Astronautilia
Digital
🢠Astr. 9🢡

Text

Von den schwanztragenden Frauen und den Falschhunden

Achtung: Die Bearbeitung ist noch nicht vollständig abgeschlossen.

M f. 72v T p. 88 E p. 88 Ἀστροναυτιλίης ιἈστροναυτιλίης ιDer Astronautilia neunter GesangHvězdoplavby zpěv devátý
Hs.:
(grc) Κοσμοναυτιλίης M
[Τὰ περὶ κερκοφόρων γυναικῶν καὶ ψευδοκύνων][Τὰ περὶ κερκοφόρων γυναικῶν καὶ ψευδοκύνων][Von den schwanztragenden Frauen und den Falschhunden](O chvostnatých ženách a lžipsech)
Hs.:
(grc) deest in M

Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοἜνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort fuhren wir in den Tiefen des leeren Kosmos Odtud tedy jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu
Anm.:
(grc) 1f.: Formelhafte Verse für die Weiterfahrt, siehe zuerst Astr. 1,213f. Die in Gesang I‒VI üblichen Schlussverse wurden hier auf das Ende des vorangehenden und den Anfang dieses Gesanges verteilt. Als Eingangsvers findet sich der erste Vers sonst nur in Astr. 21 Vers 2 ist der aus Astr. 1,8 bekannte „Missionsvers“.
Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν.Μανδὺν ζητοῦντες καὶ μῆλον κοσμοθεωροῦν. auf der Suche nach Mandys und dem kosmosbetrachtenden Schaf. Mandyse hledajíce a ovci, jež sleduje vesmír. Πλανήτης μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιενΠλανήτην μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιεν Wir kamen wiederum zu einem Planeten, auf dem Na planetu jsme pak přišli, na které bydleli tvoři
Krit.:
(grc) πλανήτην M (recte)
Sim.:
(grc) πλανήτην μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιεν] cf. Od. 10,1.135; vide etiam Astr. 13,10.226.318
Hs.:
(grc) γ’ M post μὲν
ὄντα ἐοικότα τῇσιν ἐπιχθονιῇσι γυναιξίν,ὄντα ἐοικότα τῇσιν ἐπιχθονίῃσι γυναιξίν, Wesen lebten, die den Frauen auf der Erde glichen, podobní celkově ženám, co naší na Zemi bydlí
Krit.:
(grc) ἐπιχθονίῃσι deb.
ἀλλ’ οὐ γὰρ χαριές περ ἔεσκεν αὐτόθι μεῖναι.ἀλλ’ οὐ γὰρ χαρίεν περ ἔεσκεν αὐτόθι μεῖναι. aber es war überhaupt nicht angenehm, ebendort zu bleiben. ale nebylo milé nám vůbec v místě tom zůstat.
Krit.:
(grc) χαρίεν deb.
Τὸν μὲν βιοφόρον γε διαὶ γνώμεν ἐνὶ κόσμῳ.Τὸν μὲν βιοφόρον γε διαὶ γνῶμεν ἐνὶ κόσμῳ. Wir erkannten, dass der Planet im Kosmos lebenstragend war. Tu pak jsme rozeznali, že může nositi život
Krit.:
(grc) γνῶμεν deb.
Τόνδε διαγνωτὸν πλέομεν πότι καὶ δέτ’ ἄνωθενΤὸν δὲ διάγνωτον πλέομεν πότι καὶ δέ τ’ ἄνωθεν Und als wir es erkannt hatten, fuhren wir dorthin und eilten von oben v kosmu, a, rozeznavše, jsme proti planetě pluli
Krit.:
(grc) διάγνωτον deb.(grc) δέ τ’ deb.
Sim.:
(grc) 7-13: ~ Astr. 8,21‒27
Hs.:
(grc) διάγνωτον: δία γνωτὸν M
ἐσσύμενοι ζαπέδῳ ἔχομεν καλεργέα νῆα.ἐσσύμενοι ζαπέδῳ ἔχομεν καλεργέα νῆα. heran und hielten unser schöngebautes Schiff dann auf der Oberfläche. sestoupivše pak na zem jsme zdrželi lodici dobrou. Αὐτίκα δ’ ἐκ νηῦφίν γ’ ἑτάρων τρίας ἇλτο χαμᾶζε.Αὐτίκα δ’ ἐκ νηῦφίν γ’ ἑτάρων τριὰς ἆλτο χαμᾶζε. Sofort sprangen drei Gefährten aus dem Schiff auf den Boden. Ihned tu ze vnitřku lodi tré druhů skočilo na zem,
Krit.:
(grc) τριὰς ἆλτο deb.
Hs.:
(grc) νηῦφίν E: νῆφιν M
Τὴν μὲν ἐγὼ πύθεσθαι ἐνὶ πλάνῃ ἀπόπεμψα,Τὴν μὲν ἐγὼ πυθέσθαι ἐνὶ πλάνῃ ἀπόπεμψα, Ich hatte sie auf den Planeten geschickt, um zu erkunden, které jsem vyslal ven tu na té planetě zjistit,
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
Sim.:
(grc) 10-13: ~ Astr. 2,9‒12; cf. etiam infra 27‒29
αἵτινες οὐσῖαι εἴην χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαι,αἵτινες οὐσῖαι εἶεν χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαι, welches die Wesen seien, die in dem Land Speisen essen, jaké by bytosti byly tam na zemi, jedlíci jídla,
Krit.:
(grc) εἶεν deb.
εἰ μὲν ἀγριόθυμοι ὑπέρφιαλοί τε κακαί τεεἰ μὲν ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί τε κακαί τε ob sie wilden Sinnes, übermütig und schlecht seien zda by divoké byly a vzpupné, jakož i zlobné,
Krit.:
(grc) ὑπερφίαλοί deb.
ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμὸν δ’ ἡδὺν ἔχουσαι.ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμὸν δ’ ἡδὺν ἔχουσαι. oder gastfreundlich und mit einem angenehmen Sinn. aneb zda přátelské jsou a milou mají i mysl. Οἳ μὲν ἐρχόμενοι οὔ περ νόστησαν ἐταῖροιΟἳ μὲν ἐρχόμενοι οὔ περ νόστησαν ἑταῖροι Die Gefährten, die gingen, kehrten Ti pak odešli pryč a dlouho zas nepřišli zpátky
Krit.:
(grc) ἑταῖροι deb.
μακρῇσιν ὥρῃσιν, ἐγὼ δέτ’ ἔβην σκοπέεσθαι.μακρῇσιν ὥρῃσιν, ἐγὼ δέ τ’ ἔβην σκοπέεσθαι. in langen Stunden nicht zurück. Ich ging also, um nachzusehen. po mnoho dlouhých hodin, tu vyšel jsem sám, abych zjistil.
Krit.:
(grc) δέ τ’ deb.
M f. 73r Βῆν ἴμεν ἐκ νηὸς καὶ ἐγὼν ἴμαντι τὸν ἧγονΒῆν ἴμεν ἐκ νηὸς καὶ ἐγὼν ἱμάντι τὸν ἦγον Ich stieg aus dem Schiff und führte an einer Leine Vyšel z lodi jsem sám a s sebou na šňůře vedl
Krit.:
(grc) ἱμάντι deb.(grc) ἦγον deb.
Anm.:
(grc) Dass Nemo Franta an die Leine nimmt, könnte eine Reminiszenz an Lems Kurzgeschichte „Invasion vom Aldebaran“ sein, durch die die Figur Franta wesentlich inspiriert worden ist.
Φράντην θαυμαστὸν πάσων μεταθήτορα γλώσσωνΦράντην θαυμαστὸν πασῶν μεταθήτορα γλωσσῶν Franta, den bewundernswerten Übersetzer aller Sprachen mit mir. podivuhodného Frantu, jenž všech je tlumočník řečí,
Krit.:
(grc) πασῶν deb.(grc) γλωσσῶν deb.
καὶ πλάνην ξεῖνόν γ’ ἄτοπόν τε τέθηπα βαδίζων.καὶ πλάνην ξεῖνόν γ’ ἄτοπόν τε τέθηπα βαδίζων. Und beim Gehen staunte ich über den fremden und sonderbaren Planeten. planetu na cizokrajnou a divnou jsem při chůzi patřil. Φύλλα γε τῶν δένδρων πλανήτῃ ἐρυθρά τοι ἦσαν,Φύλλα γε τῶν δένδρων πλανήτῃ ἐρυθρά τοι ἦσαν, Die Blätter der Bäume auf dem Planeten waren rot, Listí na stromech bylo tam na té planetě rudé,
Anm.:
(grc) 19-23: Křesadlo beschreibt die rot-blaue Fauna des Planeten. Die Farben deuten vielleicht auf die Geschlechterproblematik hin, wobei die Rotbuchen sich über das blaue Gras erheben, ein Zeichen für die weibliche Dominanz.
ὡς ἐπὶ τῆς Γαίης ὀξυῖα δένδρα πέλονται,ὡς ἐπὶ τῆς Γαίης ὀξυῖα δένδρα πέλονται, wie es auf der Erde Buchenbäume sind, tak jako na Zemi naší jsou listy některých buků
Anm.:
(grc) 20f.: Wie aus der tschechischen Übersetzung sowie den Erläuterungen hervorgeht (Křesadlo 1995, 249), versteht der Autor unter ὀξυῖα δένδρα Rotbuchen („copper beech“). Das griechische Wort dafür lautet eigentlich ὀξύα und ist ein Femininum. Die Form müsste demnach ὀξύαι lauten. Křesadlo scheint die Form mit dem Adjektiv ὀξύς zu verwechseln. χαλκηρείας „ehern“ in Vers 21 ist ohne Umweg über das Englische „ copper beech“ (wörtlich: „Kupferbuche“) nicht verständlich.
τὰς βροτοὶ ἄνθρωποι χαλκηρείας καλέουσιν,τὰς βροτοὶ ἄνθρωποι χαλκηρείας καλέουσιν, die die sterblichen Menschen "Kupferbuchen" nennen. které smrtelní lidé tam měděnými buky zovou, ἀλλά γε χόρτος ἔην πλάνῃ κύανός τε μέλας τε,ἀλλά γε χόρτος ἔην πλάνῃ κύανός τε μέλας τε, Aber das Gras auf dem Planeten war blau und schwarz: ale planety tráva tam byla modrá a černá,
Sim.:
(grc) χόρτος] cf. Il. 11,774; 24,640 (sed alio sensu)
οὔτως χρώματα ξεῖν’ εἶχεν χθὼν θαῦμα ἴδεσθαι.οὔτως χρώματα ξεῖν’ εἶχεν χθὼν θαῦμα ἰδέσθαι. So hatte der Erdboden fremdartige Farben, ein Wunder zu schauen. takto nezvyklé barvy a na podiv měla ta země.
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
Καί μοι ἐρχομένου μὲν ἐϋκτίμενον φάνετ’ ἄστυ.Καί μοι ἐρχομένῳ μὲν ἐϋκτίμενον φάνετ’ ἄστυ. Und dann erschien mir beim Gehen eine gutgebaute Stadt. Tu se mi, jak jsem kráčel, i výstavné zjevilo město,
Krit.:
(grc) ἐρχομένῳ deb.
T p. 89 Βῆν ἴμεν πρὸς πτολίεθρον ἐγὼ καὶ Φράντα ῥοβώτης,Βῆν ἴμεν πρὸς πτολίεθρον ἐγὼ καὶ Φράντα ῥοβώτης, Ich ging zu der Stadt und der Roboter Franta. Vyšel jsem ku městu tomu, i já i Franta ten robot, ἀσβέστη πολυπρηγμοσύνη μ’ ἔχε θυμὸν ἀγαυνόν,ἀσβέστη πολυπρηγμοσύνη μ’ ἔχε θυμὸν ἀγαυ[ν]όν, Eine unauslöschliche Neugier hielt meinen herrlichen Sinn, neboť mi zvědavost velká se šlechetné zmocnila mysli,
Krit.:
(grc) ἀγαυόν deb.
Sim.:
(grc) ἀσβέστη πολυπρηγοσύνη μ’ ἔχε θυμὸν ἀγαυόν] cf. Od. 9,295 (ἀμηχανίη δ’ ἔχε θυμόν) (oppositio in imitando); πολυπραγμοσύνη primum apud Aristophanem (Ar. Ach. 833) et Lysiam (Lys. 1,16) legitur.
αἵτινες οὐσῖαι εἴην χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαιαἵτινες οὐσῖαι εἶεν χθονὶ βρώματ’ ἔδουσαι welches die Wesen seien, die in dem Land Speisen essen jaké by bytosti byly tam v zemi, jedlíci jídla,
Krit.:
(grc) εἶεν deb.
Sim.:
(grc) 27-29: ~ supra 11‒13
(ἠὲ μὲν γ’ ἀγρίοθυμοι ὑπερφιαλοί τε κακαί τε(ἠὲ μέν γ’ ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί τε κακαί τε (ob sie wilden Sinnes, übermütig und schlecht (zdaž by divoké byly a zpupné, jakož i zlobné,
Krit.:
(grc) μέν γ’ deb.(grc) ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί deb.
ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμὸν ἡδὺν ἔχουσαι).ἠὲ φιλόξεινοι καὶ θυμὸν ἡδὺν ἔχουσαι). oder gastfreundlich und mit angenehmem Sinn sind). aneb zda přátelské jsou a milou mají též mysl.) Αὐτίκα δ’ εἰς βέρεθρόν τι πέσον καὶ Φράντα ῥοβώτης,Αὐτίκα δ’ εἰς βέρεθρόν τι πέσον καὶ Φράντα ῥοβώτης, Plötzlich aber fielen ich und Franta, der Roboter, in einen Abgrund, Ihned do jakési jámy jsem padl a Franta i robot,
Sim.:
(grc) βέρεθρον] cf. Il. 8,14 (de Tartaro); Od. 12,94 (de antro Scyllae)
Anm.:
(grc) 30-36: In Astr. 16 begegnet ebenfalls eine Falle, in die der bioplastische Roboter Franta gerät, der mit künstlichen Geschlechtsteilen ausgestattet auf die Jagd nach weiblichen Tieren geht. Siehe Astr. 16,312‒314.
M f. 73v κλάδοισίν γε πολοῖς φαύλως κεκαλύμμενον ἦεν.κλάδοισίν γε πολοῖς φαύλως κεκαλυμμένον ἦεν. der mit vielen Zweigen auf üble Weise verborgen war. která pokrytá byla tam mrzce větvovím četným.
Krit.:
(grc) κεκαλυμμένον M (recte)
Πηγή τις ἔμεναί γε δοάσσατο, τὴδ’ ἔνι θῆρεςΠήγη τις ἔμεναί γε δοάσσατο, τῇ δ’ ἔνι θῆρες Dies schien eine Falle zu sein, in der wilde Zdálo se, že je to past, jak do ní zvířata divá
Krit.:
(grc) πήγη (= πάγη) deb.(grc) τῇ δ’ (= τῇ τ’) deb.
Sim.:
(grc) πήγη] = πάγη/παγίς. De verbo πάγη cf. etiam Hdt. 2,121β
Anm.:
(grc) πηγή] Eine pseudo-ionische Form statt πάγη/παγίς ("Falle").
ἀγρότεροι λήφθησαν, ἐπεὶ φόβος ἐστὶ μάχεσθαι.ἀγρότεροι λήφθησαν, ἐπεὶ φόβος ἐστὶ μάχεσθαι. Tiere gefangen wurden, da man Furcht davor hatte, mit ihnen zu kämpfen. chytají, neboť strach by měli s nimi se utkat. Ταύτῃ τῇ πηγῇ λήφθη Φράντης καὶ ἔγωγε,Ταύτῃ τῇ πήγῃ λήφθη Φράντης καὶ ἔγωγε, In dieser Falle wurden Franta und ich gefangen, V takové tedy pasti byl chycen Franta i se mnou.
Krit.:
(grc) πήγῃ deb.
ἀλλὰ τὸ καὶ πολὺ αἰπὺ ἔην βέρεθρον κακοέργον,ἀλλὰ τὸ καὶ πολὺ αἰπὺ ἔην βέρεθρον κακοεργόν, aber dies auch sehr steiler, Unheil stiftender Abgrund. Ale velice příkrá to byla ošklivá jáma,
Krit.:
(grc) κακοεργόν deb.
Sim.:
(grc) κακοεργόν] cf. Od. 18,54
οὔδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμις τε.οὐδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμίς τε. Und es gab keine Handlung und keine Möglichkeit, aus ihm herauszukommen. na žádný způsob se z ní tam silou nedalo vylézt.
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) δύναμίς τε deb.
Sim.:
(grc) οὐδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμίς τε] vide supra ad Astr. 1,36
Αὐτὰρ ἐγὼν ἔθελον καλέσαι ἐρίηρας ἑταίρουςΑὐτὰρ ἐγὼν ἔθελον καλέσαι ἐρίηρας ἑταίρους Doch ich wollte die trauten Gefährten Ale nyní jsem chtěl své dobré zavolat druhy ῥαδιοφώνῳ ἐμῷ· ἔλιπον δέ ἑ νήπιος ἔνδονῥαδιοφώνῳ ἐμῷ· ἔλιπον δέ ἑ νήπιος ἔνδον mit meinem Radiofon rufen. Doch ich Tor hatte es rádiofónem svým; však, hlupák, jsem nechal ho vzadu
Hs.:
(grc) ῥαδιοφώνῳ E: ῥη- M
νηὸς ἐϋξέστης, τὸ γὰρ οὐκ ἦν σχῆμ’ ὑπαλῦξαι.νηὸς ἐϋξέστης, τὸ γὰρ οὐκ ἦν σχῆμ’ ὑπαλύξαι. im wohlpolierten Schiff zurückgelassen. Dies war also keine Möglichkeit zur Flucht. v lodi leštěné dobře. Tu neměl jsem úniku možnost.
Krit.:
(grc) ὑπαλύξαι deb.
Ἀλλὰ δὲ ὡς ἔπεσεν Φράντης τὸ μέλαν βερέθρονδε,Ἀλλὰ δὲ ὡς ἔπεσεν Φράντης τὸ μέλαν βέρεθρόνδε, Aber als Franta in den schwarzen Abgrund gefallen war, Avšak jak upadl Franta zde do té propasti černé,
Krit.:
(grc) βέρεθρόνδε deb.
τούτου βέβλαφέ μιν πτῶσις βιορᾱδιόφωνον,τούτου βέβλαφέ μιν πτῶσις βιορᾱδιόφωνον, hat der Sturz ihm sein Bioradiofon beschädigt. biorádiofón si svojím pokazil pádem,
Hs.:
(grc) βιοραδιόφωνον E: βιορη- M
πολλάκι νῆα κάλεσκεν, ἀτὰρ μὰψ πάντα τέτυκτο.πολλάκι νῆα κάλεσκεν, ἀτὰρ μὰψ πάντα τέτυκτο. Oft rief er das Schiff, doch alles war vergebens. často chtěl volati loď, však všechno bylo to marné. Εἰν πυθμῆνι δ’ ἐγὼ ἑζόμην, πολὺ μήδετο θυμός.Εἰν πυθμῆνι δ’ ἐγὼ ἑζόμην, πολὺ μήδετο θυμός. Ich saß auf dem Boden und mein Sinn überlegte viel. Seděl jsem uvnitř jámy a mnoho myslilo nitro,
Sim.:
(grc) εἰν πυθμῆνι] forma metri causa producta (pro πυθμένι); de verbo πυθμήν cf. Hes. Op. 368 (δειλὴ δ’ ἐνι πυθμένι φειδώ); Th. 931sq. (θαλάσσης / πυθμέν’ ἔχων)(grc) πολὺ μήδετο θυμός] cf. Od. 3,166 (κακὰ μήδετο δαίμων)
Hs.:
(grc) ἐγὼ E: -ὼν M
Καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι διχῆ ἀναφαίνετο βουλή·Καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι διχῇ ἀναφαίνετο βουλή· Und schließlich erschien mir beim Überlegen zweierlei Rat: a tu mně, jak jsem myslel, se dvojí zazdála rada.
Krit.:
(grc) διχῇ deb.
Sim.:
(grc) καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι] cf. Od. 10,153 (ὧδε δέ μοι φρονέοντι)(grc) διχῇ ἀναφαίνετο βουλή] vide supra ad Astr. 7,172
Ἢ Φράντην ῥόβοτον βάλεμεν βερεθρήματος ἔξωἢ Φράντην ῥόβοτον βαλέμεν βερεθρήματος ἔξω entweder den Roboter Franta aus dem Abgrund zu werfen Buď že robota Frantu tam z díry vyhodit na pláň,
Krit.:
(grc) βαλέμεν deb.
Sim.:
(grc) βερεθρήματος] nl.
καὶ πέμψαι πλοῖονδε λάβειν ἐρίηρας ἑταίρουςκαὶ πέμψαι πλοῖόνδε λαβεῖν ἐρίηρας ἑταίρους und ihn zum Schiff zu schicken, um die trauten Gefährten zu holen a pak ho do lodi poslat, by dobré přivedl druhy,
Krit.:
(grc) πλοῖόνδε λαβεῖν deb.
ἤδ’ αὖ κλιμακτῆρ’ ὀρύσαι φείσρῳ ἐνὶ πέτρῃἢ δ’ αὖ κλιμακτῆρ’ ὀρύσαι φείσρῳ ἐνὶ πέτρῃ oder mit dem Phaser in den Felsen eine Leiter zu graben anebo vykopat stupně tam ve skále pomocí fejzru,
Krit.:
(grc) ἢ δ’ deb.
Sim.:
(grc) κλιμακτῆρ’] cf. E. Hel. 1570
καί μιν ἀπερχόμενον πηγὴν λυγρὴν ὑπαλῦξαι.καί μιν ἐπερχόμενον πήγην λυγρὴν ὑπαλύξαι. und darauf zu steigen und der verderblichen Falle zu entkommen. po nich nahoru vylézt a z trudné uniknout jámy.
Krit.:
(grc) πήγην deb.(grc) ὑπαλύξαι deb.
M f. 74r Ἔνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κερδίον εἶναιἜνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι Da schien es mir beim Überlegen besser zu sein, Nyní pak, jak jsem tak myslel, se lepší zazdálo býti
Krit.:
(grc) κέρδιον deb.
Sim.:
(grc) ἔνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] ~ Od. 10,153 et al. (ibi ὧδε pro ἔνθα)
κλιμακτῆρ’ ὀρύσαι καὶ μὴ Φράντην γε βάλεσθαι,κλιμακτῆρ’ ὀρύσαι καὶ μὴ Φράντην γε βαλέσθαι, eine Leiter zu graben und Franta nicht zu werfen, vyhloubit stupně v skále a Frantu neházet nikam,
Krit.:
(grc) βαλέσθαι deb.
μὴ ῥιφθεὶς πέτρῃ γε βλαβήσοιτ’ ἀρχιμεθήτωρμὴ ῥιφθεὶς πέτρῃ γε βλαβήσοιτ’ ἀρχιμεθήτωρ damit er sich nicht geworfen an dem Felsen verletze, der Erzübersetzer aby snad, vyhozen prudce, se o skálu nerozbil tlumač
Anm.:
(grc) ἀρχιμεθήτωρ] Neologismus (mit Kürzung von μεταθήτωρ zu μεθήτωρ). In der Steigerung vom bloßen Übersetzer zum „Erz-Übersetzer“ klingt eine besondere Ehrenbezeugung für Franta an. Da Franta intradiegetisch den griechischen Text selbst formuliert, kann man es auch als Eigenlob lesen.
παμπόλλων γλώσσων· ῥίψεος πολὺ τίμιος ἦεν,παμπόλλων γλωσσῶν· ῥίψεος πολὺ τίμιος ἦεν, aller Sprachen: er war zu kostbar für einen Wurf; všechněch vesměrných řečí. Byl příliš k házení vzácný,
Krit.:
(grc) γλωσσῶν deb.
Sim.:
(grc) τίμιος ἦεν] cf. Od. 10,38 (τίμιός ἐστιν)
T p. 90 ἀλλά γε λυγροφόρῳ φείσρῳ πέτρην περ ὀρύσσαιἀλλά γε λυγροφόρῳ φείσρῳ πέτρην περ ὀρύσσαι sondern mit dem verderbenbringenden Phaser in den Felsen zu graben, ale že zkázonosným tu fejzrem vyhloubit skálu, κλίμακα δ’ ἐργῆσαι καὶ ὡς πηγὴν ὑπαλῦξαι.κλίμακα δ’ ἐργῆσαι καὶ ὣς πήγην ὑπαλύξαι. eine Leiter zu schaffen und so der Falle zu entkommen. takto vytvořit stupně a tím i uniknout z pasti.
Krit.:
(grc) ὣς πήγην ὑπαλύξαι deb.
Αὐτὰρ ἐπεὶ πρὸς χεῖλος ἔβην πηγῆς πολυπίκρουΑὐτὰρ ἐπεὶ πρὸς χεῖλος ἔβην πήγης πολυπίκρου Aber als ich zum Rand der sehr bitteren Falle ging, Avšak, když k samému kraji jsem trpké dostoupil pasti,
Krit.:
(grc) πήγης deb.
γούμωσις φείσρου μοί γ’ ἐφθίφθην ἐνὶ ὅπλῳ,γούμωσις φείσρου μοί γ’ ἐφθίθη ἐνὶ ὅπλῳ, ging mir die Phasermunition in der Waffe aus tehdy fejzrový náboj mi zcela ve zbrani došel.
Krit.:
(grc) ἐφθίθη deb.
Sim.:
(grc) γούμωσις] forma metri causa producta (pro γόμωσις); vide supra ad Astr. 3,141
Hs.:
(grc) γούμωσις E: γώμ- M a.c.
οὕτως δ’ ἄνοπλος τέτυκον βήσεις ὀρύσας περ.οὕτως δ’ ἄνοπλος τέτυκον βήσεις ὀρύσας περ. und so wurde ich beim Graben der Stufen waffenlos. Tak jsem se bezbranným stal, byť stupně jsem vykopal nyní Ἀλλ’ ἧμος μὲν ἄνοπλος ἔφυν ἄσιμος καὶ ἄφρακτος,Ἀλλ’ ἦμος μὲν ἄνοπλος ἔφυν ἀσινὴς καὶ ἄφρακτος, Aber als ich waffenlos, unschädlich und schutzlos war, Avšak když bezbranný jsem byl, neškodný, neschopný boje,
Krit.:
(grc) ἦμος deb.(grc) ἀσινὴς (cf. tr. Bohemicam „neškodný“) deb.
ἐκ πόλεός γ’ ἦλθον πρὸς πηγὴν θήλεα ζῷαἐκ πόλεός γ’ ἦλθον πρὸς πήγην θήλεα ζῷα kamen aus der Stadt zu der Falle weibliche Wesen, od města proti pasti tu vyšli samiččí tvoři
Krit.:
(grc) πήγην deb.
Anm.:
(grc) 59-67: Die Beschreibung erinnert an die SF-Figur „Catwoman“.
γυνακέσσιν ἐπιχθόνιοις μάλ’ ἐοικότα μορφὴνγῡναίκεσσιν ἐπιχθονίοις μάλ’ ἐοικότα μορφὴν die von der Form her Erdenfrauen sehr ähnelten, pozemským podobní ženám tu značně co do všech tvarů,
Krit.:
(grc) γυναίκεσσιν (-αικέσσιν M) deb.(grc) ἐπιχθονίοις deb.
καλῇσιν ἐϋτύκτῃσιν, ταὶ χάρμα ἴδεσθαι,καλῇσιν ἐϋτύκτῃσιν, ταὶ χάρμα ἰδέσθαι, schönen und wohlgefügten: Sie waren eine Freude zu schauen pěkným a dobře rostlým, že radost bylo je vidět,
Krit.:
(grc) ἰδέσθαι deb.
μηροὺς καὶ κνήμας ἄμφω θήλα γε ὕπερθεν,μηροὺς καὶ κνήμας ἄμφω θηλά γε ὕπερθεν, an den Schenkel, Schienbeinen und den beiden Brüsten darüber. vzhledem k lýtkům a stehnům a oběma nahoře prsům.
Krit.:
(grc) θηλά deb.
M f. 74v ἀλλά γε τῇς ουραί περ ἔσαν καὶ οὔατα μακρὰἀλλά γε τῇς οὐραί περ ἔσαν καὶ οὔατα μακρὰ Aber sie hatten Schwänze und große Ohren, Ale ocasy měly a také veliké uši
Krit.:
(grc) οὐραί deb.
ὀξέα ὡς θηρῶν ἢ τῶν σατύρων ἐπὶ Γαίῃ.ὀξέα ὡς θηρῶν ἢ τῶν σατύρων ἐπὶ Γαίῃ. spitz wie von Wildtieren oder den Satyrn auf der Erde. špičaté, tak jaho zvěř či satyři na naší Zemi. Τῇσιν δ’ ἐσθῆτες μὲν ἔσαν δίφθρῃς μελάνῃσινΤῇσιν δ’ ἐσθῆτες μὲν ἔσαν δίφθρῃς μελάνῃσιν Und sie hatten Kleidungsstücke aus schwarzem Leder, Ty pak oděvy měly, jež z černé sdělány kůže ἀργύρεοις ἥλοισι πεπαρμέναι, ἀλλα ποσίν γεἀργυρέοις ἥλοισι πεπαρμέναι, ἀλλὰ ποσίν γε mit silbernen Nägeln durchbohrt, aber an den Füßen a na nich stříbrné cvoky, a na nohou vysoké boty
Krit.:
(grc) ἀργυρέοις deb.(grc) ἀλλὰ deb.
Sim.:
(grc) ἀργυρέοις ἥλοισι πεπαρμέναι] cf. Il. 1,246 (de sceptro: χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
κρηπῖδας δ’ ἐπὶ γοῦν’ εἶχον πτέρνας τε ζαμηκεῖς.κρηπῖδας δ’ ἐπὶ γοῦν’ εἶχον πτέρνας τε ζαμήκεις. hatten sie Stiefel bis zu den Knien oder den sehr langen Schenkeln. buď jen ke kolenům, či až k svým předlouhým stehnům.
Krit.:
(grc) ζαμήκεις deb.
Αἳ μὲν ἀγειρόμεναι στῆσαν πηγῆς ἐνὶ χείλει,Αἳ μὲν ἀγειρόμεναι στῆσαν πήγης ἐνὶ χείλει, Sie versammelten sich und stellten sich an den Rand der Falle, Ty se pak shromáždily a stály na kraji pasti,
Krit.:
(grc) πήγης deb.
αὐτὰρ δ’ αλλήλῃς ἔπεα πτερόεντα πρόσευδαν,αὐτὰρ δ’ ἀλλήλῃς ἔπεα πτερόεντα προσηύδων, doch sie sprachen zueinander geflügelte Worte, a tu navzájem k sobě si perutná řikaly slova,
Krit.:
(grc) ἀλλήλῃς deb.(grc) προσηύδων deb.
Sim.:
(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] formula Hom., vid. Od. 4,550 et al. Vide etiam Astr. 12,87.461; Astr. 13,348; Astr. 14,78; Astr. 15,253.290; Astr. 23,3.71
ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα·ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε τὸ ῥῆμα· aber Franta, der Dolmetscher, übersetzte das Gesagte: avšak tlumočník Franta ty všechny přeložil řeči:
Hs.:
(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M
»Οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα, ἐπεὶ δ’ ἕτεροί γε λάβοντο»Οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα, ἐπεὶ δ’ ἕτεροί γε λάβοντο „Nicht gedeihen schlechte Werke, da weitere „Věru ne špatná to věc, neb další se chytili nyní
Sim.:
(grc) οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα] vide supra ad Astr. 5,121
πηγῇ ἡμετέρῃ κύνες ἀργοὶ θαῦμα ἴδεσθαι.πήγῃ ἡμετέρῃ κύνες ἀργοί, θαῦμα ἰδέσθαι. schnelle Hunde in unserer Falle gefangen wurden, ein Wunder anzuschauen. do této pasti psi rychlí zde naší, na podiv pohled.
Krit.:
(grc) πήγῃ deb.(grc) ἰδέσθαι deb.
Sim.:
(grc) κύνες ἀργοί] vide supra ad Astr. 5,189(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
Τούτων εἳς μέν ἐστι ἕως τρεῖς, τοὺ ἔχομεν νῦν,Τούτων εἷς μέν ἐστι ἕως τρεῖς, τοὺς ἔχομεν νῦν, Von diesen ist einer wie die drei, die wir jetzt haben, Z těch pak jeden je stejný jak tři ti, které už máme,
