◡|‒◡ καὶ ἐποχὴν ἰδίην – τό τέ οἱ λυγρὸν μέρος ἔσκεν. a též dobu svou vlastní – to trudným bylo mu losem. und seine eigene Zeit verloren hatte – das war ein übles Geschick für ihn.
Krit.:
(grc) ἐποχὴν deb.(grc) μέρος M: μέρον E
Anm.:
(grc) 155f.: Mit den Berufen δημουσιγραφικός (nach ngr. δημοσιογράφος) und κριτικός bezieht sich der Autor auf die reale Vorlage für Mandys, den Kritiker Pavel Mandys, der einen Verriss zu Křesadlos "Zusana a dva starci" (Praha 1992) verfasste. In der tschechischen Übersetzung sind die Berufe nicht genannt, sondern es wird nur auf den griechischen Text verwiesen. Die kodierte Invektive wird auf diese Weise natürlich umso mehr hervorgehoben.
Δημουσιγραφικὸς γέγονεν ἕνεκέν περ ἐδωδὴς‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒‒ Δημουσιγραφικὸς γέγονεν ἕνεκέν περ ἐδωδῆς Jakési místo tam přijal, jak praví v řeckém se textu Um von etwas zu leben, wurde er Journalist
Krit.:
(grc) δημοσιογραφικὸς deb.(grc) ἐδωδῆς (cf. Astr. 9,198) deb.
καὶ κριτικὸς γραφέων· χαλεπὸς ἰδὲ καὶ πολύπικρος.‒◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ καὶ κριτικὸς γραφέων· χαλεπὸς ἰδὲ καὶ πολύπικρος. neboť musel přec jíst. Byl zlý a zahořklý velmi. und Literaturkritiker: Er war böse und sehr bitter. Σὺν αὐτῷ γε μένεν μῆλον οὐ κοσμοθεωροῦν‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ Σὺν αὐτῷ γε μένεν μῆλον οὐ κοσμοθεωροῦν S ním tam zůstala ovce, jež nebyla vesměrozorná, Mit ihm blieb auch das nicht den Kosmos betrachtende Schaf, θυμὸν ἕον θέλγειν καί οἱ φιλότητι μιγῆναι‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ θυμὸν ἑὸν θέλγειν καί οἱ φιλότητι μιγῆναι. aby ho utěšovala a s ním se spájela v lásce. um seinen Sinn zu bezaubern und sich in Liebe mit ihm zu vereinen.
Krit.:
(grc) ἑὸν deb.
Sim.:
(grc) θυμὸν ἑὸν θέλγειν] cf. Il. 15,594; Od. 18,282 (θέλγε δὲ θυμόν)(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
Ἀλλ’ ἡμεῖς νῦν τοι τόδ’ ἔπος μὲν ὀπάσσαμεν αὐτοὶ‒‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡◡|‒‒ Ἀλλ’ ἡμεῖς νῦν τοι τόδ’ ἔπος μὲν ὀπάσσαμεν αὐτοὶ Ale tobě jsme nyní ten příběh zaopatřili, Aber wir Menschen aus der Zukunft haben dir dieses Epos
Anm.:
(grc) 160–166: Eine Art "Sphragis", in der sich nochmals der Protagonist und Autor Nemo und sein Übersetzer Franta nennen. Die Wahl der Sprache wird hier explizit mit dem Thema περὶ ξείνων πλανήτων κινδύνων ἠδὲ πορείης begründet.(grc) 160f.: Angesprochen ist Divíšek, der als Gegenleistung für seine Hilfe einen Tatenbericht des Kapitäns verlangte, den er als Sci-Fi-Buch verkaufen könne, um einen der begehrten Literaturpreise für Science-Fiction zu gewinnen.
T p. 248 E p. 248 ἄνδρες ἐσσόμενοι ἥως ἡμᾶς ἐθέλησας‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒◡ ἄνδρες ἐσσόμενοι, ἥως ἡμᾶς ἐθέλησας, mužové budoucích časů, tak jak jsi od nás si žádal, selbst gegeben, wie du es von uns wünschtest.
Krit.:
(grc) ἐθέλησας M: ἐθελήσας E
Οὐδεὶς πλοίαρχος καταλέξας οἷα τὰ πάθεν‒‒|‒‒|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ Οὐδεὶς πλοίαρχος καταλέξας, οἷα τὰ πάθεν, Kapitán Nemo ti všechno tu pověděl, co zatím zažil, Kapitän Nemo hat erzählt, was er erlitt,
Krit.:
(grc) οἷά τε possis
