Text
Von den schwanztragenden Frauen und den Falschhunden
Achtung: Die Bearbeitung ist noch nicht vollständig abgeschlossen.
- Hs.:
- (grc) Κοσμοναυτιλίης M
- Hs.:
- (grc) deest in M
Ἔνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖοἜνθεν μὲν πλέομεν βάθεσιν κόσμοιο κενοῖο Von dort fuhren wir in den Tiefen des leeren Kosmos Odtud tedy jsme pluli tam propastmi prázdného kosmu
- Anm.:
- (grc) 1f.: Formelhafte Verse für die Weiterfahrt, siehe zuerst Astr. 1,213f. Die in Gesang I‒VI üblichen Schlussverse wurden hier auf das Ende des vorangehenden und den Anfang dieses Gesanges verteilt. Als Eingangsvers findet sich der erste Vers sonst nur in Astr. 21 Vers 2 ist der aus Astr. 1,8 bekannte „Missionsvers“.
- Krit.:
- (grc) πλανήτην M (recte)
- Sim.:
- (grc) πλανήτην μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιεν] cf. Od. 10,1.135; vide etiam Astr. 13,10.226.318
- Hs.:
- (grc) γ’ M post μὲν
- Krit.:
- (grc) ἐπιχθονίῃσι deb.
- Krit.:
- (grc) χαρίεν deb.
- Krit.:
- (grc) γνῶμεν deb.
- Krit.:
- (grc) διάγνωτον deb.(grc) δέ τ’ deb.
- Sim.:
- (grc) 7-13: ~ Astr. 8,21‒27
- Hs.:
- (grc) διάγνωτον: δία γνωτὸν M
- Krit.:
- (grc) τριὰς ἆλτο deb.
- Hs.:
- (grc) νηῦφίν E: νῆφιν M
- Krit.:
- (grc) πυθέσθαι deb.
- Sim.:
- (grc) 10-13: ~ Astr. 2,9‒12; cf. etiam infra 27‒29
- Krit.:
- (grc) εἶεν deb.
- Krit.:
- (grc) ὑπερφίαλοί deb.
- Krit.:
- (grc) ἑταῖροι deb.
- Krit.:
- (grc) δέ τ’ deb.
- Krit.:
- (grc) ἱμάντι deb.(grc) ἦγον deb.
- Anm.:
- (grc) Dass Nemo Franta an die Leine nimmt, könnte eine Reminiszenz an Lems Kurzgeschichte „Invasion vom Aldebaran“ sein, durch die die Figur Franta wesentlich inspiriert worden ist.
- Krit.:
- (grc) πασῶν deb.(grc) γλωσσῶν deb.
- Anm.:
- (grc) 19-23: Křesadlo beschreibt die rot-blaue Fauna des Planeten. Die Farben deuten vielleicht auf die Geschlechterproblematik hin, wobei die Rotbuchen sich über das blaue Gras erheben, ein Zeichen für die weibliche Dominanz.
- Anm.:
- (grc) 20f.: Wie aus der tschechischen Übersetzung sowie den Erläuterungen hervorgeht (Křesadlo 1995, 249), versteht der Autor unter ὀξυῖα δένδρα Rotbuchen („copper beech“). Das griechische Wort dafür lautet eigentlich ὀξύα und ist ein Femininum. Die Form müsste demnach ὀξύαι lauten. Křesadlo scheint die Form mit dem Adjektiv ὀξύς zu verwechseln. χαλκηρείας „ehern“ in Vers 21 ist ohne Umweg über das Englische „ copper beech“ (wörtlich: „Kupferbuche“) nicht verständlich.
- Krit.:
- (grc) ἰδέσθαι deb.
- Krit.:
- (grc) ἐρχομένῳ deb.
- Krit.:
- (grc) ἀγαυόν deb.
- Krit.:
- (grc) εἶεν deb.
- Sim.:
- (grc) 27-29: ~ supra 11‒13
- Krit.:
- (grc) μέν γ’ deb.(grc) ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί deb.
- Anm.:
- (grc) 30-36: In Astr. 16 begegnet ebenfalls eine Falle, in die der bioplastische Roboter Franta gerät, der mit künstlichen Geschlechtsteilen ausgestattet auf die Jagd nach weiblichen Tieren geht. Siehe Astr. 16,312‒314.
- Krit.:
- (grc) κεκαλυμμένον M (recte)
- Krit.:
- (grc) πήγη (= πάγη) deb.(grc) τῇ δ’ (= τῇ τ’) deb.
- Sim.:
- (grc) πήγη] = πάγη/παγίς. De verbo πάγη cf. etiam Hdt. 2,121β
- Anm.:
- (grc) πηγή] Eine pseudo-ionische Form statt πάγη/παγίς ("Falle").
- Krit.:
- (grc) πήγῃ deb.
- Krit.:
- (grc) κακοεργόν deb.
- Sim.:
- (grc) κακοεργόν] cf. Od. 18,54
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.(grc) δύναμίς τε deb.
- Sim.:
- (grc) οὐδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμίς τε] vide supra ad Astr. 1,36
- Hs.:
- (grc) ῥαδιοφώνῳ E: ῥη- M
- Krit.:
- (grc) ὑπαλύξαι deb.
- Krit.:
- (grc) βέρεθρόνδε deb.
- Hs.:
- (grc) βιοραδιόφωνον E: βιορη- M
- Sim.:
- (grc) εἰν πυθμῆνι] forma metri causa producta (pro πυθμένι); de verbo πυθμήν cf. Hes. Op. 368 (δειλὴ δ’ ἐνι πυθμένι φειδώ); Th. 931sq. (θαλάσσης / πυθμέν’ ἔχων)(grc) πολὺ μήδετο θυμός] cf. Od. 3,166 (κακὰ μήδετο δαίμων)
- Hs.:
- (grc) ἐγὼ E: -ὼν M
- Krit.:
- (grc) διχῇ deb.
- Sim.:
- (grc) καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι] cf. Od. 10,153 (ὧδε δέ μοι φρονέοντι)(grc) διχῇ ἀναφαίνετο βουλή] vide supra ad Astr. 7,172
- Krit.:
- (grc) βαλέμεν deb.
- Sim.:
- (grc) βερεθρήματος] nl.
- Krit.:
- (grc) πλοῖόνδε λαβεῖν deb.
- Krit.:
- (grc) ἢ δ’ deb.
- Sim.:
- (grc) κλιμακτῆρ’] cf. E. Hel. 1570
- Krit.:
- (grc) πήγην deb.(grc) ὑπαλύξαι deb.
- Krit.:
- (grc) κέρδιον deb.
- Sim.:
- (grc) ἔνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] ~ Od. 10,153 et al. (ibi ὧδε pro ἔνθα)
- Krit.:
- (grc) βαλέσθαι deb.
- Anm.:
- (grc) ἀρχιμεθήτωρ] Neologismus (mit Kürzung von μεταθήτωρ zu μεθήτωρ). In der Steigerung vom bloßen Übersetzer zum „Erz-Übersetzer“ klingt eine besondere Ehrenbezeugung für Franta an. Da Franta intradiegetisch den griechischen Text selbst formuliert, kann man es auch als Eigenlob lesen.
- Krit.:
- (grc) γλωσσῶν deb.
- Sim.:
- (grc) τίμιος ἦεν] cf. Od. 10,38 (τίμιός ἐστιν)
- Krit.:
- (grc) ὣς πήγην ὑπαλύξαι deb.
- Krit.:
- (grc) πήγης deb.
- Krit.:
- (grc) ἐφθίθη deb.
- Sim.:
- (grc) γούμωσις] forma metri causa producta (pro γόμωσις); vide supra ad Astr. 3,141
- Hs.:
- (grc) γούμωσις E: γώμ- M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἦμος deb.(grc) ἀσινὴς (cf. tr. Bohemicam „neškodný“) deb.
- Krit.:
- (grc) πήγην deb.
- Anm.:
- (grc) 59-67: Die Beschreibung erinnert an die SF-Figur „Catwoman“.
- Krit.:
- (grc) γυναίκεσσιν (-αικέσσιν M) deb.(grc) ἐπιχθονίοις deb.
- Krit.:
- (grc) ἰδέσθαι deb.
- Krit.:
- (grc) θηλά deb.
- Krit.:
- (grc) οὐραί deb.
- Krit.:
- (grc) ἀργυρέοις deb.(grc) ἀλλὰ deb.
- Sim.:
- (grc) ἀργυρέοις ἥλοισι πεπαρμέναι] cf. Il. 1,246 (de sceptro: χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
- Krit.:
- (grc) ζαμήκεις deb.
- Krit.:
- (grc) πήγης deb.
- Krit.:
- (grc) ἀλλήλῃς deb.(grc) προσηύδων deb.
- Sim.:
- (grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] formula Hom., vid. Od. 4,550 et al. Vide etiam Astr. 12,87.461; Astr. 13,348; Astr. 14,78; Astr. 15,253.290; Astr. 23,3.71
- Hs.:
- (grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M
- Sim.:
- (grc) οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα] vide supra ad Astr. 5,121
- Krit.:
- (grc) πήγῃ deb.(grc) ἰδέσθαι deb.
- Sim.:
- (grc) κύνες ἀργοί] vide supra ad Astr. 5,189(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
- Krit.:
- (grc) εἷς deb.(grc) τοὺς M (recte)
- Krit.:
- (grc) θαυμάσιός τε deb.
- Krit.:
- (grc) ἄρωμεν deb.(grc) δνοφεροῖο deb.
- Hs.:
- (grc) τοῦτον E: Ὣς μὲν M a.c.
- Hs.:
- (grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- Krit.:
- (grc) δίκτυον M (recte)(grc) πήγῃ deb.
- Sim.:
- (grc) δίκτυον] cf. Od. 22,386 (δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυώπῳ)
- Anm.:
- (grc) 79f.: Der Vergleich mit Fischen aus einem Teich erinnert in Kombination mit dem Netz an den Fischvergleich nach dem Freiermord in der Odyssee. Die toten Freier werden mit Fischen verglichen, die Fischer aus dem Meer mit einem Netz heraufgezogen und am Strand ausgeschüttet haben. Siehe Od. 22,384‒388.
- Sim.:
- (grc) τέλματι] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Av. 1593; Pl. Phd. 109b (ὥσπερ περὶ τέλμα μύρμηκας ἢ βατράχους περὶ θάλατταν οἰκοῦντας)
- Hs.:
- (grc) δ’ M ante ἐμὲ(grc) ἰχθύν E: -θεῖς M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἤρασαι (= ἄρασαι) deb.
- Krit.:
- (grc) σχοῖνον deb.
- Krit.:
- (grc) πόδεσσιν deb.