Krit.:
(grc) εἷς deb.(grc) τοὺς M (recte)
ἄλλ’ ἕτερος ξεῖνός γε κύων καὶ θαυμάσιος τε.ἄλλ’ ἕτερος ξεῖνός γε κύων καὶ θαυμάσιός τε. aber der andere ist ein fremder und sonderbarer Hund. ale druhý ten pes je divný, na pohled podiv.
Krit.:
(grc) θαυμάσιός τε deb.
M f. 75r Τοὺς νῦν εἰς κοράμην οἰσώμεθα, ὡς ἐπέοικεν,Τοὺς νῦν εἰς κοράμην οἰσώμεθα, ὡς ἐπέοικεν, Diese werden wir jetzt zur Königin bringen, wie es sich gehört, Ty teď k vládkyni vezmem, tak jak se zajisté sluší, ἀλλὰ δὲ πρὶν κύνας ἁρῶμεν βάθεος δνοφέροιο.«ἀλλὰ δὲ πρὶν κύνας ἄρωμεν βάθεος δνοφεροῖο.« aber zuvor wollen wir die Hunde aus der finsteren Tiefe heben.“ avšak nejdříve psy ty zvedneme z temné tu jámy.“
Krit.:
(grc) ἄρωμεν deb.(grc) δνοφεροῖο deb.
Τοῦτον κερκοφόροι κοῦραι εἶπόν γ’ ἔπος αὐταί,Τοῦτον κερκοφόροι κοῦραι εἶπόν γ’ ἔπος αὐταί, Dieses Wort sagten die schwanztragenden Frauen, Takovou ocasaté ty děvy rozpravu vedly,
Hs.:
(grc) τοῦτον E: Ὣς μὲν M a.c.
ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων φήμην μετέθηκε.ἀλλά γε Φράντα μεταφρήζων φήμην μετέθηκε. aber Franta, der Dolmetscher, übersetzte die Rede. avšak tlumočník Franta tu řeč mi přeložil celou.
Hs.:
(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
Αὐτίκα δίκτιον ἰσχυρόν γε βάλον ἐνὶ πηγῇΑὐτίκα δίκτυον ἰσχυρόν γε βάλον ἐνὶ πήγῃ Sofort warfen sie ein starkes Netz in die Falle Ihned pevnou tu síť tam dovnitř vhodily pasti,
Krit.:
(grc) δίκτυον M (recte)(grc) πήγῃ deb.
Sim.:
(grc) δίκτυον] cf. Od. 22,386 (δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυώπῳ)
Anm.:
(grc) 79f.: Der Vergleich mit Fischen aus einem Teich erinnert in Kombination mit dem Netz an den Fischvergleich nach dem Freiermord in der Odyssee. Die toten Freier werden mit Fischen verglichen, die Fischer aus dem Meer mit einem Netz heraufgezogen und am Strand ausgeschüttet haben. Siehe Od. 22,384‒388.
καὶ ἐμὲ καὶ Φράντην ἦραν ὡς τέλματι ἰχθύν.καὶ ἐμὲ καὶ Φράντην ἦραν ὡς τέλματι ἰχθύν. und hoben mich und Franta wie einen Fisch aus einem Teich hoch. vyzvedly Frantu i mne tak jako z rybníku ryby.
Sim.:
(grc) τέλματι] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Av. 1593; Pl. Phd. 109b (ὥσπερ περὶ τέλμα μύρμηκας ἢ βατράχους περὶ θάλατταν οἰκοῦντας)
Hs.:
(grc) δ’ M ante ἐμὲ(grc) ἰχθύν E: -θεῖς M a.c.
T p. 91 Ἠρᾶσαι πεδίονδ’ ἦρξαν δ’ ἐσθῆτ’ ἀποδῦναιἬρασαι πεδίονδ’ ἦρξαν δ’ ἐσθῆτ’ ἀποδῦναι Als sie uns auf die Ebene gehoben hatten, fingen sie an, uns die Kleidung auszuziehen A když mě vyzvedly na pláň, tu svlékat mě ze šatů začly,
Krit.:
(grc) ἤρασαι (= ἄρασαι) deb.
καὶ γυμνώσασαι στρέπτον δ’ ἀμφ’ αὐχένα σχοινὸνκαὶ γυμνώσασαι στρέπτον δ’ ἀμφ’ αὐχένα σχοῖνον und, nachdem sie uns entblößt hatten, flochten sie ein Band um den Hals a když mne obnažily, tu obojek daly mi na krk
Krit.:
(grc) σχοῖνον deb.
καί με ἀνάγκησαν φοιτᾶν πισύρεσσι ποδέσσιν,καί με ἀνάγκησαν φοιτᾶν πισύρεσσι πόδεσσιν, und zwangen mich auf allen Vieren zu gehen, a mne pak donutily, bych chodil po všechněch čtyřech,
Krit.:
(grc) πόδεσσιν deb.
Anm.:
(grc) 83-85: In Astr. 16 führt Franta den von Phyllis genarrten Aristoteles als Beispiel an, wie die Liebe selbst weise Menschen verblendet. Phyllis zwang den Philosophen sie auf allen Vieren zu tragen. Siehe unten Astr. 16,338‒341.
ὣς δε κύνες ποιοῦσί τε καὶ ἧγον ποτὶ ἄστυὡς δὲ κύνες ποιοῦσί τε καὶ ἦγον ποτὶ ἄστυ wie es die Hunde tun und führten mich zur Stadt tak jako činí to psi, a tak mne ke městu vedly
Krit.:
(grc) ὡς δὲ deb.(grc) ἦγον M (recte)
Hs.:
(grc) ποτὶ ἄστυ E: πόλεθι πρό primum, tum ἥνδε πόλινδε M a.c.
ἀχνύμενον· μάλα γάρ περ ατίμιον ἔσκε μολεῖσθαι.ἀχνύμενον· μάλα γάρ περ ἀτίμιον ἔσκε μολεῖσθαι. zu meinem Betrüben, denn es war sehr entehrend, so zu gehen. vzdychajícího, neb velmi to potupný způsob byl chůze,
Krit.:
(grc) ἀτίμιον deb.
Τὸν Φράντην ἧγον δ’ ἴμαντί γε, τῷ καὶ ἐγώ μινΤὸν Φράντην ἦγον δ’ ἱμάντι γε, τῷ καὶ ἐγώ μιν Franta aber führten sie mit der Leine, mit der auch ich ale Františka vedli tam na šňůře, jíž jsem si zvykl
Krit.:
(grc) ἦγον deb.(grc) ἱμάντι deb.
Hs.:
(grc) μιν E: περ M
ἤγεσθαι ἐπείωθα ἕως ἄρχων κόραμός τε.ἡγεῖσθαι ἐπείωθα ἕως ἄρχων κόραμός τε. gewohnt war, ihn zu führen, als sein Kapitän und Herrchen. sám ho se sebou vodit, jsa kapitán jeho a mistr.
Krit.:
(grc) ἡγεῖσθαι deb.
Νῦν μὲν νῶϊ ἄμφω τρόχετον πισύρεσσι ποδέσσιΝῦν μὲν νῶϊ ἄμφω τρόχετον πισύρεσσι πόδεσσι Jetzt liefen wir beide auf allen Vieren Nyní jsme na všech čtyřech tu svorně kráčeli oba
Krit.:
(grc) πόδεσσι deb.
ἴσω γ’ ἀλλῆλοιν· στρέφεταί γε τύχη πολύμητις.ἴσω γ’ ἀλλήλοιν· στρέφεταί γε τύχη πολύμητις. und waren einander gleich: So wendet sich das listenreiche Schicksal. a byli na tom jsme stejně: Tak lstivá se fortuna točí.
Krit.:
(grc) ἀλλήλοιν deb.
Sim.:
(grc) στρέφεταί γε τύχη πολύμητις] cf. Astr. 10,173 (ὣς κύκλωμα τύχης στρέφεται μὲν ἄνω τε κάτω τε)
Anm.:
(grc) Das hier angespielte Motiv der Wende des Schicksals wird noch einmal stärker in Astr. 10 aufgegriffen. Siehe besonders Astr. 10,173.189.
M f. 75v Αἳ μὲν ἐρχόμεναι ἀγόρευον δ’ ἀμφὶς ἐμεῖοΑἳ μὲν ἐρχόμεναι ἀγόρευον δ’ ἀμφὶς ἐμεῖο Während sie gingen, sprachen sie über mich Ony pak během chůze se různě bavily o mně (αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκα ἅπαντα)·(αὐτὰρ Φράντα μεταφρήζων μετέθηκε ἅπαντα)· (doch Franta, der Dolmetscher, übersetzte alles): (avšak tlumočník Franta ty všechny mi přeložil řeči):
Krit.:
(grc) μετέθηκε M (recte)
»Ὦ ποποῖ, ὡς ὅδ’ ὀχευτὰ κύων ἠΰς τε μέγας τε»Ὢ πόποι, ὡς ὅδ’ ὀχευτὰ κύων ἠΰς τε μέγας τε „Potzblitz, wie ist dieser Hund ein guter und großer Bespringer „No ale! Tohleto rujný je pes a pěkný a velký
Krit.:
(grc) Ὢ πόποι deb.
Sim.:
(grc) ἠΰς τε μέγας τε] clausula Hom., vid. Il. 2,653 et al.
πάμπολλοις κῶλοις, ὥς πέρ γ’ ἄρσην’ ἐπέοικεν.παμπόλλοις κώλοις, ὥς πέρ γ’ ἄρσην’ ἐπέοικεν. an allen Gliedern, wie es sich für einen Männchen gehört. na všech příslušných údech jak ten se na samce sluší,
Krit.:
(grc) παμπόλλοις κώλοις deb.
Οὐρῆς μὲν δέεται, ἀλλ’ οὔτινος, οἷα μέγιστα«Οὐρῆς μὲν δέεται, ἀλλ’ οὔτινος, οἷα μέγιστα« Zwar fehlt ihm ein Schwanz, aber sonst nichts, was sehr wichtig ist.“ sice chybí mu chvost, leč nic, co důležite je“ … καὶ νῦν μύθησαν, τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι.… καὶ νῦν μύθησαν, τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι. … und jetzt sagten sie, was mich zu erzählen beschämt. …nyní pak začaly mluvit, co stydím se opakovati.
Sim.:
(grc) τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι] cf. supra ad Astr. 5,426; haec verba cum variatione repetuntur in 105.119.256.278; Astr. 12,101
»Ἄξιος ἔσται ἁμῆς βασιλείης ἀρχικύων ὥς.»Ἄξιος ἔσται ἁμῆς βασιλείης ἀρχικύων ὥς. „Er wird unserer Königin als Haupthund würdig sein. „ten je zajisté hoden být hlavním královny psiskem.
Sim.:
(grc) ἀρχικύων ὥς] de forma clausulae cf. Il. 3,2 (ὄρνιθες ὥς); ἀρχικύων nl., cf. supra 51 ἀρχιμεθήτωρ
Ἀλλά γ’ ἐγὼ ἴση γ’ ἐθέλοιμι λάβειν τε δέχεσθαιἈλλά γ’ ἐγὼ ἴση γ’ ἐθέλοιμι λαβεῖν τε δέχεσθαι Aber ich würde ihn selbst nehmen und empfangen wollen, Však bych si vzala ho sama a ráda nechala také,
Krit.:
(grc) λαβεῖν deb.
δῶμα φυλασσέμεναι καὶ ἐμοὶ λέχος ἀντιοῶσαι.δῶμα φυλασσέμεναι καὶ ἐμοὶ λέχος ἀντιοῶσαι. damit er das Haus bewacht und regelmäßig mit mir das Bett aufsucht. aby hlídal mi dům a se mnou se setkával v loži. Οὔδ’ ἄρα βλὰξ ὁ κύων, δόκεεί γε νοήμασιν εἶναι,Οὐδ’ ἄρα βλὰξ ὁ κύων δοκέει γε νοήμασιν εἶναι, Und der Hund scheint nicht dumm an Verstand zu sein, nezdá se tupý to pes být ani v chápání také,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) δοκέει deb.
ἀλλ’ ἐπιδέξιος ὦν τάχα κεν τέχνας γε μαθήσῃ.ἀλλ’ ἐπιδέξιος ὢν τάχα κεν τέχνας γε μαθήσῃ. sondern da er fähig ist, dürfte er schnell Kunststücke lernen. ale se šikovný zdá, že rychle se naučí věci.
Krit.:
(grc) ὢν deb.
Ναὶ γὰρ τοί μοι τέρψις ἔῃ κύνα παιδεύεσθαιΝαὶ γὰρ τοί μοι τέρψις ἔῃ κύνα παιδεύεσθαι Ja, es wäre mir ein Vergnügen, den Hund zu erziehen To by byla mi rozkoš si toho tady psa cvičit ὀξὺν ἵμαντα ἐχούσῃ, ἐπεὶ γλουτὸν πυκός ἐστι.ὀξὺν ἱμάντα ἐχούσῃ, ἐπεὶ γλουτὸς πυκνός ἐστι. mit einer scharfen Peitsche, da er einen prallen Hintern hat. majíc karabáč ostrý, neb zadek dobře má tučný;
Krit.:
(grc) ἱμάντα deb.(grc) γλουτὸς deb.(grc) πυκνός deb.
Hs.:
(grc) δ’ M post ἱμάντα
Τούτῳ μὲν ποινὴ δ’ εἴῃ κυνὶ εἴκοσι πέντε,Τούτῳ μὲν ποινὴ δ’ εἴη κυνὶ εἴκοσι πέντε, Für diesen Hund wäre die Strafe 25 Hiebe, tomu bylo by trestem vždy sázet ran pět a dvacet,
Krit.:
(grc) εἴη deb.
ἀλλὰ δέ μιν μισθόν γε δίδοιμι λέχος ἐπιβῆναιἀλλὰ δέ μιν μισθόν γε διδοῖμι λέχος ἐπιβῆναι aber als Belohnung würde ich ihm gewähren, mein Bett zu besteigen ale by za odměnu směl se mnou la lože vstoupit
Krit.:
(grc) διδοῖμι (= διδοίην) deb.
καί κεν ἐγώ μιν αὖτις« … τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι.καί κεν ἐγώ μιν αὖτις« … τὸ δ’ αἰδέομαι καταλέξαι. und ich könnte ihn wieder …“ Dies schäme ich mich zu erzählen. a tam já bych ho potom“… to stydím se vyprávět dále.
Anm.:
(grc) Zu beachten ist die Doppelkürze bei αὖτις … τόδ’, wo -ς τ- keine Positionslänge bewirkt. ‒ Zur Zurückhaltung des Erzählers bei der Schilderung des Geschlechtsaktes mit αἰδέομαι als Abbruchformel vgl. Weise 2024, 272. Dies mag auch der Charakterisierung von Franta dienen.
M f. 76r Αὐτὰρ ἀκουσάντος περ ἐμοῦ Φράντου μεταθεντοςΑὐτὰρ ἀκούσαντός περ ἐμοῦ Φράντου μεταθέντος Aber als ich von Franta dies übersetzt hörte, Avšak, když toto jsem slyšel tak jak mi to překládal Franta,
Krit.:
(grc) ἀκούσαντός περ deb.(grc) μεταθέντος deb.
πορνολαλείαων κούρων σὰρξ αἶψα ὄρωρεν.πορνολαλειάων κουρῶν σὰρξ αἶψα ὄρωρεν. erhob sich sogleich mein Fleisch wegen der unzüchtig sprechenden Mädchen. od sprostě mluvících děv, tu tělo se vzbouřilo moje.
Krit.:
(grc) πορνολαλειάων κουρῶν deb.
Sim.:
(grc) πορνολαλειάων] nl.
Hs.:
(grc) δ’ M post αἶψα
Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἔνωρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν, Ἄσβεστος δ’ ἄρ’ ἐνῶρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν, Unauslöschbares Gelächter aber erhob sich unter den schlimmen Frauen, Nezhasitelný smích hned sprostým ženštinám nastal,
Krit.:
(grc) ἐνῶρτο deb.
Sim.:
(grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν] vide supra ad Astr. 2,49
T p. 92 ὡς ἴδον, οἶα δ’ ἐγὼ κρῦψαι ἶν’ οὔτιν’ ἔχεσκον.ὡς ἴδον, οἷα δ’ ἐγὼ κρύψαι ἶν’ οὔτιν’ ἔχεσκον. als sie sahen, was ich zu verbergen keine Kraft hatte. kdyžtě to uviděly, co možnost neměl jsem zakrýt.
Krit.:
(grc) οἷα deb.(grc) κρύψαι deb.
Αὐτίκα κερκοφόρους προσεφώνεε μία γυναῖκαςΑὐτίκα κερκοφόρους προσεφώνεε μία γυναῖκας Sofort sagte eine zu den schwanztragenden Frauen, Ihned tu k ocasatým tam jedna pravila ženám, καλὴ καὶ μεγάλη κοράμῃ ἐϋκυῖα κοραύνῃ·καλὴ καὶ μεγάλη κοράμῃ ἐϊκυῖα κοραύνῃ· eine schöne und große, die einem Anführermädchen glich: velká a také pěkná a vládkyni podobná děvě:
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖα deb.
»Κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι,»Κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι, „Hört meine Worte, alle trauten Gefährtinnen! „Poslyšte nyní mou řeč, vy všechny dobré mi družky:
Sim.:
(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι] vide supra ad Astr. 3,47
οὔδ’ ἄρα δεσποίνῃ μὲν ἀπειραστὸν κύνα δοῖμεν,οὐδ’ ἄρα δεσποίνῃ μὲν ἀπείρατον κύνα δοῖμεν, Lasst uns der Herrin den Hund nicht unerfahren geben, Královně nedávejme psa přece nevyzkoušeného,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) ἀπείραστον deb.
ἀλλ’ ἐπέοικέ ἑ πειράζειν καὶ ἐῢ μεμαθῆναι.ἀλλ’ ἐπέοικέ ἑ πειράζειν καὶ ἐῢ μεμαθῆναι. sondern wir müssen ihn erproben und gut unterrichten. ale sluší se zkusit a dobře se poučit o něm. Κοίλη μὲν κεῖται ἐρατὴ προπάροιθεν ὁδοῖο,Κοίλη μὲν κεῖται ἐρατὴ προπάροιθεν ὁδοῖο, Eine liebliche Höhle liegt vorne am Weg. Dolina příjemná leží tu blízko opodál cesty, τήν δ’ εἰσβαίνουσαι – ἐπεὶ οὔτις ἐκεῖ σκοπεάσει -τὴν δ’ εἰσβαίνουσαι – ἐπεὶ οὔτις ἐκεῖ σκοπιάσει - Die betreten wir – da es dort keiner sehen wird – do té vstoupivše nyní, neb nikdo se nebude dívat,
Krit.:
(grc) τὴν δ’ (= τήν τ’) deb.(grc) σκοπιάσει deb.
Sim.:
(grc) σκοπιάσει] cf. eadem sede Il. 14,58 (σκοπιάζων); Od. 10,260 (ἐσκοπίαζον)
τὸν κύνα πειράσωμεν, ἐπεὶ γνῶναι δέον ἐστί.«τὸν κύνα πειράσωμεν, ἐπεὶ γνῶναι δέον ἐστί.« und wollen den Hund erproben, da wir es ja wissen müssen.“ Toho psa vzykoušejme, neb je to třeba ho znáti.“ Ὣ φάτο, αἳ μὲν πᾶσαι ἔβαν κοίλης ποτὶ βένθος,Ὣς φάτο, αἳ μὲν πᾶσαι ἔβαν κοίλης ποτὶ βένθος, So sprach sie: Sie alle gingen in die Tiefe der Höhle, Tak řekla, ty pak všechny hned na dno doliny vešly…
Krit.:
(grc) Ὣς deb.
ἀλλὰ τὰ λοιπὰ δ’ ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι.ἀλλὰ τὰ λοιπὰ δ’ ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι. aber das Übrige schäme ich mich jetzt zu erzählen. avšak to ostatní teď se zase vyprávět stydím.
Sim.:
(grc) ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra 95
M f. 76v Ἀλλ’ ἔνιαι ἔθελον καὶ Φράντην πειράζεσθαι,Ἀλλ’ ἔνιαι ἔθελον καὶ Φράντην πειράζεσθαι, Aber einige wollten auch Franta erproben, Ale některé chtěly i také Františka zkusit,
Anm.:
(grc) 120-139: Das Problem der Asexualität Frantas wird nochmals in Astr. 16 aufgegriffen. Dort lässt er sich aus Zuneigung zum Schiffshauptcomputer „Caesar“ männliche Geschlechtorgane auf dem Roboterplaneten „Anastasis“ annähen. Vgl. auch Astr. 21,94‒98.
τὸν μὲν κεροφόροι σκύμνον καλέοντο γυναῖκες.τὸν μὲν κεροφόροι σκύμνον καλέοντο γυναῖκες. den die schwanztragenden Frauen "Welpen" nannten. kterého ocasaté ty „štěnětem“ nazvaly ženy.
Sim.:
(grc) σκύμνον] cf. Il. 18,319
Οὔδ’ ἄρα τῷ Φράντῃ ῥοβότῳ ἦν μήδεα φωτός,Οὐδ’ ἄρα τῷ Φράντῃ ῥοβότῳ ἦν μήδεα φωτός, Aber Franta, der Roboter, hatte keine männlichen Schamteile, Avšak Franta ten robot nic neměl orgány mužské,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
Sim.:
(grc) μήδεα φωτός] vide supra ad Astr. 2,53
Hs.:
(grc) γ’ M post ῥοβότῳ
ἀλλά γε πλαστὸς ἔτυκτο μεταφρήζειν πολὺ ῥῆμαἀλλά γε πλαστὸς ἔτυκτο μεταφρήζειν πολὺ ῥῆμα sondern er war künstlich geschaffen, um viel Rede zu dolmetschen neboť byl vyroben pouze by mnohé tlumočil řeči, καί μιν τὴν μορφὴν σκουνκὸς παίζοντες ἔθηκαν.καί μιν τὴν μορφὴν σκοῦγκον παίζοντες ἔθηκαν. und sie gaben ihm im Scherz die Form eines Stinktiers. a tu podobu skunka mu dali jakýmsi žertem.
Krit.:
(grc) σκοῦγκον deb.
Αἳ μὲν ψαύουσαι Φράντην μέλος οὐκ ἀνάψαυσανΑἳ μὲν ψαύουσαι Φράντην μέλος οὐκ ἀνάψαυσαν Sie betasteten Franta und berührten dabei kein Glied Prohmatávajíce Frantu tu žádný nenašly orgán καὶ ὡς ἄχρηστον κταμέναι ἔθελοντο κόραυναι.καὶ ὡς ἄχρηστον κτάμεναι ἐθέλοντο κόραυναι. und die Mädchen wollten sie ihn als nutzlos töten. a jako nepotřebného ho děvy chtěly pak zabít.
Krit.:
(grc) κτάμεναι M a.c. (recte)(grc) ἐθέλοντο deb.
Ἀλλὰ δὲ τῇσιν ἦρξε λαλεῖν ἰδίῃ ἐνὶ γλώσσῃἈλλὰ δὲ τῇσιν ἦρξε λαλεῖν ἰδίῃ ἐνὶ γλώσσῃ Aber er fing an mit ihnen n ihrer eigenen Sprache zu sprechen On ale začal k nim mluvit tam v jejich mateřské řeči ψυχὴν λισσόμενος καὶ ἑρμήνευεν ἅπαντα.ψυχὴν λισσόμενος καὶ ἑρμήνευεν ἅπαντα. und bat dabei flehentlich um sein Leben und erklärte alles. prose je za svůj život a snaže se vysvětlit všechno. Αἲ μὲν θαυμάζοντο, ἐπεὶ σκύμνος ἐλάλησεν,Αἳ μὲν θαυμάζοντο, ἐπεὶ σκύμνος ἐλάλησεν, Sie wunderten sich, da der Welpe erzählte, Ty se divily velmi, že štěně mohlo by mluvit,
Krit.:
(grc) Αἳ M (recte)
ἀλλὰ δὲ κερτομέουσαι ἔφαν Φράντῃ πολυγλώσσῳ·ἀλλὰ δὲ κερτομέουσαι ἔφαν Φράντῃ πολυγλώσσῳ· aber spottend sagten sie dem vielsprachigen Franta: ale posměšně řekly tu Frantovi polyglotovi:
Sim.:
(grc) πολυγλώσσῳ] apud Homerum non legitur, sed e poetis epicis cf. Triph. 24
M f. 77r »Εἴ περ, σκύμνε πέπον, κτιμενὸς δ’ εἶ εἵνεκα γλώσσων,»Εἴ περ, σκύμνε πέπον, κτίμενος δ’ εἶ εἵνεκα γλωσσῶν, „Wenn du, liebes Hündchen, geschaffen bist wegen der Sprachen, „Jestliže, milý pejsku, jsi kvůli jazykům stvořen,
Krit.:
(grc) κτίμενος deb.(grc) γλωσσῶν deb.
μούνῃ σῇ γλώσσῃ ἡμῖν πόρε ἔργα ἐρώτων.«μούνῃ σῇ γλώσσῃ ἡμῖν πόρε ἔργα ἐρώτων.« dann gib uns nur mit deiner Zunge die Werke der Eroten.“ jedním jazykem svým nám konej erótů díla!“ Οὔδ’ ἄρα Φράντα μεταφρήζων βουλὴν ἐνόησενΟὐδ’ ἄρα Φράντα μεταφρήζων βουλὴν ἐνόησεν Aber Franta, der Dolmetscher, verstand den Willen Avšak tlumočník Franta těch dívek nepoznal vůli,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
Hs.:
(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
κουράων· ἁπλοῦς γε σοφὸς καθαρός περ ἔεσκεν,κουράων· ἁπλοῦς γε σοφὸς καθαρός περ ἔεσκεν, der Mädchen nicht. Er war ein einfacher und reiner Weiser. neboť byl jednoduchý a čistý učenec pouze, ἀλλὰ δέ οἱ γλώσσῃ τῇ ἡμετέρῃ κατέλεξαἀλλὰ δέ οἱ γλώσσῃ τῇ ἡμετέρῃ κατέλεξα Aber ich erzählte es ihm in unserer Sprache ale já jsem mu řekl, co chtějí, jazykem naším, (τῇσιν κούρῃσιν μὲν ἔην ὀλόλυγμα κυνωδὲς,(τῇσιν κούρῃσιν μὲν ἔην ὀλόλυγμα κυνῶδες, (für die Mädchen war es hündisches Geheul (což se děvám těm zdálo jen jako štěkání psovské
Krit.:
(grc) κυνῶδες deb.
Anm.:
(grc) ὀλόλυγμα κυνῶδες] Aus der Perspektive der Alien-Frauen klingt die menschliche Sprache freilich wie unverständliches „Geheul“. Die Form ὀλόλυγμα ist zuerst bei Euripides belegt (E. Heracl. 782). κυνώδης ist ein prosaisches Wort, siehe LSJ 1996 s.v. κυνώδης.
T p. 93 οὔδ’ ἄρα Φρανκίσκον μ’ εἶπεν τὴν φῆμιν ἔχοντα).οὐδ’ ἄρα Φραγκίσκος μ’ εἶπεν τὴν φῆμιν ἔχοντα). und František sagte ihnen nicht, dass ich Sprachfähigkeit besaß) neboť jim neřekl Franta, že já též schopen jsem řeči).
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.(grc) Φραγκίσκος deb.
Anm.:
(grc) Φράνκισκον] Zu Lang- und Kurzform des Namens vgl. Astr. 1,187. Es ist ungewöhnlich, dass Křesadlo hier die Langform benutzt.
Καὶ μὲν πειθόμενος πόρε τῇσιν ἔργα ἐρώτωνΚαὶ μὲν πειθόμενος πόρε τῇσιν ἔργα ἐρώτων und überzeugt schenkte er ihnen die Werke der Eroten, On pak, uposlechnuv, jim konal erótů díla ἣ ἑκὼν ἥτ’ ἀέκων· ῥόβοτος πλὴν χάρματος ἔσκεν.ἢ ἑκὼν ἤτ’ ἀέκων· ῥόβοτος πλὴν χάρματος ἔσκεν. ob er wollte oder nicht: ein Roboter ist ohne Vergnügen. chtěje, anebo nechtě; byl robot a rozkoší neznal.
Krit.:
(grc) ἢ … ἤτ’ deb.
Sim.:
(grc) ἤθ’ ἑκὼν ἤτ’ ἀέκων] cf. Il. 4,43 (ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ); 7,197 (ἑκὼν ἀέκοντα δίηται); de re cf. etiam adagium Latinum „nolens volens“ (Eras. Adag. 1,3,45)
Οὕτως εἰν κοίλῃ εἰς ἠέλιον καταδῦνταΟὕτως εἰν κοίλῃ εἰς ἠέλιον καταδύντα So machten wir in der Höhle bis zum Untergang der Sonne Takto v proláklině jsme po západ jasného slunce
Krit.:
(grc) καταδύντα deb.
Sim.:
(grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
Anm.:
(grc) Man beachte hier die Metonymie φοῖβος für ἥλιος.
(ξεῖνον καὶ ἄτοπον οὔδ’ αὖ ὡς μητέρι Γαίῃ)(ξεῖνον καὶ ἄτοπον οὐδ’ αὖ ὡς μητέρι Γαίῃ) (einer fremden und seltsamen Sonne, nicht wie auf Mutter Erde) (divného, cizokrajného, ne jak je na matce Zemi)
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
σὺν κούρῃς φαύλῃσι ἐπρήξαμεν, οἷα θέλον περ,σὺν κούρῃς φαύλῃσι ἐπρήξαμεν, οἷα θέλον περ, mit den schlimmen Mädchen zusammen, was sie wollten, s mrzkými děvami těmi tam dělali, co si jen přály
Hs.:
(grc) φαύλῃσι E: -σιν M
σχήμασι ποικιλοέσσιν, ἕως τὰς θυμὸς ἄνωγεν.σχήμασι ποικιλόεσσιν, ἕως τὰς θυμὸς ἄνωγεν. auf sehr vielfältige Arten, wie es ihnen ihr Herz befahl. na nejrůznější způsob, jak k tomu je pobídlo srdce.
Krit.:
(grc) ποικιλόεσσιν deb.
Sim.:
(grc) θυμὸς ἄνωγεν] vide supra ad Astr. 2,271
M f. 77v Αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ φοῖβος καὶ ἔπι κνέφας ἦλθεν,Αὐτὰρ ἐπεὶ κατέδυ φοῖβος καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν, Aber als der Phoebus unterging und die Dämmerung kam, Avšak když západ již jasoň a na zem sneslo se šero,
Krit.:
(grc) ἐπὶ deb.
Sim.:
(grc) καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] vide supra ad Astr. 2,64
Hs.:
(grc) ἱερὸν φάος ἠελίοιο M supra φοῖβος καὶ
Anm.:
(grc) φοῖβος] Hier fällt nicht nur die Kleinschreibung im griechischen Text, sondern auch die tschechische Übersetzung auf, die offensichtlich ein besonderer Sprachwitz ist. Denn Křesadlo übersetzt φοῖβος mit "jasoň", was "Alpenfalter" bedeutet (s. Siebenschein 2006, 279 s.v.). Dieser Schmetterling ist auch als "Alpen- oder Hochalpenapollo" (Parnassius Phoebus) bekannt. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Alpenapollo [letzter Zugriff 15. September 2026]. Statt des Gottes setzt Křesadlo hier also offensichtlich bewusst den Tagfalter. Vielleicht kann man darin auch eine bewusste Verbindung zu den musendienenden Schmetterlingen aus Astr. 8 sehen.
οὔδ’ ἄρ’ ἐγὼ δυνάμην πόῤῥω πόρνευμ’ ἐπιείχειν,οὐδ’ ἄρ’ ἐγὼ δυνάμην πόῤῥω πόρνευμ’ ἐπιείχειν, konnte ich die Hurerei nicht weiter ertragen, více jsem nedokázal, již v smilstvu pokračovati,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Hs.:
(grc) πόρρω E: δηρὸν M a.c.
ἀλλὰ μὲν εἰν πεδίῳ προπετὴς ἦν ἠΰτε νέκρος.ἀλλὰ μὲν εἰν πεδίῳ προπετὴς ἦν ἠΰτε νεκρός. sondern lag hingestreckt auf dem Boden wie ein Toter. ale na zemi ležel jsem natažen, jakožto mrtvý.
Krit.:
(grc) νεκρός deb.
Sim.:
(grc) προπετής] apud Homerum non legitur