ἀλλά γέ τοι καὶ ἐγὼ Φράντης γλώσσων μεταφρήζων‒◡◡|‒◡◡|‒||‒|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ἀλλά γέ τοι καὶ ἐγὼ Φράντης γλωσσῶν μεταφρήζων, ale tobě i já, ten Franta, tlumočník řečí; aber auch ich, Franta, der Sprachenübersetzer,
Krit.:
(grc) γλωσσῶν deb.
Hs.:
(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
ὃς τόδ’ ἔπος σύνταξα στίχοις καλοῖς ἐνὶ γλώσσῃ‒◡◡|‒||‒|‒◡||◡|‒||‒|‒◡◡|‒‒ ὃς τόδ’ ἔπος σύνταξα στίχοις καλοῖς ἐνὶ γλώσσῃ ten jsem, který ti složil zde příběh veršem a mluvou der ich dieses Epos in schöne Verse gebracht habe in der Sprache Ἀργείων γεραῶν ὡς τῶνδε πέρι μὲν ἔοικεν‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒◡◡|‒◡◡|‒◡ Ἀργείων γεραῶν, ὡς τῶνδε πέρι μὲν ἔοικεν starých Argejců dávných, nebo takto nejlíp se hodí der alten Argeier, wie es sich dafür geziemt, ξείνων πλανήτων κινδύνων ἠὲ πορείης.‒‒|‒‒|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒‒ ξείνων πλανήτων κινδύνων ἠδὲ πορείης. vyprávět o planetách a plavbě a nebezpečenstvích. wenn man über fremde Planeten, Gefahren und eine Reise erzählt.
Krit.:
(grc) ἠὲ] ἠδὲ deb.
Σὺ δ’ αὖ χαῖρε πάτερ ῥαψωδίης περὶ κόσμου‒‒|‒◡◡|‒||‒|‒‒|‒◡◡|‒‒ Σὺ δ’ αὖ χαῖρε, πάτερ ῥαψῳδίης περὶ κόσμου, Ty pak, otče, se raduj z té básně o cestě kosmem, Du aber, Vater, freu dich an dem Gedicht über den Kosmos.
Sim.:
(grc) χαῖρε, πάτερ] cf. Od. 18,122; 20,199 (χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε)
Anm.:
(grc) Vielleicht sprechen hier die Hauptfiguren des Werkes Franta und Nemo zu ihrem "geistigen Vater" Křesadlo und verabschieden sich von ihm.
οὔδ’ ἔτι τοὶ σαῖ-φαῖ μοῦνον· τόδ’ ὕπαρ γέ τοί ἐστι.‒◡◡|‒‒|‒||‒|‒||◡◡|‒◡◡|‒◡ οὐδ’ ἔτι τοὶ σαῖ-φαῖ μοῦνον· τόδ’ ὕπαρ γέ τοί ἐστι. není to jen sci-fi, však skutečnost je to a pravda. Es ist nicht mehr nur Science-Fiction: Dies ist die Wirklichkeit!
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Anm.:
(grc) οὐδ’ ἔτι τοὶ σαῖ-φαῖ μοῦνον· τόδ’ ὕπαρ γέ τοί ἐστι] Über das Verhältnis von Science-Fiction und Wirklichkeit diskutieren in der Einleitung bereits Divíšek und Nemo. Hier könnte gemeint sein, dass sich nun der Traum des Autors erfüllt hat und er tatsächlich ein Science-Fiction-Epos auf Griechisch geschrieben hat.
M f. 210v Ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν ἐπιβῆναι ἀστερόνηα‒‒|‒||◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ Ἀλλ’ ἡμεῖς θέλομεν ἐπιβῆναι ἀστερόνηα Ale my nyní chceme se dostat kosmickou na loď, Doch wir wollen das Raumschiff betreten,
Sim.:
(grc) 169sq.: cf. Astr. 1,210.212
καὶ πτάσθαι τοι ἄνω λελιπόντες μητέρα Γαῖαν‒‒|‒◡◡|‒||◡◡|‒‒||‒◡◡|‒◡ καὶ πτάσθαι τοι ἄνω λελιπόντες μητέρα Γαῖαν a pak nahoru vzlétnout a matku opustit Zemi nach oben fliegen und Mutter Erde
Krit.:
(grc) πτάσθαι deb.
Hs.:
(grc) λελιπόντες] -πῶτες M
καὶ ξείνην ἐπόχην· νοστῆσαι εἰς ἰδίην δε.‒‒|‒||◡◡|‒||‒|‒‒||‒◡◡|‒◡ καὶ ξείνην ἐποχήν, νοστῆσαι εἰς ἰδίηνδε. a tu dobu nám cizí a do své vlastní se vrátit. und die fremde Zeit verlassen, um in die eigene zurückzukehren.
Krit.:
(grc) ἐποχήν deb.(grc) ἰδίηνδε ?
Anm.:
(grc) νοστῆσαι εἰς ἰδίηνδε] Nemo hat seine Mission erfüllt und kann endlich zu der Erde seiner Zeit zurückkehren, was ihm ja von den Archonten seiner Welt verwehrt wurde, bis er Mandys und das Schaf gefangen habe, vgl. Astr. 1,165.