- Anm.:
- (grc) 83-85: In Astr. 16 führt Franta den von Phyllis genarrten Aristoteles als Beispiel an, wie die Liebe selbst weise Menschen verblendet. Phyllis zwang den Philosophen sie auf allen Vieren zu tragen. Siehe unten Astr. 16,338‒341.
- Krit.:
- (grc) ὡς δὲ deb.(grc) ἦγον M (recte)
- Hs.:
- (grc) ποτὶ ἄστυ E: πόλεθι πρό primum, tum ἥνδε πόλινδε M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἀτίμιον deb.
- Krit.:
- (grc) ἦγον deb.(grc) ἱμάντι deb.
- Hs.:
- (grc) μιν E: περ M
- Krit.:
- (grc) ἡγεῖσθαι deb.
- Krit.:
- (grc) πόδεσσι deb.
- Krit.:
- (grc) ἀλλήλοιν deb.
- Sim.:
- (grc) στρέφεταί γε τύχη πολύμητις] cf. Astr. 10,173 (ὣς κύκλωμα τύχης στρέφεται μὲν ἄνω τε κάτω τε)
- Anm.:
- (grc) Das hier angespielte Motiv der Wende des Schicksals wird noch einmal stärker in Astr. 10 aufgegriffen. Siehe besonders Astr. 10,173.189.
- Krit.:
- (grc) μετέθηκε M (recte)
- Krit.:
- (grc) Ὢ πόποι deb.
- Sim.:
- (grc) ἠΰς τε μέγας τε] clausula Hom., vid. Il. 2,653 et al.
- Krit.:
- (grc) παμπόλλοις κώλοις deb.
- Sim.:
- (grc) τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι] cf. supra ad Astr. 5,426; haec verba cum variatione repetuntur in 105.119.256.278; Astr. 12,101
- Krit.:
- (grc) λαβεῖν deb.
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.(grc) δοκέει deb.
- Krit.:
- (grc) ὢν deb.
- Krit.:
- (grc) ἱμάντα deb.(grc) γλουτὸς deb.(grc) πυκνός deb.
- Hs.:
- (grc) δ’ M post ἱμάντα
- Krit.:
- (grc) εἴη deb.
- Krit.:
- (grc) διδοῖμι (= διδοίην) deb.
- Anm.:
- (grc) Zu beachten ist die Doppelkürze bei αὖτις … τόδ’, wo -ς τ- keine Positionslänge bewirkt. ‒ Zur Zurückhaltung des Erzählers bei der Schilderung des Geschlechtsaktes mit αἰδέομαι als Abbruchformel vgl. Weise 2024, 272. Dies mag auch der Charakterisierung von Franta dienen.
- Krit.:
- (grc) ἀκούσαντός περ deb.(grc) μεταθέντος deb.
- Krit.:
- (grc) πορνολαλειάων κουρῶν deb.
- Sim.:
- (grc) πορνολαλειάων] nl.
- Hs.:
- (grc) δ’ M post αἶψα
- Krit.:
- (grc) ἐνῶρτο deb.
- Sim.:
- (grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν] vide supra ad Astr. 2,49
- Krit.:
- (grc) οἷα deb.(grc) κρύψαι deb.
- Krit.:
- (grc) ἐϊκυῖα deb.
- Sim.:
- (grc) κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι] vide supra ad Astr. 3,47
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.(grc) ἀπείραστον deb.
- Krit.:
- (grc) τὴν δ’ (= τήν τ’) deb.(grc) σκοπιάσει deb.
- Krit.:
- (grc) Ὣς deb.
- Sim.:
- (grc) ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra 95
- Anm.:
- (grc) 120-139: Das Problem der Asexualität Frantas wird nochmals in Astr. 16 aufgegriffen. Dort lässt er sich aus Zuneigung zum Schiffshauptcomputer „Caesar“ männliche Geschlechtorgane auf dem Roboterplaneten „Anastasis“ annähen. Vgl. auch Astr. 21,94‒98.
- Sim.:
- (grc) σκύμνον] cf. Il. 18,319
- Krit.:
- (grc) Οὐδ’ deb.
- Sim.:
- (grc) μήδεα φωτός] vide supra ad Astr. 2,53
- Hs.:
- (grc) γ’ M post ῥοβότῳ
- Krit.:
- (grc) σκοῦγκον deb.
- Krit.:
- (grc) κτάμεναι M a.c. (recte)(grc) ἐθέλοντο deb.
- Krit.:
- (grc) Αἳ M (recte)
- Sim.:
- (grc) πολυγλώσσῳ] apud Homerum non legitur, sed e poetis epicis cf. Triph. 24
- Krit.:
- (grc) κτίμενος deb.(grc) γλωσσῶν deb.
- Krit.:
- (grc) Οὐδ’ deb.
- Hs.:
- (grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- Krit.:
- (grc) κυνῶδες deb.
- Anm.:
- (grc) ὀλόλυγμα κυνῶδες] Aus der Perspektive der Alien-Frauen klingt die menschliche Sprache freilich wie unverständliches „Geheul“. Die Form ὀλόλυγμα ist zuerst bei Euripides belegt (E. Heracl. 782). κυνώδης ist ein prosaisches Wort, siehe LSJ 1996 s.v. κυνώδης.
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.(grc) Φραγκίσκος deb.
- Anm.:
- (grc) Φράνκισκον] Zu Lang- und Kurzform des Namens vgl. Astr. 1,187. Es ist ungewöhnlich, dass Křesadlo hier die Langform benutzt.
- Krit.:
- (grc) ἢ … ἤτ’ deb.
- Krit.:
- (grc) καταδύντα deb.
- Sim.:
- (grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
- Anm.:
- (grc) Man beachte hier die Metonymie φοῖβος für ἥλιος.
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.
- Hs.:
- (grc) φαύλῃσι E: -σιν M
- Krit.:
- (grc) ποικιλόεσσιν deb.
- Sim.:
- (grc) θυμὸς ἄνωγεν] vide supra ad Astr. 2,271
- Krit.:
- (grc) ἐπὶ deb.
- Sim.:
- (grc) καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] vide supra ad Astr. 2,64
- Hs.:
- (grc) ἱερὸν φάος ἠελίοιο M supra φοῖβος καὶ
- Anm.:
- (grc) φοῖβος] Hier fällt nicht nur die Kleinschreibung im griechischen Text, sondern auch die tschechische Übersetzung auf, die offensichtlich ein besonderer Sprachwitz ist. Denn Křesadlo übersetzt φοῖβος mit "jasoň", was "Alpenfalter" bedeutet (s. Siebenschein 2006, 279 s.v.). Dieser Schmetterling ist auch als "Alpen- oder Hochalpenapollo" (Parnassius Phoebus) bekannt. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Alpenapollo [letzter Zugriff 15. September 2026]. Statt des Gottes setzt Křesadlo hier also offensichtlich bewusst den Tagfalter. Vielleicht kann man darin auch eine bewusste Verbindung zu den musendienenden Schmetterlingen aus Astr. 8 sehen.
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.
- Hs.:
- (grc) πόρρω E: δηρὸν M a.c.
- Krit.:
- (grc) νεκρός deb.
- Sim.:
- (grc) προπετής] apud Homerum non legitur
- Krit.:
- (grc) ταύτη E: καλὴ M a.c. (cf. tr. Bohemicam „pěkná“)
- Hs.:
- (grc) ταύτη E: καλὴ M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἐϊκυῖα deb.
- Sim.:
- (grc) cf. supra 111
- Sim.:
- (grc) = supra 112
- Sim.:
- (grc) ὄψιαί εἰμεν] Homerus forma ὄψιμος pro ὄψιος utitur, vid. Il. 2,325
- Sim.:
- (grc) στρεπτούς] apud Homerum non legitur, sed cf. e.g. Hdt. 3,20
- Krit.:
- (grc) φοίτων M (recte)
- Krit.:
- (grc) ἐπεί τ’ vel ἐπείτ’ possis
- Hs.:
- (grc) αἵδε E: αἳ δὲ M
- Krit.:
- (grc) Οὐδὲ deb.
- Krit.:
- (grc) Λισσοὶ M (recte)(grc) κουρῶν deb.
- Krit.:
- (grc) ἡμιπίθηκοι deb.
- Sim.:
- (grc) ἡμιπίθηκοι] apud veteres non legitur
- Anm.:
- (grc) 166f.: Die vom Autor erwähnten Lemuren zählen traditionell zu den „Halbaffen“ (prosimiae). Heute werden sie zusammen mit den Loriartigen zu den Feuchtnasenaffen (strepsirrhini) gezählt.
- Krit.:
- (grc) περιμήκεα deb.
- Anm.:
- (grc) 168-173: Der Autor hebt die Ähnlichkeit mit den Alien-Frauen hervor und bereitet damit die Auflösung des Rätsels vor.
- Krit.:
- (grc) τοῖσιν M (recte)
- Hs.:
- (grc) ἐνὶ χώρῃ E: καλίπυγαι M a.c.
- Sim.:
- (grc) ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη] cf. Il. 2,219 (de Thersita: ψεδνὴ δ’ ἐπενήνοθε λάχνη)
- Hs.:
- (grc) ἔην οὐκ E: ἔεσκε μη M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἐναλίγκια deb.(grc) ἰδέσθαι deb.
- Krit.:
- (grc) ἠδὲ deb.
- Hs.:
- (grc) M add. i.m.
- Krit.:
- (grc) τοὶ δ’ M (recte)
- Krit.:
- (grc) πυθέσθαι deb.
- Sim.:
- (grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.
- Krit.:
- (grc) περισσαίνοντες deb.
- Sim.:
- (grc) οὐρῇσι … περισαίνοντες] cf. Od. 10,215 (οὐρῃσιν μακρῇσι περισσαίνοντες ἀνέσταν)
- Hs.:
- (grc) οὐρῇσι E: -σιν M
- Anm.:
- (grc) Hier besteht ein wörtlicher Bezug zur Kirke-Episode der Odyssee (siehe Similienapparat). Dort sind es die verwandelten wilden Tiere Kirkes, die wider Erwarten zahm sind und sich wie Hunde ihrem Herrn gegenüber verhalten, indem sie Odysseus Spähtrupp mit ihren Schwänzen umwedeln (Od. 10,214‒219).
- Krit.:
- (grc) ἤρξαντ’ deb.(grc) ὀσφραίνεσθαι deb.
- Sim.:
- (grc) ὀσφράζεσθαι] veteres tantum forma ὀσφραίνεσθαι utebantur
- Krit.:
- (grc) ἄλλα: -ά E(grc) ὁμοῖα deb.