Τῇσιν ἔπειτα ἔπος φάτο ταύτη μία γυναικῶνΤῇσιν ἔπειτα ἔπος φάτο καλὴ μία γυναικῶν Zu ihnen sprach dann diese eine der Frauen, Z těch pak pravila jedna ta opět ženština pěkná,
Krit.:
(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c. (cf. tr. Bohemicam „pěkná“)
Hs.:
(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c.
εὐτύκτη μεγάλη κοράμῃ ἐϋκυῖα κοραύνῃ·εὐτύκτη μεγάλη κοράμῃ ἐϊκυῖα κοραύνῃ· gutgebaut, groß, einem Herrschermädchen ähnlich, das Wort: dobře rostlá a velká a vládkyni podobná děvě:
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖα deb.
Sim.:
(grc) cf. supra 111
»Κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι·»Κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι· „Hört meine Worte, alle trauten Gefährtinnen: „Poslyšte nyní mou řeč, vy všechny dobré mi družky.
Sim.:
(grc) = supra 112
οὐ γὰρ νῦν θέμις ἐστὶ φέρειν κύνας πρὸς βασιλείην,οὐ γὰρ νῦν θέμις ἐστὶ φέρειν κύνας πρὸς βασιλείην, Jetzt ist es nicht recht, die Hunde zur Königin zu bringen, Nyní se nesluší více brát psiska v královský palác, ὡς καὶ νῦν κνέφας ἐστί, κύνες δὲ κεκμηότες εἰσί,ὡς καὶ νῦν κνέφας ἐστί, κύνες δὲ κεκμηότες εἰσί, da es jetzt schon dämmert und die Hunde erschöpft sind. neboť teď je už tma a psi jsou znaveni také. ἀλλά γε τοὺς σταθμόνδε κυνῶν διὰ νύκτα βάλοιμεν,ἀλλά γε τοὺς σταθμόνδε κυνῶν διὰ νύκτα βάλοιμεν Aber wir wollen sie über Nacht in den Hundezwinger Ale je po dobu noci tam ke mně do psince dejme οἴκῳ ἡμετέρῳ, δοῖμεν βρώμην τε πόσιν τε.οἴκῳ ἡμετέρῳ, δοῖμεν βρώμην τε πόσιν τε. in unserem Haus werfen und ihnen Essen und Trinken geben. v domě, a dejme jim také i jídlo, jakož i pití.
Sim.:
(grc) βρώμην τε πόσιν τε] cf. clausulam Homericam βρῶσις τε πόσις τε (Od. 10,176; 12,320)
Ὄρθρου μὲν λούσασαι, ἐπεὶ πόρνῃσιν ὄζουσιν,Ὄρθρου μὲν λούσασαι, ἐπεὶ πόρνῃσιν ὄζουσιν, Morgen, wenn wir sie gewaschen haben, denn sie riechen nach Unzucht, Ráno je umyjeme, neb smilstvem velice páchnou, εἰς βασίλειον δῶ σκυλάκη μὲν ὀΐσομεν ἄμφω.εἰς βασίλειον δῶ σκυλάκη μὲν ὀΐσομεν ἄμφω. werde ich beide Jungtiere in den Königspalast bringen. do královnina domu ty psy pak vezmeme oba; Ἀλλ’ ἴομεν σταθμόνδε, ἐπεὶ πολὺ ὄψιαί εἰμεν.«Ἀλλ’ ἴομεν σταθμόνδε, ἐπεὶ πολὺ ὄψιαί εἰμεν.« Aber jetzt lasst uns zum Hundezwinger gehen, da wir schon sehr spät dran sind.“ Ale do psince pojďme, neb už jsme se zpozdily velmi.”
Sim.:
(grc) ὄψιαί εἰμεν] Homerus forma ὄψιμος pro ὄψιος utitur, vid. Il. 2,325
M f. 78r Ἦ ῥα γυνὴ κοράμη, ταὶ δ’ ἐξαπίνης ἐπίθοντο,Ἦ ῥα γυνὴ κοράμη, ταὶ δ’ ἐξαπίνης ἐπίθοντο, So sprach also Anführerfrau und die anderen gehorchten ihr sofort, Tak řekla náčelná žena, ty ihned poslechly všechny, εἵματα δ’ ἔνδυσαν καὶ στρεπτοὺς ἄμμι διδοῦσαιεἵματα δ’ ἔνδυσαν καὶ στρεπτοὺς ἄμμι διδοῦσαι zogen ihre Kleider an, gaben uns die Halsbänder oblékly na sebe šaty a nám daly obojky zase,
Sim.:
(grc) στρεπτούς] apud Homerum non legitur, sed cf. e.g. Hdt. 3,20
φοιτῶν πρὸς μέγα ἄστυ· τὸ λάμπετο νυκτὶ φαεινόν.φοίτων πρὸς μέγα ἄστυ· τὸ λάμπετο νυκτὶ φαεινόν. und gingen zur großen Stadt. Diese leuchtete nachts glänzend. kráčely k velkému městu, jež do noci svítilo zářné.
Krit.:
(grc) φοίτων M (recte)
Αὐτὰρ ἔπειτ’ εἰς δῶ κοράμης μὲν ἀφικόμεθ’ αὐτῆς,Αὐτὰρ ἐπεί τ’ εἰς δῶ κοράμης μὲν ἀφικόμεθ’ αὐτῆς, Aber als wir ins Haus der Anführerin selbst kamen, Avšak, když do domu přišli jsme oné náčelné zeny,
Krit.:
(grc) ἐπεί τ’ vel ἐπείτ’ possis
αἵδε βάλον σταθμόνδε μετ’ ἄλλους, τοὺς κύνας εἶχεν.αἵδε βάλον σταθμόνδε μετ’ ἄλλους, τοὺς κύνας εἶχεν. warfen sie uns in einen Zwinger zu anderen Hunden, die sie hatte. do psince hodily nás, kde ostatní svoje psy měla.
Hs.:
(grc) αἵδε E: αἳ δὲ M
Οὔδε κύνες αὐτῶν τοῖς ἡμετέροισιν ἔοικαν,Οὐδὲ κύνες αὐτῶν τοῖς ἡμετέροισιν ἔοικαν, Aber ihre Hunde glichen nicht unseren, Ale ti jejich psové se našim nepodobali,
Krit.:
(grc) Οὐδὲ deb.
ἀλλὰ πολὺ ξεῖνοι καὶ αἰσχροὶ καὶ τερατώδεις.ἀλλὰ πολὺ ξεῖνοι καὶ αἰσχροὶ καὶ τερατώδεις. sondern sie waren sehr fremd, hässlich und ungeheuerlich. leč byli velice divní a ohyzdní a jako zrůdní. Λίσσοι μὲν πάντες κούρων ἦσαν κύνες ἀργοὶΛισσοὶ μὲν πάντες κουρῶν ἦσαν κύνες ἀργοὶ Alle schnellen Hunde der Mädchen waren haarlos Lysí byli těch dívek ti všichni hbití tam psové
Krit.:
(grc) Λισσοὶ M (recte)(grc) κουρῶν deb.
T p. 94 ὡς μὲν ἄνθρωποι ἢ σῦες πηλοφιλοῦντεςὡς μὲν ἄνθρωποι ἢ σῦες πηλοφιλοῦντες wie Menschen oder schlammliebende Schweine tak jako lidé jsou, či vepři, co milují bláto,
Sim.:
(grc) πηλοφιλοῦντες] nl., sed cf. verbum πηλοφορέω (Ar. Av. 1142; Ec. 310)
καὶ εἶχον κεφαλὰς ὡς Γαίῃ ἡμιπιθηκοὶ,καὶ εἶχον κεφαλὰς ὡς Γαίῃ ἡμιπίθηκοι, und hatten Köpfe wie die Halbaffen auf der Erde, hlavy pak podobné měli jak na zemi poloopice,
Krit.:
(grc) ἡμιπίθηκοι deb.
Sim.:
(grc) ἡμιπίθηκοι] apud veteres non legitur
Anm.:
(grc) 166f.: Die vom Autor erwähnten Lemuren zählen traditionell zu den „Halbaffen“ (prosimiae). Heute werden sie zusammen mit den Loriartigen zu den Feuchtnasenaffen (strepsirrhini) gezählt.
τοὺς καὶ ζωολόγοι φῶτες καλέουσι λέμουρας.τοὺς καὶ ζωολόγοι φῶτες καλέουσι λέμουρας. welche die Zoologenmänner auch Lemuren nennen. keré zoologové tam muži „lemury“ zovou. M f. 78v Οὔατα τοῖς ἦσαν περιμηκέα, ὀξέα δ’ ἄκρηςΟὔατα τοῖς ἦσαν περιμήκεα, ὀξέα δ’ ἄκρης Sie hatten sehr lange und am oberen Ende spitze Ohren, Uši ti psi měli dlouhé a nahoře zašpičatělé,
Krit.:
(grc) περιμήκεα deb.
Anm.:
(grc) 168-173: Der Autor hebt die Ähnlichkeit mit den Alien-Frauen hervor und bereitet damit die Auflösung des Rätsels vor.
καὶ τοῖσιν μὲν ἔοικε, τὰ κοῦραι ἔχον ἐνὶ χώρῃ·καὶ τοῖσιν μὲν ἔοικε, τὰ κοῦραι ἔχον ἐνὶ χώρῃ· und sie ähnelten den Ohren, welche die Mädchen in diesem Land hatten. byly podobné těm těch dívek s pěknými zadky,
Krit.:
(grc) τοῖσιν M (recte)
Hs.:
(grc) ἐνὶ χώρῃ E: καλίπυγαι M a.c.
Κέρκον ἔχον τοι ἕκαστος ἔπειτ’, ὡς κοῦραι ἔχοντοΚέρκον ἔχον τοι ἕκαστος ἔπειθ’, ὡς κοῦραι ἔχοντο Jeder hatte dann einen Schwanz, wie die Mädchen sie hatten, každý z nich měl také chvost, tak zase, jako ty děvy, μακρόν τ’ ἢ ὀλίγον, ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη.μακρόν τ’ ἢ ὀλίγον, ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη. lang oder kurz. Am Schwanz wuchs spärliches Haar. dlouhý anebo krátký a řídká na něm srst rostla.
Sim.:
(grc) ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη] cf. Il. 2,219 (de Thersita: ψεδνὴ δ’ ἐπενήνοθε λάχνη)
Κῶλα δὲ τοῖσιν ἔην οὐκ ὡς κυσὶ, ἀλλὰ μάλισταΚῶλα δὲ τοῖσιν ἔην οὐκ ὡς κυσίν, ἀλλὰ μάλιστα Gliedmaße hatten sie nicht wie Hunde, sondern Údy takové měli, ne psovské, podobné ale
Hs.:
(grc) ἔην οὐκ E: ἔεσκε μη M a.c.
τῶν ἀνθρωπίνων ἀναλίγκια αἰσχρὰ ἴδεσθαι,τῶν ἀνθρωπίνων ἐναλίγκια αἰσχρὰ ἰδέσθαι, am meisten denen von Menschen ähnlich, häßlich anzuschauen, velmi údům to lidským, což bylo na pohled hrozné,
Krit.:
(grc) ἐναλίγκια deb.(grc) ἰδέσθαι deb.
χεῖρες ἠὲ πόδες ἰδὲ μήδεα φωτὸς ὕπαιθενχεῖρες ἠ〈δ〉ὲ πόδες ἰδὲ μήδεα φωτὸς ὕπαιθεν Hände, Füße und männliche Schamteile unten nohy, jakož i ruce a pod břichem orgány mužské.
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.
(θηλείας δὲ κύνας μετὰ τοῖσιν οὐκ ἑόρακα).(θηλείας δὲ κύνας μετὰ τοῖσιν οὐκ ἑόρακα). (weibliche Hunde habe ich nicht unter ihnen gesehen). Avšak nižádné psice jsem nikde nespatřil s nimi.
Hs.:
(grc) M add. i.m.
Τὸ δ’ ἔδραμον σταθμοῖο κύνες πισύρεσσι πόδεσσιΤοὶ δ’ ἔδραμον σταθμοῖο κύνες πισύρεσσι πόδεσσι Die Hunde liefen durch den Zwinger auf allen Vieren Běhali po tom psinci ti psové po čtyřech nohách,
Krit.:
(grc) τοὶ δ’ M (recte)
καὶ μὲν ἀφικομένων ἡμῶν θέον ἄντι πύθεσθαικαὶ μὲν ἀφικομένων ἡμῶν θέον ἄντι πυθέσθαι und als wir ankamen, liefen sie uns sehr zahlreich entgegen, a když jsme do psince přišli, k nám běželi, co že jsme zjistit,
Krit.:
(grc) πυθέσθαι deb.
πάμπολλοί· μοι δ’ αὖτε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ.πάμπολλοί· μοι δ’ αὖτε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ. um etwas zu erfahren. Mir aber zerbrach wiederum mein liebes Herz. přečetní. Tu mně ihned se milé zlomilo srdce.
Sim.:
(grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
Οὔδ’ ἄρ’ ψευδόκυνες πλάνου περ μνῆσαν ὄλεθρον,Οὐδ’ ἄρ’ ψευδόκυνες πλάνου περ μνῆσαν ὄλεθρον, Doch die Pseudohunde des Planeten sannen nicht auf Verderben, Avšak lžipsové místní nám žádnou nechtěli zkázu,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Sim.:
(grc) μνῆσαν ὄλεθρον] cf. Od. 3,249 (μήσατ’ ὄλεθρον); 14,300 (μήδετ’ ὄλεθρον); quare exspectaveris μήσαντ’ ὄλθερον
ἀλλ’ οὐρῇσιν ἑῇσι περισαίνοντες ἔβησανἀλλ’ οὐρῇσιν ἑῇσι περι〈σ〉σαίνοντες ἔβησαν sondern kamen und umwedelten uns dabei mit ihren Schwänzen, ale kráčeli k nám a svými mávali chvosty,
Krit.:
(grc) περισσαίνοντες deb.
Sim.:
(grc) οὐρῇσι … περισαίνοντες] cf. Od. 10,215 (οὐρῃσιν μακρῇσι περισσαίνοντες ἀνέσταν)
Hs.:
(grc) οὐρῇσι E: -σιν M
Anm.:
(grc) Hier besteht ein wörtlicher Bezug zur Kirke-Episode der Odyssee (siehe Similienapparat). Dort sind es die verwandelten wilden Tiere Kirkes, die wider Erwarten zahm sind und sich wie Hunde ihrem Herrn gegenüber verhalten, indem sie Odysseus Spähtrupp mit ihren Schwänzen umwedeln (Od. 10,214‒219).
M f. 78r ὥς μ’ ἀσπάζοντες καὶ ἦρξαντ’ ὀσφάζεσθαι,ὥς μ’ ἀσπάζοντες καὶ ἤρξαντ’ ὀσφραίνεσθαι, so als würden sie mich begrüßen, und begannen, jakoby vítali nás a počali očichávati,
Krit.:
(grc) ἤρξαντ’ deb.(grc) ὀσφραίνεσθαι deb.
Sim.:
(grc) ὀσφράζεσθαι] veteres tantum forma ὀσφραίνεσθαι utebantur
ὡς ἦθος κυσίν ἐστι, πυγὴν καὶ ἄλλα γ’ ὀμοῖα.ὡς ἦθος κυσίν ἐστι, πυγὴν καὶ ἄλλα γ’ ὁμοῖα. wie es die Art von Hunden ist, am Hintern zu schnüffeln und andere ähnliche Dinge. tak, jak zvykem je psů, nám zadek a podobné věci.
Krit.:
(grc) ἄλλα: -ά E(grc) ὁμοῖα deb.
Ἀλλὰ μὲν ὀρθήσας, ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν,Ἀλλὰ μὲν ὀρθήσας, ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν, Aber nachdem ich aufgestanden war, wie es sich für Menschen gehört, Ale, vzpřímiv se vzhůru, jak na člověka se sluší,
Sim.:
(grc) ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
τοὺς δ’ αὖ ψευδόκυνας σκεδάσας πέμψ’ ἄλλυδις ἄλλον.τοὺς δ’ αὖ ψευδόκυνας σκεδάσας πέμψ’ ἄλλυδις ἄλλον. verscheuchte ich die Pseudohunde wieder und schickte sie da- und dorthin. takto jsem rozehnal psy a poslal na všechny strany.
Sim.:
(grc) τοὺς δ’ αὖ ψευδόκυνας σκεδάσας πέμψ’ ἄλλυδις ἄλλον] cf. Od. 14,35 (Eumaeus canes fugat: τοὺς μὲν ὁμοκλήσας σεῦεν κύνας ἄλλυδις ἄλλον); de hemistichio secundo cf. etiam Od. 5,369 (διεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ); 11,385 (ἀπεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ)
Οὔ πως ἀγριοεργοὶ ἔσαν κύνες, τοῦ πάλιν αὖτεΟὔ πως ἀγριοεργοὶ ἔσαν κύνες, τοῦ πάλιν αὖτε Die Hunde waren überhaupt nicht wild, sondern ganz im Gegenteil Nebyli divocí vůbec ti psi, leč naopak zcela
Krit.:
(grc) ἀγριοεργοὶ: -έργοι E
Sim.:
(grc) ἀγριοεργοί] nl.
ἥμεροι ἢ φοβεροὶ δίποδας δείδοντες ἅπαντας.ἥμεροι ἢ φοβεροὶ δίποδας δείδοντες ἅπαντας. zahm und ängstlich aus Furcht vor allen Zweibeinern. krotcí a bázliví byli a dvounožců všechněch se báli.
Krit.:
(grc) δίποδας: δύ- E
Hs.:
(grc) δείδοντες E: δείσαντες M a.c.
Εἰν ἐδάφει προπετὴς εὗδον κεκμὼς ὑπὸ κούρων.Εἰν ἐδάφει προπετὴς εὗδον κεκμὼς ὑπὸ κουρῶν. Ich schlief hingestreckt auf dem Boden, erschöpft von den Mädchen. Na podlaze jsem ležel pak natažen, zmořen jsa od děv,
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
Sim.:
(grc) de re cf. Od. 10,31 (ἔνθ’ ἐμὲ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπέλλαβε κεκμηῶτα); 13,282(grc) κεκμώς] haec forma apud veteres non legitur; debuit κεκμηώς
Οὐ μὲν ψυχρὸς ἔην γυμνῷ περ νυκτὶ μελαίνῃ,Οὐ μὲν ψυχρὸν ἔην γυμνῷ περ νυκτὶ μελαίνῃ, Es war nicht kalt, obschon ich nackt war, in der schwarzen Nacht; ani mi nebylo zima tu nahému za temné noci,
Krit.:
(grc) ψυχρὸν deb.
Sim.:
(grc) νυκτὶ μελαίνῃ] clausula Hom., vid. Il. 8,502 et al.
θερμὸν εἶχον ἀῆρα γυναῖκες κερκοφόρευται.θερμὸν εἶχον ἀῆρα γυναῖκες κερκοφόρευται. die schwanztragenden Frauen hatten ein warmes Klima. neboť podnebí teplé ty ženy chvostnaté měly. Ἐξαπίνης σταθμόνδ’ ἦλθεν γρηΰς τις ἀεικὴςἘξαπίνης σταθμόνδ’ ἦλθεν γρηΰς τις ἀεικὴς Plötzlich kam irgendeine häßliche Alte zum Zwinger Náhle to dovnitř psince se vnesla stařena jakás μάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶνμάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν mit einer scharfen Peitsche als Abwehr für Hunde und Männer. majíc karabáč ostrý, jený odhání psy a i muže,
Sim.:
(grc) μάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν] ~ Od. 14,531 (εἵλετο δ’ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν) et 21,340; de forma μάσθλης cf. Hp. Morb. 2,59
Hs.:
(grc) αλλα πινειν δεος εἰχε ὃ σαρκοπλαστος ἐτυκτο M (= 202)
M f. 78v ἀγγεῖον φορέουσα καὶ εἰς πύελον κατέχευενἀγγεῖον φορέουσα καὶ εἰς πύελον κατέχευεν Sie trug ein Gefäß und schüttete in einen Fresstrog nesouc jakýsi kbelík, a vylila z něj do koryta
Sim.:
(grc) πύελον] cf. Od. 19,553
T p. 95 βρώμην αἰσχρωτάτην· ἐπὶ τὴν δὲ πέσοντο κύωνες.βρώμην αἰσχροτάτην· ἐπὶ τὴν δὲ πέσοντο κύωνες. ganz schändliche Speise. Die Hunde aber fielen darüber her. navýsost ohyzdný pokrm a psové na něj se vrhli. Οὔδ’ ἄρ’ ἐγὼ ἐθέλοιμι πάσασθαι πυελολάπτων,Οὐδ’ ἄρ’ ἐγὼ ἐθέλοιμι πάσασθαι πυελολάπτων, Doch ich wollte nicht trogleckend speisen, Já však nijak bych nechtěl se živit chlemtaje z koryt,
Krit.:
(grc) οὐδ’ deb.
Sim.:
(grc) πυελολάπτων] nl.
ἀλλά με βελτίον ἦν τλῆναι λιμὸν δακογάστρον.ἀλλά με βέλτιον ἦν τλῆναι λιμὸν δακόγαστρον. sondern es war besser, dass ich den bauchbeißenden Hunger erduldete. ale mi lepší se zdálo hlad vydržet, jenž v břiše kouše,
Krit.:
(grc) βέλτιον deb.(grc) δακόγαστρον deb.
Sim.:
(grc) δακογάστρον] nl., sed cf. δακέθυμος
Μοῦνον ὕδωρ καθαρὸν βρύσηφι δ’ ἄφυσσα φαεινῆς,Μοῦνον ὕδωρ καθαρὸν βρύσηφι δ’ ἄφυσσα φαεινῆς, Nur reines Wasser schöpfte ich aus einem glänzenden Wasserhahn, pouze jen čistou vodu jsem z kohoutku lesklého pustil
Sim.:
(grc) βρύσηφι] cf. ngr. βρύση
δίψαν γ’ ἠκεσάμην, λύμφην Φράντῃ καὶ ἔδωκα.δίψαν γ’ ἠκεσάμην, λύμφην Φράντῃ καὶ ἔδωκα. heilte den Durst und gab das Wasser Franta. tím jsem ukojil žízeň a pak též Frantovi poskyt.
Sim.:
(grc) δίψαν γ’ ἠκεσάμην] cf. Il. 22,2 (ἀκέοντό τε δίψαν)
Οὔδ’ ἄρα Φράντα μεταφρήζων ἐδέειτο ἐδωδῆς,Οὐδ’ ἄρα Φράντα μεταφρήζων ἐδέειτο ἐδωδῆς, Und Franta, der Dolmetscher, brauchte kein Essen, Aniž tlumočník Franta měl potravy potřebu jakou,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
Hs.:
(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
ἀλλὰ δέ οἱ τρόφιμον σύστημα συνισμένον ἦεν,ἀλλὰ δέ οἱ τρόφιμον σύστημα συνισμένον ἦεν, sondern er hatte ein verkümmertes Ernährungssystem. ale trofický systém měl Franta zakrslý zcela,
Sim.:
(grc) 199sq.: ~ Astr. 1,190sq.
μοῦνως μὲν τρέφετο σμικροῖς τρόφιμοις χαπίοισι.μούνως μὲν τρέφετο σμικροῖς τροφίμοις χαπίοισι. Er wurde nur von kleinen Nahrungspillen ernährt takže pouze se živil jen z potravních pilulek malých
Krit.:
(grc) μούνως deb.(grc) τροφίμοις deb.
Hs.:
(grc) μούνως μὲν: ὡς/τῷ μούνως M
Καί οἱ ἓν χαπίον γ’ ἐξάρκετο μῆνα ἅπαντα,Καί οἱ ἓν χάπιόν γ’ ἐξάρκετο μῆνα ἅπαντα, und es reichte ihm eine einzige Pille für einen ganzen Monat, a ta mu pilulka jedna vždy stačila na celý měsíc,
Krit.:
(grc) χάπιόν γ’ deb.
ἀλλὰ πίνειν δέον εἶχεν· ὃ σαρκόπλαστος ἔτυκτο.ἀλλὰ πίνειν δέον εἶχεν· ὃ σαρκόπλαστος ἔτυκτο. aber er hatte das Bedürfnis zu trinken: Er war ja aus Fleisch geformt. pití však potřebu měl, nebo sdělán z živé byl tkáně.
Sim.:
(grc) σαρκόπλαστος] nl.
M f. 79r Ἀλλὰ δ’ ἐπεὶ ἀκέων μὲν ἔφυν ὕδατος ἀπὸ βρύσηςἈλλὰ δ’ ἐπεὶ ἀκέων μὲν ἔφυν ὕδατος ἀπὸ βρύσης Aber als ich vom Wasser aus dem Wasserhahn gestillt war, Avšak když zhasil jsem žízeň tu vodou z kohoutu toho,
Anm.:
(grc) ἀκέων] Křesadlo spricht hier im Tschechischen vom Stillen des Durstes ("zhasil jsem žížeň"), nicht vom Schweigen. Vielleicht verwechselt er ἀκέων mit ἀκέομαι.
εἰν εδάφει προπετὴς εὗδον κεκμὼς ὑπὸ κούρων,εἰν ἐδάφει προπετὴς εὗδον κεκμὼς ὑπὸ κουρῶν, schlief ich hingestreckt auf dem Boden, erschöpft von den Mädchen. na podlaze jsem ležel pak natažen, zmožen jsa od děv.
Krit.:
(grc) ἐδάφει deb.(grc) κουρῶν deb.
Sim.:
(grc) = supra 187
αἶψα δέ μοι γλυκὺς ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν.αἶψα δέ μοι γλυκὺς ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν. Sofort fiel mir der süße Schlaf auf die Augenlider. Ihned to sladký spánek mi padl na oční víčka,
Sim.:
(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
Οὕτως εὑδόμενός γ’ ἔτλην εἰς ἠόα δῖαν.Οὕτως εὑδόμενός γ’ ἔτλην εἰς ἠόα δῖαν. So habe ich es schlafend bis zur leuchtenden Morgenröte ausgehalten. takže natažen ležet jsem vydržel do ranní zoře.
Sim.:
(grc) εἰς ἠόα δῖαν] vide supra ad Astr. 2,65. Cf. etiam Od. 11,375 (ἐς ἠῶ δῖαν)
Ἧμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώςἮμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώς Als die frühgeborene rosenfingrige Morgenröte erschien Zora když s ránem se rodíc se zjevila růžových prstů
Krit.:
(grc) Ἦμος deb.
Sim.:
(grc) ἦμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώς] vide supra ad Astr. 3,250
Hs.:
(grc) ἠὼς E: Ἠὼς M
(ξεινιακή, οὔ πως τῆς ἡμετέρης ἐϋκυῖα),(ξεινιακή, οὔ πως τῆς ἡμετέρης ἐϊκυῖα), (eine fremde, der unsrigen überhaupt nicht ähnlich), (docela cizí a jiná než naše na zemi zora)
Krit.:
(grc) ἐϊκυῖα deb.
Sim.:
(grc) ξεινιακή, οὔ πως τῇ ἡμετέρῃ ἐϊκυῖα] versus repetitur in Astr. 11,293 (sed verba aliter posita sunt); Astr. 12,151.172; Astr. 15,199
ἦλθεν εἰς σταθμὸν κούρη κοράμη καλίπυγος,ἦλθεν εἰς σταθμὸν κούρη κοράμη καλίπυγος, ging das Anführermädchen mit schönem Gesäß zum Zwinger do psince vstoupila dívka tu náčelná krásného zadku,
Sim.:
(grc) καλίπυγος] apud veteres καλλίπυγος, cf. Cerc. fr. 14; Ath. 12,554c (epithetum Veneris)
Anm.:
(grc) κούρη κοράμη καλίπυγος] Auffällige dreifache Alliteration.
ἄλλαι δ’ αὖτε κόραι· κύνες αὖτ’ ἐπέσυντο πρὸς αὐτὰςἄλλαι δ’ αὖτε κόραι· κύνες αὖτ’ ἐπέσυντο πρὸς αὐτὰς sowie auch die anderen Mädchen. Die Hunde wiederum eilten zu ihnen, také jiné i děvy. Tu psi k nim ihned se hnali κέρκοις σαίνοντες καὶ ὀξέα ὑλακόωντεςκέρκοις σαίνοντες καὶ ὀξέα ὑλακόωντες wedelten mit ihren Schwänzen und bellten laut. ocasy mávajíce a ostrým znějíce štěkem,
Sim.:
(grc) κέρκοις σαίνοντες] cf. Ar. Eq. 1031 (κέρκῳ σαίνων)(grc) ὑλακόωντες] cf. eadem sede Opp. C. 3,281
καὶ τῇσιν μέμααν μηροὺς ἄνα χερσὶ βάλεσθαι,καὶ τῇσιν μέμααν μηροὺς ἀνὰ χερσὶ βαλέσθαι, Und sie wollten sich ihnen mit ihren Händen auf die Schenkel werfen, ihned pak snažili se jim i rukama obejmout stehna,
Krit.:
(grc) ἀνὰ deb.(grc) βαλέσθαι deb.
Hs.:
(grc) μέμααν E: μέμασαν M
ὥς γε κυσὶν ἦθος· ταὶ μάστιξιν ὀλοῇσινὥς γε κυσὶν ἦθος· ταὶ μάστιξιν ὀλοῇσιν wie es die Art von Hunden ist. Diese schlugen sie mit verderblichen tak jak psovský je způsob. Ty kolem zhoubnými biči πλῆξαν· οἵδε κύνες ἀργοὶ σκεδάσαντ’ ἐνὶ στάθμῳ.πλῆξαν· οἱ δὲ κύνες ἀργοὶ σκεδάσαντ’ ἐνὶ σταθμῷ. Peitschen und die schnellen Hunde verteilten sich im Zwinger. tloukly, hbití tu psi se po svém rozprchli psinci.
Krit.:
(grc) οἱ δὲ M (recte)(grc) σταθμῷ M (recte)
M f. 79v Αἳ μὲν δ’ αὖτε λάβουσαι ἐμὴν ἶν’ ἤ γ’ ἑτάροιοΑἳ μὲν δ’ αὖτε λαβοῦσαι ἐμὴν ἶν’ ἠδ’ ἑτάροιο Die Frauen aber wiederum nahmen meine Kraft und die meines Gefährten Ony mne chopily pak i mého dobrého druha,
Krit.:
(grc) λαβοῦσαι deb.(grc) ἠδ’ deb.
Anm.:
(grc) 215-220: Hier modifiziert der Autor eine der homerischen Badeszenen. Vgl. z.B. Od. 3,464‒468.
αὐτοὺς εἰς πολέονδε βάλον τινὰ ἢ σκαφίδ’ ἄλληναὐτοὺς εἰς πύελόνδε βάλον τινὰ ἢ σκαφίδ’ ἄλλην und warfen uns in irgendeinen Trog oder eine andere Wanne do necek hodily jakýchs či jiné nádoby velké
Krit.:
(grc) πύελόνδε M (recte)
πλείην τοῦ ὕδατος θερμοῦ καὶ λοῦσαν ἕκαστον.πλείην τοῦ ὕδατος θερμοῦ καὶ λοῦσαν ἕκαστον. voll mit warmem Wasser und wuschen jeden einzelnen. plné teplé tam vody a každého umyly dobře. Αὐτὰρ ἐπεὶ ξερανησαν ἁμᾶς ὀθόνησι καλῇσιν,Αὐτὰρ ἐπεὶ ξεράνησαν ἁμᾶς ὀθόνῃσι καλῇσιν, Aber als sie uns mit schönen Leinengeweben abgetrocknet hatten, Avšak když usušily nás zas krásnými ručníky oba,
Krit.:
(grc) ξεράνησαν deb.(grc) ὀθόνῃσι deb.
Sim.:
(grc) ὀθόνῃσι καλῇσιν] cf. Il. 3,141 (ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν)
στρεπτοὺς ἀμφέβαλον δ’ ἀμφ’ αὐχένα ὡς τὸ πάρος περστρεπτοὺς ἀμφέβαλον δ’ ἀμφ’ αὐχένα ὡς τὸ πάρος περ legten sie uns wieder, wie zuvor, die Bänder um den Hals zase nám obojky daly tak jako daly nám předtím, ἵμασι καὶ ἧγον βασιλείης εἰς μέγα δῶμα.ἱμάσι καὶ ἦγον βασιλείης εἰς μέγα δῶμα. und führten uns mit den Leinen zum großen Haus der Königin. na řemínku nás vedly pak ve velký královny palác.
Krit.:
(grc) ἱμάσι (= ἱμᾶσι) deb.(grc) ἦγον deb.
T p. 96 Καὶ μὲν τὸν Φράντην ἧγον σὺν ἐμεῖο ῥοβώτην.Καὶ μὲν τὸν Φράντην ἦγον σὺν ἐμεῖο ῥοβώτην. Und mit mir führten sie auch den Roboter Franta. a tu vedly i Frantu tam robota na šňůře se mnou.
Krit.:
(grc) ἦγον deb.
Ἣ μὲν ἑζομένη θρόνῳ ἦν μέγα σιγαλοέντιἫ μὲν ἑζομένη θρόνῳ ἦν μέγα σιγαλόεντι Die Königin aber saß auf einem sehr glänzenden Thron Ta tam seděla ale i v síni na zářícím trůně,
Krit.:
(grc) σιγαλόεντι deb.
σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσά τε καὶ κεφαλῇ διάδημασκῆπτρον χερσὶν ἔχουσά τε καὶ κεφαλῇ διάδημα mit einem Zepter in den Händen und einer Krone auf dem Kopf. žezlo držela v rukou a na hlavě diadém měla,