ΤΕΛΟΣAbbildung (pfote-m-201v.png)Abbildung (pfote-t-248.png)Abbildung (figur4-m-201v.png)ΤΕΛΟΣKONECENDE

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Das Epos endet im letzten Gesang mit einer Verfolgungsjagd zwischen Mandys und dem Schaf einerseits und Nemo, Franta und Tonda andererseits. Mit der Verfolgungsjagd rekurriert Křesadlo auch sprachlich auf die berühmte Verfolgungsjagd von Hektor und Achilleus im 22. Buch der Ilias (siehe 12.85 ~ Hom. Il. 22,165). Dem Science-Fiction-Framing entsprechend findet die Jagd nicht nur durch den Raum (Weltraum, Erde, Luft), sondern auch durch die Zeit (von der Zukunft in die Vergangenheit) statt. Als Mandys schließlich gestellt wird, droht er damit, das Schaf zu töten. Die Erwähnung des Messers (123) mag man als Bezug zu Christian Morgensterns Lunovis-Gedicht verstehen (siehe Weise geplant), wo es in der deutschen Fassung in V. 2 "Es harrt und harrt der großen Schur" und in der lateinischen Cultrumque magn' exspectitat ("uns es erwartet das große Messer") heißt. Das Schaf stellt sich dann jedoch als das falsche heraus, so dass die Gefahr gebannt ist. Křesadlo führt nun am Schluss die Geschichte zur Ausgangssituation im "Vorspann" zurück: Nemo ist mit Franta und Tonda auf der Erde des Jahres 1993 gestrandet und erwartet, dass seine übrigen Gefährten ihn im Tatra-Gebirge abholen. Er hat das Epos diktiert und Franta in griechische Verse übertragen. Außerdem gibt er einen Hinweis auf die Identität von Mandys, der im griechischen Text als Journalist und Kritiker bezeichnet wird. Durch den lokalen Bezug auf Tschechien und den temporalen Bezug auf das Jahr 1993 wird eine Gleichsetzung mit dem Zeitgenossen Pavel Mandys nahegelegt (siehe Anmerkung zu V. 155f.).