- Sim.:
- (grc) ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
- Krit.:
- (grc) ἀγριοεργοὶ: -έργοι E
- Sim.:
- (grc) ἀγριοεργοί] nl.
- Krit.:
- (grc) δίποδας: δύ- E
- Hs.:
- (grc) δείδοντες E: δείσαντες M a.c.
- Krit.:
- (grc) κουρῶν deb.
- Krit.:
- (grc) ψυχρὸν deb.
- Sim.:
- (grc) νυκτὶ μελαίνῃ] clausula Hom., vid. Il. 8,502 et al.
- Sim.:
- (grc) μάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν] ~ Od. 14,531 (εἵλετο δ’ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν) et 21,340; de forma μάσθλης cf. Hp. Morb. 2,59
- Hs.:
- (grc) αλλα πινειν δεος εἰχε ὃ σαρκοπλαστος ἐτυκτο M (= 202)
- Sim.:
- (grc) πύελον] cf. Od. 19,553
- Krit.:
- (grc) οὐδ’ deb.
- Sim.:
- (grc) πυελολάπτων] nl.
- Krit.:
- (grc) βέλτιον deb.(grc) δακόγαστρον deb.
- Sim.:
- (grc) δακογάστρον] nl., sed cf. δακέθυμος
- Sim.:
- (grc) βρύσηφι] cf. ngr. βρύση
- Sim.:
- (grc) δίψαν γ’ ἠκεσάμην] cf. Il. 22,2 (ἀκέοντό τε δίψαν)
- Krit.:
- (grc) Οὐδ’ deb.
- Hs.:
- (grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- Sim.:
- (grc) 199sq.: ~ Astr. 1,190sq.
- Krit.:
- (grc) μούνως deb.(grc) τροφίμοις deb.
- Hs.:
- (grc) μούνως μὲν: ὡς/τῷ μούνως M
- Krit.:
- (grc) χάπιόν γ’ deb.
- Sim.:
- (grc) σαρκόπλαστος] nl.
- Anm.:
- (grc) ἀκέων] Křesadlo spricht hier im Tschechischen vom Stillen des Durstes ("zhasil jsem žížeň"), nicht vom Schweigen. Vielleicht verwechselt er ἀκέων mit ἀκέομαι.
- Krit.:
- (grc) ἐδάφει deb.(grc) κουρῶν deb.
- Sim.:
- (grc) = supra 187
- Sim.:
- (grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
- Sim.:
- (grc) εἰς ἠόα δῖαν] vide supra ad Astr. 2,65. Cf. etiam Od. 11,375 (ἐς ἠῶ δῖαν)
- Krit.:
- (grc) Ἦμος deb.
- Sim.:
- (grc) ἦμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώς] vide supra ad Astr. 3,250
- Hs.:
- (grc) ἠὼς E: Ἠὼς M
- Krit.:
- (grc) ἐϊκυῖα deb.
- Sim.:
- (grc) ξεινιακή, οὔ πως τῇ ἡμετέρῃ ἐϊκυῖα] versus repetitur in Astr. 11,293 (sed verba aliter posita sunt); Astr. 12,151.172; Astr. 15,199
- Sim.:
- (grc) καλίπυγος] apud veteres καλλίπυγος, cf. Cerc. fr. 14; Ath. 12,554c (epithetum Veneris)
- Anm.:
- (grc) κούρη κοράμη καλίπυγος] Auffällige dreifache Alliteration.
- Krit.:
- (grc) ἀνὰ deb.(grc) βαλέσθαι deb.
- Hs.:
- (grc) μέμααν E: μέμασαν M
- Krit.:
- (grc) οἱ δὲ M (recte)(grc) σταθμῷ M (recte)
- Krit.:
- (grc) λαβοῦσαι deb.(grc) ἠδ’ deb.
- Anm.:
- (grc) 215-220: Hier modifiziert der Autor eine der homerischen Badeszenen. Vgl. z.B. Od. 3,464‒468.
- Krit.:
- (grc) πύελόνδε M (recte)
- Krit.:
- (grc) ξεράνησαν deb.(grc) ὀθόνῃσι deb.
- Sim.:
- (grc) ὀθόνῃσι καλῇσιν] cf. Il. 3,141 (ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν)
- Krit.:
- (grc) ἱμάσι (= ἱμᾶσι) deb.(grc) ἦγον deb.
- Krit.:
- (grc) ἦγον deb.
- Krit.:
- (grc) σιγαλόεντι deb.
- Sim.:
- (grc) σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Astr. 2,74
- Sim.:
- (grc) ἠῢς καὶ μεγάλη] vide supra ad 92(grc) κρᾶτα κάλυψεν] iunctura Hom., vid. Od. 8,92 (κρᾶτα καλυψάμενος). Vide etiam Astr. 11,154; Astr. 12,112
- Anm.:
- (grc) Es fällt wiederum die starke dreifache κ-Alliteration bei κῦδος δέ ἑ κρᾶτα κάλυψεν auf. Vgl. auch oben 209.
- Sim.:
- (grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] vide supra ad Astr. 2,98
- Hs.:
- (grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- Krit.:
- (grc) ἠΰτε deb.
- Krit.:
- (grc) μιῇ deb.
- Anm.:
- (grc) ἰδιαιτέρη] = Sekretärin, nach dem ngr. ιδιαίτερος/ιδιαιτέρα (eine Lehnbildung vom frz. secrétaire particulier/-ière). Siehe Babiniotis 2011, 580 (s.v. ιδιαίτερος). Vgl. tsch. Fassung „sekretářkou“.
- Krit.:
- (grc) ἦγον deb.
- Sim.:
- (grc) εἰς χαλκοβατὲς δῶ] clausula Hom., vid. Il. 1,426 et al. (ibi semper ποτί vel κατά). Vide etiam Astr. 13,351; Astr. 15,83; Astr. 16,54
- Hs.:
- (grc) εἰργμόνδε E: κλωβινδε M suprascripsit
- Sim.:
- (grc) βρώμην τε πόσιν τε] vide supra ad 153
- Krit.:
- (grc) ἠδὲ deb.
- Krit.:
- (grc) κουρῶν deb.(grc) μῦθόν τε M (recte)
- Sim.:
- (grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] vide supra ad 205
- Krit.:
- (grc) κουρῶν deb.
- Krit.:
- (grc) ἦγον deb.(grc) αὐτῆς deb.
- Krit.:
- (grc) χρωῒ deb.
- Anm.:
- (grc) κάλτσας] Nach dem ngr. Wort für „Strumpf“ κάλτσα. Der Autor verwendet dasselbe Wort auch in einer griechischen Ode an Aphrodite (Εἰς Ἀφροδίτην) aus dem unveröffentlichten „Kniha 100 sonetů“ (dort im Abschnitt „Rozličnosti aneb xenoglossie“). Darin bittet offensichtlich eine Prostituierte um Kundschaft und will bei Erfüllung Aphrodite die „Waffen ihres Gewerbes“, ihre schwarzen Strümpfe, weihen.
- Krit.:
- (grc) ἐλθεῖν deb.
- Krit.:
- (grc) αὐτῆς deb.
- Hs.:
- (grc) ἐνόησα E: ἐφάνησεν M
- Krit.:
- (grc) μέν μ’ M (recte)(grc) ἥνδανε deb.
- Sim.:
- (grc) ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25 (sed hic non negatur)
- Hs.:
- (grc) μὲν E: περ M
- Sim.:
- (grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
- Krit.:
- (grc) ἀλλά γέ deb.
- Sim.:
- (grc) παραγωγῇ] verbum pedestre
- Sim.:
- (grc) τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
- Krit.:
- (grc) ἐπείθ’ possis(grc) εἷλεν deb.(grc) πολύπικρον deb.
- Sim.:
- (grc) ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν] cf. iuncturam Homericam θυμὸς ἄνωγεν (Il. 6,444 et al.)
- Krit.:
- (grc) ἀναΐξας deb.
- Sim.:
- (grc) ἀναΐξας ὀρθῶς] cf. Od. 21,119 (ὀρθὸς ἀναΐξας)
- Anm.:
- (grc) 259-267: Nemo nimmt der Königin die Peitsche ab und beginnt sie selbst damit zu schlagen. Hier ist an das häufige Schwankmotiv von der unfolgsamen (Ehe-)frau zu erinnern, die von ihrem Gatten gezüchtigt wird, um dadurch wieder zur Räson gebracht zu werden. Vgl. Uther 1999, 144‒148 (hier 146); Kalinke 2007, 22‒28 (hier 24). Dies wird hier freilich dadurch parodiert, dass die Königin durch die Schläge sexuell stimuliert wird.
- Krit.:
- (grc) κακοεργοῦ deb.
- Sim.:
- (grc) κακοεργοῦ] vide supra ad 35
- Sim.:
- (grc) μάστιγι φαεινῇ] clausula Hom., vid. Od. 6,316
- Krit.:
- (grc) κουρῶν deb.
- Krit.:
- (grc) παραγωγίῃ M (recte)
- Sim.:
- (grc) σπάρτη κατακρήμνη] apud Homerum tantum forma pluralis σπάρτα legitur (Il. 2,135), de forma feminina cf. Ar. Av. 815. De adiectivo κατάκρημνος cf. Batr. 154 (sed ibi alio sensu)
- Anm.:
- (grc) κατακρήμνη] Das Adjektiv kennt Křesadlo vielleicht aus der Batrachomyomachie (s. Similienapparat). Zur Batrachomyomachie siehe auch Anm. zu Astr. 1,1 und Astr. 1,11.
- Krit.:
- (grc) πασῶν deb.
- Sim.:
- (grc) πυκνὴν καὶ παχέτην] cf. eadem sede Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον)
- Anm.:
- (grc) Auffällig ist hier wie bei der Junktur πυγὴν πλήξας im Vers zuvor die π-Alliteration.
- Hs.:
- (grc) ἐν χροῒ λευκῷ: λευκῇ ἐνὶ πυγῇ M postea, sed del.
- Hs.:
- (grc) σημαίνησεν E: φαύλοις ἔπεσιν primum, tum σημείοισίν M
- Sim.:
- (grc) αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
- Krit.:
- (grc) μειλιχίοις deb.
- Sim.:
- (grc) μειλιχίοις μ’ ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
- Sim.:
- (grc) ἰδιώματα] verbum pedestre
- Sim.:
- (grc) φυλάκεσσα] veteres tantum forma φυλάκισσα utebantur
- Hs.:
- (grc) καὶ E: καί τ’ M
- Krit.:
- (grc) ἡ δὲ deb.
- Sim.:
- (grc) ἰδιαιτερίη] vide supra ad 231
- Krit.:
- (grc) ἐχέμεν deb.