Sim.:
(grc) σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Astr. 2,74
ἠῢς καὶ μεγάλη, κῦδος δέ ἑ κρᾶτα κάλυψεν.ἠῢς καὶ μεγάλη, κῦδος δέ ἑ κρᾶτα κάλυψεν. Gut und groß war sie, und Ruhm umgab ihr Haupt. pěkná a veliká byla a sláva kryla jí hlavu.
Sim.:
(grc) ἠῢς καὶ μεγάλη] vide supra ad 92(grc) κρᾶτα κάλυψεν] iunctura Hom., vid. Od. 8,92 (κρᾶτα καλυψάμενος). Vide etiam Astr. 11,154; Astr. 12,112
Anm.:
(grc) Es fällt wiederum die starke dreifache κ-Alliteration bei κῦδος δέ ἑ κρᾶτα κάλυψεν auf. Vgl. auch oben 209.
Πρόφρων τὰς κατέδεξεν, ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε,Πρόφρων τὰς κατέδεξεν, ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε, Wohlwollend nahm sie die Frauen auf, sprach ein Wort und redete sie an. Laskavě přijala je a také mluvila s nimi,
Sim.:
(grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] vide supra ad Astr. 2,98
M f. 80r οὐ γὰρ πάντα ἐγὼ τὰ λελεγμένα εὖ ἐνόησαοὐ γὰρ πάντα ἐγὼ τὰ λελεγμένα εὖ ἐνόησα Ich konnte nicht alles von dem Gesagten gut verstehen ale, co mluvily tam jsem přesně nemohl poznat. (Φράντα μεταφρήζων γε σιώπησεν βασιλείῳ)(Φράντα μεταφρήζων γε σιώπησεν βασιλείῳ) (Franta, der Dolmetscher, schweig im Palast), (neboť tlumočník Franta tu mlčel v královském sídle,)
Hs.:
(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
ἀλλὰ δέ μοι ἱκανῶς σάφα εἴσατο, οἷα τέτυκτο,ἀλλὰ δέ μοι ἱκανῶς σάφα εἴσατο, οἷα τέτυκτο, aber es schien mir deutlich klar, was passierte, leč se dosti jasné to zdálo, co tady se dělo, ὡς αἳ μέν μ’ ἔδοσαν βασιλείῃ ἡΰτε δῶρον,ὡς αἳ μέν μ’ ἔδοσαν βασιλείῃ ἠΰτε δῶρον, dass sie mich der Königin als Geschenk gaben, že totiž věnovali mne královně jakožto dárek,
Krit.:
(grc) ἠΰτε deb.
ἀλλά γε τὸν Φράντην μίῃ κούρῃ περ ἔδωκαν,ἀλλά γε τὸν Φράντην μιῇ κούρῃ περ ἔδωκαν, aber Franta einem Mädchen gaben, ale Frantu zas jiné tam dali v paláci dívce,
Krit.:
(grc) μιῇ deb.
ἣ τῆς δεσποίνης ἑτάρη τ’ ἰδιαιτέρη ἔσκεν.ἣ τῆς δεσποίνης ἑτάρη τ’ ἰδιαιτέρη ἔσκεν. die eine Gefährtin der Herrin und ihre Sekretärin war. jež byla královny družkou a její též sekretářkou.
Anm.:
(grc) ἰδιαιτέρη] = Sekretärin, nach dem ngr. ιδιαίτερος/ιδιαιτέρα (eine Lehnbildung vom frz. secrétaire particulier/-ière). Siehe Babiniotis 2011, 580 (s.v. ιδιαίτερος). Vgl. tsch. Fassung „sekretářkou“.
Καὶ δέ με νῦν δμωαὶ ἧγον εἰς χαλκοβατὲς δῶΚαὶ δέ με νῦν δμωαὶ ἦγον εἰς χαλκοβατὲς δῶ Und Dienerinnen führten mich jetzt in das Haus der Herrin mit eherner Schwelle A nyní vedly mne služky tam do domu s měděným prahem
Krit.:
(grc) ἦγον deb.
Sim.:
(grc) εἰς χαλκοβατὲς δῶ] clausula Hom., vid. Il. 1,426 et al. (ibi semper ποτί vel κατά). Vide etiam Astr. 13,351; Astr. 15,83; Astr. 16,54
δεσποίνης καὶ μέν μ’ ἔβαλον εἰργμόνδε φαεινόν,δεσποίνης καὶ μέν μ’ ἔβαλον εἰργμόνδε φαεινόν, und warfen mich in einen glänzenden Käfig. královny, daly mě pak tam dovnitř lesknavé klece,
Hs.:
(grc) εἰργμόνδε E: κλωβινδε M suprascripsit
ἔνθα δὲ κατοίγνυν, δῶσαν βρώμην τε πόσιν τε.ἔνθα δὲ κατοίγνυν, δῶσαν βρώμην τε πόσιν τε. Hier schlossen sie mich ein und gaben mir Speise und Trank. do té služky mne zamkly a daly jídlo a pití.
Sim.:
(grc) βρώμην τε πόσιν τε] vide supra ad 153
Ἀμφὶς δ’ ἑζόμεναι ἑόρακαν ἠὲ κάχαζον,Ἀμφὶς δ’ ἑζόμεναι ἑόρακαν ἠ〈δ〉ὲ κάχαζον, Sie setzten dabei ringsum, sahen zu und kicherten. Kolem dokola sedly a hleděly, chechtajíce se,
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.
Sim.:
(grc) κάχαζον] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Ec. 849; Theoc. 5,142 (eadem sede) et al.
ἀλλὰ δέ μοι οὐκ ἦν μεταθήτωρ Φράντα ἀμύμωνἀλλὰ δέ μοι οὐκ ἦν μεταθήτωρ Φράντα ἀμύμων Aber ich hatte nicht meinen untadeligen Übersetzer Franta, ale se mnou tu nebyl ten bezvadný tlumočník Franta, τῶν δμωῶν κούρων μῆτιν μῦθον τε νοῆσαι.τῶν δμωῶν κουρῶν μῆτιν μῦθόν τε νοῆσαι. um den Ratschluss und die Rede der Dienstmädchen zu verstehen. abych služebných dívek moh poznat řeči a smysl.
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.(grc) μῦθόν τε M (recte)
M f. 80v Ἀλλὰ δέ μοι γλυκὺς ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν,Ἀλλὰ δέ μοι γλυκὺς ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν, Doch mir fiel der süße Schlaf auf die Lider. Ale sladký mi spánek tu padl na oční víčka,
Sim.:
(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] vide supra ad 205
πολλὰ δ’ ἐγὼν ἔκαμον χθιζὸς κεκμὼς ὑπὸ κούρων.πολλὰ δ’ ἐγὼν ἔκαμον χθιζὸς κεκμὼς ὑπὸ κουρῶν. Ich war sehr müde, von gestern erschöpft von den Mädchen. neboť jsem znavil se silně jsa včera děvami zničen.
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
Ἑσπέριαι δ’ ἦλθον καί μ’ ἐξ ὕπνοιο ἔγειρανἙσπέριαι δ’ ἦλθον καί μ’ ἐξ ὕπνοιο ἔγειραν Abends kamen sie und weckten mich aus dem Schlaf Zvečera ke mně přišly a také mě vzbudily ze sna, καί μ’ ἧγον δμωαὶ εἰς βένθος δώματος αὐτῇςκαί μ’ ἦγον δμωαὶ εἰς βένθος δώματος αὐτῆς und die Dienerinnen führten mich in die Tiefe ihres Hauses a pak mne do hlubin vedly tam toho královny domu,
Krit.:
(grc) ἦγον deb.(grc) αὐτῆς deb.
καὶ ἐκεῖ ἔθηκαν δεσποίνης εἰν θαλάμοισιν.καὶ ἐκεῖ ἔθηκαν δεσποίνης εἰν θαλάμοισιν. und brachten mich dort in die Schlafgemächer der Herrin. a tam mě do ložnice té jejich královny daly. Ἦλθεν εἰς θάλαμον αὐτὴ δέσποινα γυναικῶν,Ἦλθεν εἰς θάλαμον αὐτὴ δέσποινα γυναικῶν, Die Herrin der Frauen selbst kam ins Schlafgemach Potom v ložnici vešla ta sama vládkyně ženštin, ἦρξε δὲ γυμνῶσαι μορφὰς θήλεις προφέρουσα.ἦρξε δὲ γυμνῶσαι μορφὰς θήλεις προφέρουσα. und fing an sich zu entblößen und dabei ihre weiblichen Formen zu zeigen. začla se do naha svlékat a ženské jeviti tvary, Γυμνωθεῖσα ὅλη κάλτσας περ χρωῒ ἔασεν,Γυμνωθεῖσα ὅλη κάλτσας περ χρωῒ ἔασεν, Als sie sich ganz entblößt hatte, ließ sie die Strümpfe auf der Haut, a když svlékla se celá přec punčochy nechala sobě
Krit.:
(grc) χρωῒ deb.
Anm.:
(grc) κάλτσας] Nach dem ngr. Wort für „Strumpf“ κάλτσα. Der Autor verwendet dasselbe Wort auch in einer griechischen Ode an Aphrodite (Εἰς Ἀφροδίτην) aus dem unveröffentlichten „Kniha 100 sonetů“ (dort im Abschnitt „Rozličnosti aneb xenoglossie“). Darin bittet offensichtlich eine Prostituierte um Kundschaft und will bei Erfüllung Aphrodite die „Waffen ihres Gewerbes“, ihre schwarzen Strümpfe, weihen.
οἷον πορνάων ἦθός πέρ ἐστι, μελαίναςοἷον πορνάων ἦθός πέρ ἐστι, μελαίνας wie es die Art von Huren ist: schwarze Strümpfe. černé, jako je zvyk a způsob prodejných ženštin, καὶ κάλεσεν ἤλθειν, ὡς καὶ σκύλακας καλέουσινκαὶ κάλεσεν ἠλθεῖν, ὡς καὶ σκύλακας καλέουσιν Und sie rief mich zu kommen, wie man auch Welpen k sobě mě zavolala, jak zvyk je štěňat volat
Krit.:
(grc) ἐλθεῖν deb.
Sim.:
(grc) ὡς καὶ σκύλακας] de verbo σκύλαξ cf. Od. 9,289 (ὥς τε σκύλακας); 12,86; 20,14
παντοίῳ κόσμῳ· τάδ’ ἐγὼ κραιπνῶς ἐνόησαπαντοίῳ κόσμῳ· τὰ δ’ ἐγὼ κραιπνῶς ἐνόησα im ganzen Kosmos ruft. Dies nahm ich schnell wahr; zřejmě po celém kosmu, to také rychle jsem poznal T p. 97 σχήματι, τῷ τάδ’ ἔφη, βουλὴν αὐτὴς ἐνόησα.σχήματι, τῷ τάδ’ ἔφη, βουλὴν αὐτῆς ἐνόησα. durch die Art, mit der sie es sagte, nahm ich ihren Willen wahr. způsobem, jakým to řekla svou jasně zjevila vůli.
Krit.:
(grc) αὐτῆς deb.
Hs.:
(grc) ἐνόησα E: ἐφάνησεν M
Ἦλθον πρὸς αὐτὴν πισύρεσσι πόδεσσι βαδίζων,Ἦλθον πρὸς αὐτὴν πισύρεσσι πόδεσσι βαδίζων, Ich kam zu ihr auf allen Vieren gehend. Kráčel tedy jsem k ní tu zase po čtyřech nohách, M f. 81r οὔτις μὲν μ’ ἐβίαζεν, ἀτὰρ νῦν ἧνδανε θυμῷοὔτις μέν μ’ ἐβίαζεν, ἀτὰρ νῦν ἥνδανε θυμῷ Keiner zwang mich, aber jetzt gefiel es mir im Sinn, nikdo mě nenutil k tomu, však teď se mi líbilo v mysli
Krit.:
(grc) μέν μ’ M (recte)(grc) ἥνδανε deb.
Sim.:
(grc) ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25 (sed hic non negatur)
Hs.:
(grc) μὲν E: περ M
εἶναι ὥστε κύων γε γυναικείων ἕνεκ’ ἔργων.εἶναι ὥστε κύων γε γυναικείων ἕνεκ’ ἔργων. wie ein Hund zu sein wegen der weiblichen Werke. abych byl jakožto pes, to k vůli ženským těm činům. Ἣ μὲν οὐκ ἔασεν ὀρθῶς φιλότητι μιγῆναι,Ἣ μὲν οὐκ ἔασεν ὀρθῶς φιλότητι μιγῆναι, Sie aber ließ es nicht zu, sich direkt in Liebe zu vereinigen, Ona mne nenechala hned rovnou spojit se v lásce,
Sim.:
(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
ἀλλὰ γέ μοι πολὺ ἔργον ἔφη πρῆξαι παραγωγῇ,ἀλλά γέ μοι πολὺ ἔργον ἔφη πρῆξαι παραγωγῇ, sondern sie sagte mir, vielerlei Werk auf perverse Weise zu tun. ale mnohé mi činy tu dala perversní konat.
Krit.:
(grc) ἀλλά γέ deb.
Sim.:
(grc) παραγωγῇ] verbum pedestre
τῇ μὲν ἔγωγε πέποιθα, ἐπεί μοι ἥνδανε θυμῷ,τῇ μὲν ἔγωγε πέποιθα, ἐπεί μοι ἥνδανε θυμῷ, Ich gehorchte ihr, da mir alles im Sinn gefiel, A tu jsem poslechl též, neb teď se mi líbilo v mysli, πάντα, τὰ μὲν βούλησε· τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι.πάντα, τὰ μὲν βούλησε· τὸ δ’ αἰδέομαι καταλέξαι. was sie wollte. Ich schäme mich, dies zu erzählen. všechno, co ode mne chtěla, to vypověděti se stydím.
Sim.:
(grc) τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
Ἀλλὰ δ’ ἔπειτ’ εἶλεν μάσθλητ’ ὀξὺν πολυπικρὸν,Ἀλλὰ δ’ ἐπείτ’ εἷλεν μάσθλητ’ ὀξὺν πολύπικρον, Aber dann nahm sie eine scharfe sehr bittere Peitsche Ale když nakonec vzala i karabáč ostrý a trpký
Krit.:
(grc) ἐπείθ’ possis(grc) εἷλεν deb.(grc) πολύπικρον deb.
ἦρξε δὲ μαστίξαι, ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν.ἦρξε δὲ μαστίξαι, ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν. und fing an zu peitschen, wie die Lust es ihr befahl. a s ním mě začala bít, jak vilnost k tomu ji vedla,
Sim.:
(grc) ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν] cf. iuncturam Homericam θυμὸς ἄνωγεν (Il. 6,444 et al.)
Τοὔνεκ’ ἀνάϊξας ὀρθῶς, ὡς ἄνδρ’ ἐπέοικεν,Τοὔνεκ’ ἀναΐξας ὀρθῶς, ὡς ἄνδρ’ ἐπέοικεν, Daher eilte ich direkt zu ihr, wie es sich für einen Mann gehört, tu jsem se, vyskočiv, vzpřímil, tak jak se na muže sluší,
Krit.:
(grc) ἀναΐξας deb.
Sim.:
(grc) ἀναΐξας ὀρθῶς] cf. Od. 21,119 (ὀρθὸς ἀναΐξας)
Anm.:
(grc) 259-267: Nemo nimmt der Königin die Peitsche ab und beginnt sie selbst damit zu schlagen. Hier ist an das häufige Schwankmotiv von der unfolgsamen (Ehe-)frau zu erinnern, die von ihrem Gatten gezüchtigt wird, um dadurch wieder zur Räson gebracht zu werden. Vgl. Uther 1999, 144‒148 (hier 146); Kalinke 2007, 22‒28 (hier 24). Dies wird hier freilich dadurch parodiert, dass die Königin durch die Schläge sexuell stimuliert wird.
μάστīγ’ ἐκ χειρός περ ἐρυσσάμενος κακοέργου,μάστīγ’ ἐκ χειρός περ ἐρυσσάμενος κακοεργοῦ, zog die Peitsche aus ihrer übeltuenden Hand, bič jí vytrhnuv z ruky, jenž koná nedobrá díla,
Krit.:
(grc) κακοεργοῦ deb.
Sim.:
(grc) κακοεργοῦ] vide supra ad 35
τὴν μὲν δέσποιναν βέβαλον εὐνήνδε καλήνδετὴν μὲν δέσποιναν βέβαλον εὐνήνδε καλήνδε warf die Herrin kopfüber ins schöne Bett královnu teď jsem hodil na její výbornou postel πρηνέα καὶ οὐρῆς μάρψας σκαιῇ στιβαρείῃ,πρηνέα καὶ οὐρῆς μάρψας σκαιῇ στιβαρείῃ, und ergriff mit meiner starken Linken ihren Schwanz po hlavě, jejího chvostu se chopiv levicí mocnou, M f. 81v δεξιτερῇ μὲν πλῆξα πυγὴν μάστιγι φαεινῇδεξιτερῇ μὲν πλῆξα πυγὴν μάστιγι φαεινῇ und mit der Rechten schlug ich auf ihr Gesäß mit der glänzenden Peitsche pravicí bil jem jí záď tím skvostně zářícím bičem
Sim.:
(grc) μάστιγι φαεινῇ] clausula Hom., vid. Od. 6,316
κυριακῇ, τῇ μαστίξαι πάντας ἐπείωθενκυριακῇ, τῇ μαστίξαι πάντας ἐπείωθεν der Herrin, mit der sie alle zu peitschen gewohnt war, královským, kterým všechny so zvykla napořád mlátit δμωὰς καὶ ἑτάρας ἰδὲ θῆρας ψευδοκύωνας.δμωὰς καὶ ἑτάρας ἰδὲ θῆρας ψευδοκύωνας. die Dienerinnen, Gefährtinnen und die Tiere, die Pseudohunde. služky jakož i družky a ona zvířata lžipsy. Ἄσβεστον δέ με εἷλε μένος τίσεως περὶ πάντων,Ἄσβεστον δέ με εἷλε μένος τίσεως περὶ πάντων, Ein unauslöschlicher Drang zur Rache für alles, Neuhasitelný hněv mne chopil a chtivost pomsty οἷα ταπεινωθείς γε πάθον κούρων ὑπὸ χειρῶν.οἷα ταπεινωθείς γε πάθον κουρῶν ὑπὸ χειρῶν. was ich erniedrigt von den Händen der Mädchen erlitten habe, erfasste mich. potupy, kterou jsem zažil tu z rukou vladařské děvy.
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
Ἣ μὲν οὐ φύλακας ἐκάλησεν πότνα γυναικῶν,Ἣ μὲν οὐ φύλακας ἐκάλησεν πότνα γυναικῶν, Doch die Herrin der Frauen rief nicht die Wachen, Ona však nezavolala si strážce, vznešená žena, ἀλλὰ δέ οἱ παραγωγιῇ τάδε ἥνδανε θυμῷ.ἀλλὰ δέ οἱ παραγωγίῃ τάδε ἥνδανε θυμῷ. sondern durch ihre Perversität gefiel ihr dies im Sinn. ale jí z perversity se zřejmě líbilo v mysli.
Krit.:
(grc) παραγωγίῃ M (recte)
Σμερδαλέως ἰάχησε κόρη καὶ μακρὰ βόησε,Σμερδαλέως ἰάχησε κόρη καὶ μακρὰ βόησε, Schrecklich schrie das Mädchen und rief laut, Strašlivě ječela sic ta děva a mohutně řvala,
Sim.:
(grc) μακρὰ βόησε] iunctura Hom., vid. Il. 2,224 (μακρὰ βοῶν)(grc) σμερδαλέως ἰάχησε] cf. formulam Homericam σμερδαλέα ἰάχων (Il. 5,302 et al.).
ἀλλὰ μὲν οὐχὶ κάλησε κόρας κώδωνι φαεινῇ,ἀλλὰ μὲν οὐχὶ κάλησε κόρας κώδωνι φαεινῇ, doch sie rief nicht die Mädchen mit der glänzenden Glocke, avšak nepřivolala si dívky zářícím zvonem,
Anm.:
(grc) κώδωνι φαεινῇ] Nach der homerischen Verbindung μάστιγι φαεινῇ, siehe oben zu 263. Mit der Botenglocke fügt der Autor ein schönes Detail ein, das zeigt, dass die Gesellschaft auf diesem Planeten nicht so hoch technisiert ist. Vgl. unten 336‒339.
τῆς σπάρτη κατακρήμνη ἔην αὐτῆς ὑπὲρ εὐνῆς·τῆς σπάρτη κατακρήμνη ἔην αὐτῆς ὑπὲρ εὐνῆς· deren Schnur hoch über ihrem Bett hing. jehož provazec visel tu přímo nad jejím lůžkem,
Sim.:
(grc) σπάρτη κατακρήμνη] apud Homerum tantum forma pluralis σπάρτα legitur (Il. 2,135), de forma feminina cf. Ar. Av. 815. De adiectivo κατάκρημνος cf. Batr. 154 (sed ibi alio sensu)
Anm.:
(grc) κατακρήμνη] Das Adjektiv kennt Křesadlo vielleicht aus der Batrachomyomachie (s. Similienapparat). Zur Batrachomyomachie siehe auch Anm. zu Astr. 1,1 und Astr. 1,11.
σῆμα σαφές γε τέτυκτο, κόρης ὡς ἥνδανε θυμῷ.σῆμα σαφές γε τέτυκτο, κόρης ὡς ἥνδανε θυμῷ. Das war ein sicheres Zeichen, dass es dem Sinn des Mädchens gefiel. což bylo znamením jistým, že děvě líbí se v srdci. Αὐτὰρ ἔγωγε τέταρπα πυγὴν πλήξας ἐϋτύκτηνΑὐτὰρ ἔγωγε τέταρπα πυγὴν πλήξας ἐϋτύκτην Doch ich für meinen Teil freute mich, als ich ihr wohlgebautes Já se však radoval také jí švihaje zadnici pěknou, πυκνὴν καὶ παχέτην, πάσων τὸ χάρισμα γυναικῶν,πυκνὴν καὶ παχέτην, πασῶν τὸ χάρισμα γυναικῶν, volles und breites Gesäß schlug, was der Reiz aller Frauen ist, tučnou a podstatnou velmi, což vždycky půvab je ženštin,
Krit.:
(grc) πασῶν deb.
Sim.:
(grc) πυκνὴν καὶ παχέτην] cf. eadem sede Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον)
Anm.:
(grc) Auffällig ist hier wie bei der Junktur πυγὴν πλήξας im Vers zuvor die π-Alliteration.
ὥς οἱ σμώδιγγές τοι ἄϊξαν ἐν χροῒ λευκῷ.ὥς οἱ σμώδιγγές τοι ἄϊξαν ἐν χροῒ λευκῷ. so dass ihr Striemen auf ihrer weißen Haut aufsprangen. takže jí vyskakovala tam jelita na bílé kůži.
Sim.:
(grc) σμώδιγγες] cf. Il. 2,267; 23,716
Hs.:
(grc) ἐν χροῒ λευκῷ: λευκῇ ἐνὶ πυγῇ M postea, sed del.
T p. 98 Εἰς τέλος ~ πορνεύειν σημαίνησεν καὶ ἄνωγεν,Εἰς τέλος ~ πορνεύειν σημαίνησεν καὶ ἄνωγεν, Schließlich – gab sie ein Zeichen Unzucht zu trieben und heiß mich dazu, Nakonec – znameními mne vyzvala, abych s ní smilnil,
Hs.:
(grc) σημαίνησεν E: φαύλοις ἔπεσιν primum, tum σημείοισίν M
ἀλλά γε ταῦτά γε πάντα μὲν αἰδέομαι καταλέξαι.ἀλλά γε ταῦτά γε πάντα μὲν αἰδέομαι καταλέξαι. aber dies alles zu erzählen, schäme ich mich. ale všechny ty věci tu vypověděti se stydím.
Sim.:
(grc) αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
Αὐτὰρ ἐπεὶ πότνη λάγνον γ’ ἠκήσατο κούρη,Αὐτὰρ ἐπεὶ πότνη λάγνον γ’ ἠκήσατο κούρη, Doch als das erhabene Mädchen seine Lust gestillt hatte, Avšak když vznešená žena tu svoji zkojila vilnost, μειλίχιοις μ’ ἔπεσιν μύθῳ τινὶ νῦν προσέειπεν,μειλιχίοις μ’ ἔπεσιν μύθῳ τινὶ νῦν προσέειπεν, sprach sie mich mit schmeichelnden Worten in einer Rede an, mazlivými se slovy tu jakous ozvala řečí,
Krit.:
(grc) μειλιχίοις deb.
Sim.:
(grc) μειλιχίοις μ’ ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
ἀλλὰ δ’ ἐγὼν οὐκ οἶδ’ ἰδιώματα κερκογυναικῶνἀλλὰ δ’ ἐγὼν οὐκ οἶδ’ ἰδιώματα κερκογυναικῶν aber ich konnte nicht die Sprache der geschwänzten Frauen leč já chvostnatých žen jsem ovšem neuměl jazyk,
Sim.:
(grc) ἰδιώματα] verbum pedestre
καί οἱ σημαίνησα ἐνέγκαι Φράνταν ἀγαυ[ν]όν.καί οἱ σημαίνησα ἐνέγκαι Φράνταν ἀγαυ[ν]όν. und gab ihr ein Zeichen, den herrlichen Franta zu bringen. a tu jsem ukazoval, by dala přinést Frantu. Αὐτίκα σπάρταν ἔρῡσεν ἐνὶ κώδωνι φαεινῇΑὐτίκα σπάρταν ἔρῡσεν ἐνὶ κώδωνι φαεινῇ Sofort zog sie die Schnut an der glänzenden Glocke Ihned zatáhla šňůru tu na svém zářícím zvonci, καὶ ἔφανεν φυλάκεσσα γυνὴ καί μίν γ’ ἀπόπεμψεν.καὶ ἔφανεν φυλάκεσσα γυνὴ καί μίν γ’ ἀπόπεμψεν. und eine Wächterfrau erschien und sie schickte sie fort. strážkyně objevila se tu a ji poslala někam.
Sim.:
(grc) φυλάκεσσα] veteres tantum forma φυλάκισσα utebantur
Hs.:
(grc) καὶ E: καί τ’ M
Ἐξαπίνης νόστησε κόρη Φράντην φορέουσα.Ἐξαπίνης νόστησε κόρη Φράντην φορέουσα. Sogleich kehrte das Mädchen mit Franta zurück. Ihned se vrátila zas ta dívka a nesla i Frantu. Ναὶ γὰρ καιρὸς ἔην, ὡς ὕστερον εἶπε ῥοβώτης·Ναὶ γὰρ καιρὸς ἔην, ὡς ὕστερον εἶπε ῥοβώτης· Ja, denn es war höchste Zeit, wie der Roboter später sagte. Věru byl nejvyšší čas, jak pozděj mi pověděl robot: Ἥδε γυνὴ ἰδιαιτερίη ἦμός γ’ ἐνόησενἩ δὲ γυνὴ ἰδιαιτερίη ἦμός γ’ ἐνόησεν Als die Sekretärin erkannte, Sekretářka ona žena, když totiž zjistila potom
Krit.:
(grc) ἡ δὲ deb.
Sim.:
(grc) ἰδιαιτερίη] vide supra ad 231
Φράντην οὐκ ἔχεμεν, ὡς ἦθος, μήδεα φωτός,Φράντην οὐκ ἐχέμεν, ὡς ἦθος, μήδεα φωτός, dass Franta keine männlichen Schamteile hat, wie es üblich ist, Franta že nemá, jak zvykem, svém na těle orgány mužské,
Krit.:
(grc) ἐχέμεν deb.
τὸν ὡς ἄχρηστον κτάμεναι πόρε τῇς φυλάκεσσιν,τὸν ὡς ἄχρηστον κτάμεναι πόρε τῇς φυλάκεσσιν, gab sie ihn als unnütz den Wächterinnen, um ihn zu töten. jakožto nepotřebného ho dala strážkyním zabít.
Sim.:
(grc) ὡς ἄχρηστον κτάμεναι] cf. supra 126
M f. 81v ἀλλά ἑ πρὶν κτάμεναι, δέσποιν’ ἴση ἐσάωσεν.ἀλλά ἑ πρὶν κτάμεναι, δέσποιν’ ἴση ἐσάωσεν. doch bevor sie ihn töteten, rettete ihn die Herrin selbst. Ale než mohly ho zabít mu vládkyně spasila život.
Hs.:
(grc) δ’ M post ἴση
Αὐτὰρ νῦν δέσποιν’ ἦρξεν μῦθον καταλέξαιΑὐτὰρ νῦν δέσποιν’ ἦρξεν μῦθον καταλέξαι Doch jetzt fing die Herrin an, eine Erzählung zu berichten, Leč ta královna nyní tu počala vyprávět příběh θαῦμα ἀκουέμεναι καὶ μακρὸν χρῆμα ἄπιστονθαῦμα ἀκουέμεναι καὶ μακρὸν χρῆμα ἄπιστον ein Wunder anzuhören und eine große unglaubliche Sache, veliký na poslech podiv, věc neuvěřitelnou, velkou, τῶν μὲν ψευδοκύνων αἰνίγματα ἠὲ γυναικῶν.τῶν μὲν ψευδοκυνῶν αἰνίγματα ἠ〈δ〉ὲ γυναικῶν. nämlich die Rätsel der Pseudohunde und der Frauen: totiž tajemství žen a jejich podivných psíků.
Krit.:
(grc) ἠδὲ deb.
Sim.:
(grc) αἰνίγματα] αἴνιγμα inde a Pindaro legitur (Pi. Fr. 177d Maehler), cf. LSJ 1996 s.v. αἴνιγμα
»Οὔ τοί εἰσι κύνες, ἀλλ’ ἄνδρες ἡμέτεροί τοι»Οὔ τοί εἰσι κύνες, ἀλλ’ ἄνδρες ἡμέτεροί τοι „Dies sind keine Hunde, sondern unsere „Nejsou žádní to psi, leč naši toto jsou muži
Hs.:
(grc) τοι E: περ M
δυσγενέες, τοὺς αὖτε κύνας καλέουμεν ἅπασαι.δυσγενέες, τοὺς αὖτε κύνας καλέουμεν ἅπασαι. degenerierten Männer, die wir alle jedoch Hunde nennen. degeneráti – a psy je také zoveme vždycky. Οὗτοι μὲν μωροὶ ὡς θῆρες πάντες ἔασινΟὗτοι μὲν μωροὶ ὡς θῆρες πάντες ἔασιν Diese sind alle dumm wie Tiere Tito zcela jsou hloupí tak jako zvířata všechna καὶ τοὺς νῦν ἔχομεν ὡς θρέμματα εἵνεκα χάρμηςκαὶ τοὺς νῦν ἔχομεν ὡς θρέμματα εἵνεκα χάρμης und wir halten sie als Haustiere zu unserer Freude, a ty teď chováme sobě jak domácí, pro radost naši,
Sim.:
(grc) θρέμματα] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos et comicos (cf. LSJ 1996 s.v. θρέμμα)
τέρψεος ἢ λάγνοιο, ἐπεὶ κρατέειν χάρις ἐστὶντέρψεος ἢ λάγνοιο, ἐπεὶ κρατέειν χάρις ἐστὶν Ergötzung und Lust, da es eine Freude ist, pro potěšení a vilnost, neb rozkoš nám nad nimi vládnout, ἀρσήνεσσιν πᾶσί τε τοῖσιν πῆμα φέρεσθαιἀρσήνεσσιν πᾶσί τε τοῖσιν πῆμα φέρεσθαι über alles Männliche zu herrschen und ihnen Leiden zuzufügen, všechněm zvířatům samčím a též jim působit bolest.
Sim.:
(grc) τοῖσιν πῆμα φέρεσθαι] cf. Od. 17,597 (ἡμῖν πῆμα γενέσθαι)
καὶ τοῦ ὀχευέμεναι ἕνεκεν καὶ μαχλοσύνης τεκαὶ τοῦ ὀχευέμεναι ἕνεκεν καὶ μαχλοσύνης τε und zur Begattung und um der Lust willen, A také na plemenění a vlastní rozkoše smilné,
Sim.:
(grc) μαχλοσύνης] cf. Il. 24,30
M f. 82r καί τε τέκειν κούρας μικρὰς καινοὺς σκύλακάς τε·καί τε τεκεῖν κούρας μικρὰς καινοὺς σκύλακάς τε· um kleine Mädchen und neue Welpen zu gebären: nové by plodili děvy a také štěňata nová.
Krit.:
(grc) τεκεῖν deb.
Εἵνεκα τῶν μὲν ἔασι γυναιξὶν ψευδοκύωνες.Εἵνεκα τῶν μὲν ἔασι γυναιξὶν ψευδοκύωνες. Deshalb haben wir Frauen die Pseudohunde. K těmto účelům máme zde ony lžipsovské samce.
Hs.:
(grc) εἵνεκα τῶν μὲν E: τούτων μὲν ἕνεκεν M a.c.(grc) in adnotatione ad ψευδοκύωνες scripta denotat auctor Astr. 6,236
Τῶνδε παρελθόντων καὶ παλαιοτάτων ἐνιαυτῶνΤῶν δὲ παρελθόντων καὶ παλαιοτάτων ἐνιαυτῶν In vergangenen und sehr alten Jahren Za dávno prošlých kdysi a dávno zmizelých roků
Krit.:
(grc) τῶν δὲ M (recte)
Hs.:
(grc) τῶνδε E: τῶν δὲ M
ἡμῖν ἄνδρες ἔσαν καὶ ὡς σὺ ῥήματ’ ἔχοντεςἡμῖν ἄνδρες ἔσαν καὶ ὡς σὺ ῥήματ’ ἔχοντες hatten wir Männer, die auch wie du Sprache měly jsme také muže, co schopni mluvení byli T p. 99 E p. 99 ἠὲ νόον καὶ ὀρθοβάτεις ἶσοί τε γυναιξὶνἠ〈δ〉ὲ νόον καὶ ὀρθοβάτεις ἶσοί τε γυναιξὶν und Verstand hatten, aufrecht gingen und den Frauen gleich waren. kteří měli též rozum a vzpřímení byli jak ženy.
Krit.:
(grc) ἠδὲ δeb.
Sim.:
(grc) ὀρθοβατεῖς] apud veteres tantum verbum ὀρθοβατεῖν legitur
καί οἱ δ’ ἄμμ’ ἄνδρες τεχνήματα πολλὰ τέτευχαν,καὶ οἳ δ’ ἄμμ’ ἄνδρες τεχνήματα πολλὰ τέτευχαν, Und die Männer schufen uns viele technische Dinge, A ti nám mužové tady i sdělali techniku četnou.
Krit.:
(grc) καὶ οἳ deb.
ἀλλὰ δέτ’ οἱ φῶτες κράτεον θήλεσσι γυναιξίν.ἀλλὰ δέ τ’ οἱ φῶτες κράτεον θήλεσσι γυναιξίν. aber die Männer herrschten über die weiblichen Frauen. Nicméně mužové oni tu vládli vždycky nám ženám.
Krit.:
(grc) δέ θ’ deb.
Ὤρσε δέ τις κούρη καὶ τὴν στάσιν ἦρξε προφῆναι.Ὦρσε δέ τις κούρη καὶ τὴν στάσιν ἦρξε προφῆναι. Ein Mädchen erhob sich und begann den Aufstand zu verkünden. Vyvstala jakási děva a počala hlásati vzpouru.
Krit.:
(grc) Ὦρσε deb.
Anm.:
(grc) 308-343: Der Bericht wird in großen Teilen am Ende von Astr. 11 von Nemo wiederholt, vgl. Astr. 11,246‒273.
Τὴν πρὶν κερτόμεον ἴσως ἄνδρες τε γυναῖκες,Τὴν πρὶν κερτόμεον ἴσως ἄνδρες τε γυναῖκες, Zuerst verhöhnten Männer und Frauen sie gleichermaßen, Nejdřív se posmívali jí stejně muži i ženy,
Hs.:
(grc) δ’ M post κερτόμεον
ἀλλὰ βάδην πολλαὶ ἐπευφήμησαν ἑταῖραιἀλλὰ βάδην πολλαὶ ἐπευφήμησαν ἑταῖραι aber schrittweise stimmten viele Gefährtinnen zu, ale postupně všechny se potom shodli s ní družky
Hs.:
(grc) δ’ M post πολλαὶ
Anm.:
(grc) 310f.: In diesen zwei Versen ist der Reim an Hauptzäsur (πολλαί, ἀνατρέψαι) und Versende (ἑταῖραι, ἡγεμονεῦσαι) auffällig. Das dem Autor diese leoninischen Verse nicht ungeläufig waren, zeigt die bewusste Anwendung im „Kniha 100 sonetů“ (Πάντα εὕδει, Εἰς Ἀφροδίτην).
ἄνδρας ἀνατρεψαί τε γυναῖκας ἡγεμονεῦσαι.ἄνδρας ἀνατρέψαι τε γυναῖκας ἡγεμονεῦσαι. die Männer zu stürzen und dass die Frauen Anführer werden. muže pod sebe svrhnout a ženy aby jim vládly.
Krit.:
(grc) ἀνατρέψαι deb.
Καί γε βάδην τε βάδην τούτων αὐξάνετ’ ἀριθμός,Καί γε βάδην τε βάδην τούτων αὐξάνετ’ ἀριθμός, Und Schritt für Schritt vermehrte sich die Zahl von ihnen, A tu postupným krokem těch povstalkyň vzmáhal se počet
Hs.:
(grc) δ’ M post τούτων
Anm.:
(grc) βάδην τε βάδην τε] Das Adverb βάδην ist nur einmal bei Homer belegt (Il. 13,516: βάδην ἀπιόντος). In der veranschaulichenden Formel βάδην τε βάδην τε mit der Bedeutung „allmählich, Schritt für Schritt“ ist es allerdings eine Eigenschöpfung des Dichters, wenn auch die Bedeutung an sich bereits antik ist, siehe LSJ 1996 s.v. βάδην. Die neue Formel findet sich in der Astronautilia häufiger, vgl. 333; Astr. 11,209.248.264; Astr. 12,134.389; Astr. 13,184; Astr. 15,9.260.279; Astr. 16,111; Astr. 20,60.
τῆμος τῆς στάσεως ἦρξαν ἰδὲ καὶ νενίκηκαν.τῆμος τῆς στάσεως ἦρξαν ἰδὲ καὶ νενίκηκαν. bis sie den Aufstand begannen und Sieger waren. až pak začaly vzpouru a též v ní vítězství měly. M f. 82v Ἀλλά τοι ἀρχαῖοις τοῖς ἤμασι εὔφρονες ἦσανἈλλά τοι ἀρχαίοις τοῖς ἤμασι εὔφρονες ἦσαν Aber in den alten Tagen waren Ale ve starých dobách též měli laskavou mysl
Krit.:
(grc) ἀρχαίοις deb.
Hs.:
(grc) ἤμασι E: -σιν M(grc) ἦσαν E: ἔσκον M
ἄνδρες ἠὲ γυναῖκες, ἐπεὶ δημόκρατοι ἦσανἄνδρες ἠ〈δ〉ὲ γυναῖκες, ἐπεὶ δημοκράται ἦσαν Männer und Frauen wohlmeinend, da sie Demokraten waren, muži, jakož i ženy, neb demokraté byli všichni
Krit.:
(grc) δημοκράται deb.(grc) ἠδὲ deb.
Sim.:
(grc) δημόκρατοι] haec forma apud veteres non legitur; veteres verbo δημοκρατικός vel δημοτικός, Graeci recentes δημοκράτης utuntur
καί τε πολὺ πρότεροι τεχνήματα πολλὰ ἔχοντες.καί τε πολὺ πρότεροι τεχνήματα πολλὰ ἔχοντες. sehr fortschrittlich waren und viele Technik besaßen. velice pokročilí a techniku rozličnou měli. Τῇσι πόλει ἁμῇ γε διάντριχα δαίατο λαός.Τῇσι πόλει ἁμῇ γε διάνδιχα δαίατο λαός. Das Volk in unserer Stadt teilte sich in zwei Richtungen. Takže v té naší obci lid na dvě dělil se strany.
Krit.:
(grc) διάνδιχα deb.
Sim.:
(grc) διάνδιχα δαίατο λαός] cf. Od. 1,23 (Αἰθίοπας, τοὶ δίχθα δεδαίαται)
Τῇσι δὲ νικητῇς γ’ ἔστην γενέα δυο χώρῃ·Τῇσι δὲ νικητῇς γ’ ἔστην γένεα δύο χώρῃ· Von den Siegerinnen stellten sich zwei Arten im Land auf: Těch, které zvítězily v té zemi byly dva druhy:
Krit.:
(grc) γενεὰ δύο deb.
αἱ μὲν λεσβιακαὶ ἐχθραὶ ἄνδρασσιν ἅπασι,αἱ μὲν λεσβιακαὶ ἐχθραὶ ἄνδρεσσιν ἅπασι, einmal die lesbischen, die allen Männern feindselig sind, Jednak lesbické ženy, jež nenávist měli všem mužům,
Krit.:
(grc) ἄνδρεσσιν M (recte)
αἱ δὲ φιλανδρίαι καὶ τοῖς κρατέειν ἐθέλουσαι.αἱ δὲ φιλάνδριαι καὶ τοῖς κρατέειν ἐθέλουσαι. und die männerliebenden, die aber über sie herrschen wollten. milovnice jednak mužů, leč že jim vládnouti chtěly.
Krit.:
(grc) φιλάνδριαι deb.
Σὺν τῇσιν δ’ ἦσαν παῦροι ἄνδρες μασοχίσται,Σὺν τῇσιν δ’ ἦσαν παῦροι ἄνδρες μασοχισταί, Mit den letzteren waren wenige Masochistenmänner zusammen, S těmi tam nemnozí muži též byli masochističtí,
Krit.:
(grc) μασοχισταί deb.
Anm.:
(grc) μασοχισταί] Die Bezeichnung „Masochist“ ist eine Ableitung vom Namen des österreichischen Schriftstellers Leopold Ritter v. Sacher-Masoch (1836–1895), die zuerst der Psychiater Richard Frh. v. Krafft-Ebing (1840‒1902) als Bezeichnung „für die Neigung von Menschen, sich Schmerzen, Erniedrigung und Misshandlungen zufügen zu lassen, um sexuelle Erregung und Befriedigung zu erleben.“ Siehe Brockhaus 2006, 17, 794 s.v. Masochismus. Vgl. außerdem ebd. 15, 636 s.v. Krafft-Ebing; 23, 627 s.v. Sacher-Masoch 2.
οἳ μὲν δμηθῆναί γε θέλον θήλεσσι γυναιξίν.οἳ μὲν δμηθῆναί γε θέλον θήλεσσι γυναιξίν. die von den weiblichen Frauen bezwungen werden wollten. kteří se podrobit chtěli a ženy aby jim vládly. Ἄλλοι καὶ νόμιμοι ἦσάν γ’ ἄνδρες τε γυναῖκες,Ἄλλοι καὶ νόμιμοι ἦσάν γ’ ἄνδρες τε γυναῖκες, Es gab auch andere normale Männer und Frauen, Jiní normální byli jak muži, tak také ženy, οἵδ’ ἔθελον ζήειν ὡς πρὶν καὶ ἄνδας ἀνάσσειν.οἳ δ’ ἔθελον ζήειν ὡς πρὶν καὶ ἄνδρας ἀνάσσειν. die wie vorher leben und Männer als Herrscher wollten. kteří jak dřív chtěli žít a vládu že mají mít muži.
Krit.:
(grc) οἳ δ’ (= οἵ τ’) deb.(grc) ἄνδρας M (recte)
Τοὺς νομίμους δ’ ἔασαν λείπειν εἰν νηῒ μελαίνῃΤοὺς νομίμους δ’ ἔασαν λείπειν εἰν νηῒ μελαίνῃ Die Normalen ließen sie in einem schwarzen Schiff weg Normálním dovolily, by odpluli na černé lodi
Sim.:
(grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
ἀστροπορευέμεναι, ὡς ἐχθραὶ τοῖσι πέλοντο.ἀστροπορευέμεναι, ὡς ἐχθραὶ τοῖσι πέλοντο. durch die Sterne reisen, weil sie ihnen feindselig waren. na cestu mezi hvězdy, neb v nenávisti je měly.
Sim.:
(grc) ἀστροπορευέμεναι] cf. eadem sede Od. 5,277 (ποντοπορευέμεναι). Vide etiam supra ad Astr. 1,206
M f. 83r Ἀλλά τε δ’ ἀνδροδάμειαι, ἐπεὶ δίχα τμημέναι ἦσαν,Ἀλλά τε δ’ ἀνδροδάμειαι, ἐπεὶ δίχα τμημέναι ἦσαν, Da aber die Männerbezwingerinnen zweigeteilt waren, Ale vládkyně mužů se zase dělily dvojmo
Sim.:
(grc) ἀνδροδάμειαι] apud veteres tantum adiectivum ἀνδροδάμας legitur
αἱ μὲν λεσβιακαί, αἵδ’ ἀνδροφίλαι κρατέουσαι,αἱ μὲν λεσβιακαί, αἱ δ’ ἀνδροφίλαι κρατέουσαι, einmal die lesbischen und einmal die herrschenden androphilen, totiž na lesbičanky a vládnoucí milenky mužů.
Krit.:
(grc) αἱ δ’ deb.
Sim.:
(grc) ἀνδρόφιλαι] apud veteres non legitur
Anm.:
(grc) Man beachte die dreifache κ-Alliteration (κλήρουσαν κλήροις κοῦραι).
αἳ νῦν κληροῦσαν κλῆροις κοῦραι τανύπεπλοιαἳ νῦν κλήρωσαν κλήροις κοῦραι τανύπεπλοι losten die langgewandigen Frauen jetzt mit Losen Nyní házely losem ty děvy ve dlouhých šatech,
Krit.:
(grc) κλήρωσαν deb.(grc) κλήροις deb.
Sim.:
(grc) κοῦραι τανύπεπλοι] epithetum τανύπεπλος Homerus variis feminis attribuit (Helena, Thetis, Lampetie, Ctimene), cf. eadem sede Od. 15,363
καὶ τῇς λεσβιακῇσι πέσεν πλάνην ἀπολεῖψαι.καὶ τῇς λεσβιακῇσι πέσεν πλάνην ἀπολεῖψαι. und den lesbischen fiel es zu, den Planeten zu verlassen. lesbičankám padl los, že planetu opustit mají. Ἐξαπίνης λέλιπον τὸν πλάνην πουλυβότειρον,Ἐξαπίνης λέλιπον τὸν πλάνην πουλυβότειρον, Sofort verließen sie den vielnährenden Planeten. Ihned tu opustily tu naši planetu žírnou,
Sim.:
(grc) πλάνην πουλυβότειρον] variat iuncturam Homericam χθὼν πουλυβότειρα (Il. 3,89 et al.)
ἡμεῖς δ’ αὖτι μένουσαι ὅλον πλάνην κρατέουμεν.ἡμεῖς δ’ αὖθι μένουσαι ὅλον πλάνην κρατέουμεν. wir aber blieben an Ort und Stelle und beherrschten den ganzen Planeten. my pak, zůstavše tady tu po celé planetě vládnem. T p. 100 Καί γε βάδην τε βάδην μέτα δ’ ἄνδρες ἄμμι ἔβαλλονΚαί γε βάδην τε βάδην μετὰ δ’ ἄνδρες ἄμμι ἔβαλλον Und Schritt für Schritt verwandelten sich unsere Männer A tu postupným krokem se na ní změnili muži,
Krit.:
(grc) μετὰ deb.
καὶ γέγονον μωροί τε τετάρποδες ὥστε κύνες περ.καὶ γέγονον μωροί τε τετάρποδες ὥστε κύνες περ. und wurden dumm und vierbeinig wie Hunde. kteří stali se hloupí a čtvernozí, tak jako psové. Τοῖσι δὲ τερπομέναι κρατέουμεν ψευδοκύνεσσιν.Τοῖσι δὲ τερπόμεναι κρατέουμεν ψευδοκύνεσσιν. Wir freuten uns darüber und herrschten über die Pseudohunde. Z těchto se radujíce těm lžipsům vládneme nyní.
Krit.:
(grc) τερπόμεναι deb.
Ἀλλά μεν ἐφθίθην τεχνήματα πολλὰ καὶ ἐσθλά.Ἀλλὰ μὲν ἐφθίθη τεχνήματα πολλὰ καὶ ἐσθλά. Doch die viele und gute Technik verschwand. Nicméně zanikla nám tu technika mnohá a vzácná.
Krit.:
(grc) Ἀλλὰ μὲν deb.(grc) ἐφθίθη deb.
Οὔδ’ ἄρα θηλύτεραι δέομέν ῥα νόοιο γυναῖκες,Οὐδ’ ἄρα θηλύτεραι δέομέν ῥα νόοιο γυναῖκες, Zwar mangelte es uns weiblichen Frauen nicht an Verstand, Jistě že nechybí nám snad rozum, jakožto ženám,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
ἀλλά γε δεξιότητος ὑπαί τινος ἔργα πέλονταιἀλλά γε δεξιότητος ὑπαί τινος ἔργα πέλονται sondern an einer gewissen Geschicklichkeit, durch welche die Werke ale schopnost a zručnost, z níž různé vznikají věci μηχανικῶν τέχνων ἄλλων ἀνδρῶν ἰδὲ ἔργων.μηχανικῶν τεχνῶν ἄλλων ἀνδρῶν ἰδὲ ἔργων. der mechanischen Künste und anderer Werke der Männer entstehen. mechanických dle věd a jiná mužská i díla.
Krit.:
(grc) τεχνῶν deb.
M f. 83v Αἱ γὰρ λεσβιακαὶ ἀνδρεῖον νοῦν περ ἔχουσαιΑἱ γὰρ λεσβιακαὶ ἀνδρεῖον νοῦν περ ἔχουσαι Denn die lesbischen Frauen, die einen männlichen Verstand haben, Neb i lesbické ženy, jež mozek mají jak muži, τόν γε λίπον πλάνην καὶ ἄνδρες δυσγενέουντο.τόν γε λίπον πλάνην καὶ ἄνδρες δυσγενέοντο. verließen diesen Planeten und die Männer degenerierten. planetu opustily a muži jsou degeneráti.
Krit.:
(grc) δυσγενέοντο deb.
Οὕτως καὶ γνώσις τε τέθνηκεν κοσμοπορεύειν,Οὕτως καὶ γνῶσίς τε τέθνηκεν κοσμοπορεύειν, So ist die Kenntnis der Raumfahrt gestorben, Tak též zanikla znalost, jak vesmírem cestovat možno,
Krit.:
(grc) γνῶσίς τε deb.
ἀλλά γε καὶ τέχναι, τὰς πρὶν ἔχομεν ἐνὶ χώρῃ.ἀλλά γε καὶ τέχναι, τὰς πρὶν ἔχομεν ἐνὶ χώρῃ. aber auch die Technik, die wir zuvor in diesem Land hatten. ale i technika jiná, již dřív jsme v planetě měly.
Hs.:
(grc) δ’ M post πρὶν
Οὔδ’ ἄρα τοί γε λέγειν δύναμαι ἡμῶν περὶ ἀνδρῶν,Οὐδ’ ἄρα τοί γε λέγειν δύναμαι ἡμῶν περὶ ἀνδρῶν, Ich kann dir nichts über unsere Männer sagen, Ani ti nemohu říci, jak s našimi bylo to muži,
Krit.:
(grc) Οὐδ’ deb.
ἥ ῥα μετάλλαξις γ’ εἴη φύσει αὐτοματή τοιἤ ῥα μετάλλαξίς γ’ εἴη φύσει αὐτομάτη τοι ob die Veränderung durch die Natur von selbst ging zda se snad přirozená tu s nimi mutace stala,
Krit.:
(grc) ἤ deb.(grc) μετάλλαξίς γ’ deb.(grc) αὐτομάτη deb.
ἤ περ μηχανικῇ τέχνῃ πυκινῶς ἀραρυῖα.ἤ περ μηχανικῇ τέχνῃ πυκινῶς ἀραρυῖα. oder ob sie kompliziert mit mechanischer Technik verbunden war. či zde to způsobila snad složitá technická znalost. Μωρίη μὲν ἔνεστιν ἐνὶ χρομοσώματι φωτός,Μωρίη μὲν ἔνεστιν ἐνὶ χρομοσώματι φωτός, Die Dummheit ist in dem Chromosom des Mannes, Blbost je zabudovaná jim v chromosómatu mužském,
Anm.:
(grc) χρομοσώματι φωτός] Die Bezeichnung „Chromosom“, die lange Zeit parallel zu den Bezeichnungen „Chromatin“, „Kernsegment“ oder „Kernschleife“ verwendet wurde, hat zuerst der Anatom Heinrich Wilhelm Waldeyer (1836‒1921) im Jahr 1888 vorgeschlagen. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Chromosom [letzter Zugriff 30. August 2026]. Ins Griechische zurückübertragen müsste die Schreibung χρωμόσωμα lauten. Das Omega hat der Autor hier nur metri causa zu Omikron gekürzt.
οἴῳ βῑολόγοι δ’ ὖ τοι ψιλὸν οὔνομ’ ἔδωκαν,οἵῳ βῑολόγοι δ’ ὖ τοι ψιλὸν οὔνομ’ ἔδωκαν, dem die Biologen den Namen Ypsilon gegeben haben, kterému biologové kdys ypsilon určili jméno,
Krit.:
(grc) οἵῳ deb.
ὡς μὲν ὅταν τέτυκεν φὼς ἄρσην, νήπιός ἐστι,ὡς μὲν ὅταν τέτυκεν φὼς ἄρσην, νήπιός ἐστι, so dass, wenn ein männlicher Mann geboren wird, er dumm ist, totiž když zrodí se muž, že takový bude i hloupý, ὥστε κύων κεφαλῇ καὶ τετραποδός γε βαδίζει.ὥστε κύων κεφαλῇ καὶ τετράποδός γε βαδίζει. wie ein Hund am Kopf und auf allen Vieren geht. s hlavou podobnou psí a chodit po čtyřech nohách.
Krit.:
(grc) τετράποδός γε deb.
Hs.:
(grc) βαδίζει E: -ζων M
Ἀλλά γέ μοι στυγεροί περ ἔφυν κύνες ὡς παρακοῖται,Ἀλλά γέ μοι στυγεροί περ ἔφυν κύνες ὡς παρακοῖται, Aber mir waren die Hunde als Bettgenossen verhasst, Ale mně zprotivili se ti psové už na souložení, ὡς νῦν ἄνδρ’ ἔγνων νόμιμον καὶ μῆτιν ἔχονταὡς νῦν ἄνδρ’ ἔγνων νόμιμον καὶ μῆτιν ἔχοντα da ich jetzt einen normalen Mann erkannt habe, der auch Verstand hat, neboť jsem poznala muže, jenž normální je a má rozum,
Hs.:
(grc) νῦν E: περ M a.c.
καὶ ὡς τοῦ κρατέειν γλυκερώτερόν ἐστὶ κράτεσθαι,καὶ ὡς τοῦ κρατέειν γλυκερώτερόν ἐστὶ κρατεῖσθαι, und da das Beherrschtwerden angenehmer ist als das Herrschen. také se líbí mi víc než vládnout, aby mi vládl,
Krit.:
(grc) κρατεῖσθαι deb.
Hs.:
(grc) γλυκώτερόν E: τό γε φέρτερόν M
ἀλλά σε νῦν ἐθέλοιμι μένειν καί μοι πόσιν εἶναι,ἀλλά σε νῦν ἐθέλοιμι μένειν καί μοι πόσιν εἶναι, Aber ich wünschte, dass du bleibst und mein Gemahl bist, chtěla bych, abys tu zůstal a byl mi nadále mužem,
Sim.:
(grc) πόσιν εἶναι] cf. eadem sede Od. 1,15 (de Calypso); 9,30.32 (de Circe); 23,334 (de Calypso)
ἶφι δέ μοι κρατέειν τε τέκειν σοφὰ ἄρσενα τέκνα.«ἶφι δέ μοι κρατέειν τε τεκεῖν σοφὰ ἄρσενα τέκνα.« um mit Kraft über mich zu herrschen und weise männliche Kinder zu zeugen.“ mocně nade mnou vládl a chytré plodil mi syny.“
Krit.:
(grc) τεκεῖν deb.
M f. 84r Ἦ ῥα γυνὴ δέσποινά τέ μοι πότι χεῖρας ὀρέγνυ,Ἦ ῥα γυνὴ δέσποινά τέ μοι ποτὶ χεῖρας ὀρέγνυ, So sprach die Herrscherin und streckte ihre Hände zu mir aus, Tak řekla vladařka žena a ke mně napřáhla paže,
Krit.:
(grc) ποτὶ deb.
Sim.:
(grc) χεῖρας ὀρέγνυ] cf. iuncturam Homericam χεῖρας ὀρεγνύς, vid. Il. 1,351 et al.
Anm.:
(grc) Die Form ὀρέγνυ ist nach dem Partizip Präsens ὀρεγνύς gebildet. Offensichtlich soll sie die 3. Person eines Vergangenheitstempus bezeichnen. Man könnte ὄρεξε schreiben.
ἀλλά μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι·ἀλλά μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι· aber mir schien es willkommen, micht schlafen zu legen. mně se pak přežádoucí tu zazdálo opět s ní ležet.
Sim.:
(grc) μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] vide supra ad Astr. 5,253
λοξὴν μὲν μάρψας – σμώδιγγες γὰρ χροῒ ἦσαν,λοξὴν μὲν μάρψας – σμώδιγγες γὰρ χροῒ ἦσαν, Ich nahm sie an der Seite – denn Striemen waren auf ihrer Haut ‒ Uchopiv nyní ji z boku, neb na zadku jelita měla, ἦρξα δέ μιν πείρειν καὶ πρῆξαι πρήγματ’ ἐρώτων.ἦρξα δέ μιν πείρειν καὶ πρῆξαι πρήγματ’ ἐρώτων. und fing an sie zu stoßen und die Werke der Eroten zu verrichten. počal jsem pronikat do ní a konat erótů díla. Ἀλλ’ ἐπεὶ ὀργασμὸς μὲν ἐμοὶ ἰδὲ καὶ τέλος ἦλθεν,Ἀλλ’ ἐπεὶ ὀργασμὸς μὲν ἐμοὶ ἰδὲ καὶ τέλος ἦλθεν, Aber als mir der Orgasmus und die Vollendung kam, Ale když orgasmus přišel a konec tohoto činu,
Sim.:
(grc) ὀργασμός] verbum pedestre
Anm.:
(grc) 360f.: Dass am Ende alle Gefährten Nemos um das Bett stehen, in dem er mit der Königin geschlafen hat, ist wohl als witzige Anspielung auf die homerische Erzählung von Ares und Aphrodite (konkret Od. 8,321‒327) zu verstehen. Allerdings ist hier der Kommentar der Zuschauer ausgespart geblieben.
T p. 101 ἀμφ’ εὐνὴν εἶδον στῆναι ἐρίηρας ἑταιρουςἀμφ’ εὐνὴν εἶδον στῆναι ἐρίηρας ἑταίρους sah ich, dass meine trauten Gefährten um das Bett standen, viděl jsem kolem lůžka tu státi dobré své druhy,
Krit.:
(grc) ἑταίρους M (recte)
πάντας τοὺς φυσικοὺς ἄνδρας πλαστοὺς τε ῥοβώτας.πάντας τοὺς φυσικοὺς ἄνδρας πλαστούς τε ῥοβώτας. alle natürlichen Männer und künstlichen Roboter. všechny přírodní muže a umělé roboty také.
Krit.:
(grc) πλαστούς τε M (recte)
Τοὺς κάλεσεν Φράντης ῥόβοτος βιοραδιοφώνῳ.Τοὺς κάλεσεν Φράντης ῥόβοτος βιοραδιοφώνῳ. Der Roboter Franta hatte sie mit dem Radiofon gerufen. Ty totiž zavolal Franta svým biorádiofónem,
Hs.:
(grc) ῥόβοτος E: ῥοβότης M a.c.(grc) βιοραδιοφώνῳ E: βιορη- M
Βλῆμά γε τοῦτο, τὸ πάθε πέσων εἰς χάσμα, ἴησενΒλῆμά γε τοῦτο, τὸ πάθε πεσὼν εἰς χάσμα, ἴησεν Die Wunde, die er erlitt, als er in das Loch gefallen war, heilte er neboť to poškození, jež utrpěl do jámy pádem
Krit.:
(grc) πεσὼν deb.
Hs.:
(grc) χάσμα E: βάθρον M a.c.
Anm.:
(grc) 364-366: Der bioplastische Roboter Franta kann seine Verletzungen, in diesem Fall sogar das beschädigte Bioradiofon (siehe oben 41f.), auf natürliche Weise heilen. Die Selbstheilung von biologischen Wesen ist ein beliebtes SF-Motiv.
ἶφι βίου αὐτοῦ τ’ αὐτῆς κρατερῆς φύσεός τεἶφι βίου αὐτοῦ τ’ αὐτῆς κρατερῆς φύσεός τε durch die Kraft des Lebens und der starken Natur selbst zase se zahojilo mu mocí přírody silné – σαρκοπλαστάων ῥοβότων τόδε κέρδος ἔνεστι.– σαρκοπλαστάων ῥοβότων τόδε κέρδος ἔνεστι. ‒ das ist der Vorteil von Robotern, die aus Fleisch geformt wurden. – roboti ze živé tkáně tu velkou výhodu mají – Ἦμος Φράντ’ ἔγνω, ὡς ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε,Ἦμος Φράντ’ ἔγνω, ὡς ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε, Als Franta erkannte, dass er wieder gesund war, Jakmile Franta však poznal, že systém zase je zdravý,
Hs.:
(grc) ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε E: ἀσκηθὲς σύστημα M a.c.
αὐτίκα νῆα θοὴν κάλεσεν καὶ πάντας ἑταίρους.αὐτίκα νῆα θοὴν κάλεσεν καὶ πάντας ἑταίρους. rief er sofort das schnelle Schiff und alle Gefährten. ihned běhutou loď byl zavolal a všechny druhy. M f. 84v Οἳ μὲν ἐπεσσύμενοι φεῖσροις λυγροῖσι μάχοντοΟἳ μὲν ἐπεσσύμενοι φείσροις λυγροῖσι μάχοντο Die eilten heran und kämpften mit den verderblichen Phasern Oni pak, vyřítivše se, tu trudnými válčili fejzry,
Krit.:
(grc) φείσροις deb.
καί μέ τε καὶ Φράντην καὶ ἄλλους τρεῖς ἐσάωσαν.καί μέ τε καὶ Φράντην καὶ ἄλλους τρεῖς ἐσάωσαν. und retteten mich und Franta und die anderen drei. mne a Frantu a druhé tři druhy spasili opět.
Krit.:
(grc) καί: καὶ E
Anm.:
(grc) ἄλλους τρεῖς ἐσάωσαν] Nemo bezieht sich auf die im Verlauf des Gesanges nicht wieder erwähnten drei Gefährten, die er am Anfang zur Erkundung des Planeten ausgeschickt hat, siehe oben 9‒15.
Οὗτοι ἄλλοισιν σταθμοῖς κούρων περ ἔχοντο.Οὗτοι ἄλλοισιν σταθμοῖς κουρῶν περ ἔχοντο. Diese wurden in anderen Zwingern der Mädchen gehalten. ti v jiných zase psincích těch dívek drženi byli.
Krit.:
(grc) κουρῶν deb.
Ἀλλ’ ἔτι καὶ δυνατόν, ὡς εἰν κούρῃσι λέλιπταιἈλλ’ ἔτι καὶ δυνατόν, ὡς εἰν κούρῃσι λέλειπται Aber es war noch möglich, dass in den Mädchen das normale Ale také je možné, že v oněch ženštinách zůstal
Krit.:
(grc) λέλειπται (λέλειται M) deb.
ὖ ψῐλὸν ὡς νόμιμον, καὶ ἀγλαὰ ἄρσενα τέκνα.ὖ ψῐλὸν ὡς νόμιμον, καὶ ἀγλαὰ ἄρσενα τέκνα. Ypsilon zurückgeblieben ist und (damit) stattliche männliche Kinder. ypsilon chromosóm zdravý a normální zrodí se chlapci.
Krit.:
(grc) τέκνα E: an τίκτειν ?
Ἦν ἕτερος πλάνης, τῷ σπέρμα λέλοιπα καὶ ἄλλοι,Ἦν ἕτερος πλάνης, τῷ σπέρμα λέλοιπα καὶ ἄλλοι, Das war der zweite Planet, auf dem ich und die anderen unser Sperma zurückließen: To byla planeta druhá kde své jsme nechali sperma.
Anm.:
(grc) ἦν ἕτερος πλάνης, τῷ σπέρμα λέλοιπα καὶ ἄλλοι] Nemo bezieht sich auf die am Ende von Astr. 5 geschilderte Spermaspende, siehe oben Astr. 5,408‒426.
ὥς ῥα τύχη τεῦξεν ναυτῆρας ἀστροόχευτας.ὥς ῥα τύχη τεῦξεν ναυτῆρας ἀστροοχευτάς. So machte das Schicksal uns Fahrer zu Astrobesamern. Takto učinil osud z nás plavců kosmické samce.
Krit.:
(grc) ἀστροοχευτάς deb.
Sim.:
(grc) ἀστροοχευτάς] nl.
Hs.:
(grc) τεῦξεν E: τέτυκεν M
Τούτων γηθόσυνοι ἐπιβήσαμεν ἠΰα νῆα.Τούτων γηθόσυνοι ἐπιβήσαμεν ἠΰα νῆα. Freudig darüber bestiegen wir das gute Schiff. Z toho se radujíce jsme vstoupili v lodici dobrou.
Sim.:
(grc) 376-378: cf. Astr. 1,210‒212
Hs.:
(grc) ἠΰα νῆα E: καλλεργέα νῆα M infra add.
Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοίου ἀπὸ χέρσου,Αὐτίκα πύραυλος ἔλασεν πλοίου ἀπὸ χέρσου, Sofort trieb die Rakete des Schiffes uns von der Oberfläche Ihned tu raketný pohon nám popohnal lodici dobrou,
Hs.:
(grc) γ’ M post πλοῖον
ἔπταμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες.Abbildung (s09-t-101.png)ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες. und wir flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten. vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí.
Krit.:
(grc) ἐπτάμεθ’ deb.
Hs.:
(grc) λελιπόντες E: -πῶτες M