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 205r‒210vT: 242‒248E: 242‒248
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 5(grc) μεμαῶτα deb.
  • 11(grc) οὐδ’ deb.
  • 11(grc) φυγέμεν (M) deb.
  • 12(grc) πλειούσῃ deb.
  • 12(grc) σέο εἰμί deb.
  • 13(grc) κλεφθὲν deb.
  • 14(grc) ἀνώγοι (cf. Astr. 16,134) deb.
  • 15(grc) φείσροις deb.
  • 16(grc) κερτόμιος (M) deb.
  • 17(grc) Νήπιός ἐσσ’ deb.
  • 18(grc) ὥς μ’ deb.
  • 19(grc) ἐθέλοι (cf. Astr. 19,129) deb.
  • 19(grc) ἑλεῖν deb.
  • 20(grc) ἀπειλεῖν deb.
  • 21(grc) κακτάμεναι (M) deb.
  • 24(grc) ὡς deb.
  • 24(grc) εἱλεῖν ?
  • 27(grc) ελιξέμεναι E, cor.
  • 27(grc) φῶρα (cf. Astr. 2,145 et al.) deb.
  • 29(grc) ἕτερόνδε deb.
  • 30(grc) οὐδ’ deb.
  • 31(grc) εὑρεῖν deb.
  • 34(grc) προεόντα deb.
  • 37(grc) εἰκοστῆς (cf. Astr. 11,301) deb.
  • 37(grc) ἀλύξαι deb.
  • 39(grc) τετυκέσθαι deb.
  • 40(grc) τεχνῶν deb.
  • 42(grc) εἰκοστὴν deb.
  • 42(grc) βαλέσθαι deb.
  • 43(grc) μηνί deb.
  • 45(grc) ποιοῦντι deb.
  • 46(grc) ὀλιγοδρανέων deb.
  • 48(grc) προεόντι deb.
  • 56(grc) προεόντα deb.
  • 58(grc) ἐπιβῆναι (cf. Astr. 1,208 et al.) deb.
  • 60(grc) πόλ’ deb.
  • 60(grc) ἔην M: ἐῆν E
  • 63(grc) εἰκοστῇ deb.
  • 63(grc) ἑκατονταετήρου ?
  • 64(grc) Οὐδέ deb.
  • 69(grc) βαλέμεν (M) deb.
  • 70(grc) ἦρξας deb.
  • 78(grc) φείσροις deb.
  • 78(grc) ἤστην deb.
  • 79(grc) ἀμφοῖν deb.
  • 82(grc) κίστην ?
  • 88(grc) σκάφεος deb.
  • 89(grc) χαλεπὸν ... κρύος deb.
  • 89(grc) ἦρξεν: ἦρξέν E
  • 90(grc) οὐδ’ deb.
  • 91(grc) εἰδόντι (= ἰδόντι) ?
  • 94(grc) βιόπλαστος deb.
  • 96(grc) μῆχος deb.
  • 97(grc) δνοφερὸν deb.
  • 100(grc) ναυηγὼ (cf. 153) deb.
  • 100(grc) πετόμεσθον (= -μεθον) Μ: -όμεσθην E
  • 101(grc) ἐπείτε deb.
  • 104(grc) μένομεν deb.
  • 105(grc) ἐνεργόν deb.
  • 105(grc) ῥοβοτον E, cor.
  • 109(grc) ῥοβοτος E, cor.
  • 111(grc) δὲ deb.
  • 112(grc) Ρίμφα E, cor.
  • 112(grc) γλωσσῶν deb.
  • 113(grc) τί δ’ … τί δ’ deb.
  • 114(grc) τῆσδε deb.|ὄϊός τε deb.
  • 116(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 117(grc) ὡς deb.
  • 118(grc) πύματον deb.
  • 119(grc) ἁμές deb.
  • 121(grc) ἐνισπεῖν deb.
  • 122(grc) ὑπαλύξαι deb.
  • 126(grc) ἣ E, cor.
  • 126(grc) ῥοβότοιν deb.
  • 128(grc) φάτο M: φατο E
  • 129(grc) παντὸς deb.
  • 129(grc) ἐγγὺς deb.
  • 134(grc) ἡ δὲ possis
  • 134(grc) πεσοῦσα deb.
  • 136(grc) οὐδ’ deb.
  • 136(grc) τι δὲ possis
  • 138(grc) ἴδιόν τε deb.
  • 139(grc) ἦμος deb.|τοῦτον deb.
  • 140(grc) δέ τ’ deb.
  • 140(grc) κατάβαλλον deb.
  • 141(grc) ὃς δ’ M: ὅδ’ E
  • 143(grc) ὄν deb.
  • 145(grc) οἷά τε deb.
  • 145(grc) εἶπαν vel εἶπον deb.
  • 145(grc) τμήματος ?
  • 147(grc) εἰς deb.
  • 147(grc) πρότερόν τε deb.
  • 150(grc) εἶπον deb.
  • 151(grc) ἀνααιρεῖν deb.
  • 152(grc) Οἶδας deb.
  • 155(grc) ἐποχὴν deb.
  • 155(grc) μέρος M: μέρον E
  • 156(grc) δημοσιογραφικὸς deb.
  • 156(grc) ἐδωδῆς (cf. Astr. 9,198) deb.
  • 159(grc) ἑὸν deb.
  • 161(grc) ἐθέλησας M: ἐθελήσας E
  • 162(grc) οἷά τε possis
  • 163(grc) γλωσσῶν deb.
  • 166(grc) ἠὲ] ἠδὲ deb.
  • 168(grc) οὐδ’ deb.
  • 170(grc) πτάσθαι deb.
  • 171(grc) ἐποχήν deb.
  • 171(grc) ἰδίηνδε ?