- Sim.:
- (grc) ὡς ἄχρηστον κτάμεναι] cf. supra 126
- Hs.:
- (grc) δ’ M post ἴση
- Krit.:
- (grc) ἠδὲ deb.
- Sim.:
- (grc) αἰνίγματα] αἴνιγμα inde a Pindaro legitur (Pi. Fr. 177d Maehler), cf. LSJ 1996 s.v. αἴνιγμα
- Hs.:
- (grc) τοι E: περ M
- Sim.:
- (grc) θρέμματα] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos et comicos (cf. LSJ 1996 s.v. θρέμμα)
- Sim.:
- (grc) τοῖσιν πῆμα φέρεσθαι] cf. Od. 17,597 (ἡμῖν πῆμα γενέσθαι)
- Sim.:
- (grc) μαχλοσύνης] cf. Il. 24,30
- Krit.:
- (grc) τεκεῖν deb.
- Hs.:
- (grc) εἵνεκα τῶν μὲν E: τούτων μὲν ἕνεκεν M a.c.(grc) in adnotatione ad ψευδοκύωνες scripta denotat auctor Astr. 6,236
- Krit.:
- (grc) τῶν δὲ M (recte)
- Hs.:
- (grc) τῶνδε E: τῶν δὲ M
- Krit.:
- (grc) ἠδὲ δeb.
- Sim.:
- (grc) ὀρθοβατεῖς] apud veteres tantum verbum ὀρθοβατεῖν legitur
- Krit.:
- (grc) καὶ οἳ deb.
- Krit.:
- (grc) δέ θ’ deb.
- Krit.:
- (grc) Ὦρσε deb.
- Anm.:
- (grc) 308-343: Der Bericht wird in großen Teilen am Ende von Astr. 11 von Nemo wiederholt, vgl. Astr. 11,246‒273.
- Hs.:
- (grc) δ’ M post κερτόμεον
- Hs.:
- (grc) δ’ M post πολλαὶ
- Anm.:
- (grc) 310f.: In diesen zwei Versen ist der Reim an Hauptzäsur (πολλαί, ἀνατρέψαι) und Versende (ἑταῖραι, ἡγεμονεῦσαι) auffällig. Das dem Autor diese leoninischen Verse nicht ungeläufig waren, zeigt die bewusste Anwendung im „Kniha 100 sonetů“ (Πάντα εὕδει, Εἰς Ἀφροδίτην).
- Krit.:
- (grc) ἀνατρέψαι deb.
- Hs.:
- (grc) δ’ M post τούτων
- Anm.:
- (grc) βάδην τε βάδην τε] Das Adverb βάδην ist nur einmal bei Homer belegt (Il. 13,516: βάδην ἀπιόντος). In der veranschaulichenden Formel βάδην τε βάδην τε mit der Bedeutung „allmählich, Schritt für Schritt“ ist es allerdings eine Eigenschöpfung des Dichters, wenn auch die Bedeutung an sich bereits antik ist, siehe LSJ 1996 s.v. βάδην. Die neue Formel findet sich in der Astronautilia häufiger, vgl. 333; Astr. 11,209.248.264; Astr. 12,134.389; Astr. 13,184; Astr. 15,9.260.279; Astr. 16,111; Astr. 20,60.
- Krit.:
- (grc) ἀρχαίοις deb.
- Hs.:
- (grc) ἤμασι E: -σιν M(grc) ἦσαν E: ἔσκον M
- Krit.:
- (grc) δημοκράται deb.(grc) ἠδὲ deb.
- Sim.:
- (grc) δημόκρατοι] haec forma apud veteres non legitur; veteres verbo δημοκρατικός vel δημοτικός, Graeci recentes δημοκράτης utuntur
- Krit.:
- (grc) διάνδιχα deb.
- Sim.:
- (grc) διάνδιχα δαίατο λαός] cf. Od. 1,23 (Αἰθίοπας, τοὶ δίχθα δεδαίαται)
- Krit.:
- (grc) γενεὰ δύο deb.
- Krit.:
- (grc) ἄνδρεσσιν M (recte)
- Krit.:
- (grc) φιλάνδριαι deb.
- Krit.:
- (grc) μασοχισταί deb.
- Anm.:
- (grc) μασοχισταί] Die Bezeichnung „Masochist“ ist eine Ableitung vom Namen des österreichischen Schriftstellers Leopold Ritter v. Sacher-Masoch (1836–1895), die zuerst der Psychiater Richard Frh. v. Krafft-Ebing (1840‒1902) als Bezeichnung „für die Neigung von Menschen, sich Schmerzen, Erniedrigung und Misshandlungen zufügen zu lassen, um sexuelle Erregung und Befriedigung zu erleben.“ Siehe Brockhaus 2006, 17, 794 s.v. Masochismus. Vgl. außerdem ebd. 15, 636 s.v. Krafft-Ebing; 23, 627 s.v. Sacher-Masoch 2.
- Krit.:
- (grc) οἳ δ’ (= οἵ τ’) deb.(grc) ἄνδρας M (recte)
- Sim.:
- (grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
- Sim.:
- (grc) ἀστροπορευέμεναι] cf. eadem sede Od. 5,277 (ποντοπορευέμεναι). Vide etiam supra ad Astr. 1,206
- Sim.:
- (grc) ἀνδροδάμειαι] apud veteres tantum adiectivum ἀνδροδάμας legitur
- Krit.:
- (grc) αἱ δ’ deb.
- Sim.:
- (grc) ἀνδρόφιλαι] apud veteres non legitur
- Anm.:
- (grc) Man beachte die dreifache κ-Alliteration (κλήρουσαν κλήροις κοῦραι).
- Krit.:
- (grc) κλήρωσαν deb.(grc) κλήροις deb.
- Sim.:
- (grc) κοῦραι τανύπεπλοι] epithetum τανύπεπλος Homerus variis feminis attribuit (Helena, Thetis, Lampetie, Ctimene), cf. eadem sede Od. 15,363
- Sim.:
- (grc) πλάνην πουλυβότειρον] variat iuncturam Homericam χθὼν πουλυβότειρα (Il. 3,89 et al.)
- Krit.:
- (grc) μετὰ deb.
- Krit.:
- (grc) τερπόμεναι deb.
- Krit.:
- (grc) Ἀλλὰ μὲν deb.(grc) ἐφθίθη deb.
- Krit.:
- (grc) Οὐδ’ deb.
- Krit.:
- (grc) τεχνῶν deb.
- Krit.:
- (grc) δυσγενέοντο deb.
- Krit.:
- (grc) γνῶσίς τε deb.
- Hs.:
- (grc) δ’ M post πρὶν
- Krit.:
- (grc) Οὐδ’ deb.
- Krit.:
- (grc) ἤ deb.(grc) μετάλλαξίς γ’ deb.(grc) αὐτομάτη deb.
- Anm.:
- (grc) χρομοσώματι φωτός] Die Bezeichnung „Chromosom“, die lange Zeit parallel zu den Bezeichnungen „Chromatin“, „Kernsegment“ oder „Kernschleife“ verwendet wurde, hat zuerst der Anatom Heinrich Wilhelm Waldeyer (1836‒1921) im Jahr 1888 vorgeschlagen. Siehe https://de.wikipedia.org/wiki/Chromosom [letzter Zugriff 30. August 2026]. Ins Griechische zurückübertragen müsste die Schreibung χρωμόσωμα lauten. Das Omega hat der Autor hier nur metri causa zu Omikron gekürzt.
- Krit.:
- (grc) οἵῳ deb.
- Krit.:
- (grc) τετράποδός γε deb.
- Hs.:
- (grc) βαδίζει E: -ζων M
- Hs.:
- (grc) νῦν E: περ M a.c.
- Krit.:
- (grc) κρατεῖσθαι deb.
- Hs.:
- (grc) γλυκώτερόν E: τό γε φέρτερόν M
- Krit.:
- (grc) τεκεῖν deb.
- Krit.:
- (grc) ποτὶ deb.
- Sim.:
- (grc) χεῖρας ὀρέγνυ] cf. iuncturam Homericam χεῖρας ὀρεγνύς, vid. Il. 1,351 et al.
- Anm.:
- (grc) Die Form ὀρέγνυ ist nach dem Partizip Präsens ὀρεγνύς gebildet. Offensichtlich soll sie die 3. Person eines Vergangenheitstempus bezeichnen. Man könnte ὄρεξε schreiben.
- Sim.:
- (grc) μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] vide supra ad Astr. 5,253
- Sim.:
- (grc) ὀργασμός] verbum pedestre
- Anm.:
- (grc) 360f.: Dass am Ende alle Gefährten Nemos um das Bett stehen, in dem er mit der Königin geschlafen hat, ist wohl als witzige Anspielung auf die homerische Erzählung von Ares und Aphrodite (konkret Od. 8,321‒327) zu verstehen. Allerdings ist hier der Kommentar der Zuschauer ausgespart geblieben.
- Krit.:
- (grc) ἑταίρους M (recte)
- Krit.:
- (grc) πλαστούς τε M (recte)
- Hs.:
- (grc) ῥόβοτος E: ῥοβότης M a.c.(grc) βιοραδιοφώνῳ E: βιορη- M
- Krit.:
- (grc) πεσὼν deb.
- Hs.:
- (grc) χάσμα E: βάθρον M a.c.
- Anm.:
- (grc) 364-366: Der bioplastische Roboter Franta kann seine Verletzungen, in diesem Fall sogar das beschädigte Bioradiofon (siehe oben 41f.), auf natürliche Weise heilen. Die Selbstheilung von biologischen Wesen ist ein beliebtes SF-Motiv.
- Hs.:
- (grc) ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε E: ἀσκηθὲς σύστημα M a.c.
- Krit.:
- (grc) φείσροις deb.
- Krit.:
- (grc) καί: καὶ E
- Anm.:
- (grc) ἄλλους τρεῖς ἐσάωσαν] Nemo bezieht sich auf die im Verlauf des Gesanges nicht wieder erwähnten drei Gefährten, die er am Anfang zur Erkundung des Planeten ausgeschickt hat, siehe oben 9‒15.
- Krit.:
- (grc) κουρῶν deb.
- Krit.:
- (grc) λέλειπται (λέλειται M) deb.
- Krit.:
- (grc) τέκνα E: an τίκτειν ?
- Anm.:
- (grc) ἦν ἕτερος πλάνης, τῷ σπέρμα λέλοιπα καὶ ἄλλοι] Nemo bezieht sich auf die am Ende von Astr. 5 geschilderte Spermaspende, siehe oben Astr. 5,408‒426.
- Krit.:
- (grc) ἀστροοχευτάς deb.
- Sim.:
- (grc) ἀστροοχευτάς] nl.