Einleitung

Inhaltliche Einleitung

Der neunte Gesang greift wiederum wie zuletzt der zweite das Thema des Verhältnisses von Männern und Frauen auf. Er bildet eine zusammenhängende Handlung mit den Gesängen XI und XII. Nachdem im zweiten Gesang lesbische Frauen im Zentrum standen, sind es diesmal zwar heterosexuelle Frauen, die allerdings über die Männer herrschen wollen und eine masochistische Ader zeigen. Daher töten sie ihre Männer nicht, sondern unterdrücken sie nur. So kommt es zu einer Degeneration und die Männer entwickeln sich zu hundeähnlichen, sprachunfähigen Kreaturen zurück, die der Autor daher als ψευδόκυνες („Falsch- bzw. Pseudohunde“) bezeichnet. Auch hier hat die einseitige Bevorzugung einer sexuellen Neigung ein unnatürliches Ungleichgewicht zur Folge. Umgekehrt sind es im elften Gesang die Männer, die ihre Frauen derart unterdrücken, dass sie sich zurückentwickeln und schließlich an einer Krankheit zugrunde gehen. Als Ersatz und sexuelle Befriedigung verwenden sie aufblasbare Gummipuppen. So ist die Grundlage geschaffen, dass die hier geschilderten „schwanztragenden“ Frauen am Ende des zwölften Gesangs sich mit den „ehelosen“ Männern aus dem elften Gesang vereinen. Denn sie haben alle, wie sich dort herausstellt, dieselbe Abstammung. Ihre besonderen Kennzeichen sind ein Schwanz und besonders lange spitze Ohren. Anregung für die Gestaltung könnte die Figur „Catwoman“ geliefert haben. Křesadlos Darstellung ist hier freilich sehr stark clichebehaftet. Dies fällt besonders ins Auge, wenn die Königin der schwanztragenden Frauen ihre besondere Freude darin findet, von Nemo geschlagen und beherrscht zu werden. Überhaupt zeigt der Erzähler hier einen ausgeprägten "male gaze".