Similienapparat

  • 1(grc) = Astr. 17,1. Vide etiam supra ad Astr. 8,1
  • 2(grc) cf. Astr. 23,170
  • 3(grc) ἀβενθέα] nl.
  • 6(grc) αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ] vide supra ad Astr. 20,20
  • 7(grc) θυμὸς ἀγήνωρ] vide supra ad Astr. 4,115
  • 10(grc) αἰπὺν ὄλεθρον] vide supra ad Astr. 2,15
  • 11(grc) οὐδ’ ἔτι σοί τις πρῆξις ἐμῆς φυγέμεν ἀπὸ νηός] vide supra ad Astr. 1,36
  • 12(grc) ῥίμφα μάλα] vide supra ad Astr. 17,40
  • 14(grc) ὅποι περ θυμὸς ἀνώγοι] cf. Il. 4,263; Od. 8,70 (ὅτε θυμὸς ἀνώγοι)
  • 16(grc) ὣς ἄρ’ ἔφην] cf. Il. 1,584 (ὣς ἂρ ἔφη) et al.
  • 16(grc) ὅ με δ’ αὖτις ἀμείβετο] vide supra ad Astr. 21,141
  • 17(grc) νήπιός ἐσσ’, Οὐδείς] vide supra ad Astr. 8,286
  • 17(grc) συρρηκτὸς ἀπὸ κόσμου] cf. Od. 8,137 (κακοῖσι συνέρρηκται πολέεσσιν)
  • 18(grc) ὡς ἀγορεύεις] clausula Hom., vid. Il. 9,41 et al.
  • 21(grc) ἀπείλημ’] verbum apud Homerum non legitur, sed cf. S. OC 660
  • 23(grc) πάλινδε] haec forma apud veteres non legitur
  • 24(grc) Μανδὺν πολύμητιν] vide supra ad Astr. 11,69
  • 29(grc) ἐγὼν ἐνόησα] cf. Od. 1,257 (ἐγὼ τὰ πρῶτ’ ἐνόησα)
  • 29(grc) κυβιστᾶν] de verbo cf. Il. 16,745.749; 21,354
  • 32(grc) μοι φρονέοντι] cf. eadem sede Od. 10,153
  • 32(grc) τὸ κῆρ στρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα] cf. eadem sede Il. 24,5 (ἐστρέφετ’ ἔνθα καὶ ἔνθα)
  • 33(grc) κρυοπήκτου] vide supra ad Astr. 21,7
  • 36(grc) τότε μοί γε δοάσσατο εἶναι] vide supra ad Astr. 3,227
  • 43(grc) ἤματι τῷ] vide supra ad Astr. 12,83
  • 45(grc) σκότος ὄσσε κάλυψεν] vide supra ad Astr. 1,44
  • 46(grc) ὀλιγοδραμέων] cf. eadem sede Il. 15,246 (ὀλιγοδρανέων) et al.
  • 48(grc) σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228
  • 49(grc) περόνην πίεσον] cf. Astr. 21,196
  • 50(grc) ζωὸς ὤν] cf. Il. 17,153 (ζωὸς ἐών) et al.
  • 52(grc) ῥίμφα μάλα] vide supra ad 12
  • 52(grc) γήθησεν φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 5,247
  • 54(grc) κλέπτην] semel tantum apud Homerum legitur, vid. Il. 3,11
  • 61(grc) διαὶ κόσμοιο βάραθρα] cf. Astr. 10,159
  • 62(grc) μητέρα Γαῖαν] cf. Astr. 1,212
  • 64(grc) οὐδέ τί μοι δύναμις ἔσκε τὸν φῶτα κιχῆσαι] cf. Od. 16,357 (τὴν οὐκ ἐδύναντο κιχῆναι)
  • 65(grc) χαλινέμεναι σκαφίν] cf. Philostr. VA 3,23 (χαλινώσας ... τὴν ναῦν)
  • 66(grc) τὸν ἀνήνορα φῶρα] = Astr. 22,131
  • 67sq.(grc) ~ 8sq.
  • 73(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114; formula in Astr. 24 saepius repetitur
  • 74(grc) τότε σοι σάος αἰπὺς ὄλεθρος] vide supra ad Astr. 11,228; cf. etiam 48
  • 79(grc) οὐλομένοις] cf. eadem sede Il. 1,2 et al.
  • 79(grc) ἐγγὺς ἦν αἰπὺς ὄλεθρος] = Astr. 3,142
  • 80(grc) αἰσθητήρων ἐν ὀθώνῃ] vide supra ad Astr. 20,20
  • 81(grc) σκαφόανδρι] vide supra ad Astr. 7,93
  • 82(grc) de re cf. etiam Astr. 7,115‒118
  • 84(grc) μέλητιν] apud veteres non legitur; noster suo Marte a μέλειν ('curare') duxit
  • 85(grc) ῥίμφα μάλα πτάμενος] vide supra ad 12
  • 91(grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
  • 92(grc) τὸν σκαφόανδρα ἔδυν χροΐ] cf. e.g. Od. 22,113 (περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν)
  • 92(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114 et infra 102
  • 97(grc) δνοφερὸν διὰ χάσμα] cf. Astr. 1,6
  • 99(grc) κρατύς τ’ ἐπίκειτο ἀνάγκη] vide supra ad Astr. 10,120
  • 103(grc) κορύθηφι] haec forma apud veteres non legitur
  • 104(grc) καταθερμαίνεσθαι] cf. Od. 9,376 (εἵως θερμαίνοιτο) (de vecte quocum Ulixes Polyphemum oculo privaturus est)
  • 108(grc) vide supra ad Astr. 1,8
  • 113(grc) vide supra ad Astr. 12,357
  • 115(grc) ἔπος εἴη μακρὸν δολιχόν τε] cf. Astr. 20,74. Vide etiam infra 121
  • 117(grc) μωτοσυκλήτην] cf. ngr. μοτοσικλέτα. Vide etiam glossarium
  • 118(grc) αὐτοκίνητον] cf. ngr. αυτοκίνητο. Vide etiam glossarium
  • 118(grc) ἡλικόπτερον] cf. ngr. ελικόπτερο
  • 119(grc) ὅττι τάχιστα] vide supra ad Astr. 11,114
  • 121(grc) δουλιχὸν δ’ εἴη τὸ ἔπος χαλεπὸν καὶ ἐνίσπειν] vide supra ad Astr. 20,74
  • 128(grc) ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
  • 131(grc) παραληπτήν] verbum pedestre et rarum apud veteres, cf. e.g. Peripl. M. Rubr. 19. Vide LSJ 1996 s.v.
  • 134(grc) λιποψύχησεν] apud Homerum non legitur; verbum potius pedestre, cf. LSJ 1996 s.v.
  • 135(grc) σμερδαλέῃ ἰάχῃ] vide supra ad Astr. 12,302
  • 141(grc) τοῖς σκότος ὄσσε κάλυψεν] vide supra ad Astr. 1,44
  • 159(grc) θυμὸν ἑὸν θέλγειν] cf. Il. 15,594; Od. 18,282 (θέλγε δὲ θυμόν)
  • 159(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
  • 167(grc) χαῖρε, πάτερ] cf. Od. 18,122; 20,199 (χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε)
  • 169sq.(grc) cf. Astr. 1,210.212