- Hs.:
- (grc) τεῦξεν E: τέτυκεν M
- Sim.:
- (grc) 376-378: cf. Astr. 1,210‒212
- Hs.:
- (grc) ἠΰα νῆα E: καλλεργέα νῆα M infra add.
- Hs.:
- (grc) γ’ M post πλοῖον
ἐπτάμεθ’ εἰς κόσμον ξεῖνον πλάνην λελιπόντες.
und wir flogen in den Kosmos und verließen den fremden Planeten.
vzhůru jsme ve vesmír vzlétli a planetu nechali cizí.
- Krit.:
- (grc) ἐπτάμεθ’ deb.
- Hs.:
- (grc) λελιπόντες E: -πῶτες M
Einleitung
Inhaltliche Einleitung
Der neunte Gesang greift wiederum wie zuletzt der zweite das Thema des Verhältnisses von Männern und Frauen auf. Er bildet eine zusammenhängende Handlung mit den Gesängen XI und XII. Nachdem im zweiten Gesang lesbische Frauen im Zentrum standen, sind es diesmal zwar heterosexuelle Frauen, die allerdings über die Männer herrschen wollen und eine masochistische Ader zeigen. Daher töten sie ihre Männer nicht, sondern unterdrücken sie nur. So kommt es zu einer Degeneration und die Männer entwickeln sich zu hundeähnlichen, sprachunfähigen Kreaturen zurück, die der Autor daher als ψευδόκυνες („Falsch- bzw. Pseudohunde“) bezeichnet. Auch hier hat die einseitige Bevorzugung einer sexuellen Neigung ein unnatürliches Ungleichgewicht zur Folge. Umgekehrt sind es im elften Gesang die Männer, die ihre Frauen derart unterdrücken, dass sie sich zurückentwickeln und schließlich an einer Krankheit zugrunde gehen. Als Ersatz und sexuelle Befriedigung verwenden sie aufblasbare Gummipuppen. So ist die Grundlage geschaffen, dass die hier geschilderten „schwanztragenden“ Frauen am Ende des zwölften Gesangs sich mit den „ehelosen“ Männern aus dem elften Gesang vereinen. Denn sie haben alle, wie sich dort herausstellt, dieselbe Abstammung. Ihre besonderen Kennzeichen sind ein Schwanz und besonders lange spitze Ohren. Anregung für die Gestaltung könnte die Figur „Catwoman“ geliefert haben. Křesadlos Darstellung ist hier freilich sehr stark clichebehaftet. Dies fällt besonders ins Auge, wenn die Königin der schwanztragenden Frauen ihre besondere Freude darin findet, von Nemo geschlagen und beherrscht zu werden. Überhaupt zeigt der Erzähler hier einen ausgeprägten "male gaze".
In dem Gesang bestehen deutliche Bezüge zur Kirke-Episode der Odyssee. So ähnelt etwa das Verhalten der Pseudohunde den verwandelten Tieren der Zauberin Kirke (180 ~ Od. 10,215). Ferner werden Nemo und Franta in Hundezwinger gesperrt, wie Kirke die verwandelten Gefährten in Schweineställe einschließt (Od. 10,238). Die Verwandlung der Männer erhält hier aber eine natürliche Erklärung, da sie entweder durch Selektion oder Technik vonstatten geht. An die Stelle von Kirkes Zauberstab tritt ferner die Peitsche. Außerdem schläft Nemo mit der Königin wie Odysseus mit Kirke und nutzt die Gelegenheit. Man könnte von einer zum Teil pornographischen Umdeutung der Episode sprechen. Křesadlos besonderes Interesse an der Kirke-Episode bezeugt auch eine seiner frühen Zeichnungen (siehe https://jan-kresadlo.cz/#dilo-odysea-vi), die zeigt, wie Kirke seine Gefährten wieder zurückverwandelt (~ Od. 10,388‒396), während Odysseus seine Hand am Schwertgriff hat (das scheint ein Rückverweis auf Od. 10,321f.).
Für den Fortgang des Epos ist weiterhin die Rettung Frantas wichtig, den die Frauen des Planeten töten wollen, da er keine Geschlechtsorgane besitzt und auch sonst vollkommen unerfahren ist. Nemo rettet ihn, da er ihn als Übersetzer kommen lässt, bevor die Frauen ihn töten können. Frantas Asexualität wird später noch einmal ganz prominent im XVI. Gesang thematisiert, als er eine Liebesaffäre mit dem Schiffscomputer Cäsar beginnt und deshalb die Tolma entführt, um zum Roboterplaneten "Anastasis" zu fahren.
Überlieferung
Die Editionsgrundlage bilden eine Handschrift (M [griechischer Teil] und M2 [tschechischer Teil]), ein Typoskript (T) und eine Printedition (E). Die vollständige Beschreibung der herangezogenen Quellen findet sich im Abschnitt Überlieferung sowie in der editorischen Einführung.
- Seitenabschnitte
- M: 72v–84vT: 88–101E: 88–101
- Sprache & Versmaß
- Griechisch: HexameterTschechisch: Hexameter
- Verszahl
- 378
Apparate
Textkritischer Apparat
- 3(grc) πλανήτην M (recte)
- 4(grc) ἐπιχθονίῃσι deb.
- 5(grc) χαρίεν deb.
- 6(grc) γνῶμεν deb.
- 7(grc) διάγνωτον deb.
- 7(grc) δέ τ’ deb.
- 9(grc) τριὰς ἆλτο deb.
- 10(grc) πυθέσθαι deb.
- 11(grc) εἶεν deb.
- 12(grc) ὑπερφίαλοί deb.
- 14(grc) ἑταῖροι deb.
- 15(grc) δέ τ’ deb.
- 16(grc) ἱμάντι deb.
- 16(grc) ἦγον deb.
- 17(grc) πασῶν deb.
- 17(grc) γλωσσῶν deb.
- 23(grc) ἰδέσθαι deb.
- 24(grc) ἐρχομένῳ deb.
- 26(grc) ἀγαυόν deb.
- 27(grc) εἶεν deb.
- 28(grc) μέν γ’ deb.
- 28(grc) ἀγριόθυμοι ὑπερφίαλοί deb.
- 31(grc) κεκαλυμμένον M (recte)
- 32(grc) πήγη (= πάγη) deb.
- 32(grc) τῇ δ’ (= τῇ τ’) deb.
- 34(grc) πήγῃ deb.
- 35(grc) κακοεργόν deb.
- 36(grc) οὐδ’ deb.
- 36(grc) δύναμίς τε deb.
- 39(grc) ὑπαλύξαι deb.
- 40(grc) βέρεθρόνδε deb.
- 44(grc) διχῇ deb.
- 45(grc) βαλέμεν deb.
- 46(grc) πλοῖόνδε λαβεῖν deb.
- 47(grc) ἢ δ’ deb.
- 48(grc) πήγην deb.
- 48(grc) ὑπαλύξαι deb.
- 49(grc) κέρδιον deb.
- 50(grc) βαλέσθαι deb.
- 52(grc) γλωσσῶν deb.
- 54(grc) ὣς πήγην ὑπαλύξαι deb.
- 55(grc) πήγης deb.
- 56(grc) ἐφθίθη deb.
- 58(grc) ἦμος deb.
- 58(grc) ἀσινὴς (cf. tr. Bohemicam „neškodný“) deb.
- 59(grc) πήγην deb.
- 60(grc) γυναίκεσσιν (-αικέσσιν M) deb.
- 60(grc) ἐπιχθονίοις deb.
- 61(grc) ἰδέσθαι deb.
- 62(grc) θηλά deb.
- 63(grc) οὐραί deb.
- 66(grc) ἀργυρέοις deb.
- 66(grc) ἀλλὰ deb.
- 67(grc) ζαμήκεις deb.
- 68(grc) πήγης deb.
- 69(grc) ἀλλήλῃς deb.
- 69(grc) προσηύδων deb.
- 72(grc) πήγῃ deb.
- 72(grc) ἰδέσθαι deb.
- 73(grc) εἷς deb.
- 73(grc) τοὺς M (recte)
- 74(grc) θαυμάσιός τε deb.
- 76(grc) ἄρωμεν deb.
- 76(grc) δνοφεροῖο deb.
- 79(grc) δίκτυον M (recte)
- 79(grc) πήγῃ deb.
- 81(grc) ἤρασαι (= ἄρασαι) deb.
- 82(grc) σχοῖνον deb.
- 83(grc) πόδεσσιν deb.
- 84(grc) ὡς δὲ deb.
- 84(grc) ἦγον M (recte)
- 85(grc) ἀτίμιον deb.
- 86(grc) ἦγον deb.
- 86(grc) ἱμάντι deb.
- 87(grc) ἡγεῖσθαι deb.
- 88(grc) πόδεσσι deb.
- 89(grc) ἀλλήλοιν deb.
- 91(grc) μετέθηκε M (recte)
- 92(grc) Ὢ πόποι deb.
- 93(grc) παμπόλλοις κώλοις deb.
- 97(grc) λαβεῖν deb.
- 99(grc) οὐδ’ deb.
- 99(grc) δοκέει deb.
- 100(grc) ὢν deb.
- 102(grc) ἱμάντα deb.
- 102(grc) γλουτὸς deb.
- 102(grc) πυκνός deb.
- 103(grc) εἴη deb.
- 104(grc) διδοῖμι (= διδοίην) deb.
- 106(grc) ἀκούσαντός περ deb.
- 106(grc) μεταθέντος deb.
- 107(grc) πορνολαλειάων κουρῶν deb.
- 108(grc) ἐνῶρτο deb.
- 109(grc) οἷα deb.
- 109(grc) κρύψαι deb.
- 111(grc) ἐϊκυῖα deb.
- 113(grc) οὐδ’ deb.
- 113(grc) ἀπείραστον deb.
- 116(grc) τὴν δ’ (= τήν τ’) deb.
- 116(grc) σκοπιάσει deb.
- 118(grc) Ὣς deb.
- 122(grc) Οὐδ’ deb.
- 124(grc) σκοῦγκον deb.
- 126(grc) κτάμεναι M a.c. (recte)
- 126(grc) ἐθέλοντο deb.
- 129(grc) Αἳ M (recte)
- 131(grc) κτίμενος deb.
- 131(grc) γλωσσῶν deb.
- 133(grc) Οὐδ’ deb.
- 136(grc) κυνῶδες deb.
- 137(grc) οὐδ’ deb.
- 137(grc) Φραγκίσκος deb.
- 139(grc) ἢ … ἤτ’ deb.
- 140(grc) καταδύντα deb.
- 141(grc) οὐδ’ deb.
- 143(grc) ποικιλόεσσιν deb.