In dem Gesang bestehen deutliche Bezüge zur Kirke-Episode der Odyssee. So ähnelt etwa das Verhalten der Pseudohunde den verwandelten Tieren der Zauberin Kirke (180 ~ Od. 10,215). Ferner werden Nemo und Franta in Hundezwinger gesperrt, wie Kirke die verwandelten Gefährten in Schweineställe einschließt (Od. 10,238). Die Verwandlung der Männer erhält hier aber eine natürliche Erklärung, da sie entweder durch Selektion oder Technik vonstatten geht. An die Stelle von Kirkes Zauberstab tritt ferner die Peitsche. Außerdem schläft Nemo mit der Königin wie Odysseus mit Kirke und nutzt die Gelegenheit. Man könnte von einer zum Teil pornographischen Umdeutung der Episode sprechen. Křesadlos besonderes Interesse an der Kirke-Episode bezeugt auch eine seiner frühen Zeichnungen (siehe https://jan-kresadlo.cz/#dilo-odysea-vi), die zeigt, wie Kirke seine Gefährten wieder zurückverwandelt (~ Od. 10,388‒396), während Odysseus seine Hand am Schwertgriff hat (das scheint ein Rückverweis auf Od. 10,321f.).

Für den Fortgang des Epos ist weiterhin die Rettung Frantas wichtig, den die Frauen des Planeten töten wollen, da er keine Geschlechtsorgane besitzt und auch sonst vollkommen unerfahren ist. Nemo rettet ihn, da er ihn als Übersetzer kommen lässt, bevor die Frauen ihn töten können. Frantas Asexualität wird später noch einmal ganz prominent im XVI. Gesang thematisiert, als er eine Liebesaffäre mit dem Schiffscomputer Cäsar beginnt und deshalb die Tolma entführt, um zum Roboterplaneten "Anastasis" zu fahren.

Überlieferung

Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M [griechischer Teil] und M2 [tschechischer Teil]), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.

Seitenabschnitte
M: 72v–84vT: 88–101E: 88–101
Sprache & Versmaß
Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter
Verszahl
378

Apparate

Textkritischer Apparat

  • 3(grc) πλανήτην M (recte)
  • 4(grc) ἐπιχθονίῃσι deb.
  • 5(grc) χαρίεν deb.
  • 6(grc) γνῶμεν deb.
  • 7(grc) διάγνωτον deb.
  • 7(grc) δέ τ’ deb.
  • 9(grc) τριὰς ἆλτο deb.
  • 10(grc) πυθέσθαι deb.
  • 11(grc) εἶεν deb.
  • 12(grc) ὑπερφίαλοί deb.
  • 14(grc) ἑταῖροι deb.
  • 15(grc) δέ τ’ deb.
  • 16(grc) ἱμάντι deb.
  • 16(grc) ἦγον deb.
  • 17(grc) πασῶν deb.
  • 17(grc) γλωσσῶν deb.
  • 23(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 24(grc) ἐρχομένῳ deb.
  • 26(grc) ἀγαυόν deb.
  • 27(grc) εἶεν deb.
  • 28(grc) μέν γ’ deb.
  • 28(grc) ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί deb.
  • 31(grc) κεκαλυμμένον M (recte)
  • 32(grc) πήγη (= πάγη) deb.
  • 32(grc) τῇ δ’ (= τῇ τ’) deb.
  • 34(grc) πήγῃ deb.
  • 35(grc) κακοεργόν deb.
  • 36(grc) οὐδ’ deb.
  • 36(grc) δύναμίς τε deb.
  • 39(grc) ὑπαλύξαι deb.
  • 40(grc) βέρεθρόνδε deb.
  • 44(grc) διχῇ deb.
  • 45(grc) βαλέμεν deb.
  • 46(grc) πλοῖόνδε λαβεῖν deb.
  • 47(grc) ἢ δ’ deb.
  • 48(grc) πήγην deb.
  • 48(grc) ὑπαλύξαι deb.
  • 49(grc) κέρδιον deb.
  • 50(grc) βαλέσθαι deb.
  • 52(grc) γλωσσῶν deb.
  • 54(grc) ὣς πήγην ὑπαλύξαι deb.
  • 55(grc) πήγης deb.
  • 56(grc) ἐφθίθη deb.
  • 58(grc) ἦμος deb.
  • 58(grc) ἀσινὴς (cf. tr. Bohemicam „neškodný“) deb.
  • 59(grc) πήγην deb.
  • 60(grc) γυναίκεσσιν (-αικέσσιν M) deb.
  • 60(grc) ἐπιχθονίοις deb.
  • 61(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 62(grc) θηλά deb.
  • 63(grc) οὐραί deb.
  • 66(grc) ἀργυρέοις deb.
  • 66(grc) ἀλλὰ deb.
  • 67(grc) ζαμήκεις deb.
  • 68(grc) πήγης deb.
  • 69(grc) ἀλλήλῃς deb.
  • 69(grc) προσηύδων deb.
  • 72(grc) πήγῃ deb.
  • 72(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 73(grc) εἷς deb.
  • 73(grc) τοὺς M (recte)
  • 74(grc) θαυμάσιός τε deb.
  • 76(grc) ἄρωμεν deb.
  • 76(grc) δνοφεροῖο deb.
  • 79(grc) δίκτυον M (recte)
  • 79(grc) πήγῃ deb.
  • 81(grc) ἤρασαι (= ἄρασαι) deb.
  • 82(grc) σχοῖνον deb.
  • 83(grc) πόδεσσιν deb.
  • 84(grc) ὡς δὲ deb.
  • 84(grc) ἦγον M (recte)
  • 85(grc) ἀτίμιον deb.
  • 86(grc) ἦγον deb.
  • 86(grc) ἱμάντι deb.
  • 87(grc) ἡγεῖσθαι deb.
  • 88(grc) πόδεσσι deb.
  • 89(grc) ἀλλήλοιν deb.
  • 91(grc) μετέθηκε M (recte)
  • 92(grc) Ὢ πόποι deb.
  • 93(grc) παμπόλλοις κώλοις deb.
  • 97(grc) λαβεῖν deb.
  • 99(grc) οὐδ’ deb.
  • 99(grc) δοκέει deb.
  • 100(grc) ὢν deb.
  • 102(grc) ἱμάντα deb.
  • 102(grc) γλουτὸς deb.
  • 102(grc) πυκνός deb.
  • 103(grc) εἴη deb.
  • 104(grc) διδοῖμι (= διδοίην) deb.
  • 106(grc) ἀκούσαντός περ deb.
  • 106(grc) μεταθέντος deb.
  • 107(grc) πορνολαλειάων κουρῶν deb.
  • 108(grc) ἐνῶρτο deb.
  • 109(grc) οἷα deb.
  • 109(grc) κρύψαι deb.
  • 111(grc) ἐϊκυῖα deb.
  • 113(grc) οὐδ’ deb.
  • 113(grc) ἀπείραστον deb.
  • 116(grc) τὴν δ’ (= τήν τ’) deb.
  • 116(grc) σκοπιάσει deb.
  • 118(grc) Ὣς deb.
  • 122(grc) Οὐδ’ deb.
  • 124(grc) σκοῦγκον deb.
  • 126(grc) κτάμεναι M a.c. (recte)
  • 126(grc) ἐθέλοντο deb.
  • 129(grc) Αἳ M (recte)
  • 131(grc) κτίμενος deb.
  • 131(grc) γλωσσῶν deb.
  • 133(grc) Οὐδ’ deb.
  • 136(grc) κυνῶδες deb.
  • 137(grc) οὐδ’ deb.
  • 137(grc) Φραγκίσκος deb.
  • 139(grc) ἢ … ἤτ’ deb.
  • 140(grc) καταδύντα deb.
  • 141(grc) οὐδ’ deb.
  • 143(grc) ποικιλόεσσιν deb.
  • 144(grc) ἐπὶ deb.
  • 145(grc) οὐδ’ deb.
  • 146(grc) νεκρός deb.
  • 147(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c. (cf. tr. Bohemicam „pěkná“)
  • 148(grc) ἐϊκυῖα deb.
  • 159(grc) φοίτων M (recte)
  • 160(grc) ἐπεί τ’ vel ἐπείτ’ possis
  • 162(grc) Οὐδὲ deb.
  • 164(grc) Λισσοὶ M (recte)
  • 164(grc) κουρῶν deb.
  • 166(grc) ἡμιπίθηκοι deb.
  • 168(grc) περιμήκεα deb.
  • 169(grc) τοῖσιν M (recte)
  • 173(grc) ἐναλίγκια deb.
  • 173(grc) ἰδέσθαι deb.
  • 174(grc) ἠδὲ deb.
  • 176(grc) τοὶ δ’ M (recte)
  • 177(grc) πυθέσθαι deb.
  • 179(grc) οὐδ’ deb.
  • 180(grc) περισσαίνοντες deb.
  • 181(grc) ἤρξαντ’ deb.
  • 181(grc) ὀσφραίνεσθαι deb.
  • 182(grc) ἄλλα: -ά E
  • 182(grc) ὁμοῖα deb.
  • 185(grc) ἀγριοεργοὶ: -έργοι E
  • 186(grc) δίποδας: δύ- E
  • 187(grc) κουρῶν deb.
  • 188(grc) ψυχρὸν deb.
  • 194(grc) οὐδ’ deb.
  • 195(grc) βέλτιον deb.
  • 195(grc) δακόγαστρον deb.
  • 198(grc) Οὐδ’ deb.
  • 200(grc) μούνως deb.
  • 200(grc) τροφίμοις deb.
  • 201(grc) χάπιόν γ’ deb.
  • 204(grc) ἐδάφει deb.
  • 204(grc) κουρῶν deb.
  • 207(grc) Ἦμος deb.
  • 208(grc) ἐϊκυῖα deb.
  • 212(grc) ἀνὰ deb.
  • 212(grc) βαλέσθαι deb.
  • 214(grc) οἱ δὲ M (recte)
  • 214(grc) σταθμῷ M (recte)
  • 215(grc) λαβοῦσαι deb.
  • 215(grc) ἠδ’ deb.
  • 216(grc) πύελόνδε M (recte)
  • 218(grc) ξεράνησαν deb.
  • 218(grc) ὀθόνῃσι deb.
  • 220(grc) ἱμάσι (= ἱμᾶσι) deb.
  • 220(grc) ἦγον deb.
  • 221(grc) ἦγον deb.
  • 222(grc) σιγαλόεντι deb.
  • 229(grc) ἠΰτε deb.
  • 230(grc) μιῇ deb.
  • 232(grc) ἦγον deb.
  • 235(grc) ἠδὲ deb.
  • 237(grc) κουρῶν deb.
  • 237(grc) μῦθόν τε M (recte)
  • 239(grc) κουρῶν deb.
  • 241(grc) ἦγον deb.
  • 241(grc) αὐτῆς deb.
  • 245(grc) χρωῒ deb.
  • 247(grc) ἐλθεῖν deb.
  • 249(grc) αὐτῆς deb.
  • 251(grc) μέν μ’ M (recte)
  • 251(grc) ἥνδανε deb.
  • 254(grc) ἀλλά γέ deb.
  • 257(grc) ἐπείθ’ possis
  • 257(grc) εἷλεν deb.
  • 257(grc) πολύπικρον deb.
  • 259(grc) ἀναΐξας deb.
  • 260(grc) κακοεργοῦ deb.
  • 267(grc) κουρῶν deb.
  • 269(grc) παραγωγίῃ M (recte)
  • 275(grc) πασῶν deb.
  • 280(grc) μειλιχίοις deb.
  • 287(grc) ἡ δὲ deb.
  • 288(grc) ἐχέμεν deb.
  • 293(grc) ἠδὲ deb.
  • 301(grc) τεκεῖν deb.
  • 303(grc) τῶν δὲ M (recte)
  • 305(grc) ἠδὲ δeb.
  • 306(grc) καὶ οἳ deb.
  • 307(grc) δέ θ’ deb.
  • 308(grc) Ὦρσε deb.
  • 311(grc) ἀνατρέψαι deb.
  • 314(grc) ἀρχαίοις deb.
  • 315(grc) δημοκράται deb.
  • 315(grc) ἠδὲ deb.
  • 317(grc) διάνδιχα deb.
  • 318(grc) γενεὰ δύο deb.
  • 319(grc) ἄνδρεσσιν M (recte)
  • 320(grc) φιλάνδριαι deb.
  • 321(grc) μασοχισταί deb.
  • 324(grc) οἳ δ’ (= οἵ τ’) deb.
  • 324(grc) ἄνδρας M (recte)
  • 328(grc) αἱ δ’ deb.
  • 329(grc) κλήρωσαν deb.
  • 329(grc) κλήροις deb.
  • 333(grc) μετὰ deb.
  • 335(grc) τερπόμεναι deb.
  • 336(grc) Ἀλλὰ μὲν deb.
  • 336(grc) ἐφθίθη deb.
  • 337(grc) Οὐδ’ deb.
  • 339(grc) τεχνῶν deb.
  • 341(grc) δυσγενέοντο deb.
  • 342(grc) γνῶσίς τε deb.
  • 344(grc) Οὐδ’ deb.
  • 345(grc) ἤ deb.
  • 345(grc) μετάλλαξίς γ’ deb.
  • 345(grc) αὐτομάτη deb.
  • 348(grc) οἵῳ deb.
  • 350(grc) τετράποδός γε deb.
  • 353(grc) κρατεῖσθαι deb.
  • 355(grc) τεκεῖν deb.
  • 356(grc) ποτὶ deb.
  • 361(grc) ἑταίρους M (recte)
  • 362(grc) πλαστούς τε M (recte)
  • 364(grc) πεσὼν deb.
  • 369(grc) φείσροις deb.
  • 370(grc) καί: καὶ E
  • 371(grc) κουρῶν deb.
  • 372(grc) λέλειπται (λέλειται M) deb.
  • 373(grc) τέκνα E: an τίκτειν ?
  • 375(grc) ἀστροοχευτάς deb.
  • 378(grc) ἐπτάμεθ’ deb.

Similienapparat

  • 3(grc) πλανήτην μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιεν] cf. Od. 10,1.135; vide etiam Astr. 13,10.226.318
  • 7-13(grc) ~ Astr. 8,21‒27
  • 10-13(grc) ~ Astr. 2,9‒12; cf. etiam infra 27‒29
  • 22(grc) χόρτος] cf. Il. 11,774; 24,640 (sed alio sensu)
  • 26(grc) ἀσβέστη πολυπρηγοσύνη μ’ ἔχε θυμὸν ἀγαυόν] cf. Od. 9,295 (ἀμηχανίη δ’ ἔχε θυμόν) (oppositio in imitando); πολυπραγμοσύνη primum apud Aristophanem (Ar. Ach. 833) et Lysiam (Lys. 1,16) legitur.
  • 27-29(grc) ~ supra 11‒13
  • 30(grc) βέρεθρον] cf. Il. 8,14 (de Tartaro); Od. 12,94 (de antro Scyllae)
  • 32(grc) πήγη] = πάγη/παγίς. De verbo πάγη cf. etiam Hdt. 2,121β
  • 35(grc) κακοεργόν] cf. Od. 18,54
  • 36(grc) οὐδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμίς τε] vide supra ad Astr. 1,36
  • 43(grc) εἰν πυθμῆνι] forma metri causa producta (pro πυθμένι); de verbo πυθμήν cf. Hes. Op. 368 (δειλὴ δ’ ἐνι πυθμένι φειδώ); Th. 931sq. (θαλάσσης / πυθμέν’ ἔχων)
  • 43(grc) πολὺ μήδετο θυμός] cf. Od. 3,166 (κακὰ μήδετο δαίμων)
  • 44(grc) καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι] cf. Od. 10,153 (ὧδε δέ μοι φρονέοντι)
  • 44(grc) διχῇ ἀναφαίνετο βουλή] vide supra ad Astr. 7,172
  • 45(grc) βερεθρήματος] nl.
  • 47(grc) κλιμακτῆρ’] cf. E. Hel. 1570
  • 49(grc) ἔνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] ~ Od. 10,153 et al. (ibi ὧδε pro ἔνθα)
  • 52(grc) τίμιος ἦεν] cf. Od. 10,38 (τίμιός ἐστιν)
  • 56(grc) γούμωσις] forma metri causa producta (pro γόμωσις); vide supra ad Astr. 3,141
  • 66(grc) ἀργυρέοις ἥλοισι πεπαρμέναι] cf. Il. 1,246 (de sceptro: χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
  • 69(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] formula Hom., vid. Od. 4,550 et al. Vide etiam Astr. 12,87.461; Astr. 13,348; Astr. 14,78; Astr. 15,253.290; Astr. 23,3.71
  • 71(grc) οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα] vide supra ad Astr. 5,121
  • 72(grc) κύνες ἀργοί] vide supra ad Astr. 5,189
  • 72(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
  • 79(grc) δίκτυον] cf. Od. 22,386 (δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυώπῳ)
  • 80(grc) τέλματι] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Av. 1593; Pl. Phd. 109b (ὥσπερ περὶ τέλμα μύρμηκας ἢ βατράχους περὶ θάλατταν οἰκοῦντας)
  • 89(grc) στρέφεταί γε τύχη πολύμητις] cf. Astr. 10,173 (ὣς κύκλωμα τύχης στρέφεται μὲν ἄνω τε κάτω τε)
  • 92(grc) ἠΰς τε μέγας τε] clausula Hom., vid. Il. 2,653 et al.
  • 95(grc) τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι] cf. supra ad Astr. 5,426; haec verba cum variatione repetuntur in 105.119.256.278; Astr. 12,101
  • 96(grc) ἀρχικύων ὥς] de forma clausulae cf. Il. 3,2 (ὄρνιθες ὥς); ἀρχικύων nl., cf. supra 51 ἀρχιμεθήτωρ
  • 107(grc) πορνολαλειάων] nl.
  • 108(grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν] vide supra ad Astr. 2,49
  • 112(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι] vide supra ad Astr. 3,47
  • 116(grc) σκοπιάσει] cf. eadem sede Il. 14,58 (σκοπιάζων); Od. 10,260 (ἐσκοπίαζον)
  • 119(grc) ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra 95
  • 121(grc) σκύμνον] cf. Il. 18,319
  • 122(grc) μήδεα φωτός] vide supra ad Astr. 2,53
  • 130(grc) πολυγλώσσῳ] apud Homerum non legitur, sed e poetis epicis cf. Triph. 24
  • 139(grc) ἤθ’ ἑκὼν ἤτ’ ἀέκων] cf. Il. 4,43 (ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ); 7,197 (ἑκὼν ἀέκοντα δίηται); de re cf. etiam adagium Latinum „nolens volens“ (Eras. Adag. 1,3,45)
  • 140(grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
  • 143(grc) θυμὸς ἄνωγεν] vide supra ad Astr. 2,271
  • 144(grc) καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] vide supra ad Astr. 2,64
  • 146(grc) προπετής] apud Homerum non legitur
  • 148(grc) cf. supra 111
  • 149(grc) = supra 112
  • 153(grc) βρώμην τε πόσιν τε] cf. clausulam Homericam βρῶσις τε πόσις τε (Od. 10,176; 12,320)
  • 156(grc) ὄψιαί εἰμεν] Homerus forma ὄψιμος pro ὄψιος utitur, vid. Il. 2,325
  • 158(grc) στρεπτούς] apud Homerum non legitur, sed cf. e.g. Hdt. 3,20
  • 165(grc) πηλοφιλοῦντες] nl., sed cf. verbum πηλοφορέω (Ar. Av. 1142; Ec. 310)
  • 166(grc) ἡμιπίθηκοι] apud veteres non legitur
  • 171(grc) ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη] cf. Il. 2,219 (de Thersita: ψεδνὴ δ’ ἐπενήνοθε λάχνη)
  • 178(grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
  • 179(grc) μνῆσαν ὄλεθρον] cf. Od. 3,249 (μήσατ’ ὄλεθρον); 14,300 (μήδετ’ ὄλεθρον); quare exspectaveris μήσαντ’ ὄλθερον
  • 180(grc) οὐρῇσι … περισαίνοντες] cf. Od. 10,215 (οὐρῃσιν μακρῇσι περισσαίνοντες ἀνέσταν)
  • 181(grc) ὀσφράζεσθαι] veteres tantum forma ὀσφραίνεσθαι utebantur
  • 183(grc) ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
  • 184(grc) τοὺς δ’ αὖ ψευδόκυνας σκεδάσας πέμψ’ ἄλλυδις ἄλλον] cf. Od. 14,35 (Eumaeus canes fugat: τοὺς μὲν ὁμοκλήσας σεῦεν κύνας ἄλλυδις ἄλλον); de hemistichio secundo cf. etiam Od. 5,369 (διεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ); 11,385 (ἀπεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ)
  • 185(grc) ἀγριοεργοί] nl.
  • 187(grc) de re cf. Od. 10,31 (ἔνθ’ ἐμὲ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπέλλαβε κεκμηῶτα); 13,282
  • 187(grc) κεκμώς] haec forma apud veteres non legitur; debuit κεκμηώς
  • 188(grc) νυκτὶ μελαίνῃ] clausula Hom., vid. Il. 8,502 et al.
  • 191(grc) μάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν] ~ Od. 14,531 (εἵλετο δ’ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν) et 21,340; de forma μάσθλης cf. Hp. Morb. 2,59
  • 192(grc) πύελον] cf. Od. 19,553
  • 194(grc) πυελολάπτων] nl.
  • 195(grc) δακογάστρον] nl., sed cf. δακέθυμος
  • 196(grc) βρύσηφι] cf. ngr. βρύση
  • 197(grc) δίψαν γ’ ἠκεσάμην] cf. Il. 22,2 (ἀκέοντό τε δίψαν)
  • 199sq.(grc) ~ Astr. 1,190sq.
  • 202(grc) σαρκόπλαστος] nl.
  • 204(grc) = supra 187
  • 205(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
  • 206(grc) εἰς ἠόα δῖαν] vide supra ad Astr. 2,65. Cf. etiam Od. 11,375 (ἐς ἠῶ δῖαν)
  • 207(grc) ἦμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώς] vide supra ad Astr. 3,250
  • 208(grc) ξεινιακή, οὔ πως τῇ ἡμετέρῃ ἐϊκυῖα] versus repetitur in Astr. 11,293 (sed verba aliter posita sunt); Astr. 12,151.172; Astr. 15,199
  • 209(grc) καλίπυγος] apud veteres καλλίπυγος, cf. Cerc. fr. 14; Ath. 12,554c (epithetum Veneris)
  • 211(grc) κέρκοις σαίνοντες] cf. Ar. Eq. 1031 (κέρκῳ σαίνων)
  • 211(grc) ὑλακόωντες] cf. eadem sede Opp. C. 3,281
  • 218(grc) ὀθόνῃσι καλῇσιν] cf. Il. 3,141 (ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν)
  • 223(grc) σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Astr. 2,74
  • 224(grc) ἠῢς καὶ μεγάλη] vide supra ad 92
  • 224(grc) κρᾶτα κάλυψεν] iunctura Hom., vid. Od. 8,92 (κρᾶτα καλυψάμενος). Vide etiam Astr. 11,154; Astr. 12,112
  • 225(grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] vide supra ad Astr. 2,98
  • 232(grc) εἰς χαλκοβατὲς δῶ] clausula Hom., vid. Il. 1,426 et al. (ibi semper ποτί vel κατά). Vide etiam Astr. 13,351; Astr. 15,83; Astr. 16,54
  • 234(grc) βρώμην τε πόσιν τε] vide supra ad 153
  • 235(grc) κάχαζον] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Ec. 849; Theoc. 5,142 (eadem sede) et al.
  • 238(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] vide supra ad 205
  • 247(grc) ὡς καὶ σκύλακας] de verbo σκύλαξ cf. Od. 9,289 (ὥς τε σκύλακας); 12,86; 20,14
  • 251(grc) ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25 (sed hic non negatur)
  • 253(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
  • 254(grc) παραγωγῇ] verbum pedestre
  • 256(grc) τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
  • 258(grc) ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν] cf. iuncturam Homericam θυμὸς ἄνωγεν (Il. 6,444 et al.)
  • 259(grc) ἀναΐξας ὀρθῶς] cf. Od. 21,119 (ὀρθὸς ἀναΐξας)
  • 260(grc) κακοεργοῦ] vide supra ad 35
  • 263(grc) μάστιγι φαεινῇ] clausula Hom., vid. Od. 6,316
  • 270(grc) μακρὰ βόησε] iunctura Hom., vid. Il. 2,224 (μακρὰ βοῶν)
  • 270(grc) σμερδαλέως ἰάχησε] cf. formulam Homericam σμερδαλέα ἰάχων (Il. 5,302 et al.).
  • 272(grc) σπάρτη κατακρήμνη] apud Homerum tantum forma pluralis σπάρτα legitur (Il. 2,135), de forma feminina cf. Ar. Av. 815. De adiectivo κατάκρημνος cf. Batr. 154 (sed ibi alio sensu)
  • 275(grc) πυκνὴν καὶ παχέτην] cf. eadem sede Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον)
  • 276(grc) σμώδιγγες] cf. Il. 2,267; 23,716
  • 278(grc) αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
  • 280(grc) μειλιχίοις μ’ ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
  • 281(grc) ἰδιώματα] verbum pedestre
  • 284(grc) φυλάκεσσα] veteres tantum forma φυλάκισσα utebantur
  • 287(grc) ἰδιαιτερίη] vide supra ad 231
  • 289(grc) ὡς ἄχρηστον κτάμεναι] cf. supra 126
  • 293(grc) αἰνίγματα] αἴνιγμα inde a Pindaro legitur (Pi. Fr. 177d Maehler), cf. LSJ 1996 s.v. αἴνιγμα
  • 297(grc) θρέμματα] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos et comicos (cf. LSJ 1996 s.v. θρέμμα)
  • 299(grc) τοῖσιν πῆμα φέρεσθαι] cf. Od. 17,597 (ἡμῖν πῆμα γενέσθαι)
  • 300(grc) μαχλοσύνης] cf. Il. 24,30
  • 305(grc) ὀρθοβατεῖς] apud veteres tantum verbum ὀρθοβατεῖν legitur
  • 315(grc) δημόκρατοι] haec forma apud veteres non legitur; veteres verbo δημοκρατικός vel δημοτικός, Graeci recentes δημοκράτης utuntur
  • 317(grc) διάνδιχα δαίατο λαός] cf. Od. 1,23 (Αἰθίοπας, τοὶ δίχθα δεδαίαται)
  • 325(grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
  • 326(grc) ἀστροπορευέμεναι] cf. eadem sede Od. 5,277 (ποντοπορευέμεναι). Vide etiam supra ad Astr. 1,206
  • 327(grc) ἀνδροδάμειαι] apud veteres tantum adiectivum ἀνδροδάμας legitur
  • 328(grc) ἀνδρόφιλαι] apud veteres non legitur
  • 329(grc) κοῦραι τανύπεπλοι] epithetum τανύπεπλος Homerus variis feminis attribuit (Helena, Thetis, Lampetie, Ctimene), cf. eadem sede Od. 15,363
  • 331(grc) πλάνην πουλυβότειρον] variat iuncturam Homericam χθὼν πουλυβότειρα (Il. 3,89 et al.)
  • 354(grc) πόσιν εἶναι] cf. eadem sede Od. 1,15 (de Calypso); 9,30.32 (de Circe); 23,334 (de Calypso)
  • 356(grc) χεῖρας ὀρέγνυ] cf. iuncturam Homericam χεῖρας ὀρεγνύς, vid. Il. 1,351 et al.
  • 357(grc) μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] vide supra ad Astr. 5,253
  • 360(grc) ὀργασμός] verbum pedestre
  • 375(grc) ἀστροοχευτάς] nl.
  • 376-378(grc) cf. Astr. 1,210‒212