Handschriftenapparat

  • 2sq.(grc) Ἡ τοῦ Μανδύος—τέλος] Μανδύος καὶ μήλου ἅρπαξις καὶ τέλος ἀοιδῆς M
  • 8(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
  • 21(grc) ἔσται] ἐστὶ M
  • 26(grc) οἱ] περ M
  • 31(grc) Μανδύς τοι] μὲν Μανδὺς M
  • 56(grc) ἔδυ] ἔδυν M
  • 58(grc) σκαφὶς] σκάφη M
  • 67(grc) ῥαδιοφωνεύων] ῥη- M
  • 70(grc) φεύγειν] πλεύειν M
  • 74(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
  • 89(grc) κρυός τοι ἦρξεν νηῒ] κρυὸς κόσμου ἦρξέν νυ M
  • 92(grc) χροῒ] τάχα M
  • 94(grc) μὲν ἔσκεν] ἔεσκεν M
  • 95(grc) κρυοπηκτὸν M a.c. post ῥόβοτον
  • 99(grc) 99a‒e om. E: ψυχὴν σωζέσθαι, τόδε νήπιος οὐκ ενόησα, / ὁττι μὲν εἰν πλοίῳ γε λίπον φεῖσρον πολυπικὸν / καὶ τὰ περὶ χρούνου ἄμφω μεχανήματα τάδε μήχεα πυκνὰ / οὐκ ἔτι τοι Μανδὺς εἷλεν πληκτῆρα χρόνοιο / ἢ ὅπλον· ὃ λίπεν μεγάλῃ σπουδῇ καὶ ἀνάγκῃ M
  • 127(grc) κόσμου ἅπαντα] ἅπαντά τε κόσμου M a.c.
  • 131(grc) ῥαδιοφωνήσας] ῥη- M
  • 135(grc) κλεπτης Μ supra ἐφόβησεν
  • 137(grc) Μανδὺς M primum ante κλέψεν
  • 140(grc) ὀλοοῖσι δέτ’] ὀλοοῖς μὲν M a.c.
  • 142(grc) πρόβατον τὸ δίκαιον] ὀίν κοσμοορούσην M
  • 143(grc) deest in M
  • 144(grc) ἦεν] ἧσαν M
  • 145(grc) i.m. add. M
  • 163(grc) μεταφρήζων] -αθήτωρ M a.c.
  • 170(grc) λελιπόντες] -πῶτες M