- 144(grc) ἐπὶ deb.
- 145(grc) οὐδ’ deb.
- 146(grc) νεκρός deb.
- 147(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c. (cf. tr. Bohemicam „pěkná“)
- 148(grc) ἐϊκυῖα deb.
- 159(grc) φοίτων M (recte)
- 160(grc) ἐπεί τ’ vel ἐπείτ’ possis
- 162(grc) Οὐδὲ deb.
- 164(grc) Λισσοὶ M (recte)
- 164(grc) κουρῶν deb.
- 166(grc) ἡμιπίθηκοι deb.
- 168(grc) περιμήκεα deb.
- 169(grc) τοῖσιν M (recte)
- 173(grc) ἐναλίγκια deb.
- 173(grc) ἰδέσθαι deb.
- 174(grc) ἠδὲ deb.
- 176(grc) τοὶ δ’ M (recte)
- 177(grc) πυθέσθαι deb.
- 179(grc) οὐδ’ deb.
- 180(grc) περισσαίνοντες deb.
- 181(grc) ἤρξαντ’ deb.
- 181(grc) ὀσφραίνεσθαι deb.
- 182(grc) ἄλλα: -ά E
- 182(grc) ὁμοῖα deb.
- 185(grc) ἀγριοεργοὶ: -έργοι E
- 186(grc) δίποδας: δύ- E
- 187(grc) κουρῶν deb.
- 188(grc) ψυχρὸν deb.
- 194(grc) οὐδ’ deb.
- 195(grc) βέλτιον deb.
- 195(grc) δακόγαστρον deb.
- 198(grc) Οὐδ’ deb.
- 200(grc) μούνως deb.
- 200(grc) τροφίμοις deb.
- 201(grc) χάπιόν γ’ deb.
- 204(grc) ἐδάφει deb.
- 204(grc) κουρῶν deb.
- 207(grc) Ἦμος deb.
- 208(grc) ἐϊκυῖα deb.
- 212(grc) ἀνὰ deb.
- 212(grc) βαλέσθαι deb.
- 214(grc) οἱ δὲ M (recte)
- 214(grc) σταθμῷ M (recte)
- 215(grc) λαβοῦσαι deb.
- 215(grc) ἠδ’ deb.
- 216(grc) πύελόνδε M (recte)
- 218(grc) ξεράνησαν deb.
- 218(grc) ὀθόνῃσι deb.
- 220(grc) ἱμάσι (= ἱμᾶσι) deb.
- 220(grc) ἦγον deb.
- 221(grc) ἦγον deb.
- 222(grc) σιγαλόεντι deb.
- 229(grc) ἠΰτε deb.
- 230(grc) μιῇ deb.
- 232(grc) ἦγον deb.
- 235(grc) ἠδὲ deb.
- 237(grc) κουρῶν deb.
- 237(grc) μῦθόν τε M (recte)
- 239(grc) κουρῶν deb.
- 241(grc) ἦγον deb.
- 241(grc) αὐτῆς deb.
- 245(grc) χρωῒ deb.
- 247(grc) ἐλθεῖν deb.
- 249(grc) αὐτῆς deb.
- 251(grc) μέν μ’ M (recte)
- 251(grc) ἥνδανε deb.
- 254(grc) ἀλλά γέ deb.
- 257(grc) ἐπείθ’ possis
- 257(grc) εἷλεν deb.
- 257(grc) πολύπικρον deb.
- 259(grc) ἀναΐξας deb.
- 260(grc) κακοεργοῦ deb.
- 267(grc) κουρῶν deb.
- 269(grc) παραγωγίῃ M (recte)
- 275(grc) πασῶν deb.
- 280(grc) μειλιχίοις deb.
- 287(grc) ἡ δὲ deb.
- 288(grc) ἐχέμεν deb.
- 293(grc) ἠδὲ deb.
- 301(grc) τεκεῖν deb.
- 303(grc) τῶν δὲ M (recte)
- 305(grc) ἠδὲ δeb.
- 306(grc) καὶ οἳ deb.
- 307(grc) δέ θ’ deb.
- 308(grc) Ὦρσε deb.
- 311(grc) ἀνατρέψαι deb.
- 314(grc) ἀρχαίοις deb.
- 315(grc) δημοκράται deb.
- 315(grc) ἠδὲ deb.
- 317(grc) διάνδιχα deb.
- 318(grc) γενεὰ δύο deb.
- 319(grc) ἄνδρεσσιν M (recte)
- 320(grc) φιλάνδριαι deb.
- 321(grc) μασοχισταί deb.
- 324(grc) οἳ δ’ (= οἵ τ’) deb.
- 324(grc) ἄνδρας M (recte)
- 328(grc) αἱ δ’ deb.
- 329(grc) κλήρωσαν deb.
- 329(grc) κλήροις deb.
- 333(grc) μετὰ deb.
- 335(grc) τερπόμεναι deb.
- 336(grc) Ἀλλὰ μὲν deb.
- 336(grc) ἐφθίθη deb.
- 337(grc) Οὐδ’ deb.
- 339(grc) τεχνῶν deb.
- 341(grc) δυσγενέοντο deb.
- 342(grc) γνῶσίς τε deb.
- 344(grc) Οὐδ’ deb.
- 345(grc) ἤ deb.
- 345(grc) μετάλλαξίς γ’ deb.
- 345(grc) αὐτομάτη deb.
- 348(grc) οἵῳ deb.
- 350(grc) τετράποδός γε deb.
- 353(grc) κρατεῖσθαι deb.
- 355(grc) τεκεῖν deb.
- 356(grc) ποτὶ deb.
- 361(grc) ἑταίρους M (recte)
- 362(grc) πλαστούς τε M (recte)
- 364(grc) πεσὼν deb.
- 369(grc) φείσροις deb.
- 370(grc) καί: καὶ E
- 371(grc) κουρῶν deb.
- 372(grc) λέλειπται (λέλειται M) deb.
- 373(grc) τέκνα E: an τίκτειν ?
- 375(grc) ἀστροοχευτάς deb.
- 378(grc) ἐπτάμεθ’ deb.
Similienapparat
- 3(grc) πλανήτην μὲν αὖτις ἀφικόμεθ’, ᾧ περ ἔναιεν] cf. Od. 10,1.135; vide etiam Astr. 13,10.226.318
- 7-13(grc) ~ Astr. 8,21‒27
- 10-13(grc) ~ Astr. 2,9‒12; cf. etiam infra 27‒29
- 22(grc) χόρτος] cf. Il. 11,774; 24,640 (sed alio sensu)
- 26(grc) ἀσβέστη πολυπρηγοσύνη μ’ ἔχε θυμὸν ἀγαυόν] cf. Od. 9,295 (ἀμηχανίη δ’ ἔχε θυμόν) (oppositio in imitando); πολυπραγμοσύνη primum apud Aristophanem (Ar. Ach. 833) et Lysiam (Lys. 1,16) legitur.
- 27-29(grc) ~ supra 11‒13
- 30(grc) βέρεθρον] cf. Il. 8,14 (de Tartaro); Od. 12,94 (de antro Scyllae)
- 32(grc) πήγη] = πάγη/παγίς. De verbo πάγη cf. etiam Hdt. 2,121β
- 35(grc) κακοεργόν] cf. Od. 18,54
- 36(grc) οὐδ’ ἦν τις πρῆξίς ἕ γ’ ἀπέρχεσθαι δύναμίς τε] vide supra ad Astr. 1,36
- 43(grc) εἰν πυθμῆνι] forma metri causa producta (pro πυθμένι); de verbo πυθμήν cf. Hes. Op. 368 (δειλὴ δ’ ἐνι πυθμένι φειδώ); Th. 931sq. (θαλάσσης / πυθμέν’ ἔχων)
- 43(grc) πολὺ μήδετο θυμός] cf. Od. 3,166 (κακὰ μήδετο δαίμων)
- 44(grc) καὶ δέ τέ μοι φρονέοντι] cf. Od. 10,153 (ὧδε δέ μοι φρονέοντι)
- 44(grc) διχῇ ἀναφαίνετο βουλή] vide supra ad Astr. 7,172
- 45(grc) βερεθρήματος] nl.
- 47(grc) κλιμακτῆρ’] cf. E. Hel. 1570
- 49(grc) ἔνθα δέ μοι φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι] ~ Od. 10,153 et al. (ibi ὧδε pro ἔνθα)
- 52(grc) τίμιος ἦεν] cf. Od. 10,38 (τίμιός ἐστιν)
- 56(grc) γούμωσις] forma metri causa producta (pro γόμωσις); vide supra ad Astr. 3,141
- 66(grc) ἀργυρέοις ἥλοισι πεπαρμέναι] cf. Il. 1,246 (de sceptro: χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον)
- 69(grc) ἔπεα πτερόεντα προσηύδων] formula Hom., vid. Od. 4,550 et al. Vide etiam Astr. 12,87.461; Astr. 13,348; Astr. 14,78; Astr. 15,253.290; Astr. 23,3.71
- 71(grc) οὐκ ἀρετᾷ κακὰ ἔργα] vide supra ad Astr. 5,121
- 72(grc) κύνες ἀργοί] vide supra ad Astr. 5,189
- 72(grc) θαῦμα ἰδέσθαι] vide supra ad Astr. 1,194
- 79(grc) δίκτυον] cf. Od. 22,386 (δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυώπῳ)
- 80(grc) τέλματι] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Av. 1593; Pl. Phd. 109b (ὥσπερ περὶ τέλμα μύρμηκας ἢ βατράχους περὶ θάλατταν οἰκοῦντας)
- 89(grc) στρέφεταί γε τύχη πολύμητις] cf. Astr. 10,173 (ὣς κύκλωμα τύχης στρέφεται μὲν ἄνω τε κάτω τε)
- 92(grc) ἠΰς τε μέγας τε] clausula Hom., vid. Il. 2,653 et al.
- 95(grc) τὰ γὰρ αἰδέομαι καταλέξαι] cf. supra ad Astr. 5,426; haec verba cum variatione repetuntur in 105.119.256.278; Astr. 12,101
- 96(grc) ἀρχικύων ὥς] de forma clausulae cf. Il. 3,2 (ὄρνιθες ὥς); ἀρχικύων nl., cf. supra 51 ἀρχιμεθήτωρ
- 107(grc) πορνολαλειάων] nl.