Handschriftenapparat

  • post 191(grc) αλλα πινειν δεος εἰχε ὃ σαρκοπλαστος ἐτυκτο M (= 202)
  • 1(grc) Κοσμοναυτιλίης M
  • 2(grc) deest in M
  • 3(grc) γ’ M post μὲν
  • 7(grc) διάγνωτον: δία γνωτὸν M
  • 9(grc) νηῦφίν E: νῆφιν M
  • 38(grc) ῥαδιοφώνῳ E: ῥη- M
  • 41(grc) βιοραδιόφωνον E: βιορη- M
  • 43(grc) ἐγὼ E: -ὼν M
  • 56(grc) γούμωσις E: γώμ- M a.c.
  • 70(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M
  • 77(grc) τοῦτον E: Ὣς μὲν M a.c.
  • 78(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
  • 80(grc) δ’ M ante ἐμὲ
  • 80(grc) ἰχθύν E: -θεῖς M a.c.
  • 84(grc) ποτὶ ἄστυ E: πόλεθι πρό primum, tum ἥνδε πόλινδε M a.c.
  • 86(grc) μιν E: περ M
  • 102(grc) δ’ M post ἱμάντα
  • 107(grc) δ’ M post αἶψα
  • 122(grc) γ’ M post ῥοβότῳ
  • 133(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
  • 142(grc) φαύλῃσι E: -σιν M
  • 144(grc) ἱερὸν φάος ἠελίοιο M supra φοῖβος καὶ
  • 145(grc) πόρρω E: δηρὸν M a.c.
  • 147(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c.
  • 161(grc) αἵδε E: αἳ δὲ M
  • 169(grc) ἐνὶ χώρῃ E: καλίπυγαι M a.c.
  • 172(grc) ἔην οὐκ E: ἔεσκε μη M a.c.
  • 175(grc) M add. i.m.
  • 180(grc) οὐρῇσι E: -σιν M
  • 186(grc) δείδοντες E: δείσαντες M a.c.
  • 198(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
  • 200(grc) μούνως μὲν: ὡς/τῷ μούνως M
  • 207(grc) ἠὼς E: Ἠὼς M
  • 212(grc) μέμααν E: μέμασαν M
  • 227(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
  • 233(grc) εἰργμόνδε E: κλωβινδε M suprascripsit
  • 249(grc) ἐνόησα E: ἐφάνησεν M
  • 251(grc) μὲν E: περ M
  • 276(grc) ἐν χροῒ λευκῷ: λευκῇ ἐνὶ πυγῇ M postea, sed del.
  • 277(grc) σημαίνησεν E: φαύλοις ἔπεσιν primum, tum σημείοισίν M
  • 284(grc) καὶ E: καί τ’ M
  • 290(grc) δ’ M post ἴση
  • 294(grc) τοι E: περ M
  • 302(grc) εἵνεκα τῶν μὲν E: τούτων μὲν ἕνεκεν M a.c.
  • 302(grc) in adnotatione ad ψευδοκύωνες scripta denotat auctor Astr. 6,236
  • 303(grc) τῶνδε E: τῶν δὲ M
  • 309(grc) δ’ M post κερτόμεον
  • 310(grc) δ’ M post πολλαὶ
  • 312(grc) δ’ M post τούτων
  • 314(grc) ἤμασι E: -σιν M
  • 314(grc) ἦσαν E: ἔσκον M
  • 343(grc) δ’ M post πρὶν
  • 350(grc) βαδίζει E: -ζων M
  • 352(grc) νῦν E: περ M a.c.
  • 353(grc) γλυκώτερόν E: τό γε φέρτερόν M
  • 363(grc) ῥόβοτος E: ῥοβότης M a.c.
  • 363(grc) βιοραδιοφώνῳ E: βιορη- M
  • 364(grc) χάσμα E: βάθρον M a.c.
  • 367(grc) ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε E: ἀσκηθὲς σύστημα M a.c.
  • 375(grc) τεῦξεν E: τέτυκεν M
  • 376(grc) ἠΰα νῆα E: καλλεργέα νῆα M infra add.
  • 377(grc) γ’ M post πλοῖον
  • 378(grc) λελιπόντες E: -πῶτες M

Kommentar

  • 1f.(grc) Formelhafte Verse für die Weiterfahrt, siehe zuerst Astr. 1,213f. Die in Gesang I‒VI üblichen Schlussverse wurden hier auf das Ende des vorangehenden und den Anfang dieses Gesanges verteilt. Als Eingangsvers findet sich der erste Vers sonst nur in Astr. 21 Vers 2 ist der aus Astr. 1,8 bekannte „Missionsvers“.
  • 16(grc) Dass Nemo Franta an die Leine nimmt, könnte eine Reminiszenz an Lems Kurzgeschichte „Invasion vom Aldebaran“ sein, durch die die Figur Franta wesentlich inspiriert worden ist.
  • 19-23(grc) Křesadlo beschreibt die rot-blaue Fauna des Planeten. Die Farben deuten vielleicht auf die Geschlechterproblematik hin, wobei die Rotbuchen sich über das blaue Gras erheben, ein Zeichen für die weibliche Dominanz.
  • 20f.(grc) Wie aus der tschechischen Übersetzung sowie den Erläuterungen hervorgeht (Křesadlo 1995, 249), versteht der Autor unter ὀξυῖα δένδρα Rotbuchen („copper beech“). Das griechische Wort dafür lautet eigentlich ὀξύα und ist ein Femininum. Die Form müsste demnach ὀξύαι lauten. Křesadlo scheint die Form mit dem Adjektiv ὀξύς zu verwechseln. χαλκηρείας „ehern“ in Vers 21 ist ohne Umweg über das Englische „ copper beech“ (wörtlich: „Kupferbuche“) nicht verständlich.
  • 30-36(grc) In Astr. 16 begegnet ebenfalls eine Falle, in die der bioplastische Roboter Franta gerät, der mit künstlichen Geschlechtsteilen ausgestattet auf die Jagd nach weiblichen Tieren geht. Siehe Astr. 16,312‒314.
  • 32(grc) πηγή] Eine pseudo-ionische Form statt πάγη/παγίς ("Falle").
  • 51(grc) ἀρχιμεθήτωρ] Neologismus (mit Kürzung von μεταθήτωρ zu μεθήτωρ). In der Steigerung vom bloßen Übersetzer zum „Erz-Übersetzer“ klingt eine besondere Ehrenbezeugung für Franta an. Da Franta intradiegetisch den griechischen Text selbst formuliert, kann man es auch als Eigenlob lesen.
  • 59-67(grc) Die Beschreibung erinnert an die SF-Figur „Catwoman“.
  • 79f.(grc) Der Vergleich mit Fischen aus einem Teich erinnert in Kombination mit dem Netz an den Fischvergleich nach dem Freiermord in der Odyssee. Die toten Freier werden mit Fischen verglichen, die Fischer aus dem Meer mit einem Netz heraufgezogen und am Strand ausgeschüttet haben. Siehe Od. 22,384‒388.
  • 83-85(grc) In Astr. 16 führt Franta den von Phyllis genarrten Aristoteles als Beispiel an, wie die Liebe selbst weise Menschen verblendet. Phyllis zwang den Philosophen sie auf allen Vieren zu tragen. Siehe unten Astr. 16,338‒341.
  • 89(grc) Das hier angespielte Motiv der Wende des Schicksals wird noch einmal stärker in Astr. 10 aufgegriffen. Siehe besonders Astr. 10,173.189.
  • 105(grc) Zu beachten ist die Doppelkürze bei αὖτις … τόδ’, wo -ς τ- keine Positionslänge bewirkt. ‒ Zur Zurückhaltung des Erzählers bei der Schilderung des Geschlechtsaktes mit αἰδέομαι als Abbruchformel vgl. Weise 2024, 272. Dies mag auch der Charakterisierung von Franta dienen.
  • 120-139(grc) Das Problem der Asexualität Frantas wird nochmals in Astr. 16 aufgegriffen. Dort lässt er sich aus Zuneigung zum Schiffshauptcomputer „Caesar“ männliche Geschlechtorgane auf dem Roboterplaneten „Anastasis“ annähen. Vgl. auch Astr. 21,94‒98.
  • 136(grc) ὀλόλυγμα κυνῶδες] Aus der Perspektive der Alien-Frauen klingt die menschliche Sprache freilich wie unverständliches „Geheul“. Die Form ὀλόλυγμα ist zuerst bei Euripides belegt (E. Heracl. 782). κυνώδης ist ein prosaisches Wort, siehe LSJ 1996 s.v. κυνώδης.
  • 137(grc) Φράνκισκον] Zu Lang- und Kurzform des Namens vgl. Astr. 1,187. Es ist ungewöhnlich, dass Křesadlo hier die Langform benutzt.
  • 140(grc) Man beachte hier die Metonymie φοῖβος für ἥλιος.
  • 144(grc) φοῖβος] Hier fällt nicht nur die Kleinschreibung im griechischen Text, sondern auch die tschechische Übersetzung auf, die offensichtlich ein besonderer Sprachwitz ist. Denn Křesadlo übersetzt φοῖβος mit "jasoň", was "Alpenfalter" bedeutet (s. Siebenschein 2006, 279 s.v.). Dieser Schmetterling ist auch als "Alpen- oder Hochalpenapollo" (Parnassius Phoebus) bekannt. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Alpenapollo [letzter Zugriff 15. September 2026]. Statt des Gottes setzt Křesadlo hier also offensichtlich bewusst den Tagfalter. Vielleicht kann man darin auch eine bewusste Verbindung zu den musendienenden Schmetterlingen aus Astr. 8 sehen.
  • 166f.(grc) Die vom Autor erwähnten Lemuren zählen traditionell zu den „Halbaffen“ (prosimiae). Heute werden sie zusammen mit den Loriartigen zu den Feuchtnasenaffen (strepsirrhini) gezählt.
  • 168-173(grc) Der Autor hebt die Ähnlichkeit mit den Alien-Frauen hervor und bereitet damit die Auflösung des Rätsels vor.
  • 180(grc) Hier besteht ein wörtlicher Bezug zur Kirke-Episode der Odyssee (siehe Similienapparat). Dort sind es die verwandelten wilden Tiere Kirkes, die wider Erwarten zahm sind und sich wie Hunde ihrem Herrn gegenüber verhalten, indem sie Odysseus Spähtrupp mit ihren Schwänzen umwedeln (Od. 10,214‒219).
  • 203(grc) ἀκέων] Křesadlo spricht hier im Tschechischen vom Stillen des Durstes ("zhasil jsem žížeň"), nicht vom Schweigen. Vielleicht verwechselt er ἀκέων mit ἀκέομαι.
  • 209(grc) κούρη κοράμη καλίπυγος] Auffällige dreifache Alliteration.
  • 215-220(grc) Hier modifiziert der Autor eine der homerischen Badeszenen. Vgl. z.B. Od. 3,464‒468.
  • 224(grc) Es fällt wiederum die starke dreifache κ-Alliteration bei κῦδος δέ ἑ κρᾶτα κάλυψεν auf. Vgl. auch oben 209.
  • 231(grc) ἰδιαιτέρη] = Sekretärin, nach dem ngr. ιδιαίτερος/ιδιαιτέρα (eine Lehnbildung vom frz. secrétaire particulier/-ière). Siehe Babiniotis 2011, 580 (s.v. ιδιαίτερος). Vgl. tsch. Fassung „sekretářkou“.
  • 245(grc) κάλτσας] Nach dem ngr. Wort für „Strumpf“ κάλτσα. Der Autor verwendet dasselbe Wort auch in einer griechischen Ode an Aphrodite (Εἰς Ἀφροδίτην) aus dem unveröffentlichten „Kniha 100 sonetů“ (dort im Abschnitt „Rozličnosti aneb xenoglossie“). Darin bittet offensichtlich eine Prostituierte um Kundschaft und will bei Erfüllung Aphrodite die „Waffen ihres Gewerbes“, ihre schwarzen Strümpfe, weihen.
  • 259-267(grc) Nemo nimmt der Königin die Peitsche ab und beginnt sie selbst damit zu schlagen. Hier ist an das häufige Schwankmotiv von der unfolgsamen (Ehe-)frau zu erinnern, die von ihrem Gatten gezüchtigt wird, um dadurch wieder zur Räson gebracht zu werden. Vgl. Uther 1999, 144‒148 (hier 146); Kalinke 2007, 22‒28 (hier 24). Dies wird hier freilich dadurch parodiert, dass die Königin durch die Schläge sexuell stimuliert wird.
  • 271(grc) κώδωνι φαεινῇ] Nach der homerischen Verbindung μάστιγι φαεινῇ, siehe oben zu 263. Mit der Botenglocke fügt der Autor ein schönes Detail ein, das zeigt, dass die Gesellschaft auf diesem Planeten nicht so hoch technisiert ist. Vgl. unten 336‒339.
  • 272(grc) κατακρήμνη] Das Adjektiv kennt Křesadlo vielleicht aus der Batrachomyomachie (s. Similienapparat). Zur Batrachomyomachie siehe auch Anm. zu Astr. 1,1 und Astr. 1,11.
  • 275(grc) Auffällig ist hier wie bei der Junktur πυγὴν πλήξας im Vers zuvor die π-Alliteration.
  • 308-343(grc) Der Bericht wird in großen Teilen am Ende von Astr. 11 von Nemo wiederholt, vgl. Astr. 11,246‒273.
  • 310f.(grc) In diesen zwei Versen ist der Reim an Hauptzäsur (πολλαί, ἀνατρέψαι) und Versende (ἑταῖραι, ἡγεμονεῦσαι) auffällig. Das dem Autor diese leoninischen Verse nicht ungeläufig waren, zeigt die bewusste Anwendung im „Kniha 100 sonetů“ (Πάντα εὕδει, Εἰς Ἀφροδίτην).
  • 312(grc) βάδην τε βάδην τε] Das Adverb βάδην ist nur einmal bei Homer belegt (Il. 13,516: βάδην ἀπιόντος). In der veranschaulichenden Formel βάδην τε βάδην τε mit der Bedeutung „allmählich, Schritt für Schritt“ ist es allerdings eine Eigenschöpfung des Dichters, wenn auch die Bedeutung an sich bereits antik ist, siehe LSJ 1996 s.v. βάδην. Die neue Formel findet sich in der Astronautilia häufiger, vgl. 333; Astr. 11,209.248.264; Astr. 12,134.389; Astr. 13,184; Astr. 15,9.260.279; Astr. 16,111; Astr. 20,60.
  • 321(grc) μασοχισταί] Die Bezeichnung „Masochist“ ist eine Ableitung vom Namen des österreichischen Schriftstellers Leopold Ritter v. Sacher-Masoch (1836–1895), die zuerst der Psychiater Richard Frh. v. Krafft-Ebing (1840‒1902) als Bezeichnung „für die Neigung von Menschen, sich Schmerzen, Erniedrigung und Misshandlungen zufügen zu lassen, um sexuelle Erregung und Befriedigung zu erleben.“ Siehe Brockhaus 2006, 17, 794 s.v. Masochismus. Vgl. außerdem ebd. 15, 636 s.v. Krafft-Ebing; 23, 627 s.v. Sacher-Masoch 2.
  • 328(grc) Man beachte die dreifache κ-Alliteration (κλήρουσαν κλήροις κοῦραι).
  • 347(grc) χρομοσώματι φωτός] Die Bezeichnung „Chromosom“, die lange Zeit parallel zu den Bezeichnungen „Chromatin“, „Kernsegment“ oder „Kernschleife“ verwendet wurde, hat zuerst der Anatom Heinrich Wilhelm Waldeyer (1836‒1921) im Jahr 1888 vorgeschlagen. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Chromosom [letzter Zugriff 30. August 2026]. Ins Griechische zurückübertragen müsste die Schreibung χρωμόσωμα lauten. Das Omega hat der Autor hier nur metri causa zu Omikron gekürzt.
  • 356(grc) Die Form ὀρέγνυ ist nach dem Partizip Präsens ὀρεγνύς gebildet. Offensichtlich soll sie die 3. Person eines Vergangenheitstempus bezeichnen. Man könnte ὄρεξε schreiben.
  • 360f.(grc) Dass am Ende alle Gefährten Nemos um das Bett stehen, in dem er mit der Königin geschlafen hat, ist wohl als witzige Anspielung auf die homerische Erzählung von Ares und Aphrodite (konkret Od. 8,321‒327) zu verstehen. Allerdings ist hier der Kommentar der Zuschauer ausgespart geblieben.
  • 364-366(grc) Der bioplastische Roboter Franta kann seine Verletzungen, in diesem Fall sogar das beschädigte Bioradiofon (siehe oben 41f.), auf natürliche Weise heilen. Die Selbstheilung von biologischen Wesen ist ein beliebtes SF-Motiv.
  • 370(grc) ἄλλους τρεῖς ἐσάωσαν] Nemo bezieht sich auf die im Verlauf des Gesanges nicht wieder erwähnten drei Gefährten, die er am Anfang zur Erkundung des Planeten ausgeschickt hat, siehe oben 9‒15.
  • 374(grc) ἦν ἕτερος πλάνης, τῷ σπέρμα λέλοιπα καὶ ἄλλοι] Nemo bezieht sich auf die am Ende von Astr. 5 geschilderte Spermaspende, siehe oben Astr. 5,408‒426.

Verzeichnisse

Spondiaci

κοιμηθῆναι
357
παιδεύεσθαι
101
πειράζεσθαι
120
ὀσφάζεσθαι
181

Neologismen

βερέθρημα
45
δακόγαστρος
195
πηλοφιλέω
165
πορνολάλειος
107
πυελολάπτω
194
σαρκόπλαστος
202
ἀγριοεργός
185
ἀρχικύων
96
ἀστροοχευτής
375

Monosyllaba

δῶ
232
νῦν
73
ὥς
96

Similien (Autorenstellen)

Ar. Ach. 833
26
Ar. Av. 1593
80
Ar. Av. 1142
165
Ar. Av. 815
272
Ar. Ec. 310
165
Ar. Ec. 849
235
Ar. Eq. 1031
211
Ath. 12,554
209
Batr. 154
272
Cerc. fr. 14
209
E. Hel. 1570
47
Eras. Adag. 1,3,45
139
Hdt. 2,121
32
Hdt. 3,20
158
Hes. Op. 368
43
Hes. Th. 931
43
Hom. Od. 1,246
66
Hom. Od. 1,351
356
Hom. Od. 1,426
232
Hom. Od. 2,135
272
Hom. Od. 2,219
171
Hom. Od. 2,224
270
Hom. Od. 2,267
276
Hom. Od. 2,325
156
Hom. Od. 2,653
92
Hom. Od. 3,2
96
Hom. Od. 3,89
331
Hom. Od. 3,141
218
Hom. Od. 4,43
139
Hom. Od. 5,302
270
Hom. Od. 6,444
258
Hom. Od. 7,197
139
Hom. Od. 8,14
30
Hom. Od. 8,502
188
Hom. Od. 11,774
22
Hom. Od. 14,58
116
Hom. Od. 18,319
121
Hom. Od. 22,2
197
Hom. Od. 23,716
276
Hom. Od. 24,30
300
Hom. Od. 24,640
22
Hom. Il. 1,15
354
Hom. Il. 1,23
317
Hom. Il. 2,398
205
Hom. Il. 3,166
43
Hom. Il. 3,249
179
Hom. Il. 4,550
69
Hom. Il. 5,277
326
Hom. Il. 5,369
184
Hom. Il. 6,316
263
Hom. Il. 8,92
224
Hom. Il. 8,187
275
Hom. Il. 9,30
354
Hom. Il. 9,32
354
Hom. Il. 9,289
247
Hom. Il. 9,295
26
Hom. Il. 10,1
3
Hom. Il. 10,31
187
Hom. Il. 10,38
52
Hom. Il. 10,135
3
Hom. Il. 10,153
44 · 49
Hom. Il. 10,176
153
Hom. Il. 10,215
180
Hom. Il. 10,260
116
Hom. Il. 11,375
206
Hom. Il. 11,385
184
Hom. Il. 12,86
247
Hom. Il. 12,94
30
Hom. Il. 12,320
153
Hom. Il. 13,282
187
Hom. Il. 14,35
184
Hom. Il. 14,300
179
Hom. Il. 14,531
191
Hom. Il. 15,363
329
Hom. Il. 17,597
299
Hom. Il. 18,54
35
Hom. Il. 19,553
192
Hom. Il. 20,14
247
Hom. Il. 21,119
259
Hom. Il. 21,340
191
Hom. Il. 22,386
79
Hom. Il. 23,334
354
Hp. Morb. 2,59
191
Lys. 1,16
26
Opp. C. 3,281
211
Pi. fr. 177
293
Pl. Phd. 109
80
Theoc. 5,142
235
Triph. 24
130

Similien (Křesadlo)

Astr. 1,36
36
Astr. 1,166
178
Astr. 1,177
183
Astr. 1,190
199
Astr. 1,194
72
Astr. 1,206
326
Astr. 1,210
376
Astr. 2,9
10
Astr. 2,35
253
Astr. 2,49
108
Astr. 2,53
122
Astr. 2,56
140
Astr. 2,64
144
Astr. 2,65
206
Astr. 2,74
223
Astr. 2,98
225
Astr. 2,210
325
Astr. 2,271
143
Astr. 3,25
251
Astr. 3,47
112
Astr. 3,141
56
Astr. 3,250
207
Astr. 5,111
280
Astr. 5,121
71
Astr. 5,189
72
Astr. 5,253
357
Astr. 5,426
95
Astr. 7,172
44
Astr. 8,21
7
Astr. 9,11
27
Astr. 9,27
10
Astr. 9,35
260
Astr. 9,51
96
Astr. 9,92
224
Astr. 9,95
119 · 256 · 278
Astr. 9,105
95
Astr. 9,111
148
Astr. 9,112
149
Astr. 9,119
95
Astr. 9,126
289
Astr. 9,153
234
Astr. 9,187
204
Astr. 9,205
238
Astr. 9,231
287
Astr. 9,256
95
Astr. 9,278
95
Astr. 10,173
89
Astr. 11,154
224
Astr. 11,293
208
Astr. 12,87
69
Astr. 12,101
95
Astr. 12,112
224
Astr. 12,151
208
Astr. 12,172
208
Astr. 12,461
69
Astr. 13,10
3
Astr. 13,226
3
Astr. 13,318
3
Astr. 13,348
69
Astr. 13,351
232
Astr. 14,78
69
Astr. 15,83
232
Astr. 15,199
208
Astr. 15,253
69
Astr. 15,290
69
Astr. 16,54
232
Astr. 23,3
69
Astr. 23,71
69

Downloads

Gesamtdownload, Datenmodell und Weiteres unter Downloads & Dokumentation

Filter (Text)
    • Textkritischer Apparat
    • Handschriftenapparat
    • Similienapparat
    • Kommentare
    • Metrikauszeichnung (⏑‒)
    • Monosyllaba
    • Spondiaci
    • Neologismen
    • Versus tetracoli(vt)
    • Indexreferenzen
Link in Zwischenablage kopiert