Kommentar

  • 20(grc) Hinter dem unverständlichen ἀπείλειν muss man nach dem tschechischen "zničit" wohl den Aorist von ἀφαιρεῖν, also ἀφελεῖν, vermuten. Einfacher wäre ἀπειλεῖν ("drohen"), aber dies würde zum Tschechischen in Kontrast stehen.
  • 37(grc) ἑκατονταέτηρος] Hier nach der 3. Deklination (quasi von *ἑκατονταέτηρ), ἑκατονταέτηρος ist allerdings eigentlich ein zweiendiges Adjektiv der o-Deklination (vgl. LSJ 1996 s.v. ἑκατονταέτηρος). Siehe auch 42 und 63.
  • 46(grc) Auch im Kinofilm Star Trek IV verlieren die Darsteller jeweils nach dem Zeitsprung kurzzeitig ihr Bewusstsein. Eine genauere Erklärung wird später gegeben. Siehe unten 139‒143.
  • 84(grc) σκάφοϊν] Witzige Analogiebildung zu "Skaphander", siehe Komm. Astr. 7,93.
  • 88(grc) Außerirdische Vögel durchbohren mit ihren Schnäbeln das Schiff der Weltraumpiraten in Astr. 17, so dass ebenfalls die Luft entweicht und die Piraten sterben, vgl. Astr. 17,149‒157.
  • 99(grc) 99a‒e Zusatzverse in M, die Křesadlo nicht in die Reinschrift übernommen hat (gr. Text im M-Apparat): "[und es bestand große Not,] das Leben zu retten. Dies hatte ich Tor nicht bedacht, / dass ich im Schiff den sehr schmerzhaften Phaser und die zwei komplizierten Zeitgeräte zurückgelassen hatte. / Und Mandys hatte nicht mehr den Zeitwender / oder eine Waffe ergriffen. Er hatte sie in der großen Eile und Not zurückgelassen."
  • 109(grc) Zu Tondas spinnenähnlicher Gestalt vgl. auch Astr. 12,343.
  • 114(grc) διωκησοῦς] = διώξεως
  • 131f.(grc) Der kleine Empfänger im Ohr von Nemo wird auch im Vorspann (Předznamenání, Z. 134‒143) erwähnt. Vielleicht handelt es sich um eine Anspielung auf den "electronic receiver", den Lieutenant Uhura als Kommunikationsoffizierin in Star Trek TOS auf der Brücke nutzt.
  • 133(grc) τύπον] = ἔ τυπτον.
  • 135(grc) ἐφόβησεν] = ἐφοβήθη.
  • 139–143(grc) Auf diesen Zwischenfall muss wohl die in 45‒47 erwähnte kurze Bewusstlosigkeit zurückzuführen sein.
  • 151(grc) Τάτρης] Dass Nemo mit Franta und Tonda in der Tatra abgeholt werden soll, ist Ursache dafür, dass er in der Vorgeschichte den Archivar Divíšek um Hilfe bittet, der ihm seine Ausweispapiere zur Replikation zur Verfügung stellen soll.
  • 155f.(grc) Mit den Berufen δημουσιγραφικός (nach ngr. δημοσιογράφος) und κριτικός bezieht sich der Autor auf die reale Vorlage für Mandys, den Kritiker Pavel Mandys, der einen Verriss zu Křesadlos "Zusana a dva starci" (Praha 1992) verfasste. In der tschechischen Übersetzung sind die Berufe nicht genannt, sondern es wird nur auf den griechischen Text verwiesen. Die kodierte Invektive wird auf diese Weise natürlich umso mehr hervorgehoben.
  • 160–166(grc) Eine Art "Sphragis", in der sich nochmals der Protagonist und Autor Nemo und sein Übersetzer Franta nennen. Die Wahl der Sprache wird hier explizit mit dem Thema περὶ ξείνων πλανήτων κινδύνων ἠδὲ πορείης begründet.
  • 160f.(grc) Angesprochen ist Divíšek, der als Gegenleistung für seine Hilfe einen Tatenbericht des Kapitäns verlangte, den er als Sci-Fi-Buch verkaufen könne, um einen der begehrten Literaturpreise für Science-Fiction zu gewinnen.
  • 167(grc) Vielleicht sprechen hier die Hauptfiguren des Werkes Franta und Nemo zu ihrem "geistigen Vater" Křesadlo und verabschieden sich von ihm.
  • 168(grc) οὐδ’ ἔτι τοὶ σαῖ-φαῖ μοῦνον· τόδ’ ὕπαρ γέ τοί ἐστι] Über das Verhältnis von Science-Fiction und Wirklichkeit diskutieren in der Einleitung bereits Divíšek und Nemo. Hier könnte gemeint sein, dass sich nun der Traum des Autors erfüllt hat und er tatsächlich ein Science-Fiction-Epos auf Griechisch geschrieben hat.
  • 171(grc) νοστῆσαι εἰς ἰδίηνδε] Nemo hat seine Mission erfüllt und kann endlich zu der Erde seiner Zeit zurückkehren, was ihm ja von den Archonten seiner Welt verwehrt wurde, bis er Mandys und das Schaf gefangen habe, vgl. Astr. 1,165.