- 108(grc) ἄσβεστος δ’ ἂρ ἐνῶρτο γέλως φαύλῃσι γυναιξίν] vide supra ad Astr. 2,49
- 112(grc) κέκλυτέ μευ μύθων, πᾶσαι ἐρίηρες ἑταῖραι] vide supra ad Astr. 3,47
- 116(grc) σκοπιάσει] cf. eadem sede Il. 14,58 (σκοπιάζων); Od. 10,260 (ἐσκοπίαζον)
- 119(grc) ἐγὼ νῦν αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra 95
- 121(grc) σκύμνον] cf. Il. 18,319
- 122(grc) μήδεα φωτός] vide supra ad Astr. 2,53
- 130(grc) πολυγλώσσῳ] apud Homerum non legitur, sed e poetis epicis cf. Triph. 24
- 139(grc) ἤθ’ ἑκὼν ἤτ’ ἀέκων] cf. Il. 4,43 (ἑκὼν ἀέκοντί γε θυμῷ); 7,197 (ἑκὼν ἀέκοντα δίηται); de re cf. etiam adagium Latinum „nolens volens“ (Eras. Adag. 1,3,45)
- 140(grc) εἰς ἠέλιον καταδύντα] vide supra ad Astr. 2,56
- 143(grc) θυμὸς ἄνωγεν] vide supra ad Astr. 2,271
- 144(grc) καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν] vide supra ad Astr. 2,64
- 146(grc) προπετής] apud Homerum non legitur
- 148(grc) cf. supra 111
- 149(grc) = supra 112
- 153(grc) βρώμην τε πόσιν τε] cf. clausulam Homericam βρῶσις τε πόσις τε (Od. 10,176; 12,320)
- 156(grc) ὄψιαί εἰμεν] Homerus forma ὄψιμος pro ὄψιος utitur, vid. Il. 2,325
- 158(grc) στρεπτούς] apud Homerum non legitur, sed cf. e.g. Hdt. 3,20
- 165(grc) πηλοφιλοῦντες] nl., sed cf. verbum πηλοφορέω (Ar. Av. 1142; Ec. 310)
- 166(grc) ἡμιπίθηκοι] apud veteres non legitur
- 171(grc) ψεδνὴ οὐρῇ φύτο λάχνη] cf. Il. 2,219 (de Thersita: ψεδνὴ δ’ ἐπενήνοθε λάχνη)
- 178(grc) κατεκλάσθη φίλον ἦτορ] vide supra ad Astr. 1,166
- 179(grc) μνῆσαν ὄλεθρον] cf. Od. 3,249 (μήσατ’ ὄλεθρον); 14,300 (μήδετ’ ὄλεθρον); quare exspectaveris μήσαντ’ ὄλθερον
- 180(grc) οὐρῇσι … περισαίνοντες] cf. Od. 10,215 (οὐρῃσιν μακρῇσι περισσαίνοντες ἀνέσταν)
- 181(grc) ὀσφράζεσθαι] veteres tantum forma ὀσφραίνεσθαι utebantur
- 183(grc) ὡς ἀνθρώπους ἐπέοικεν] vide supra ad Astr. 1,177
- 184(grc) τοὺς δ’ αὖ ψευδόκυνας σκεδάσας πέμψ’ ἄλλυδις ἄλλον] cf. Od. 14,35 (Eumaeus canes fugat: τοὺς μὲν ὁμοκλήσας σεῦεν κύνας ἄλλυδις ἄλλον); de hemistichio secundo cf. etiam Od. 5,369 (διεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ); 11,385 (ἀπεσκέδασ’ ἄλλυδις ἄλλῃ)
- 185(grc) ἀγριοεργοί] nl.
- 187(grc) de re cf. Od. 10,31 (ἔνθ’ ἐμὲ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπέλλαβε κεκμηῶτα); 13,282
- 187(grc) κεκμώς] haec forma apud veteres non legitur; debuit κεκμηώς
- 188(grc) νυκτὶ μελαίνῃ] clausula Hom., vid. Il. 8,502 et al.
- 191(grc) μάσθλητ’ ὀξὺν ἔχουσα κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν] ~ Od. 14,531 (εἵλετο δ’ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν) et 21,340; de forma μάσθλης cf. Hp. Morb. 2,59
- 192(grc) πύελον] cf. Od. 19,553
- 194(grc) πυελολάπτων] nl.
- 195(grc) δακογάστρον] nl., sed cf. δακέθυμος
- 196(grc) βρύσηφι] cf. ngr. βρύση
- 197(grc) δίψαν γ’ ἠκεσάμην] cf. Il. 22,2 (ἀκέοντό τε δίψαν)
- 199sq.(grc) ~ Astr. 1,190sq.
- 202(grc) σαρκόπλαστος] nl.
- 204(grc) = supra 187
- 205(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] = Od. 2,398 et al.
- 206(grc) εἰς ἠόα δῖαν] vide supra ad Astr. 2,65. Cf. etiam Od. 11,375 (ἐς ἠῶ δῖαν)
- 207(grc) ἦμος δ’ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ἠώς] vide supra ad Astr. 3,250
- 208(grc) ξεινιακή, οὔ πως τῇ ἡμετέρῃ ἐϊκυῖα] versus repetitur in Astr. 11,293 (sed verba aliter posita sunt); Astr. 12,151.172; Astr. 15,199
- 209(grc) καλίπυγος] apud veteres καλλίπυγος, cf. Cerc. fr. 14; Ath. 12,554c (epithetum Veneris)
- 211(grc) κέρκοις σαίνοντες] cf. Ar. Eq. 1031 (κέρκῳ σαίνων)
- 211(grc) ὑλακόωντες] cf. eadem sede Opp. C. 3,281
- 218(grc) ὀθόνῃσι καλῇσιν] cf. Il. 3,141 (ἀργεννῇσι καλυψαμένη ὀθόνῃσιν)
- 223(grc) σκῆπτρον χερσὶν ἔχουσα] cf. Astr. 2,74
- 224(grc) ἠῢς καὶ μεγάλη] vide supra ad 92
- 224(grc) κρᾶτα κάλυψεν] iunctura Hom., vid. Od. 8,92 (κρᾶτα καλυψάμενος). Vide etiam Astr. 11,154; Astr. 12,112
- 225(grc) ἔπος ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε] vide supra ad Astr. 2,98
- 232(grc) εἰς χαλκοβατὲς δῶ] clausula Hom., vid. Il. 1,426 et al. (ibi semper ποτί vel κατά). Vide etiam Astr. 13,351; Astr. 15,83; Astr. 16,54
- 234(grc) βρώμην τε πόσιν τε] vide supra ad 153
- 235(grc) κάχαζον] apud Homerum non legitur, sed cf. Ar. Ec. 849; Theoc. 5,142 (eadem sede) et al.
- 238(grc) ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτεν] vide supra ad 205
- 247(grc) ὡς καὶ σκύλακας] de verbo σκύλαξ cf. Od. 9,289 (ὥς τε σκύλακας); 12,86; 20,14
- 251(grc) ἥνδανε θυμῷ] vide supra ad Astr. 3,25 (sed hic non negatur)
- 253(grc) φιλότητι μιγῆναι] vide supra ad Astr. 2,35
- 254(grc) παραγωγῇ] verbum pedestre
- 256(grc) τόδ’ αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
- 258(grc) ὡς λάγνος μέν μιν ἄνωγεν] cf. iuncturam Homericam θυμὸς ἄνωγεν (Il. 6,444 et al.)
- 259(grc) ἀναΐξας ὀρθῶς] cf. Od. 21,119 (ὀρθὸς ἀναΐξας)
- 260(grc) κακοεργοῦ] vide supra ad 35
- 263(grc) μάστιγι φαεινῇ] clausula Hom., vid. Od. 6,316
- 270(grc) μακρὰ βόησε] iunctura Hom., vid. Il. 2,224 (μακρὰ βοῶν)
- 270(grc) σμερδαλέως ἰάχησε] cf. formulam Homericam σμερδαλέα ἰάχων (Il. 5,302 et al.).
- 272(grc) σπάρτη κατακρήμνη] apud Homerum tantum forma pluralis σπάρτα legitur (Il. 2,135), de forma feminina cf. Ar. Av. 815. De adiectivo κατάκρημνος cf. Batr. 154 (sed ibi alio sensu)
- 275(grc) πυκνὴν καὶ παχέτην] cf. eadem sede Od. 8,187 (μείζονα καὶ πάχετον)
- 276(grc) σμώδιγγες] cf. Il. 2,267; 23,716
- 278(grc) αἰδέομαι καταλέξαι] vide supra ad 95
- 280(grc) μειλιχίοις μ’ ἔπεσιν] vide supra ad Astr. 5,111
- 281(grc) ἰδιώματα] verbum pedestre
- 284(grc) φυλάκεσσα] veteres tantum forma φυλάκισσα utebantur
- 287(grc) ἰδιαιτερίη] vide supra ad 231
- 289(grc) ὡς ἄχρηστον κτάμεναι] cf. supra 126
- 293(grc) αἰνίγματα] αἴνιγμα inde a Pindaro legitur (Pi. Fr. 177d Maehler), cf. LSJ 1996 s.v. αἴνιγμα
- 297(grc) θρέμματα] apud Homerum non legitur, sed saepius apud poetas tragicos et comicos (cf. LSJ 1996 s.v. θρέμμα)
- 299(grc) τοῖσιν πῆμα φέρεσθαι] cf. Od. 17,597 (ἡμῖν πῆμα γενέσθαι)
- 300(grc) μαχλοσύνης] cf. Il. 24,30
- 305(grc) ὀρθοβατεῖς] apud veteres tantum verbum ὀρθοβατεῖν legitur
- 315(grc) δημόκρατοι] haec forma apud veteres non legitur; veteres verbo δημοκρατικός vel δημοτικός, Graeci recentes δημοκράτης utuntur
- 317(grc) διάνδιχα δαίατο λαός] cf. Od. 1,23 (Αἰθίοπας, τοὶ δίχθα δεδαίαται)
- 325(grc) εἰν νηῒ μελαίνῃ] vide supra ad Astr. 2,210
- 326(grc) ἀστροπορευέμεναι] cf. eadem sede Od. 5,277 (ποντοπορευέμεναι). Vide etiam supra ad Astr. 1,206
- 327(grc) ἀνδροδάμειαι] apud veteres tantum adiectivum ἀνδροδάμας legitur
- 328(grc) ἀνδρόφιλαι] apud veteres non legitur
- 329(grc) κοῦραι τανύπεπλοι] epithetum τανύπεπλος Homerus variis feminis attribuit (Helena, Thetis, Lampetie, Ctimene), cf. eadem sede Od. 15,363
- 331(grc) πλάνην πουλυβότειρον] variat iuncturam Homericam χθὼν πουλυβότειρα (Il. 3,89 et al.)
- 354(grc) πόσιν εἶναι] cf. eadem sede Od. 1,15 (de Calypso); 9,30.32 (de Circe); 23,334 (de Calypso)
- 356(grc) χεῖρας ὀρέγνυ] cf. iuncturam Homericam χεῖρας ὀρεγνύς, vid. Il. 1,351 et al.
- 357(grc) μοι ἀσπαστόν γε δοάσσατο κοιμηθῆναι] vide supra ad Astr. 5,253
- 360(grc) ὀργασμός] verbum pedestre
- 375(grc) ἀστροοχευτάς] nl.
- 376-378(grc) cf. Astr. 1,210‒212
Handschriftenapparat
- post 191(grc) αλλα πινειν δεος εἰχε ὃ σαρκοπλαστος ἐτυκτο M (= 202)
- 1(grc) Κοσμοναυτιλίης M
- 2(grc) deest in M
- 3(grc) γ’ M post μὲν
- 7(grc) διάγνωτον: δία γνωτὸν M
- 9(grc) νηῦφίν E: νῆφιν M
- 38(grc) ῥαδιοφώνῳ E: ῥη- M
- 41(grc) βιοραδιόφωνον E: βιορη- M
- 43(grc) ἐγὼ E: -ὼν M
- 56(grc) γούμωσις E: γώμ- M a.c.
- 70(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M
- 77(grc) τοῦτον E: Ὣς μὲν M a.c.
- 78(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- 80(grc) δ’ M ante ἐμὲ
- 80(grc) ἰχθύν E: -θεῖς M a.c.
- 84(grc) ποτὶ ἄστυ E: πόλεθι πρό primum, tum ἥνδε πόλινδε M a.c.
- 86(grc) μιν E: περ M
- 102(grc) δ’ M post ἱμάντα
- 107(grc) δ’ M post αἶψα
- 122(grc) γ’ M post ῥοβότῳ
- 133(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- 142(grc) φαύλῃσι E: -σιν M
- 144(grc) ἱερὸν φάος ἠελίοιο M supra φοῖβος καὶ
- 145(grc) πόρρω E: δηρὸν M a.c.
- 147(grc) ταύτη E: καλὴ M a.c.
- 161(grc) αἵδε E: αἳ δὲ M
- 169(grc) ἐνὶ χώρῃ E: καλίπυγαι M a.c.
- 172(grc) ἔην οὐκ E: ἔεσκε μη M a.c.
- 175(grc) M add. i.m.
- 180(grc) οὐρῇσι E: -σιν M
- 186(grc) δείδοντες E: δείσαντες M a.c.
- 198(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- 200(grc) μούνως μὲν: ὡς/τῷ μούνως M
- 207(grc) ἠὼς E: Ἠὼς M
- 212(grc) μέμααν E: μέμασαν M
- 227(grc) μεταφρήζων E: -αθήτωρ M a.c.
- 233(grc) εἰργμόνδε E: κλωβινδε M suprascripsit
- 249(grc) ἐνόησα E: ἐφάνησεν M
- 251(grc) μὲν E: περ M
- 276(grc) ἐν χροῒ λευκῷ: λευκῇ ἐνὶ πυγῇ M postea, sed del.
- 277(grc) σημαίνησεν E: φαύλοις ἔπεσιν primum, tum σημείοισίν M
- 284(grc) καὶ E: καί τ’ M
- 290(grc) δ’ M post ἴση
- 294(grc) τοι E: περ M
- 302(grc) εἵνεκα τῶν μὲν E: τούτων μὲν ἕνεκεν M a.c.
- 302(grc) in adnotatione ad ψευδοκύωνες scripta denotat auctor Astr. 6,236
- 303(grc) τῶνδε E: τῶν δὲ M
- 309(grc) δ’ M post κερτόμεον
- 310(grc) δ’ M post πολλαὶ
- 312(grc) δ’ M post τούτων
- 314(grc) ἤμασι E: -σιν M
- 314(grc) ἦσαν E: ἔσκον M
- 343(grc) δ’ M post πρὶν
- 350(grc) βαδίζει E: -ζων M
- 352(grc) νῦν E: περ M a.c.
- 353(grc) γλυκώτερόν E: τό γε φέρτερόν M
- 363(grc) ῥόβοτος E: ῥοβότης M a.c.
- 363(grc) βιοραδιοφώνῳ E: βιορη- M
- 364(grc) χάσμα E: βάθρον M a.c.
- 367(grc) ἀσκηθὴς πάλιν ἔσκε E: ἀσκηθὲς σύστημα M a.c.
- 375(grc) τεῦξεν E: τέτυκεν M
- 376(grc) ἠΰα νῆα E: καλλεργέα νῆα M infra add.
- 377(grc) γ’ M post πλοῖον
- 378(grc) λελιπόντες E: -πῶτες M
Verzeichnisse
Neologismen
Similien (Autorenstellen)
- Ar. Ach. 833
- 26
- Ar. Av. 1593
- 80
- Ar. Av. 1142
- 165
- Ar. Av. 815
- 272
- Ar. Ec. 310
- 165
- Ar. Ec. 849
- 235
- Ar. Eq. 1031
- 211
- Ath. 12,554
- 209
- Batr. 154
- 272
- Cerc. fr. 14
- 209
- E. Hel. 1570
- 47
- Eras. Adag. 1,3,45
- 139
- Hdt. 2,121
- 32
- Hdt. 3,20
- 158
- Hes. Op. 368
- 43
- Hes. Th. 931
- 43
- Hom. Od. 1,246
- 66
- Hom. Od. 1,351
- 356
- Hom. Od. 1,426
- 232
- Hom. Od. 2,135
- 272
- Hom. Od. 2,219
- 171
- Hom. Od. 2,224
- 270
- Hom. Od. 2,267
- 276
- Hom. Od. 2,325
- 156
- Hom. Od. 2,653
- 92
- Hom. Od. 3,2
- 96
- Hom. Od. 3,89
- 331
- Hom. Od. 3,141
- 218
- Hom. Od. 4,43
- 139
- Hom. Od. 5,302
- 270
- Hom. Od. 6,444
- 258
- Hom. Od. 7,197
- 139
- Hom. Od. 8,14
- 30
- Hom. Od. 8,502
- 188
- Hom. Od. 11,774
- 22
- Hom. Od. 14,58
- 116
- Hom. Od. 18,319
- 121
- Hom. Od. 22,2
- 197
- Hom. Od. 23,716
- 276
- Hom. Od. 24,30
- 300
- Hom. Od. 24,640
- 22
- Hom. Il. 1,15
- 354
- Hom. Il. 1,23
- 317
- Hom. Il. 2,398
- 205
- Hom. Il. 3,166
- 43
- Hom. Il. 3,249
- 179
- Hom. Il. 4,550
- 69
- Hom. Il. 5,277
- 326
- Hom. Il. 5,369
- 184
- Hom. Il. 6,316
- 263
- Hom. Il. 8,92
- 224
- Hom. Il. 8,187
- 275
- Hom. Il. 9,30
- 354
- Hom. Il. 9,32
- 354
- Hom. Il. 9,289
- 247
- Hom. Il. 9,295
- 26
- Hom. Il. 10,1
- 3
- Hom. Il. 10,31
- 187
- Hom. Il. 10,38
- 52
- Hom. Il. 10,135
- 3
- Hom. Il. 10,153
- 44 · 49
- Hom. Il. 10,176
- 153
- Hom. Il. 10,215
- 180
- Hom. Il. 10,260
- 116
- Hom. Il. 11,375
- 206
- Hom. Il. 11,385
- 184
- Hom. Il. 12,86
- 247
- Hom. Il. 12,94
- 30
- Hom. Il. 12,320
- 153
- Hom. Il. 13,282
- 187
- Hom. Il. 14,35
- 184
- Hom. Il. 14,300
- 179
- Hom. Il. 14,531
- 191
- Hom. Il. 15,363
- 329
- Hom. Il. 17,597
- 299
- Hom. Il. 18,54
- 35
- Hom. Il. 19,553
- 192
- Hom. Il. 20,14
- 247
- Hom. Il. 21,119
- 259
- Hom. Il. 21,340
- 191
- Hom. Il. 22,386
- 79
- Hom. Il. 23,334
- 354
- Hp. Morb. 2,59
- 191
- Lys. 1,16
- 26
- Opp. C. 3,281
- 211
- Pi. fr. 177
- 293
- Pl. Phd. 109
- 80
- Theoc. 5,142
- 235
- Triph. 24
- 130
Similien (Křesadlo)
- Astr. 1,36
- 36
- Astr. 1,166
- 178
- Astr. 1,177
- 183
- Astr. 1,190
- 199
- Astr. 1,194
- 72
- Astr. 1,206
- 326
- Astr. 1,210
- 376
- Astr. 2,9
- 10
- Astr. 2,35
- 253
- Astr. 2,49
- 108
- Astr. 2,53
- 122
- Astr. 2,56
- 140
- Astr. 2,64
- 144
- Astr. 2,65
- 206
- Astr. 2,74
- 223
- Astr. 2,98
- 225
- Astr. 2,210
- 325
- Astr. 2,271
- 143
- Astr. 3,25
- 251
- Astr. 3,47
- 112
- Astr. 3,141
- 56
- Astr. 3,250
- 207
- Astr. 5,111
- 280
- Astr. 5,121
- 71
- Astr. 5,189
- 72
- Astr. 5,253
- 357
- Astr. 5,426
- 95
- Astr. 7,172
- 44
- Astr. 8,21
- 7
- Astr. 9,11
- 27
- Astr. 9,27
- 10
- Astr. 9,35
- 260
- Astr. 9,51
- 96
- Astr. 9,92
- 224
- Astr. 9,95
- 119 · 256 · 278
- Astr. 9,105
- 95
- Astr. 9,111
- 148
- Astr. 9,112
- 149
- Astr. 9,119
- 95
- Astr. 9,126
- 289
- Astr. 9,153
- 234
- Astr. 9,187
- 204
- Astr. 9,205
- 238
- Astr. 9,231
- 287
- Astr. 9,256
- 95
- Astr. 9,278
- 95
- Astr. 10,173
- 89
- Astr. 11,154
- 224
- Astr. 11,293
- 208
- Astr. 12,87
- 69
- Astr. 12,101
- 95
- Astr. 12,112
- 224
- Astr. 12,151
- 208
- Astr. 12,172
- 208
- Astr. 12,461
- 69
- Astr. 13,10
- 3
- Astr. 13,226
- 3
- Astr. 13,318
- 3
- Astr. 13,348
- 69
- Astr. 13,351
- 232
- Astr. 14,78
- 69
- Astr. 15,83
- 232
- Astr. 15,199
- 208
- Astr. 15,253
- 69
- Astr. 15,290
- 69
- Astr. 16,54
- 232
- Astr. 23,3
- 69
- Astr. 23,71
- 69



Kommentar