Indizes

Spondiaci

αἰσθητήρεσσιν
111
καταθερμαίνεσθαι
104

Neologismen

ἀβενθής
3

Indexreferenzen

Argeier
165
Asteroid
138 · 140
Automobil
118
Bildschirm
28
Erde
4 · 36 · 62 · 65 · 85 · 98 · 100 · 147 · 150 · 153 · 170
Franta
93 · 103 · 130 · 149 · 163
Gold
14 · 35 · 39 · 86 · 154
Grogaler
33
Kosmos
1 · 3 · 17 · 44 · 47 · 56 · 61 · 70 · 127 · 129 · 136 · 167
Kosmosbetrachtendes Schaf
2 · 108 · 154
Mandys
2 · 5 · 9 · 24 · 25 · 26 · 31 · 34 · 38 · 51 · 54 · 66 · 68 · 75 · 81 · 84 · 108 · 114 · 117 · 135 · 143 · 153
Motorrad
117
Nemo
17 · 125 · 162
Phaser
15 · 25 · 78
Phaserkanone
10 · 76 · 140
Planet
166
Radiofon
8 · 67 · 74 · 131 · 149
Rakete
98
Raumanzug
81 · 83 · 92 · 93 · 102
Roboter
95 · 103 · 104 · 105 · 106 · 109 · 126 · 130 · 148 · 151
Science-Fiction
168
Sensor
6 · 111
Sensorschirm
80
Sonne
4 · 62
Tatra
151
Tonda
95 · 104 · 106 · 109
Zeitwächter
139

Monosyllaba

κῆρ
16

Metrische Daten

Verse (gesamt)
171
Monosyllaba (gr.)
1
Spond. Verse (gr.)
21.2%
Versus tetracoli [4 W.] (gr.)
10.6%
Versus tetracoli [5 W.] (gr.)
0
Zäsur PH (gr.)
12070.2%
Zäsur KTT (gr.)
3721.6%
Zäsur andere (gr.)
148.2%
Zäsur nicht analysierbar (gr.)
0
Hexameterschemata
DDDDD
2414%
DSDDD
169.4%
DDSDD
158.8%
SDSSD
158.8%
DDSSD
148.2%
DDDSD
105.8%
SSSSD
105.8%
SDDDD
95.3%
SDDSD
84.7%
SDSDD
84.7%
SSDSD
84.7%
DSDSD
84.7%
DSSDD
84.7%
DSSSD
74.1%
SSDDD
52.9%
SSSDD
42.3%
DSDDS
10.6%
DSDSS
10.6%

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Transkription)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert